Płaca minimalna wzrośnie w 2024 roku do 4242 zł i 4300 zł

Brak porozumienia w Radzie dialogu Społecznego – decyzja Rady Ministrów o minimalnym wynagrodzeniu

W związku z brakiem osiągnięcia porozumienia członków Rady Dialogu Społecznego w zakresie płacy minimalnej, Rada Ministrów samodzielnie podjęła decyzje o wysokości płacy minimalnej. Zgodnie z art. 3 ustawy z 10.10.2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, jeżeli prognozowany na rok następny wskaźnik cen, o którym mowa w art. 2 ust. 2 pkt 3 ustawy (tj. przyjęty do opracowania projektu ustawy budżetowej średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem) wynosi co najmniej 105% – ustala się dwa terminy zmiany wysokości minimalnego wynagrodzenia oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej: od 1 stycznia i od 1 lipca. Po raz drugi, podobnie jak w 2023 r. również w 2024 r. będziemy mieli podwójną podwyżkę płacy minimalnej, ponieważ prognozowana inflacja na 2024 r. przekracza 6%. Warto przypomnieć, że od 1.7.2023 r. płaca minimalna wzrosła do 3600 zł z 3490 zł.

Wysokość płacy minimalnej w 2024 roku to 4242 zł i 4300 zł

W rozporządzeniu Rada Ministrów wskazała, że:

Kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę od 1.1.2024 r., tj. 4242 zł, oznacza wzrost o 752 zł w stosunku do kwoty obowiązującej od 1.1.2023 r. (3490 zł), czyli o 21,5 %. Podwyższenie płacy minimalnej od 1.7.2024 r. do 4300 zł oznacza wzrost o 700 zł w stosunku do kwoty z 1.7.2023 r. (3600 zł), czyli o 19,4 %. Przeciętna wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2024 r. wyniesie 4271 zł.

Minimalna stawka godzinowa dla określonych umów cywilnoprawnych od 1.1.2024 r., tj. 27,70 zł, oznacza wzrost o 4,9 zł w stosunku do kwoty obowiązującej od 1.1.2023 r., czyli o 21,5 %. Podwyższenie minimalnej stawki godzinowej od 1.7. 2024 r. do 28,10 zł oznacza wzrost o 4,6 zł w stosunku do kwoty z 1.7.2023 r., czyli o 19,5 %.

Koszt podwyżki płacy minimalnej w 2024 r. dla małych i średnich firm to około 23,966 miliarda złotych rocznie, a dla dużych 6,776 miliarda złotych – tak wskazano w ocenie skutków regulacji rozporządzenia w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2024 r.

Przeniesienie decyzji o warunkach zabudowy

Zgodnie z art. 63 ust. 5 PlanZagospU, organ, który wydał decyzję o warunkach zabudowy, jest obowiązany – za zgodą strony, na rzecz której decyzja została wydana – do przeniesienia tej decyzji na rzecz innej osoby, jeżeli przyjmuje ona wszystkie warunki zawarte w tej decyzji. Stronami w postępowaniu o przeniesienie decyzji są zaś jedynie podmioty, między którymi ma być dokonane jej przeniesienie. Ustawodawca zastosował w tym przypadku rozwiązania analogiczne do rozwiązań dotyczących pozwolenia na budowę, które może być przeniesione na inną osobę na tych samych zasadach, z tą jedynie różnicą, że w przypadku pozwolenia na budowę zarówno podmiot, na który oryginalnie wydano decyzję, jak i podmiot, na który decyzja ma zostać przeniesiona, musi być uprawniony do dysponowania nieruchomością, której dotyczy pozwolenie na budowę. Podkreśla się bowiem w tym miejscu, iż decyzja o warunkach zabudowy nie rodzi żadnych praw do terenu. Nie narusza ona także prawa własności ani praw osób trzecich. Informacja o tym fakcie musi zaś znaleźć się zaś w treści decyzji. Wnioskujący o wydanie decyzji o warunkach zabudowy nie musi legitymować się więc tytułem prawnym do nieruchomości. Dopiero na etapie wydawania pozwolenia na budowę niezbędne jest wykazanie prawa do dysponowania nieruchomością.

