Powiaty zostaną zaangażowane przy ewentualnym tworzeniu sądów pokoju

Co ciekawe, system funkcjonowania sądów pokoju byłby w różnych kontekstach powiązany z jednostkami samorządu terytorialnego o statusie powiatu, miast na prawach powiatu i specjalnej jednostki dzielnicy m.st. Warszawy.

Jednym z aspektów powiązania wspomnianego sądownictwa z powiatami mają być zapisy zawarte w art. 1 § 3 i 6 gdzie projektodawca postanowił, że:

§ 3 Siedzibą sądu pokoju jest sąd rejonowy. W przypadku, gdy w danej miejscowości nie ma sądu rejonowego, siedzibą sądu pokoju urządza się w siedzibie starostwa powiatowego

§ 6 Finansowanie sądu pokoju pokrywane jest z budżetu państwa w części przeznaczonej na utrzymaniu sądownictwa powszechnego.

§ 7. Szczegółowe regulacje dotyczące ustanawiania oddziałów sądów pokoju w siedzibie starostwa powiatowego i urzędu dzielnicy m. st. Warszawy określi Minister Sprawiedliwości w drodze rozporządzenia.

Z powyższych regulacji wynika więc, że w nowy system sądownictwa będą także angażowane powiaty, poprzez zapewnienie lokalizacji sądów pokoju – w siedzibie starostwa powiatowego. Skoro tak, to ta powinność będzie nierozerwalnie powiązana z koniecznością wydatkowania środków na bieżące funkcjonowanie wspomnianej jednostki. Jak jednak podano w projektowanych przepisach, finansowanie to ma być pokrywane z budżetu państwa, więc nie ma ryzyka, że koszty funkcjonowania nowego sądownictwa w ww. zakresie obciążą budżety powiatów. 

Innym istotnym aspektem powiązania wspomnianego sądownictwa z powiatami ma być system wyboru sędziów pokoju. W tym zakresie stanowią zapisy zawarte w art. 12 i art. 13 projektu. Z pierwszego artykułu wynika m.in., że sędziowie pokoju są wybierani w wyborach równych, powszechnych, bezpośrednich, proporcjonalnych, w głosowaniu tajnym. Co ciekawe, w art. 13 m.in. postanowiono, że wybory na sędziego pokoju przeprowadza się wraz z wyborami do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego oraz organów w jednostkach pomocniczych gminy Warszawa. Dalej podano także, że wybory przygotowują powiaty jako zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej. W tym zakresie w uzasadnieniu projektu zwrócono uwagę na fakt, że kandydaci na sędziów mają być wybierani w wyborach powszechnych na poziomie jednostek samorządu terytorialnego (powiatów) oraz dzielnic gminy Warszawa. Wybory sędziów wraz z wyborami samorządowym mają zdaniem projektodawców uczynić sądownictwo pokoju bliższe społeczeństwu. Ma to na celu zwiększenie zaufania społeczeństwa do wymiaru sprawiedliwości, uwzględniając również terytorialne usytuowanie sędziów pokoju na poziomie jednostek podziału zasadniczego (powiatów i miast na prawach powiatów) oraz jednostek pomocniczych gminy Warszawa (dzielnic). Jednocześnie mają być zachowane wymogi niezbędne do wykonywania zawodu sędziego, określone w ustawach zwykłych.

Podsumowując należy wskazać, że wprowadzenie nowego elementu do systemu wymiaru sprawiedliwości będzie następowało z „wykorzystaniem” – powiatów. Ich zaangażowanie projektodawcy przewidzieli na różnych etapach wdrażania nowych rozwiązań. Skoro jednak nowy system sądownictwa pokoju ma być finansowany z budżetu państwa, to z pewnością powiaty sprostają nowym wyzwaniom związanym z ewentualnym wprowadzeniem nowego elementu wymiaru sprawiedliwości.

Projekt ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych ze specjalnym przeznaczeniem gruntów leśnych

Przy okazji powołania się na cele polityki państwa związanej ze wspieraniem rozwoju i wdrażaniem projektów: dotyczących min. energii, elektromobilności wnioskodawcy planują także dokonać kolejny raz nowelizacji ustawy o lasach w zakresie możliwości zamiany gruntów. 

Zgodnie z propozycją ustawa ma umożliwić ‒ w przypadku lokalizacji inwestycji uzasadnionych potrzebami i celami polityki państwa związanej ze wspieraniem rozwoju i wdrażaniem projektów: dotyczących energii, elektromobilności lub transportu, służących upowszechnianiu nowych technologii oraz poprawie jakości powietrza albo  uzasadnionych potrzebami strategicznej produkcji dla obronności państwa, wysokich technologii elektronicznych i procesorów, elektromobilności, innowacyjnej technologii wodorowej, lotnictwa, motoryzacji oraz przemysłu tworzyw sztucznych ‒ dokonywanie transakcji gruntami leśnymi. W szczególności polegających na zamianie lasów, gruntów i innych nieruchomości Skarbu Państwa sąsiadujących z ww. nieruchomościami na lasy, grunty i inne nieruchomości, lecz tylko w przypadkach, gdy będzie to niezbędne do realizacji celów określonych w projektowanych przepisach. 

