Wypadki przy pracy w 2022 roku – raport PIP

Sektory gospodarki, w których zatrudnieni byli poszkodowani w wypadkach przy pracy

Poszkodowani w wypadkach przy pracy zbadanych przez inspektorów pracy, zaistniałych w 2022 r., najczęściej pracowali w zakładach:

Większość na umowie o pracę poszkodowanych w wypadkach przy pracy

W grupie poszkodowanych ogółem w wypadkach przy pracy w 2022 r., znaczącą większość stanowili pracownicy – 81,6%. Pozostali poszkodowani (18,4%) wykonywali pracę na innej podstawie niż stosunek pracy (w tym na podstawie umowy zlecenia objętej ubezpieczeniem wypadkowym lub pozostawali w samozatrudnieniu).

W liczbie zgłoszonych i zbadanych przez PIP wypadków osób świadczących pracę na innej podstawie niż umowa o pracę i podlegających ubezpieczeniu wypadkowemu najliczniejszą grupą byli zleceniobiorcy, stanowiąc 84,8% ogółu poszkodowanych niepracujących w ramach stosunku pracy (w 2021 r. było to 85,5%, a w 2020 r. – 83,6%). Najczęstszym miejscem świadczenia pracy przez zleceniobiorców w momencie wypadku były budowy (dominowały obiekty w budowie oraz obiekty rozbierane, burzone, remontowane) – 37,2% ogółu zleceniobiorców oraz miejsce produkcji przemysłowej – 32,0%.

Wśród wydarzeń powodujących wypadki dominowały upadki poszkodowanych z wysokości na niższy poziom (77 zleceniobiorców); uderzenie w wyniku załamania lub ześlizgnięcia czynnika (łącznie 62 osoby); utrata kontroli nad maszyną albo materiałem obrabianym lub sprzętem ruchomym (41 osób); pochwycenie operatora przez maszynę czy urządzenie techniczne (31 osób) oraz obecność w strefie zagrożenia (11 osób), a także uderzenia przez przedmiot spadający z góry.

Trzydziestolatkowie najczęściej poszkodowani w wypadkach przy pracy

Patrząc na wiek poszkodowanych ogółem w wypadkach związanych z pracą, można zauważyć, że odsetek poszkodowanych we wskazanych przedziałach wiekowych w ciągu ostatnich 3 lat utrzymuje się na podobnym poziomie. Nadal najliczniejsza grupa poszkodowanych to osoby w wieku 30–39 lat. Wśród poszkodowanych śmiertelnie najliczniejszą grupę w 2022 r. stanowiły osoby w wieku 30–39 lat (w latach 2020–2021 były to osoby w wieku 50–59 lat). Wśród osób, które doznały ciężkich obrażeń ciała wskutek wypadku przy pracy w 2022 r. najliczniej reprezentowani byli poszkodowani w przedziale wiekowym 40–49 lat (w 2021 r. dominowały osoby w wieku 30–39 lat, w 2020 r. w wieku 50–59 lat). Nie zmienił się również zasadniczo w ostatnich 3 latach udział poszkodowanych ze względu na staż pracy w zakładzie, w którym ulegli oni wypadkowi. W latach 2020–2022 odsetek poszkodowanych pracujących do 1 roku w danym zakładzie wynosił 40,1% (dla porównania, staż od 1 roku do 2 lat wyniósł średnio 19,6%, a dla 9 lat i więcej – 18,9%).

Spośród obcokrajowców dominują osoby z Ukrainy

Dane z kontroli dotyczących badania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy wskazują, że poszkodowani w wypadkach zaistniałych w 2022 r. to przede wszystkim obywatele polscy. Wśród obcokrajowców najliczniejsza grupa pochodziła spoza krajów UE (11,1% poszkodowanych). Dominowały wśród nich osoby narodowości ukraińskiej – 176 osób (w 2021 r. – 190 a w 2020 r. – 149), z których 13 poniosło śmierć (w 2021 r. – 28 a w 2020 r. – 19), a 80 doznało ciężkich obrażeń ciała (w obu poprzednich latach po 62 osoby).

Najwięcej obywateli Ukrainy, poszkodowanych w wypadkach przy pracy zbadanych przez inspektorów pracy, wykonywało pracę w zawodach:

Grupa pozostałych 11 poszkodowanych z „innych krajów spoza krajów Unii Europejskiej” to obywatele: Argentyny, Armenii, Kolumbii, Korei Południowej, Libanu, Nepalu, Ugandy, Wietnamu.

Wypadki podczas pracy zdalnej

Państwowa Inspekcja Pracy otrzymała 4 zgłoszenia o wypadkach zaistniałych w 2022 r., do których doszło podczas wykonywania pracy zdalnej, w 2022 r. obowiązywały przepisy dotyczące pracy zdalnej na podstawie ustawy covidowej. Zostały one zgłoszone przez pracodawców poszkodowanych. Wszyscy poszkodowani ponieśli śmierć wskutek wypadków. Nosiły one charakter nagłych przypadków medycznych (w tym: zasłabnięcia, niewydolność krążeniowo-oddechowa). Organy Państwowej Inspekcji Pracy nie podjęły czynności kontrolno-nadzorczych związanych z badaniem okoliczności i przyczyn wypadku z uwagi na ich charakter. Do wszystkich zgłoszonych wypadków doszło w mieszkaniach prywatnych, do których dostęp inspektorów pracy jest w zasadzie niemożliwy. W każdym przypadku jednak PIP zebrała informacje co do stanu postępowania powypadkowego, prowadzonego przez zespoły powypadkowe powołane przez pracodawców. Inspekcja Pracy wskazuje, że jedno ze zdarzeń zostało uznane za wypadek przy pracy. Powodem nieuznania pozostałych trzech zdarzeń za wypadki przy pracy był brak przyczyny zewnętrznej zdarzenia (osoby zmarły w wyniku jednostek chorobowych niemających związku z pracą przez nich wykonywaną), jako jednego z elementów definicji wypadku przy pracy.

Śmiertelnie poszkodowani w wypadkach przy pracy na całym rynku

Wśród poszkodowanych śmiertelnie w zbadanych wypadkach przy pracy dominowały osoby pracujące w sektorze budowlanym – 34,8% ogółu poszkodowanych śmiertelnie (w 2021 r. – 42,9% a w 2020 r. – 32,5%).

Sektor budowlany jest od lat najbardziej wypadkogennym rodzajem działalności prowadzącym do wypadków o najpoważniejszych, śmiertelnych skutkach.