Jak wyjaśnia się wobec tego w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, cechą relewantną warunkującą legalność dopuszczalności przeniesienia decyzji o warunkach zabudowy jest zgoda strony, na rzecz której została wydana decyzja o warunkach zabudowy i warunek przyjęcia przez osobę, na rzecz której to przeniesienie nastąpiło. Obowiązujące przepisy nie przewidują zaś badania istnienia (bądź też nie) innych przesłanek warunkujących dopuszczalność przeniesienia (nawet wielokrotnego) raz wydanej decyzji o warunkach zabudowy. Z powyższego wynika, iż przeniesienie przedmiotowej decyzji nie jest związane z określoną kategorią tak wnioskodawcy, jak też podmiotu na rzecz którego decyzja ma zostać przeniesiona, jak również ich szczególnymi właściwościami (np. rolnik, nie-rolnik). Oznacza to, że decyzja o warunkach zabudowy może być wydana (a następnie przeniesiona) dla konkretnego terenu każdemu, kto się o wydanie takiej decyzji zwróci do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta (wyrok WSA w Gliwicach z 23.11.2011 r., II SA/Gl 401/11, Legalis).

Decyzja ta zawsze wydawana jest bowiem na rzecz jej adresata, wnioskodawcy, zaś inne (dowolne) osoby mogą uzyskać przeniesienie jej na swoją rzecz (a zatem uzyskać możliwość wykorzystania jej w ewentualnym procesie inwestycyjnym) jedynie za zgodą osoby, której przysługuje prawo powołania się na tę decyzję (czy to pierwotnego wnioskodawcy, czy też osoby, która nabyła prawo z decyzji wskutek przeniesienia). Podmioty wnioskujące o przeniesienie decyzji ustalającej warunki zabudowy same kształtują więc treść zgłoszonego żądania, a treść wniosku wyznacza przedmiot postępowania, którym organ prowadzący to postępowanie jest związany (wyrok WSA w Gdańsku z 26.4.2017 r., II SA/Gd 133/17, Legalis).

Przeniesienie decyzji uzależnione jest zatem od spełnienia dwóch warunków. Po pierwsze, strona na rzecz której została wydana decyzja, musi wyrazić zgodę na jej przeniesienie. Po drugie, osoba, na rzecz której ma być przeniesiona decyzja, musi przyjąć wszystkie zawarte w niej warunki. Niniejsze warunki muszą być spełnione łącznie. W konsekwencji przeniesienie decyzji o warunkach zabudowy na inną osobę skutkuje wyłącznie zmianą jej adresata. Warunki zabudowy określone w decyzji pozostają zaś niezmienione. Przepis art 63 ust. 5 PlanZagospU nie dopuszcza zatem dokonywania jakiejkolwiek innej zmiany (wyrok NSA z 17.8.2022 r., II OSK 1223/21, Legalis).

Dla przeniesienia decyzji o warunkach zabudowy zgodnie z art. 63 ust. 5 PlanZagospU nie ma znaczenia zaś – co do zasady – termin, w jakim z wnioskiem tym wystąpiono oraz czy wniosek ten zgłoszony został już po wszczęciu procedury związaniem z uzyskaniem pozwolenia na budowę bądź nawet jego uzyskania. W szczególności zaś w PlanZagospU nie określono terminu końcowego, do kiedy takie przeniesienie decyzji może nastąpić. Oznacza to, że przeniesienie decyzji może nastąpić w każdym czasie, w tym także po uzyskaniu decyzji o pozwoleniu na budowę.

Dokonanie korekty JPK po przejęciu spółki

Wskazana kwestia jest regulowana ustawą o podatku od towarów i usług (dalej: VATU). Ponadto w tożsamych sprawach wydawane są również interpretacje indywidualne organów podatkowych, co wskazuje na pojawiające się w tym zakresie wątpliwości.

Zarejestrowanie przejęcia, a także wykreślenie spółki z o.o. z rejestru powoduje ustanie bytu prawnego, a także prawnopodatkowego tej spółki. Konsekwencją tych czynności jest brak możliwości złożenia przez spółkę prawnie skutecznej korekty deklaracji podatkowej.