Zamiany dokonywał będzie Dyrektor Generalny Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe na wniosek ministra właściwego do spraw środowiska złożony w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw klimatu oraz ministrem właściwym do spraw gospodarki, po zasięgnięcia opinii komisji sejmowej właściwej do spraw leśnictwa i gospodarki leśnej lub w przypadku zamiany nieruchomości sąsiadujących, podmiotem właściwym do dokonywania zamiany będzie organ właściwy zgodnie z art. 11 ust. 1 GospNierU (starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej) na wniosek ministra właściwego do spraw środowiska złożony w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw klimatu oraz ministrem właściwym do spraw gospodarki, po zasięgnięcia opinii komisji sejmowej właściwej do spraw leśnictwa i gospodarki leśnej.

Zamiana dokonywana będzie przy uwzględnieniu kryterium wielkości powierzchni zamienianych nieruchomości, po ich wycenie przez osoby posiadające uprawnienia z zakresu szacowania nieruchomości, bez obowiązku dokonywania dopłat w przypadku różnej wartości zamienianych nieruchomości.

Program Inwestycji Strategicznych – na co samorządy otrzymają środki?

Rządowy Fundusz Polski Ład: Program Inwestycji Strategicznych (dalej: Program Inwestycji Strategicznych) został ustanowiony na podstawie art. 65 ust. 28 ZmKoronawirusU20(1). Program Inwestycji Strategicznych realizowany jest ze środków Funduszu Przeciwdziałania Covid-19, a dofinansowanie zadań inwestycyjnych w ramach tego programu ma na celu przeciwdziałanie Covid-19, o którym mowa w art. 2 ust. 2 KoronawirusU. W praktyce środki z Programu Inwestycji Strategicznych przyznane będą samorządom na ich wniosek złożony w dedykowanej do obsługi programu aplikacji Polski Ład. Dofinansowanie z programu przeznaczone może być na pokrycie wydatków związanych z realizacją zadań inwestycyjnych w ramach jednego z czterech obszarów priorytetowych.

Od czego zacząć?

Chcąc aplikować o środki, JST (bądź związek JST) wypełnia wniosek o dostęp do aplikacji Polski Ład, za pośrednictwem, której będzie mogła ubiegać się o dofinansowanie inwestycji. Aby uzyskać dostęp do aplikacji, osoba uprawniona do wykonywania czynności w imieniu JST (bądź związku JST) składa wniosek o nadanie dostępu do aplikacji. Wniosek składa się wyłącznie elektronicznie przez platformę ePUAP, korzystając z profilu ePUAP przypisanego do danej JST (związku JST). We wniosku o nadanie dostępu do aplikacji uzupełnia się podstawowe dane o JST (związku JST) takie jak dane teleadresowe, REGON, NIP, dane użytkownika upoważnionego do składania wniosków/oświadczeń w imieniu wnioskodawcy. Do wniosku powinny zostać dołączone odpowiednie załączniki – w przypadku jeśli wniosek w imieniu JST składał będzie wójt, wymaganym załącznikiem będzie skan zaświadczenia Komisji Wyborczej o wyborze wójta. Co istotne, każda JST (związek JST) składa dwa wnioski o dostęp do aplikacji Polski Ład – pierwszy dla osoby uprawnionej (reprezentanta), bądź osoby posiadającej stosowne pełnomocnictwo do składania oświadczeń woli w imieniu JST (np. osoba posiadająca pełnomocnictwo udzielone przez reprezentanta do składania wniosku w ramach programu), a drugi dla skarbnika lub osoby posiadającej stosowne pełnomocnictwo skarbnika. Wzory wniosków oraz pełnomocnictw znajdują się na stronie internetowej BGK dedykowanej Rządowemu Funduszowi Polski Ład: Programowi Inwestycji Strategicznych. 

Po złożeniu dwóch wniosków o dostęp do aplikacji Polski Ład (dla każdego użytkownika osobny wniosek) oraz dołączając do nich niezbędne załączniki, nadane zostaną dostępy do aplikacji, w której JST (związek JST) będzie mógł złożyć wniosek o dofinansowanie inwestycji.