Następną, co do liczebności, była grupa poszkodowanych pracujących w zakładach:

Analiza miejsc zaistnienia wypadków ze skutkiem śmiertelnym dla poszkodowanych w wypadkach przy pracy zaistniałych w 2022 r. pozwala wskazać, że były to głównie:

Nielegalnie zatrudnieni cudzoziemcy prawie 9000 kontroli

W 2022 r. PIP przeprowadziła 8895 kontroli legalności zatrudnienia i wykonywania pracy przez cudzoziemców. Sprawdzono legalność powierzenia pracy ponad 40,7 tys. cudzoziemców. Najliczniejszą grupę nielegalnie zatrudnionych cudzoziemców stanowili obywatele Ukrainy – 3943 osób, tj. 12% obywateli tego państwa objętych kontrolą, co stanowi 76% ogółu cudzoziemców, którym powierzono nielegalne wykonywanie pracy. Niezależnie od problematyki legalności zatrudnienia i wykonywania pracy przez cudzoziemców inspektorzy pracy kontrolują również przestrzeganie praw pracowniczych obcokrajowców. W 2022 r. stwierdzono nieprzestrzeganie przepisów dotyczących technicznego bezpieczeństwa pracy w odniesieniu do 21,7% badanych cudzoziemców.

Skargi do Inspekcji Pracy

Rozpatrywanie i załatwianie skarg jest jednym z najistotniejszych zadań Państwowej Inspekcji Pracy – w 2022 r. kontrole skargowe stanowiły prawie 41% ogółu kontroli. Zgłaszane skargi ułatwiają identyfikację podmiotów i obszarów, w których występują naruszenia przepisów prawa, co pozwala na wytypowanie tematyki wymagającej uwzględnienia w planowej działalności kontrolnej urzędu – celem poprawy przestrzegania przepisów prawa pracy w Polsce.

W 2022 r. w porównaniu z poprzednim rokiem wyraźnie wzrosła liczba zgłaszanych skarg, jednakże wciąż pozostaje ona poniżej poziomu odnotowanego przed pandemią. W 2022 r. zauważalnie wzrosła również liczba zarzutów skargowych zgłaszanych przez cudzoziemców (w 2021 r. było ich 3553, natomiast w 2022 r. – 4346). Warto zauważyć, że w 2021 r. znacznie liczniejszą grupę osób wśród wnoszących skargi stanowili aktualnie zatrudnieni pracownicy, inaczej niż w latach poprzednich, w których dominowali byli pracownicy. Taka sytuacja utrzymała się również w 2022 r. Należy także zauważyć wzrost liczby skarg zgłaszanych przez osoby wykonujące pracę na podstawie umów cywilnoprawnych, co może świadczyć o problemach z zatrudnieniem niepracowniczym.

Niezmienna pozostaje struktura przedmiotowa składanych skarg. Najczęściej zgłaszane były nieprawidłowości związane z wypłatą wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń pieniężnych, w dalszej kolejności znajdują się problemy dotyczące stosunku pracy i czasu pracy oraz naruszenia z zakresu legalności zatrudnienia i innej pracy zarobkowej. W ramach środków dowodowych, jakimi dysponują inspektorzy pracy, a także w związku ze spornym charakterem niektórych spraw, na dość wysokim poziomie utrzymuje się odsetek przedmiotów skargowych, których zasadności nie można ustalić. Nadal jednak ok. 1/3 podnoszonych przez skarżących zarzutów zostaje potwierdzona, co świadczy o skali nieprzestrzegania przepisów prawa pracy.

W związku z dużą liczbą skarg wpływających co roku do Państwowej Inspekcji Pracy, podjęto rozważania na temat zmiany praktyki przyjmowania przez urząd skarg składanych pocztą elektroniczną bez wymogu złożenia przez skarżącego kwalifikowanego podpisu elektronicznego, podpisu zaufanego albo podpisu osobistego. Począwszy od 1.1.2023 r. kierownictwo urzędu zdecydowało się wprowadzić nowe rozwiązania dotyczące sposobu wnoszenia skarg pracowniczych. Mianowicie zgodnie z zarządzeniem Głównego Inspektora Pracy z 29.12.2022 r. w sprawie przyjmowania, rozpatrywania i załatwiania skarg i wniosków oraz udzielania porad w jednostkach organizacyjnych Państwowej Inspekcji Pracy, skarga pracownicza może być wniesiona ustnie do protokołu lub na piśmie. Skarga pracownicza wniesiona na piśmie utrwalonym w postaci papierowej powinna być opatrzona podpisem własnoręcznym, natomiast skarga pracownicza wniesiona na piśmie w postaci elektronicznej powinna być opatrzona kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Ponadto na stronach internetowych okręgowych inspektoratów pracy został umieszczony wzór formularza zgłoszenia skargi.

W przypadku braków formalnych, do wnoszącego skargę kieruje się niezwłocznie pismo informujące o warunkach, jakie powinna spełniać korespondencja, aby podlegała załatwieniu. Skutki zmian podjętych w tym zakresie, z uwzględnieniem perspektywy osób skarżących, jak i urzędu możliwe będą do określenia po dłuższym okresie stosowania nowych rozwiązań.

Tabela. Środki prawne skierowane do pracodawców w wyniku kontroli przeprowadzonych w następstwie skarg w latach 2020–2022

Rok	Decyzje	Wnioski	Polecenia	Mandaty karne/ kwota	Wnioski o ukaranie do sądu	Zawiadomienia do prokuratury
2020	8446	17 643	2048	2848/ 3,41 mln zł	195	39
2021	9038	21 532	2552	3242/ 3,93 mln zł	221	41
2022	16 141	31 718	3789	4659/ 7,46 mln zł	363	43

Źródło: Sprawozdanie z działalności Państwowej Inspekcji Pracy w 2022 r.

Dyrektor samorządowej szkoły publicznej jako organ administracji publicznej

Analiza zapytania wymaga wskazania, że nie ma przepisów, które przyznawałaby wprost status organu administracji publicznej dla dyrektora szkoły publicznej. W praktyce jednak taki jego status wynika z charakteru prawnego zadań (czynności), które on wykonuje.

Należy jednak rozdzielić aspekt działania dyrektora w formach władczych (decyzji administracyjnych) oraz form niewładczych – aczkolwiek w obu tych przypadkach występuje on w charakterze organu administracji publicznej w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: KPA).