Przepisy Ordynacji podatkowej wskazują jednak bezpośrednio, że prawa i obowiązki spółki przejmowanej z chwilą rejestracji połączenia przechodzą na spółkę przejmującą. Dzieje się to z dniem połączenia – wówczas wskazana w pytaniu spółka akcyjna staje się następcą prawnym spółki z o.o.

Opisane powyżej wnioski wskazują na wystąpienie sukcesji podatkowej. Wobec tego spółka akcyjna, będąca spółką przejmującą, nabywa prawo do złożenia korekty deklaracji. Spółka akcyjna ma zatem prawo do korygowania rozliczeń podatkowych sprzed dnia połączenia.

Zgodnie ze stanowiskami przedstawianymi przez organy podatkowe, w szczególności w interpretacjach indywidualnych, w sytuacji, w której korekta deklaracji będzie dotyczyć okresu sprzed dnia połączenia, wówczas ta deklaracja powinna zawierać dane spółki przejmowanej, tj. jej nazwę, adres, NIP. Co istotne, powinna być ona jednak złożona i podpisana przez spółkę przejmującą, tj. spółkę akcyjną.

Odnosząc się już bezpośrednio do konkretnych przypadków, które zostały wskazane w treści zapytania, tj. dokonania korekty poprzez wykazanie wewnątrzwspólnotowej dostawy oraz wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, należy przeanalizować ogólne zasady wykazywania tych transakcji, które zostały omówione w VATU.

VATU wskazuje bowiem, że w przypadku wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów stawka podatku 0% może być zastosowana, gdy:

Ta dokumentacja powinna potwierdzać wywóz towarów będących przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy poza terytorium Polski oraz dostarczenie ich do nabywcy na terytorium innego niż Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej.

Tak jak wskazano powyżej, ta dokumentacja powinna być zgromadzona przed upływem terminu do złożenia deklaracji podatkowej za dany okres rozliczeniowy.

Jednak jeżeli spółka nie zgromadzi dokumentów w terminie, wówczas podatnik nie wykazuje tej dostawy w ewidencji za ten okres. Podatnik powinien wykazać tę dostawę w ewidencji za okres kolejny po następnym okresie rozliczeniowym (tj. po dwóch miesiącach) ze stawką właściwą dla dostawy danego towaru na terytorium kraju, jeśli przed upływem terminu do złożenia deklaracji za ten kolejny po następnym okresie rozliczeniowym nie posiada właściwych dowodów.

W sytuacji, w której dokumentacja zostanie zebrana po ponad dwóch miesiącach, tj. po wykazaniu przez spółkę dostawy ze stawką właściwą dla dostawy danego towaru na terytorium kraju, istnieje możliwość skorygowania rozliczenia podatkowego i zastosowania stawki 0% VAT za okres rozliczeniowy, w którym dostawa została dokonana.

Wykazując dostawę bądź ją korygując w okresie następującym po przejęciu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przez spółkę akcyjną, wszelkie deklaracje (JPK) składane w imieniu spółki z o.o. powinny zostać opatrzone danymi spółki z o.o. (nazwa, adres, NIP) oraz podpisane i złożone przez spółkę akcyjną.

W odniesieniu do wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów spółka akcyjna powinna dokonać korekty deklaracji za okres rozliczeniowy, w którym powstał obowiązek podatkowy z tytułu WNT, a następnie uwzględnić w rozliczeniu zarówno podatek należny, jak i podatek naliczony. Warto wskazać, że obowiązek podatkowy z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów powstaje z chwilą wystawienia faktury, jednak nie później niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towaru, który jest przedmiotem tego WNT.

Tak jak uprzednio, w przypadku korygowania deklaracji należy opatrzyć ją danymi spółki z o.o. (spółki przejmowanej), a następnie podpisać ją i złożyć przez spółkę akcyjną (przejmującą).

Przykłady stanowisk organów podatkowych, które potwierdzają powyższe wnioski:

(RA)

Regulaminy komisji wyborczych w wyborach parlamentarnych i referendum ogólnokrajowym

W Dz.Urz. Monitor Polski z 2023 r. pod poz. 980 opublikowano uchwałę nr 108/2023 r. z 28.8.2023 r. w sprawie regulaminów okręgowych i obwodowych komisji wyborczych powołanych do przeprowadzenia wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej oraz referendum ogólnokrajowego zarządzonych na dzień 15.10.2023 r.