Priorytety w pierwszym naborze

W Programie Inwestycji Strategicznych zidentyfikowano 35 obszarów inwestycji, które uszeregowano w cztery priorytety, tj. przypisane do obszaru inwestycyjnego wartości punktowe wskazujące sposób uszeregowania obszarów inwestycyjnych możliwych do objęcia dofinansowaniem z Programu. W priorytecie pierwszym są to: budowa lub modernizacja infrastruktury drogowej, budowa lub modernizacja infrastruktury wodno-kanalizacyjnej, w tym oczyszczalni, budowa lub modernizacja źródeł ciepła sieciowego zeroemisyjnego, budowa lub modernizacja indywidualnych źródeł ciepła zeroemisyjnego, budowa lub modernizacja infrastruktury gospodarki odpadami, w tym spalarnie, przetwarzanie biologiczne, segregacja, odnawialne źródła energii –  realizując zadania z tego priorytetu JST (związki JST) potrzebują wyłącznie pięcioprocentowego wkładu własnego; 95% wartości inwestycji pokryje dofinansowanie z programu.

JST (związki JST) mogą złożyć w jednym naborze maksymalnie trzy wnioski o dofinansowanie, przy czym regulamin programu nie ogranicza JST (związków JST) w zakresie wyboru inwestycji do dofinansowania – samorządy mogą zgłosić zarówno 3 zadania w ramach obszarów z pierwszego priorytetu, jak i jedno zadanie z obszaru w priorytecie pierwszym i dwa kolejne zadania z obszarów zgrupowanych w innych priorytetach.

O programie

Pierwszy nabór w ramach Rządowego Funduszu Polski Ład: Programu Inwestycji Strategicznych  potrwa od 2 do 30 lipca 2021 roku. Wnioski o dostęp do aplikacji oraz wnioski o dofinansowanie zadań przyjmowane będą do godziny 23:59 – 30 lipca. Rząd planuje dwa pilotażowe nabory w 2021 roku – drugi odbędzie się prawdopodobnie jesienią. W ramach programu, JST (związki JST) mogą uzyskać nawet 95% dofinansowania zadań z priorytetu 1, 90% z priorytetu 2, 85% z priorytetu 3 i 80% z priorytetu 4. Każda JST (związek JST) może złożyć maksymalnie 3 wnioski o dofinansowanie, z czego pierwszy wniosek nie ma kwotowego ograniczenia, drugi wniosek nie może przekroczyć 30 mln złotych, a kwota trzeciego wniosku nie może przekroczyć 5 mln złotych. Dofinansowanie z Programu Inwestycji Strategicznych zostanie wypłacone po zakończeniu inwestycji w przypadku tych inwestycji, których realizacja będzie trwała nie dłużej niż 12 miesięcy. W przypadku inwestycji dłuższych niż 12 miesięcy, realizowanych na podstawie jednej umowy wypłata nastąpi w dwóch transzach: pierwsza po zakończeniu wydzielonego etapu prac w ramach realizacji Inwestycji, druga – po zakończeniu realizacji Inwestycji. Pierwsza transza zostanie wypłacona w wysokości nie wyższej niż 50 % kwoty wynagrodzenia, a druga transza w wysokości pozostałej do zapłaty kwoty wynagrodzenia. W przypadku inwestycji realizowanych w okresie dłuższym niż 12 miesięcy, na podstawie więcej niż jednej umowy, wypłata wynagrodzenia zostanie rozłożona na trzy transze.  

Czy krajowe organy ochrony danych osobowych w pełni wykorzystują swoje uprawnienia?

Wprowadzenie RODO wiązało się z nadziejami na szybsze działanie organów nadzorczych, które byłoby adekwatne do rozwiązywania problemów XXI wieku. Jak również wiązało się z zapowiedzią wielomiliardowych administracyjnych kar pieniężnych dla globalnych potentatów. Jednak zamiast tego, jak twierdzi Johannes Caspar, mamy walkę pomiędzy organami i wynikającymi z tego opóźnienia w działaniach. 

Umiejscowienie na terenie Irlandii europejskich siedzib większości gigantów technologicznych z Doliny Krzemowej oraz podejście irlandzkiego organu nadzorczego od początku powodowało napięcie związane z RODO. Działanie irlandzkiego organu nadzorczego spotyka się z dużą krytyką, zarzucając mu zbyt wolne działanie i zbyt miękkie odpowiedzi wobec działalności gigantów. 

Odchodzący hamburski Komisarz wskazuje, że procedury określone w RODO nie działają i nie jest możliwe ich stosowanie, a w konsekwencji prawa osób, których dane są przetwarzane są ograniczone. Komisarz zasłużył na swoją reputację najtwardszego obrońcy prywatności, w związku z krytyką Google Street View, które zostało wprowadzone w 2010 r. Ostatnio po niecałym roku prowadzenia postępowania wydał decyzję nakładającą na lokalną jednostkę H&M karę w wysokości 35,3 mln euro (prawie 160 mln zł) za szpiegowanie personelu.