Do tej pierwszej kategorii (formy władcze) można zaliczyć sprawy decyzji w przedmiocie skreślenia ucznia listy z uczniów czy w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej. Wspólnym mianownikiem tych decyzji jest przepis art. 107 KPA określający elementy składowe decyzji. Jak podano w wyroku w wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z 24.9.2018 r. (II SAB/Go 81/18, Legalis): „Ponadto Dyrektor wykonuje zadania publiczne związane z realizacją prawa każdego obywatela do kształcenia się oraz prawa dzieci i młodzieży do wychowania i opieki, odpowiednich do wieku i osiągniętego rozwoju, a nadto uprawniony jest do działania w formie władczej w stosunku do uczniów, np. poprzez wydawanie decyzji administracyjnych w przedmiocie skreślenia ucznia z listy uczniów, a tym samym jest organem władzy publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 DostInfPubU (por. wyr. NSA z 25.4.2012 r., I OSK 248/12, Legalis; wyr. WSA w Krakowie z 16.2.2016 r., II SA/Kr 1573/15, Legalis; wyr. WSA w Olsztynie z 7.11.2017 r., II SAB/Ol 64/17, Legalis)”.

Co do form niewładczych – jeśli chodzi o zaświadczenia na uwagę zasługują przepisy art. 217 KPA, gdzie postanowiono, że:

„§ 1. Organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie.

§ 2. Zaświadczenie wydaje się, jeżeli:

1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa;

2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego”.

Zatem, podsumowując, z zasady dyrektor szkoły publicznej ma status organu administracji publicznej, przy czym ma on odzwierciedlenia zarówno w formach władczych (decyzje) jak i niewładczych (zaświadczenia). W zależności od zakresu przedmiotowego wniosku powinien w odpowiedni sposób załatwić sprawę. W konsekwencji powinien wydawać nie tylko zaświadczenia związane z formach władczymi, ale i zaświadczenia „zwykłe” dotyczących innych form jego władania, czyli niewładczych.

Możliwość zatrudnienia psychologa w Ośrodku Pomocy Społecznej

Rzeczywiście zgodnie z art. 3 ustawy o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym psychologów (dalej: PsychologU) zawód psychologa może wykonywać osoba, która spełnia wymagania określone PsychologU. Z kolei art. 7 PsychologU doprecyzowuje, że prawo wykonywania zawodu psychologa powstaje z chwilą dokonania wpisu na listę psychologów Regionalnej Izby Psychologów. Natomiast na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 1 PsychologU na listę psychologów wpisuje się osobę, która m.in. uzyskała w polskiej uczelni dyplom magistra psychologii lub uzyskała za granicą wykształcenie uznane za równorzędne w Rzeczypospolitej Polskiej. A wpisu na listę psychologów dokonuje Rada Regionalnej Izby Psychologów na wniosek zainteresowanego (art. 8 ust. 3 PsychologU).

Zatem – po pierwsze – jeśli psycholog, którego dotyczy pytanie, uzyskał wpis na listę psychologów Regionalnej Izby Psychologów, to jest osobą uprawnioną do wykonywania zawodu psychologa, a Państwo nie mogą podważać tego uprawnienia. Po drugie natomiast osoba uprawniona do wykonywania zawodu psychologa jest osobą upoważnioną do wykonywania zawodu psychologa, bez względu na zakres praktyki. Dlatego też psycholog, którego dotyczy pytanie, może zostać zatrudniony na stanowisku psychologa w Ośrodku Pomocy Społecznej.

Zmieniono rozporządzenie w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko

Zmiany w przedmiotowym rozporządzeniu odnoszą się do zabudowy systemami fotowoltaicznymi oraz do progów kwalifikacji w odniesieniu do garaży, parkingów samochodowych i zespołów parkingów. Proponuje się zwiększenie progów dla inwestycji polegających na budowie garaży, parkingów lub zespołów parkingów zarówno na obszarach cennych przyrodniczo, jak i na pozostałych terenach.

Intencją projektodawcy jest redukcja obciążeń, które nie znajdują uzasadnienia w kontekście celów stawianych w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko. Promocja powstawania instalacji odnawialnych źródeł energii staje się zagadnieniem istotnym jako inwestycji nadrzędnego celu publicznego, do czego ma przyczynić się m.in. proponowana zmiana.

W odniesieniu do drugiego zakresu zmian dotyczącego garaży, parkingów samochodowych i zespołów parkingów w wielu sytuacjach realizacja różnego rodzaju zabudów, w tym np. osiedli mieszkaniowych, zostaje objęta obowiązkiem uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wyłącznie z uwagi na spełnienie progów kwalifikacyjnych określonych dla garaży, parkingów i zespołów parkingów, a nie progów dedykowanych danemu rodzajowi zabudowy. Tymczasem, jak wskazuje praktyka, parkingi o niewielkiej powierzchni nie mają znaczącego oddziaływania na środowisko. Stąd też, aby zharmonizować i ujednolicić podejście, zaproponowano podwyższenie progów do poziomu, który jest przewidziany dla zabudowy magazynowej. Należy zwrócić uwagę, że pozostawianie progów na obecnym poziomie nie ma uzasadnienia merytorycznego, gdyż wpływ na środowisko realizacji garażu, parkingu, czy zespołów parkingów nie jest większy niż zabudowy magazynowe,j czy zakładu przemysłowego.

Źródło: https://legislacja.gov.pl/projekt/12375303/katalog/12996152#12996152

Retencja danych w komitecie wyborczym

Czym jest retencja?

Przetwarzanie danych osobowych musi opierać się o zasady określone w art. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27.4.2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych; dalej: RODO). Jest to o tyle istotne, że „zasady” określone w aktach prawnych to klauzule generalne, dość niedookreślone zwroty, z których trudno wywieść konkrety. Można odnieść wrażenie, że przez swoją ogólność są mniej istotnymi przepisami zawartymi w akcie prawnym. W zakresie ochrony danych osobowych tak nie jest. Organ nadzorczy – Prezes UODO często odnosi się do nich w swoich decyzjach, w tym nakładających karę, w ten sposób podkreślając ich znaczenie. Można wskazać, że dalsze szczegółowe przepisy są pewnym doprecyzowaniem, czy egzemplifikacją myśli zawartych w tym ogólnych przepisach.