Państwowa Komisja Wyborcza ustala swój regulamin, regulamin komisarzy wyborczych oraz regulaminy okręgowych, rejonowych, terytorialnych i obwodowych komisji wyborczych, określając w nich w szczególności (art. 160 § 4 Kodeksu wyborczego; dalej: KodeksWyb):

1) zasady i tryb pracy;

2) sposób wykonywania zadań;

3) sposób sprawowania nadzoru nad przestrzeganiem prawa wyborczego.

Natomiast w odniesieniu do referendum ogólnokrajowego, zgodnie z art. 90 ust. 1 pkt 2 ustawy o referendum ogólnokrajowym (dalej: ReferendumU), w przypadku przeprowadzenia referendum w tym samym dniu, w którym odbywają się wybory do Sejmu i do Senatu lub wybory Prezydenta Rzeczypospolitej, zadania komisarzy wyborczych i komisji obwodowych wykonują odpowiednio okręgowe i obwodowe komisje wyborcze powołane do przeprowadzenia właściwych wyborów. A z art. 92 ust. 1 ReferendumU wynika, że w sprawach nieuregulowanych ReferendumU stosuje się odpowiednio przepisy KodeksWyb.

W związku z tym, PKW w uchwale nr 108/2023 r. ustaliła się regulaminy okręgowych i obwodowych komisji wyborczych powołanych do przeprowadzenia wyborów do Sejmu i do Senatu oraz referendum ogólnokrajowego zarządzonych na 15.10.2023 r., stanowiące załączniki nr 1 i 2 do uchwały.

Warto przy tym pamiętać, że w najbliższych wyborach i referendum ogólnokrajowym nie stosuje się przepisów:

1) uchwały nr 139/2019 PKW z 22.8.2019 r. w sprawie regulaminów okręgowych i obwodowych komisji wyborczych powołanych do przeprowadzenia wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej (M.P. z 2019 r. poz. 813) oraz

2) uchwały PKW z 6.7.2015 r. w sprawie regulaminu obwodowych komisji do spraw referendum powołanych do przeprowadzenia referendum ogólnokrajowego (M.P. z 2015 r. poz. 631).

Wypadki przy pracy w 2022 roku – raport PIP

Sektory gospodarki, w których zatrudnieni byli poszkodowani w wypadkach przy pracy

Poszkodowani w wypadkach przy pracy zbadanych przez inspektorów pracy, zaistniałych w 2022 r., najczęściej pracowali w zakładach:

Większość na umowie o pracę poszkodowanych w wypadkach przy pracy

W grupie poszkodowanych ogółem w wypadkach przy pracy w 2022 r., znaczącą większość stanowili pracownicy – 81,6%. Pozostali poszkodowani (18,4%) wykonywali pracę na innej podstawie niż stosunek pracy (w tym na podstawie umowy zlecenia objętej ubezpieczeniem wypadkowym lub pozostawali w samozatrudnieniu).

W liczbie zgłoszonych i zbadanych przez PIP wypadków osób świadczących pracę na innej podstawie niż umowa o pracę i podlegających ubezpieczeniu wypadkowemu najliczniejszą grupą byli zleceniobiorcy, stanowiąc 84,8% ogółu poszkodowanych niepracujących w ramach stosunku pracy (w 2021 r. było to 85,5%, a w 2020 r. – 83,6%). Najczęstszym miejscem świadczenia pracy przez zleceniobiorców w momencie wypadku były budowy (dominowały obiekty w budowie oraz obiekty rozbierane, burzone, remontowane) – 37,2% ogółu zleceniobiorców oraz miejsce produkcji przemysłowej – 32,0%.

Wśród wydarzeń powodujących wypadki dominowały upadki poszkodowanych z wysokości na niższy poziom (77 zleceniobiorców); uderzenie w wyniku załamania lub ześlizgnięcia czynnika (łącznie 62 osoby); utrata kontroli nad maszyną albo materiałem obrabianym lub sprzętem ruchomym (41 osób); pochwycenie operatora przez maszynę czy urządzenie techniczne (31 osób) oraz obecność w strefie zagrożenia (11 osób), a także uderzenia przez przedmiot spadający z góry.