Komisarz podkreśla, że działanie organów jest ograniczone ze względu na spory w zakresie interpretacji przepisów rozporządzenia. Kluczową rolę w zakresie współpracy organów pełni tzw. mechanizm kompleksowej współpracy. Dzięki temu mechanizmowi, organem wiodącym w sprawie jest organ, w którym znajduje się główna jednostka administratora w Unii Europejskiej. Jednak i to zostało ostatnio zakwestionowane. Spór niedawno rozstrzygał TSUE. W sprawie C-645/19 pomiędzy Facebookiem a belgijskim organem nadzorczym, Trybunał stwierdził, że po spełnieniu pewnych warunków inny organ nadzorczy może prowadzić postępowanie, niezależnie od mechanizmu kompleksowej współpracy. 

Jednocześnie mechanizm kompleksowej współpracy wprowadza konieczność wypracowania konsensusu pomiędzy organami nadzorczymi, co często udaje się dopiero po długotrwałej i czasochłonnej dyskusji. Takie działanie uniemożliwia sprawne reagowanie na zmieniające się szybko okoliczności sprawy. 

Niedawno Komisarz wydał decyzję zakazującą wykorzystywanie danych przez Facebook przekazanych mu przez WhatsApp we własnych celach. Zakaz został wydany na okres 3 miesięcy i dotyczy jedynie Niemiec. Komisarz liczy, że Europejska Rada Ochrony Danych wyda decyzję przedłużającą ww. decyzję i rozszerzy obowiązywanie na całą Unię Europejską. Jednak, aby taka decyzja została wydana konieczne jest porozumienie organów krajowych, które tworzą Europejską Radę Ochrony Danych. Wizja przedstawiona przez Johannes Caspar, który po 12 latach odchodzi ze stanowiska Komisarza nie napawa optymizmem. 

Źródło: https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-06-25/eu-s-broken-gdpr-needs-fixing-departing-privacy-chief-warns 

Nowe przepisy dadzą JST możliwość weryfikacji organizacji pozarządowych pod kątem wykorzystania środków publicznych

Z regulacji prawnych ustawy wynika m.in., że organizacje pozarządowe będą miały składać sprawozdanie finansowe wraz z informacją o źródłach przychodów, kosztach i rodzajach prowadzonej działalności. Z kolei, organizacje pożytku publicznego będą miały składać sprawozdanie finansowe wraz z informacją o źródłach przychodów, kosztach i rodzajach prowadzonej działalności, sprawozdanie merytoryczne oraz uproszczone sprawozdanie merytoryczne ze swojej działalności zgodnie z zasadami określonymi w tej ustawie.

Co ciekawe, w załączniku nr 1 do ww. ustawy (Zakres informacji o źródłach przychodów, kosztach i rodzajach prowadzonej działalności) m.in. postanowiono, że:

Informacja o źródłach przychodów zawiera dane o:

1) przychodach ogółem;

2) przychodach o charakterze rynkowym z działalności gospodarczej ogółem;

3) przychodach o charakterze rynkowym z działalności statutowej ogółem;

4) przychodach z odsetek i dywidend ogółem;

5) przychodach z zamówień publicznych lub kontraktów z Narodowym Funduszem Zdrowia ogółem;

6) przychodach ze źródeł publicznych, w tym z:

6.1) 1% podatku dochodowego od osób fizycznych ogółem;

6.2) ze środków budżetu jednostki samorządu terytorialnego w ramach otwartych konkursów ofert ogółem;

6.2.1) wyszczególnienie dotacji, których wartość wyniosła co najmniej 50000 zł z podaniem podmiotu, od którego pochodzą środki, celu dotacji i jej wysokości;

(…).

Jak więc z powyższego wynika, wśród wielu informacji, które będą zobligowane ujawniać organizacje pozarządowe, będą dane o środkach finansowych uzyskanych z budżetów jednostek samorządu terytorialnego w ramach konkursów ofert – przy czym chodzi o dotacje, których wartość wyniosła co najmniej 50 000 zł z podaniem nazwy dotującego.

Warto także wspomnieć, że ww. dane będą przekazywane do specjalnej bazy sprawozdań organizacji pozarządowych. Wspomniana baza będzie jawna.

Wskazana ustawa niewątpliwie może być pożytecznym źródłem informacji dla wielu podmiotów, w tym dla samych jednostek samorządu terytorialnego. Jednostki te udzielają bowiem dotacji m.in. wspomnianym organizacjom pozarządowym, czy organizacjom pożytku publicznego w trybie PożPubWolontU. Po wejściu w życie nowych regulacji samorządy będą więc miały możliwość samodzielnej weryfikacji wielu istotnych informacji, w przypadku gdy organizacja będzie ubiegała się np. w danej gminie o środki na realizację określonego zadania z zakresu sportu, kultury, czy innego zaspokajającego potrzeby lokalne. 

Podsumowując, wskazany projekt należy ocenić jednoznacznie pozytywnie. Z pewnością mechanizmy w nim wskazane usprawnią ocenę oferentów pod kątem konkursów na różne zadania dotowane środkami samorządowymi.