Administrator musi przestrzegać wszystkich zasad przetwarzania, szczególne znaczenie posiada art 5 ust 1 lit b – ograniczenie celu, który jak wskazuje RODO oznacza, że dane zbierane są w „konkretnych, wyraźnych i prawnie uzasadnionych celach i nie przetwarzane dalej w sposób niezgodny z tymi celami […]; oraz art 5 ust 1 lit e – zasada ograniczenia przechowywania. Definiowana jest ona tak, że „przechowywane w formie umożliwiającej identyfikację osoby, której dane dotyczą, przez okres nie dłuższy, niż jest to niezbędne do celów, w których dane te są przetwarzane; dane osobowe można przechowywać przez okres dłuższy, o ile będą one przetwarzane wyłącznie do celów archiwalnych w interesie publicznym, do celów badań naukowych lub historycznych lub do celów statystycznych na mocy art. 89 ust. 1, z zastrzeżeniem że wdrożone zostaną odpowiednie środki techniczne i organizacyjne wymagane na mocy niniejszego rozporządzenia w celu ochrony praw i wolności osób, których dane dotyczą”.

Tytułem przykładu warto wskazać decyzję Prezesa UODO z 3.4.2019 r. ZSPU.421.8.2018, Legalis, w której stwierdzono naruszenie w stosunku do burmistrza za niedostosowanie okresu przechowywania danych do JRWA, co stanowiło naruszenie tej zasady. Orzecznictwo, w tym również europejskie odnoszą się do powyższej zasady (wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 20.10.2022 r. C-77/21, Legalis).

Szersze omówienie tej zasady zawarto w motywie 39 RODO. Wskazano tam, że „(…) wymaga to w szczególności zapewnienia ograniczenia okresu przechowywania danych do ścisłego minimum. Dane osobowe powinny być przetwarzane tylko w przypadkach, gdy celu przetwarzania nie można w rozsądny sposób osiągnąć innymi sposobami. Aby zapobiec przechowywaniu danych osobowych przez okres dłuższy, niż jest to niezbędne, administrator powinien ustalić termin ich usuwania lub okresowego przeglądu. Należy podjąć wszelkie rozsądne działania zapewniające sprostowanie lub usunięcie danych osobowych, które są nieprawidłowe. Dane osobowe powinny być przetwarzane w sposób zapewniający im odpowiednie bezpieczeństwo i odpowiednią poufność, w tym ochronę przed nieuprawnionym dostępem do nich i do sprzętu służącego ich przetwarzaniu oraz przed nieuprawnionym korzystaniem z tych danych i z tego sprzętu”.

Retencja w prawie wyborczym

Przetwarzanie danych w zakresie wyborów odbywa się zarówno w związku z realizacją przepisów, jak i sytuacji, w których prawo powszechnie obowiązujące wyraźnie nie określa terminów przetwarzania danych.

W tej sytuacji komitet wyborczy powinien przy przetwarzaniu sprawdzić:

W zakresie wskazanego powyżej punktu 1, podstawowymi aktami obecnie regulującymi okres przechowywania danych są kodeks wyborczy, oraz rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w sprawie sposobu przekazywania, przechowywania i udostępniania dokumentów z wyborów.

Artykuł 132 Kodeksu wyborczego (dalej: KodeksWyb) wskazuje, że „Środki finansowe […] – mogą pochodzić wyłącznie z wpłat obywateli polskich mających miejsce stałego zamieszkania na terenie Rzeczypospolitej Polskiej […]”. Sąd Najwyższy wskazuje, że „(…) darowizny na rzecz Partii (komitetu wyborczego) powinny być oznaczone w sposób umożliwiający identyfikację darczyńcy, tj. z podaniem imienia, nazwiska oraz miejsca zamieszkania osoby wpłacającej. Oznaczenie darowizn w taki sposób stanowi realizację zasady jawności źródeł finansowania partii politycznych, sformułowanej w art. 23a ustawy o partiach politycznych i będącej powtórzeniem zasady jawności finansowania partii politycznych sformułowanej w art. 11 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Nieudokumentowanie dokonywania wpłat uniemożliwia bowiem stwierdzenie, że partia (komitet wyborczy) pozyskała w okresie sprawozdawczym środki finansowe wyłącznie ze źródeł dozwolonych. Tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że kwestionowane wpłaty zostały dokonane z zachowaniem wymogów sprawozdawczości”, (post. SN – Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych z 6.10.2021 r. I NSW 1/21, Legalis).

Z powyższego wynika, że we wskazanym zakresie obowiązek przetwarzania danych dotyczy również okresu sprawozdawczego, a więc dopiero przyjęcie sprawozdania kończy okres przechowywania danych.

Przykładem terminów dokładnie wyznaczonych jest art. 8a KodeksWyb w § 1 mowa jest o obowiązku w przypadku niedokonania zgłoszenia listy kandydatów lub kandydatów kart wykazu podpisów. W § 2 expressiss verbis wskazano, że zniszczenie kart powinno nastąpić nie później niż w ciągu 3 dni po upływie terminu na dokonanie zawiadomienia o utworzeniu komitetu wyborczego albo zgłoszenia listy kandydatów lub kandydata.

Zakładając jednak, że wszystko jest pomyślnie – okres ten wynosi 5 lat, stosownie do art. 8 § 1a KodeksWyb. Dokumenty z wyborów są przechowywane przez okres co najmniej 5 lat.

Jak wskazano wyżej w punkcie 2 komitety wyborcze przetwarzają również dane, Prezes UODO w swoim poradniku Ochrona danych osobowych w kampanii wyborczej poradnik, Warszawa 2023, www.uodo.gov.pl) wskazuje również przykład danych, które nie są wyraźnie określone w przepisach jak np. „lista wolontariuszy wspierających kampanię danego kandydata, dane pozyskiwane z jawnych rejestrów publicznych, dane zgromadzone przez komitety wyborcze podlegają rozwiązaniu”.

W przypadkach wyraźnie nieuregulowanych w prawie do obowiązków administratora należy określenie prawidłowej podstawy prawnej. Sam organ nadzorczy wskazuje, że są to dwie podstawy:

To istotna konstatacja – opierając się na zgodzie – należy bowiem pamiętać, nie tylko o celu na jaki zgoda została wydana, ale i na fakcie, że zgoda może zostać wycofana. W zgodzie zapewne należy wskazać, że dane będą przekazywane odmiennym administratorem. Oparcie się na prawnie uzasadnionym interesie administratora, że należy przeprowadzić „test równowagi” a więc tak aby administrator był w stanie przedstawić dokument, w którym rzetelnie udowodnił sobie, że interes administratora jest istotniejszy niż prawa i wolności podmiotów danych. W drugim przypadku – zgoda w ogóle nie wchodzi w grę.