Trzydziestolatkowie najczęściej poszkodowani w wypadkach przy pracy

Patrząc na wiek poszkodowanych ogółem w wypadkach związanych z pracą, można zauważyć, że odsetek poszkodowanych we wskazanych przedziałach wiekowych w ciągu ostatnich 3 lat utrzymuje się na podobnym poziomie. Nadal najliczniejsza grupa poszkodowanych to osoby w wieku 30–39 lat. Wśród poszkodowanych śmiertelnie najliczniejszą grupę w 2022 r. stanowiły osoby w wieku 30–39 lat (w latach 2020–2021 były to osoby w wieku 50–59 lat). Wśród osób, które doznały ciężkich obrażeń ciała wskutek wypadku przy pracy w 2022 r. najliczniej reprezentowani byli poszkodowani w przedziale wiekowym 40–49 lat (w 2021 r. dominowały osoby w wieku 30–39 lat, w 2020 r. w wieku 50–59 lat). Nie zmienił się również zasadniczo w ostatnich 3 latach udział poszkodowanych ze względu na staż pracy w zakładzie, w którym ulegli oni wypadkowi. W latach 2020–2022 odsetek poszkodowanych pracujących do 1 roku w danym zakładzie wynosił 40,1% (dla porównania, staż od 1 roku do 2 lat wyniósł średnio 19,6%, a dla 9 lat i więcej – 18,9%).

Spośród obcokrajowców dominują osoby z Ukrainy

Dane z kontroli dotyczących badania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy wskazują, że poszkodowani w wypadkach zaistniałych w 2022 r. to przede wszystkim obywatele polscy. Wśród obcokrajowców najliczniejsza grupa pochodziła spoza krajów UE (11,1% poszkodowanych). Dominowały wśród nich osoby narodowości ukraińskiej – 176 osób (w 2021 r. – 190 a w 2020 r. – 149), z których 13 poniosło śmierć (w 2021 r. – 28 a w 2020 r. – 19), a 80 doznało ciężkich obrażeń ciała (w obu poprzednich latach po 62 osoby).

Najwięcej obywateli Ukrainy, poszkodowanych w wypadkach przy pracy zbadanych przez inspektorów pracy, wykonywało pracę w zawodach:

Grupa pozostałych 11 poszkodowanych z „innych krajów spoza krajów Unii Europejskiej” to obywatele: Argentyny, Armenii, Kolumbii, Korei Południowej, Libanu, Nepalu, Ugandy, Wietnamu.

Wypadki podczas pracy zdalnej

Państwowa Inspekcja Pracy otrzymała 4 zgłoszenia o wypadkach zaistniałych w 2022 r., do których doszło podczas wykonywania pracy zdalnej, w 2022 r. obowiązywały przepisy dotyczące pracy zdalnej na podstawie ustawy covidowej. Zostały one zgłoszone przez pracodawców poszkodowanych. Wszyscy poszkodowani ponieśli śmierć wskutek wypadków. Nosiły one charakter nagłych przypadków medycznych (w tym: zasłabnięcia, niewydolność krążeniowo-oddechowa). Organy Państwowej Inspekcji Pracy nie podjęły czynności kontrolno-nadzorczych związanych z badaniem okoliczności i przyczyn wypadku z uwagi na ich charakter. Do wszystkich zgłoszonych wypadków doszło w mieszkaniach prywatnych, do których dostęp inspektorów pracy jest w zasadzie niemożliwy. W każdym przypadku jednak PIP zebrała informacje co do stanu postępowania powypadkowego, prowadzonego przez zespoły powypadkowe powołane przez pracodawców. Inspekcja Pracy wskazuje, że jedno ze zdarzeń zostało uznane za wypadek przy pracy. Powodem nieuznania pozostałych trzech zdarzeń za wypadki przy pracy był brak przyczyny zewnętrznej zdarzenia (osoby zmarły w wyniku jednostek chorobowych niemających związku z pracą przez nich wykonywaną), jako jednego z elementów definicji wypadku przy pracy.