Kierunki realizacji polityki oświatowej państwa w roku szkolnym 2021/2022

Zgodnie z art. 60 ust. 3 pkt 1 PrOśw w celu realizacji zadań, o których mowa w ust. 1 pkt 2 oraz w art. 43 PrOśw, minister właściwy do spraw oświaty i wychowania ustala podstawowe kierunki realizacji polityki oświatowej państwa, w tym zadania z zakresu nadzoru pedagogicznego. W rezultacie MEiN ustalił 8.7.2021 r. kierunki realizacji polityki oświatowej państwa w roku szkolnym 2021/2022:
1. Wspomaganie przez szkołę wychowawczej roli rodziny, m.in. przez właściwą organizację zajęć edukacyjnych wychowanie do życia w rodzinie oraz realizację zadań programu wychowawczo-profilaktycznego.
2. Wychowanie do wrażliwości na prawdę i dobro. Kształtowanie właściwych postaw szlachetności, zaangażowania społecznego i dbałości o zdrowie.
3. Działanie na rzecz szerszego udostępnienia kanonu edukacji klasycznej, wprowadzenia w dziedzictwo cywilizacyjne Europy, edukacji patriotycznej, nauczania historii oraz poznawania polskiej kultury, w tym osiągnięć duchowych i materialnych. Szersze i przemyślane wykorzystanie w tym względzie m.in. wycieczek edukacyjnych.
4. Podnoszenie jakości edukacji poprzez działania uwzględniające zróżnicowane potrzeby rozwojowe i edukacyjne wszystkich uczniów, zapewnienie wsparcia psychologiczno-pedagogicznego, szczególnie w sytuacji kryzysowej wywołanej pandemią COVID-19 w celu zapewnienia dodatkowej opieki i pomocy, wzmacniającej pozytywny klimat szkoły oraz poczucie bezpieczeństwa. Roztropne korzystanie w procesie kształcenia z narzędzi i zasobów cyfrowych oraz metod kształcenia wykorzystujących technologie informacyjno-komunikacyjne.
5. Wdrażanie Zintegrowanej Strategii Umiejętności – rozwój umiejętności zawodowych w edukacji formalnej i pozaformalnej, w tym uczeniu się dorosłych.
6. Wzmocnienie edukacji ekologicznej w szkołach. Rozwijanie postawy odpowiedzialności za środowisko naturalne.

Zadania z zakresu nadzoru pedagogicznego dla kuratorów oświaty w zakresie kontroli:
1) w szkołach ponadpodstawowych: „Zgodność z przepisami prawa funkcjonowania oddziałów międzynarodowych”;
2) w niepublicznych szkołach policealnych prowadzących kształcenie w zawodach z branży opieki zdrowotnej: „Zgodność z przepisami prawa organizacji kształcenia zawodowego w branży opieki zdrowotnej”;
3) w szkołach i placówkach prowadzących kształcenie na kwalifikacyjnych kursach zawodowych i kursach umiejętności zawodowych: „Zgodność z przepisami prawa kształcenia na kwalifikacyjnych kursach zawodowych i kursach umiejętności zawodowych”;
4) w przedszkolach oraz innych formach wychowania przedszkolnego: „Organizacja wczesnego wspomagania rozwoju dziecka”;
5) w szkołach specjalnych podstawowych i ponadpodstawowych, w tym zorganizowanych w placówkach wskazanych w art. 2 pkt 7 PrOśw: „Organizacja kształcenia i wsparcia dla uczniów objętych kształceniem specjalnym w szkołach specjalnych”;
6) w publicznych szkołach podstawowych i ponadpodstawowych: „Przyjmowanie do szkół i wspomaganie nauki osób niebędących obywatelami polskimi oraz osób będących obywatelami polskimi podlegającymi obowiązkowi szkolnemu lub obowiązkowi nauki, które pobierały naukę w szkołach funkcjonujących w systemach oświaty innych państw”;
7) w publicznych szkołach podstawowych, prowadzanych przez jednostki samorządu terytorialnego, w stosunku do których podjęto zamiar likwidacji w roku 2020, 2021 lub 2022: „Zgodność z prawem procesu rekrutacji, przyjmowania i przenoszenia uczniów do innej szkoły w latach 2019-2021 oraz arkuszy organizacji pracy szkoły”.