Wybranie określonej podstawy przetwarzania może dalej implikować okres przetwarzania – w przypadku zgody może on być krótszy niż w przypadku wycofania zgody. Wyraźnie należy wskazać, że w takiej sytuacji administrator odpowiedzi powinien poszukiwać wyłącznie w RODO oraz w przyjętych na tej podstawie dokumentach. W Polityce bezpieczeństwa wyraźnie należy wskazać kilka artykułów lub osobny załącznik – politykę retencji, w której administrator określa sposób liczenia terminów, sposoby niszczenia danych, itd.

Myśląc o retencji warto również przemyśleć realizację praw osób fizycznych – podmioty danych – mogą chcieć realizować swoje prawa, w tym np. prawo do bycia zapomnianym. Usunięcie danych nie zawsze będzie możliwe, w każdym przypadku należy jednak poinformować o skuteczności realizacji określonego prawa oraz rzetelnie udzielać informacji.

Obowiązkowo należy ująć w określonym dokumencie wszystkie kategorie danych oraz sposób liczenia terminów itd. W tym celu należy wyraźnie krok po kroku:

– to ostatnie również znacząco może wpływać na okres przetwarzania danych.

Zmiana decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntów z produkcji rolnej

Odnośnie do przedmiotowego zapytania uznać należy – wobec braku jednakże przedstawienia dalszych danych odnośnie stanu faktycznego sprawy – że z dużą dozą prawdopodobieństwa występuje brak możliwości łącznego rozpoznania złożonych wniosków. Powyższe wynika z faktu, iż pierwszy wniosek dotyczy zmiany decyzji ostatecznej – przyjmując, że – co do zasady – dopuszcza się możliwość zmiany decyzji o wyłączeniu gruntu rolnego z produkcji rolnej w trybie art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: KPA), zaś drugi ma na celu zainicjowanie nowego postępowania, które zakończone zostanie dopiero wydaniem nowej decyzji w oparciu o przedstawiony przez wnioskodawcę nowy stan faktyczny.

Wskazać zaś należy, iż zgodnie z art. 62 KPA, jedynie w sprawach, w których prawa lub obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej i w których właściwy jest ten sam organ administracji publicznej, można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony. Dotyczy to również wielu wniosków złożonych przez tą samą stronę. Powyższe stanowisko potwierdził przy tym wyrok NSA z 2.6.2016 r., I OSK 2275/14, Legalis, gdzie wskazano, że w sytuacji, gdy w stosunku do jednego podmiotu jego uprawnienia lub obowiązki wynikają z tego samego stanu faktycznego i prawnego, nie można mówić o wielości spraw, a prowadzenie jednego postępowania w stosunku do jednej sprawy jest zasadą, która nie musi być wywodzona wprost z art. 62 KPA. Jednakże, nic nie stoi na przeszkodzie by jednak w jednym postępowaniu można było prowadzić także kilka spraw administracyjnych dotyczących tego samego wnioskodawcy (wyrok NSA z 23.3.2017 r., I OSK 2550/15, Legalis).

W przedstawionym zapytaniu nie będziemy jednak mieli do czynienia z tożsamością stanu faktycznego sprawy. Przez istnienie tego samego stanu faktycznego sprawy należy bowiem rozumieć istnienie identyczności okoliczności sprawy. Co więcej, zwrócić należy uwagę, że z samej treści art. 62 KPA nie wynika jednak bezwzględny obowiązek prowadzenia jednego postępowania przez organ, co podlega uznaniu organu (wyrok NSA z 5.11.2019 r., II OSK 2996/18, Legalis). Nie można wobec tego uznać za wadliwe odrębne rozpoznanie spraw podobnych (lecz nie identycznych) przedmiotowo mimo tożsamości podstawy prawnej, adresata praw lub obowiązków i organu.

Zwrócić należy przy tym dodatkowo uwagę, iż zmiana decyzji o wyłączeniu z produkcji rolnej w trybie art. 155 KPA odnosić się musi także do niezmienionego stanu faktycznego. Jak wyjaśnia się to w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, w pierwszej kolejności organ dokonać musi zatem weryfikacji czy ma do czynienia z tą samą sprawą administracyjną, czyli czy nie zmienił się stan faktyczny bądź prawny sprawie, czy donosi się ona do tych samych osób i tożsamych praw bądź obowiązków. Tak też, ustalenie przez organ, że obecny stan faktyczny sprawy zdecydowanie odbiega od stanu sprawy z daty wydawania decyzji (np. inne dane widnieją w ewidencji gruntów i budynków), skutkować winno wydaniem decyzji o odmowie zmiany decyzji ostatecznej (wyrok WSA w Gdańsku z 11.9.2018 r., II SA/Gd 350/18, Legalis).

Ustalenie 2 raty odpisu na zfśs w 2023 r. do 30 września 2023 r.

Odpis na zfśs to kwota jaką pracodawca powinien co roku wpłacić na konto tego funduszu. Kwotę tę oblicza się jako iloczyn planowanej przeciętnej liczby pracowników zatrudnionych w danym roku oraz tzw. podstawy naliczania, czyli ogłoszonego przez GUS przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w określonym roku. Co do zasady podstawę naliczania stanowi przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej z poprzedniego roku, lub z drugiej połowy poprzedniego roku, jeśli jest wyższe (art. 5 ust. 2 ustawy z 4.3.1994 r. o zfśs), jednak już od 2012 r. – w celu zamrożenia kwoty odpisu – ustawodawca corocznie określał podstawę naliczania na podstawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej z innych lat (zob. art. 5a–5l ustawy z 4.3.1994 r. o zfśs). W roku 2023 wystąpił sytuacja wyjątkowa, ponieważ ustawodawca ustalił podstawę naliczania na początku roku (przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej z drugiego półrocza 2019 r.), a następnie zmienił tę podstawę w połowie roku (przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej z drugiego półrocza 2021 r.). Zmiana ta weszła w życie 11.8.2023 r. i wpłynęła na sposób ustalenia drugiej raty odpisu na zfśs za 2023 r.

Odpis na zfśs na dany rok kalendarzowy naliczany jest na podstawie planowanej na dany rok przeciętnej liczby zatrudnionych, a następnie wpłacany na konto zfśs w dwóch ratach, tj. do 31 maja (75% równowartości odpisu) oraz do 30 września (pozostałą część odpisu, tj. 25% jego równowartości). Na koniec roku kalendarzowego dokonywana jest korekta odpisu na zfśs, wykonywana przez zestawienie odpisu ustalonego w oparciu o faktyczną przeciętną liczbę pracowników zatrudnionych w roku z odpisem dokonanym na podstawie planowanej przeciętnej liczby pracowników zatrudnionych w danym roku.