Propozycje podatkowe z nowego ładu trafiły do konsultacji

Ulga w podatku dochodowym dla podatników powracających do Polski

Resort finansów proponuje wprowadzenie nowej ulgi dla osób, które będą się decydowały na powrót do Polski. Ma to być odpowiedź na coraz większe zapotrzebowanie na naszym rynku pracy związane z brakiem osób do pracy. Według szacunków ministerstwa, za granicą jest około 20 milionów Polaków z czego wiele osób (brak tutaj danych) rozważa przeniesienie swojego ośrodka życia do Polski. W związku z tym, rządzący zamierzają przygotować ulgi w podatku dochodowym oraz w zakresie składek na ubezpieczenia społeczne, dzięki którym takie osoby wrócą do Polski. Prawo do skorzystania z ulgi, będą miały osoby, które co najmniej przez 3 lata mieszkały poza granicami kraju. Ulga ma polegać na tym, że pojawi się możliwość odliczania od podatku połowy podatku zapłaconego przez podatnika w Polsce w poprzednim roku. Z takiej ulgi podatkowej będzie można skorzystać przez cztery lata następujące po roku bazowym. Rokiem bazowym w tej propozycji będzie wybrany przez podatnika rok, w którym podatnik zmienił rezydencję podatkową i stał się polskim rezydentem albo rok następujący po zmianie rezydencji podatkowej.

Propozycja ministerstwa przewiduje poza ulgami podatkowymi, również ulgi w zakresie składek na ubezpieczenia społeczne. Osobom powracającym do Polski połowę składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe pokrywać będzie przez 4 lata budżet państwa. Takie rozwiązanie ma być zachętą dla osób, które zdecydują się na powrót do Polski, można je w pewien sposób porównać do ulgi na start dla osób rozpoczynających prowadzenie działalności gospodarczej. 

Wprowadzenie w ustawie PIT ryczałtu od przychodów zagranicznych osób przenoszących miejsce zamieszkania na terytorium Polski

Kolejna propozycja zgłoszona przez Ministerstwo Finansów zapowiadana już w ramach Polskiego Ładu, dotyczy zachęcania osób do zmiany rezydencji podatkowej na Polskę, przez wprowadzenie korzyści podatkowej w ramach ryczałtu od przychodów zagranicznych, co oznacza, że propozycja ma być skierowana do osób, które prowadzą działalność poza polskimi granicami. Adresatami są osoby fizyczne, które przeniosą miejsce zamieszkania (rezydencję podatkową) do Polski. Beneficjenci takich zmian mają otrzymać korzystane zryczałtowane opodatkowanie swoich przychodów osiąganych przez nich ze źródeł położonych za granicą. Proponowana regulacja ma na celu stworzenie konkurencyjnego środowiska podatkowego skłaniającego osoby mieszkające za granicą do relokowania rezydencji podatkowej na terytorium Polski.

Program repatriacji kapitału

Zgodnie z założeniami projektowane przepisy wprowadzają program repatriacji kapitału, czyli przejściowy podatek dochodowy od niektórych dochodów osób fizycznych, osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych. Jest to rozwiązanie adresowane do podmiotów zainteresowanych ujawnieniem organom podatkowym dochodów wcześniej nieopodatkowanych oraz podmiotów zainteresowanych wycofaniem się z ryzykownej polityki podatkowej. Dzięki tego rodzaju programowi pozwoli to wielu podmiotom na szybszy powrót do faktycznej działalności i pozwoli na lepszy start po czasie pandemii. Opodatkowanie przejściowym podatkiem dochodowym będzie dobrowolne, co oznacza, że podatnicy i płatnicy w okresie od połowy do końca 2022 r. będą mogli dokonać oceny swojej sytuacji prawno-podatkowej i dobrowolnie zdecydować się na ewentualne korekty dochodu, który nie został dotychczas w pełni zadeklarowany do opodatkowania. Ministerstwo Finansów wskazuje, że obecnie w Europie pięć krajów zamierza realizować podobny program Szwecja, Norwegia, Belgia, Szwajcaria a także Słowacja. Tego rodzaju programy mają na celu wsparcie dla przedsiębiorców, szczególnie w pandemicznej rzeczywistości. Organizacje międzynarodowe takie jak OECD i MFW rekomendują tworzenie programów repatriacji kapitału. Zgodnie z przekazem resortu finansów ważnym elementem Polskiego Ładu jest otwarcie ścieżki, która pozwoli firmom na świeży start z podatkowo czystym kontem, bez nawisu ryzykownych przyzwyczajeń czy podatkowo niejednoznacznych praktyk.

Wprowadzenie ulgi dla podatników działających na rzecz nauki, kultury i sportu

Resort finansów proponuje wprowadzenie nowej ulgi, dla tych podatników, którzy zdecydują się na działania na rzecz np. kultury lub sportu. Tego rodzaju działania często reklamowe, albo mające na celu wspieranie sportu lub kultury jest dobrym rozwiązaniem PR-owym, na które decydują się zarówno mniejsze jak i większe podmiotu. Ulga polega na możliwości odliczenia od podstawy obliczenia podatku 50% kosztów uzyskania przychodów poniesionych na działalność sportową, kulturalną oraz szkolnictwo wyższe i naukę, oprócz uwzględnienia tego rodzaju wydatków również w kosztach uzyskania przychodów. Resort finansów chce żeby podatnicy byli promowani za to, że wspierają np. kariery rozwijających się sportowców, albo finansują lub współfinansują stypendia dla uczniów studentów itd. Tego rodzaju działania i ulgi mają zachęcać do wspierania sportu/kultury i promowanie talentów osób, które często bez takich programów wsparcia byłyby pozbawione szansy na rozwój i osiąganie sukcesów. 