Ustawą z 7.7.2023 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r. poz. 1586), od 1.7.2023 r. zmieniona została podstawa naliczania odpisu na zfśs. W związku z tym, w okresie od 1 stycznia do 30 czerwca 2023 r. odpis ustala się w oparciu o przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w drugim półroczu 2019 r., tj. 4434,58 zł, natomiast w okresie od 1 lipca do 31 grudnia 2023 r. – w oparciu o wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w drugim półroczu 2021 r. w wysokości 5104,90 zł. Szczegółowe kwoty odpisów i zwiększeń w 2023 r. przedstawia tabela poniżej.

Tabela. Szczegółowe kwoty odpisów i zwiększeń na zfśs w 2023 r.

Okres		1.01.2023 r. – 30.06.2023 r.	1.07.2023 r. – 31.12.2023 r.
Odpis obligatoryjny
na jednego zatrudnionego w tzw. normalnych warunkach pracy	37,5%	1662,97 zł	1914,34 zł
na jednego pracownika wykonującego prace w szczególnych warunkach lub prace o szczególnym charakterze – w rozumieniu przepisów o emeryturach pomostowych	50%	2217,29 zł	2552,45 zł
na jednego pracownika młodocianego:
– I rok nauki	5%	221,73 zł	255,25 zł
– II rok nauki	6%	266,07 zł	306,29 zł
– III rok nauki	7%	310,62 zł	357,34 zł
Zwiększenia fakultatywne (uznaniowe)
na każdą osobę zatrudnioną, w stosunku do której orzeczono znaczny lub umiarkowany stopień niepełnosprawności	6,25%	277,16 zł	319,06 zł
na każdego emeryta i rencistę, nad którym zakład sprawuje opiekę	6,25%	277,16 zł	319,06 zł
na każdą zatrudnioną osobę, pod warunkiem przeznaczenia całości tego zwiększenia na prowadzenie żłobka lub klubu dziecięcego	7,5%	332,59 zł	382,87 zł

Zgodnie z art. 12 ustawy z 7.7.2023 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 pracodawca powinien naliczyć równowartość odpisów i zwiększeń na rok 2023 z uwzględnieniem, że kwota podstawy naliczania została podwyższona od 1.7.2023 r. Następnie w drugiej racie odpisu (na 30.9.) należy uwzględnić dopłatę wynikającą z tego, że za 6 miesięcy 2023 r. obowiązuje wyższa podstawa naliczania.

Obliczenia zostały w przykładzie oparte o planowaną na początku roku przeciętną liczbę pracowników zatrudnionych w danym roku. Gdyby zatrudnienie u pracodawcy spadło w trakcie roku, to pracodawca nie musiałby czekać do końca roku z korektą. Możliwa jest korekta kwot odpisu w oparciu o realne dane o zatrudnieniu już przy naliczaniu i wpłacie 2 raty odpisu.

W praktyce zdarza się, że kwota realizowanego u pracodawcy świadczenia, np. tzw. gruszy (dofinansowanie do wypoczynku organizowanego samodzielnie przez pracownika), ustalana jest w oparciu o obowiązujący w danym roku kalendarzowym odpis na zfśs. W efekcie zmiana podstawy naliczania odpisu powoduje zmianę kwoty takiego świadczenia. Warto przy tym zwrócić uwagę, że ustawa nowelizująca z 7.7.2023 r. weszła w życie 11.8.2023 r., ale zmieniła wstecznie podstawę naliczania, a tym samym kwotę odpisu na zfśs od 1.7.2023 r. Oznacza to, że wszystkie świadczenia oparte o kwotę odpisu na zfśs, które zostały wypłacane w lipcu i sierpniu 2023 r., powinny być naliczone na podstawie zmienionej (podwyższonej) kwocie odpisu. Skutkować to będzie koniecznością przeliczenia i dopłaty do świadczeń wypłaconych w oparciu o kwotę odpisu z pierwszej połowy 2023 r.

Zmiana w Prawie zamówień publicznych dotycząca wyboru operatora publicznego transportu zbiorowego od 28 września

Zmiana wchodzi w życie – stosownie do art. 28 ustawy – po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia tj. 28.9.2023 r.

Celem zmiany – jak wskazano w uzasadnieniu do projektu ustawy – jest wyeliminowanie wątpliwości, czy możliwe jest stosowanie przepisów PrZamPubl do procedowania przez organizatora publicznego transportu zbiorowego konkursowego wyboru operatora publicznego transportu zbiorowego w transporcie kolejowym i metrze. Przepisy PrZamPubl stanowią bowiem „ogólne przepisy dotyczące zamówień publicznych”, o których mowa w motywie 27 dyrektywy 2014/24/UE.

Uchylenie w PrZamPubl art. 11 ust. 1 pkt 10 pozwoli zatem na usunięcie wątpliwości odnośnie do tego, że na podstawie niezmienianego przepisu art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy z 16.12.2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym stosuje się przepisy PrZamPubl do wyboru operatora publicznego transportu zbiorowego bezpośrednio na podstawie art. 5 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1370/2007 w zakresie autobusowego lub tramwajowego transportu pasażerskiego oraz jako procedurę przetargową, o której mowa w art. 5 ust. 3 (zdanie drugie) rozporządzenia (WE) nr 1370/2007 w zakresie kolejowego transportu pasażerskiego lub metra.

Ponadto ustawodawca podkreślił, że zmiana ta wyeliminuje z polskiego porządku prawnego pozorną niespójność ustawy z 16.12.2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym i przepisów PrZamPubl. Zmiana ta przesądzi również o kognicji KIO w sprawach odwołań od decyzji co do wyboru operatora publicznego transportu zbiorowego w transporcie kolejowym – o co wnosiła Komisja Europejska w związku ze sprawozdaniem Polski z realizacji w 2021 r. decyzji Komisji (UE) 2021/1885 z 20.4.2021 r. w sprawie pomocy państwa SA.43127 – 2018/C (ex 2015/NN) (ex 2015/N) wdrożonej przez Polskę na rzecz Przewozów Regionalnych Sp. z o.o. (notyfikowanej jako dokument nr C (2021/855) (Dz.Urz. UE L 386 z 29.10.2021, str. 1) oraz w sprawie EU-Pilot-EUP(2022)10363.