Nadchodzące zmiany w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi

W przypadku gdy właściciel nieruchomości w uzgodnieniu z gminą zapewni techniczne możliwości identyfikacji odpadów komunalnych wytwarzanych w poszczególnych lokalach w budynkach wielolokalowych, rada gminy może, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, postanowić o ponoszeniu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi przez:

W odniesieniu do nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy doprecyzowano sposób naliczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w przypadku naliczania jej od powierzchni lokalu mieszkalnego – wskazując, że chodzi o powierzchnię użytkową lokalu.

W celu uniknięcia nieproporcjonalnie dużego obciążenia mieszkańców opłatą za gospodarowanie odpadami komunalnymi w przypadku stosowania metody naliczania opłaty od ilości zużytej wody (przez zmienność jej zużycia z różnych przyczyn), ustalono jej górną granicę, która nie może wynosić więcej niż 7,8% przeciętnego miesięcznego dochodu rozporządzalnego na 1 osobę ogółem – za gospodarstwo domowe.

Doprecyzowano sposób naliczania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, oparty na zadeklarowanej liczbie pojemników lub worków, przez którą to liczbę należy rozumieć iloczyn liczby pojemników lub worków przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości oraz liczby ich opróżnień wynikającej z częstotliwości odbioru odpadów komunalnych. 

W odniesieniu do ryczałtowej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dotyczącej nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe wprowadzono zmianę, zgodnie z którą opłata powinna być naliczana za rok od każdego domku letniskowego na nieruchomości albo od innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe. Alternatywnie rada gminy została upoważniona do nałożenia obowiązku ponoszenia przez właścicieli tego typu nieruchomości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w oparciu o liczbę pojemników lub worków, jak przy innych typach nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy a powstają odpady komunalne. 

Przy naliczaniu opłaty w oparciu o liczbę pojemników zmieniono sposób naliczania maksymalnych stawek opłat pozwalający na podniesienie ich górnej granicy. Zgodnie z nowelizacją będzie to 1,3% przeciętnego miesięcznego dochodu rozporządzalnego na 1 osobę ogółem za pojemniki lub worki o pojemności 120 l przeznaczone do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości i poziom proporcjonalny przy innych pojemnościach pojemników lub worków.  

Nowelizacja umożliwia gminom dopłacanie do systemu gospodarowania odpadami komunalnymi z dochodów własnych niepochodzących z pobranej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w przypadku gdy środki pozyskane z opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi są niewystarczające na pokrycie kosztów funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi lub kiedy celem takiego działania jest obniżenie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi pobieranych od właścicieli nieruchomości.  

Zmiana przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących kosztów obciążających najemców

Zmianie ma ulec m.in. art. 688¹ § 1 KC. Zgodnie z projektem wskazana regulacja ma mieć treść:

§ 1. Za zapłatę czynszu i innych należnych opłat odpowiadają solidarnie z najemcą stale zamieszkujące z nim osoby pełnoletnie, z wyjątkiem pełnoletnich zstępnych pozostających na jego utrzymaniu, którzy nie są jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie.

Z kolei, dotychczasowa treść ww. regulacji jest następująca:

§ 1. Za zapłatę czynszu i innych należnych opłat odpowiadają solidarnie z najemcą stale zamieszkujące z nim osoby pełnoletnie.

Wskazana regulacja prawna, jakkolwiek zawarta jest w KC, to jednak może mieć znaczenie także dla gmin, a wynika to z faktu, że gospodarując mieniem komunalnym, wójtowie oddają lokale mieszkalne dla mieszkańców gminy na podstawie umów najmu. Wskazana regulacja wyznacza zaś krąg osób finansowo odpowiedzialnych za zapłatę czynszu i opłat właśnie za najem lokalu. 

Wspomniana nowelizacja w pewien sposób ogranicza możliwość dochodzenia m.in. przez gminy roszczeń finansowych z powyższego tytułu wobec wspomnianych osób pełnoletnich zamieszkujących z najemcą. 

Zresztą wynika to z treści uzasadnienia omawianego projektu, w którym m.in. stwierdzono, że:

Takie sformułowanie powoduje, że obecnie po osiągnięciu pełnoletności dzieci najemców odpowiadają solidarnie z rodzicami za zobowiązania czynszowe oraz zapłatę innych należnych opłat z tytułu najmu, nawet w sytuacji, gdy faktycznie nie osiągnęły one zdolności samodzielnego utrzymania się i pozostają na utrzymaniu rodziców czy też innych wstępnych.