Należy zwrócić szczególną uwagę na art. 23 ustawy przewidujący przepis przejściowy. Zgodnie z nim do postępowań o udzielenie zamówienia publicznego, których przedmiotem są usługi publiczne w zakresie transportu pasażerskiego innego niż koleją lub metrem oraz do postępowań w sprawie konkursów i zamówień, których przedmiotem są usługi publiczne w zakresie transportu pasażerskiego koleją lub metrem, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Dodatkowo do umów w sprawach zamówień publicznych zawartych przed dniem wejścia w życie ustawy także stosuje się przepisy dotychczasowe.

Projekt ustawy budżetowej na 2024 rok. Bezrobocie na koniec 2024 roku wyniesie 5,2% a inflacja 6,6%

Rada Ministrów wskazuje, że w przyszłym roku polityka gospodarcza rządu będzie nakierowana na dalsze wzmacnianie potencjału polskiej gospodarki, po kryzysie energetycznym wywołanym przez atak Rosji na Ukrainę oraz po pandemii COVID-19 oraz ich konsekwencjach. To dwa największe wstrząsy gospodarcze po 1989 r. Realizacja budżetu ma się odbywać przy zachowaniu dbałości o stabilność zadłużenia publicznego oraz z uwzględnieniem wytycznych instytucji UE. W przyszłym roku wzrost PKB ma osiągnąć poziom 3%.

Najważniejsze rozwiązania przyjęte w projekcie ustawy budżetowej na 2024 rok

W 2024 r. Rada Ministrów planuje przeznaczyć środki między innymi na:

1. obronność (wraz z Funduszem Wsparcia Sił Zbrojnych) – 158,9 mld zł, czyli ok. 4,2% PKB.;
2. wsparcie rodzin – 93,2 mld zł, w tym np.:
   • na realizację Programu „Rodzina 800+” – 63,7 mld zł,
   • rodzinnego kapitału opiekuńczego – 2,4 mld zł,
   • świadczenia wspierającego – 2,2 mld zł,
   • świadczenia Dobry Start – 1,35 mld zł,
   • opłacanie składek na ubezpieczenia społeczne, w tym za osoby przebywające na urlopach wychowawczych, za osoby pobierające zasiłek macierzyński oraz za osoby zatrudnione jako nianie – 4,4 mld zł;
3. wsparcie emerytów i rencistów w postaci tzw. 13. i 14. emerytury – prawie 30 mld zł;
4. finansowanie służby zdrowia (łącznie z NFZ) – ponad 190 mld zł;
5. podwyżki wynagrodzeń dla osób zatrudnionych w służbach publicznych (m.in. policjanci, strażacy, nauczyciele, pracownicy uczelni wyższych) – ich wynagrodzenia zostaną zwiększone o 12,3%.

Dochody budżetu państwa wyniosą w 2024 r. 683,6 mld zł. Wydatki budżetu państwa w 2024 r., z uwzględnieniem kwot na obronność (158,9 mld zł), wsparcie dla rodzin (92,3 mld zł) czy finansowanie służby zdrowia (ponad 190 mld zł), wyniosą 848 mld zł. Deficyt sektora general government zmniejszy się do -4,5%. PKB w 2024 r. Dla porównania – w 2009 r. deficyt sektora general government wynosił -7,3% PKB, a w 2010 r. -7,5% PKB.

Dane makroekonomiczne zapisane w projekcie budżetu na 2024 rok

Produkt Krajowy Brutto. W 2024 r. nastąpi ożywienie gospodarcze, a wzrost PKB powinien osiągnąć 3,0%. Wpływ na to będzie miała spadająca inflacja, powrót do dodatniej dynamiki płac realnych w ujęciu całorocznym oraz polepszenie nastrojów konsumentów.

Przeciętne wynagrodzenie. Prognozuje się, że wzrost przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej wyniesie w 2023 r. 12,3%, a w 2024 r. 9,8%.

Inflacja

Oczekiwana inflacja w 2023 r. wyniesie średnio 12,0% (do końca 2023 r. inflacja spadnie do wartości jednocyfrowej), a w 2024 r. ma wynieść 6,6%. Głównymi czynnikami, które będą wpływały na obniżanie się inflacji będą stabilizacja cen surowców energetycznych i żywności na rynkach światowych, relatywnie niska dynamika spożycia prywatnego w bieżącym roku oraz polityka pieniężna.

Nowości w Prawie energetycznym – prawa odbiorców energii, obywatelskie społeczności energetyczne, umowy w sprawie energii

Zmiany wprowadzono przede wszystkim do ustawy – Prawo energetyczne (dalej: PrEnerg), a dotyczą one m.in. zmiany dostawcy prądu. Operator informacji rynku energii, operator systemu przesyłowego elektroenergetycznego oraz operator systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego są obowiązani umożliwić odbiorcy energii elektrycznej zmianę sprzedawcy energii elektrycznej w ciągu 24 godzin od momentu powiadomienia operatora informacji rynku energii przez nowego sprzedawcę o zawarciu umowy sprzedaży energii elektrycznej lub umowy kompleksowej (zob. art. 4j ust. 6a–6d PrEnerg). Zmiany te wejdą w życie 1.7.2025 r.

Umowa o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej lub umowa kompleksowa w przypadku odbiorców podlegających ograniczeniom zawierają adres poczty elektronicznej lub numer telefonu wskazany przez odbiorcę. Odbiorca ma obowiązek niezwłocznie informować operatora systemu elektroenergetycznego bezpośrednio, a w przypadku gdy zawarł umowę kompleksową – przez sprzedawcę, o każdej zmianie adresu poczty elektronicznej lub numeru telefonu (art. 5 ust. 2c PrEnerg).

Dostarczanie paliw gazowych lub energii elektrycznej do odbiorcy paliw gazowych lub energii elektrycznej w gospodarstwie domowym odbywa się na podstawie umowy kompleksowej (art. 5 ust. 3a PrEnerg). Zmiana wchodzi w życie 24.2.2024 r. Natomiast przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się dystrybucją paliw gazowych lub energii elektrycznej ma obowiązek zawarcia ze sprzedawcą umowy o świadczenie usługi dystrybucji paliw gazowych lub energii elektrycznej w celu dostarczania paliw gazowych lub energii elektrycznej odbiorcy paliw gazowych lub energii elektrycznej w gospodarstwie domowym, któremu sprzedawca zapewnia świadczenie usługi kompleksowej (art. 5 ust. 3b PrEnerg). Zmiana wchodzi w życie 24.10.2023 r.

Umowa sprzedaży energii elektrycznej oraz umowa kompleksowa, których stroną jest odbiorca końcowy energii elektrycznej, określają strony umowy i zawierają informacje m.in. o prawach tego odbiorcy (art. 5 ust. 4d PrEnerg). Dnia 24.10.2023 r. wchodzi w życie art. 5 ust. 4e PrEnerg, zgodnie z którym sprzedawca energii elektrycznej, z wyłączeniem sprzedawcy rezerwowego energii elektrycznej i sprzedawcy z urzędu, przekazuje odbiorcy końcowemu, najpóźniej w dniu zawarcia umowy sprzedaży energii elektrycznej, streszczenie kluczowych postanowień umowy w przystępnej i zwięzłej formie, zawierające co najmniej:

Zmiany dotyczą też agregacji energii. Agregacja odbywa się na podstawie umowy agregacji zawartej między odbiorcą końcowym energii elektrycznej, wytwórcą energii elektrycznej lub posiadaczem magazynu energii elektrycznej a agregatorem na warunkach określonych w art. 5a¹ PrEnerg.

Natomiast 1.7.2025 r. wchodzą w życie przepisy art. 5aa, art. 5ab oraz art. 5ac–5ag PrEnerg, które regulują szczegóły zawierania umów dotyczących dostarczania energii, a także obowiązki informacyjne z nimi związane.

Dodanp też przepisy mające na celu zapewnienie przedsiębiorstwom energetycznym zajmującym się przesyłaniem lub dystrybucją energii elektrycznej lub paliw gazowych podstawy prawnej do koordynowania działań i wymiany informacji w przypadku wniosków o przyłączenie do sieci gazowej i sieci elektroenergetycznej o napięciu znamionowym 110 kV i wyższym, urządzeń, instalacji lub sieci, wykorzystujących do wytwarzania energii elektrycznej paliwo gazowe (art. 7 ust. 3f–3l PrEnerg). Zmiany te wchodzą w życie 24.10.2023 r.

Dodano też art. 7aa PrEnerg, którego przepisy regulują zasady pobierania energii elektrycznej za pomocą linii bezpośredniej.

Odbiorca końcowy, którego praw dotyczy wykonywanie obowiązków przez operatora systemu dystrybucyjnego lub operatora systemu przesyłowego paliw gazowych lub operatora systemu przesyłowego elektroenergetycznego, może zawiadomić Prezesa URE o podejrzeniu naruszenia wykonywania przez tych operatorów obowiązków określonych w ustawie (zob. art. 8¹ PrEnerg).

Nowelizacja wprowadza też nową instytucję obywatelskiej społeczności energetycznej określając zasady jej funkcjonowania. Obywatelska społeczność energetyczna może wykonywać działalność w formie: spółdzielni (w tym spółdzielni mieszkaniowej), wspólnoty mieszkaniowej, stowarzyszenia rejestrowego, z wyłączeniem stowarzyszenia zwykłego, spółki osobowej prawa handlowego, z wyłączeniem spółki partnerskiej, a także spółdzielni rolników. Obywatelska społeczność energetyczna prowadzi działalność na obszarze działania jednego operatora systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego, do którego sieci są przyłączone instalacje należące do członków, udziałowców lub wspólników tej społeczności. Obszar jej działania ustala się na podstawie miejsc przyłączenia instalacji należących do członków, udziałowców lub wspólników tej społeczności do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej o napięciu znamionowym nie wyższym niż 110 kV. Działalność obywatelskiej społeczności energetycznej nie może obejmować połączeń z innymi państwami. Statut lub umowa obywatelskiej społeczności energetycznej określa sposób prowadzenia rozliczeń oraz podział energii elektrycznej, która jest wytwarzana przez będące własnością tej społeczności jednostki wytwórcze w ramach obywatelskiej społeczności energetycznej. Prezes URE wpisuje obywatelską społeczność energetyczną do wykazu obywatelskich społeczności energetycznych, na jej wniosek (zob. art. 11zi–11zo PrEnerg). Przepisy dotyczące tego wykazu, czyli art. 11zm–11zo PrEnerg, wchodzą w życie 24.8.2024 r.

Nowe przepisy art. 11zp–11zr PrEnerg dotyczą zaś odbiorcy aktywnego. Wynika z nich, że odbiorca aktywny:

Zarządzanie instalacją przez inny podmiot obejmuje instalowanie, eksploatację, utrzymanie instalacji lub obsługę danych pomiarowych, jednak ten inny podmiot nie jest odbiorcą aktywnym. Ponadto, odbiorcy aktywnego nie można obciążać dyskryminacyjnymi wymaganiami technicznymi, procedurami oraz dodatkowymi opłatami, w tym opłatami sieciowymi nieodzwierciedlającymi kosztów związanych z dostępem do sieci.

Inne zmiany dotyczą m.in. dostosowania do przepisów unijnych, w tym m.in. dziesięcioletniego planu rozwoju sieci o zasięgu unijnym oraz krajowego planu w dziedzinie energii i klimatu, zasad opracowywania, uzgadniania i przekazywania projektu planu rozwoju w zakresie zaspokojenia obecnego i przyszłego zapotrzebowania na paliwa gazowe lub energię, o którym mowa w art. 16 PrEnerg, zakresu działania Prezesa URE (zob. art. 23 PrEnerg), regionalnego centrum koordynacyjnego (art. 23x PrEnerg), składania przez Prezesa URE Komisji Europejskiej i Agencji, do 31 lipca każdego roku, sprawozdania ze swojej działalności (art. 24c PrEnerg), udzielenia przez Prezesa URE odstępstwa od stosowania określonych we wniosku przepisów na zasadach określonych w art. 24d PrEnerg, porównywarki ofert (zob. art. 31g) itd.

Warto też dodać, że w OdnŹródłaEnU wprowadzono przepisy dotyczące partnerskiego handlu energią odnawialną, czyli tzw. peer-to-peer. Chodzi tu o sprzedaż energii wytworzonej przez prosumenta energii odnawialnej albo prosumenta zbiorowego energii odnawialnej innym użytkownikom systemu na podstawie umowy określającej, w szczególności, warunki dotyczące zautomatyzowanego wykonania trans-akcji i płatności za nią bezpośrednio między stronami tej umowy albo za pośrednictwem będących stroną trzecią użytkownika systemu lub spółki prowadzącej giełdę towarową.