(….)

W celu ujednolicenia sytuacji prawnej wszystkich pełnoletnich osób mieszkających i pozostających jeszcze na utrzymaniu swoich wstępnych jest zasadne wprowadzenie uregulowania, zgodnie z którym także w przypadku najmu lokalu mieszkalnego pełnoletnie osoby wspólnie zamieszkujące z najemcą nie będą ponosić faktycznej odpowiedzialności za czynsz i inne opłaty związane z korzystaniem z lokalu, jeżeli z przyczyn obiektywnych nie są w stanie utrzymać się samodzielnie. Nie będzie to zatem dotyczyć sytuacji, gdy dana osoba pozostaje faktycznie na utrzymaniu swojego wstępnego, ale tylko z tego powodu, że nie przejawia żadnej aktywności w kierunku samodzielnego utrzymywania się. W przeważającej mierze będzie to dotyczyć osób, które pobierają naukę w systemie dziennym lub są osobami niepełnosprawnymi.

Zatem, wskutek ewentualnej nowelizacji przepisów, gminy stracą potencjalną możliwość dochodzenia zaległych opłat i czynszów od wskazanej grupy lokatorów – którzy z przyczyn obiektywnych nie są w stanie się samodzielnie utrzymać. Ta przesłanka zapewne będzie wysoce ocenna w sytuacji, gdy gminie przyjdzie dochodzić roszczeń na etapie postępowania sądowego.

Podsumowując, wskazana zmiana w KC, z punktu widzenia samorządów gminnych, nie wydaje się rozwiązaniem korzystnym. Oczywiście pewna grupa beneficjentów tych korzyści z pewnością na nie zasługuje, nie wiadomo jednak, jak gminy poradzą sobie w dowodzeniu swych racji, wykazując, że wspomniane wyjątkowe okoliczności nie występują.

Nowe obwieszczenie w sprawie wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych

Z treści powyższego aktu prawnego wynika, że:

Na podstawie art. 11c ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (Dz.U. z 2021 r. poz.424) ogłasza się, że wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych, od dnia 1 lipca 2021 r. do dnia 31 grudnia 2021 r., wynosi:

1) 8,1% w stosunku rocznym ‒ w przypadku transakcji handlowych, w których dłużnikiem jest podmiot publiczny będący podmiotem leczniczym;

2) 10,1% w stosunku rocznym ‒ w przypadku transakcji handlowych, w których dłużnikiem nie jest podmiot publiczny będący podmiotem leczniczym.

Warto wspomnieć, że wskazane parametry są identyczne jak w obwieszczeniu z 28.12.2020 r. Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii w sprawie wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych, które obowiązywało do 30.6.2021 r. 

Wskazany akt prawny ma bardzo istotne znaczenie dla jednostek samorządu terytorialnego, bowiem w wielu sytuacjach są one zobowiązane właśnie do naliczania wspomnianych odsetek przewidzianych dla transakcji handlowych, w których dłużnikiem nie jest podmiot publiczny będący podmiotem leczniczym.

Warunkiem stosowania ww. odsetek jest jednak występowanie tzw. transakcji handlowej. Definiuje to pojęcie art. 4 pkt 1 NadmOpTransHandlU, gdzie postanowiono, że:

Użyte w ustawie określenia oznaczają:

1) transakcja handlowa – umowę, której przedmiotem jest odpłatna dostawa towaru lub odpłatne świadczenie usługi, jeżeli strony, o których mowa w art. 2, zawierają ją w związku z wykonywaną działalnością;

W praktyce tego typu transakcjami handlowymi będą przede wszystkim różne stosunki cywilnoprawne, których stronami z jednej strony będą jednostki samorządu terytorialnego, a z drugiej strony – przedsiębiorcy. Zatem, zasadniczo chodzi w tym zakresie o umowy najmu lokali użytkowych, czy umowy dzierżawy.

W każdym bądź razie, stosowanie ww. regulacji prawnych jest ważne z punktu widzenia jednostek samorządowych, bowiem na podstawie art. 42 ust. 5 FinPubU jednostki sektora finansów publicznych są obowiązane do ustalania przypadających im należności pieniężnych, w tym mających charakter cywilnoprawny, oraz terminowego podejmowania w stosunku do zobowiązanych czynności zmierzających do wykonania zobowiązania. W tych okolicznościach, nieustalenie właściwej kwoty odsetek stanowiłoby naruszenie ww. regulacji prawnych. Finalnie mogłoby to nawet skutkować odpowiedzialnością w trybie DyscypFinPubU, rzecz jasna w określonych uwarunkowaniach faktycznych.

Podsumowując, wskazany akt prawny jest ważny z punktu widzenia gospodarki finansowej jednostek samorządu terytorialnego i bezpośrednio wpływa na stan ich dochodów budżetowych.