Śmiertelnie poszkodowani w wypadkach przy pracy na całym rynku

Wśród poszkodowanych śmiertelnie w zbadanych wypadkach przy pracy dominowały osoby pracujące w sektorze budowlanym – 34,8% ogółu poszkodowanych śmiertelnie (w 2021 r. – 42,9% a w 2020 r. – 32,5%).

Sektor budowlany jest od lat najbardziej wypadkogennym rodzajem działalności prowadzącym do wypadków o najpoważniejszych, śmiertelnych skutkach.

Następną, co do liczebności, była grupa poszkodowanych pracujących w zakładach:

Analiza miejsc zaistnienia wypadków ze skutkiem śmiertelnym dla poszkodowanych w wypadkach przy pracy zaistniałych w 2022 r. pozwala wskazać, że były to głównie:

Nielegalnie zatrudnieni cudzoziemcy prawie 9000 kontroli

W 2022 r. PIP przeprowadziła 8895 kontroli legalności zatrudnienia i wykonywania pracy przez cudzoziemców. Sprawdzono legalność powierzenia pracy ponad 40,7 tys. cudzoziemców. Najliczniejszą grupę nielegalnie zatrudnionych cudzoziemców stanowili obywatele Ukrainy – 3943 osób, tj. 12% obywateli tego państwa objętych kontrolą, co stanowi 76% ogółu cudzoziemców, którym powierzono nielegalne wykonywanie pracy. Niezależnie od problematyki legalności zatrudnienia i wykonywania pracy przez cudzoziemców inspektorzy pracy kontrolują również przestrzeganie praw pracowniczych obcokrajowców. W 2022 r. stwierdzono nieprzestrzeganie przepisów dotyczących technicznego bezpieczeństwa pracy w odniesieniu do 21,7% badanych cudzoziemców.

Skargi do Inspekcji Pracy

Rozpatrywanie i załatwianie skarg jest jednym z najistotniejszych zadań Państwowej Inspekcji Pracy – w 2022 r. kontrole skargowe stanowiły prawie 41% ogółu kontroli. Zgłaszane skargi ułatwiają identyfikację podmiotów i obszarów, w których występują naruszenia przepisów prawa, co pozwala na wytypowanie tematyki wymagającej uwzględnienia w planowej działalności kontrolnej urzędu – celem poprawy przestrzegania przepisów prawa pracy w Polsce.

W 2022 r. w porównaniu z poprzednim rokiem wyraźnie wzrosła liczba zgłaszanych skarg, jednakże wciąż pozostaje ona poniżej poziomu odnotowanego przed pandemią. W 2022 r. zauważalnie wzrosła również liczba zarzutów skargowych zgłaszanych przez cudzoziemców (w 2021 r. było ich 3553, natomiast w 2022 r. – 4346). Warto zauważyć, że w 2021 r. znacznie liczniejszą grupę osób wśród wnoszących skargi stanowili aktualnie zatrudnieni pracownicy, inaczej niż w latach poprzednich, w których dominowali byli pracownicy. Taka sytuacja utrzymała się również w 2022 r. Należy także zauważyć wzrost liczby skarg zgłaszanych przez osoby wykonujące pracę na podstawie umów cywilnoprawnych, co może świadczyć o problemach z zatrudnieniem niepracowniczym.

Niezmienna pozostaje struktura przedmiotowa składanych skarg. Najczęściej zgłaszane były nieprawidłowości związane z wypłatą wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń pieniężnych, w dalszej kolejności znajdują się problemy dotyczące stosunku pracy i czasu pracy oraz naruszenia z zakresu legalności zatrudnienia i innej pracy zarobkowej. W ramach środków dowodowych, jakimi dysponują inspektorzy pracy, a także w związku ze spornym charakterem niektórych spraw, na dość wysokim poziomie utrzymuje się odsetek przedmiotów skargowych, których zasadności nie można ustalić. Nadal jednak ok. 1/3 podnoszonych przez skarżących zarzutów zostaje potwierdzona, co świadczy o skali nieprzestrzegania przepisów prawa pracy.

W związku z dużą liczbą skarg wpływających co roku do Państwowej Inspekcji Pracy, podjęto rozważania na temat zmiany praktyki przyjmowania przez urząd skarg składanych pocztą elektroniczną bez wymogu złożenia przez skarżącego kwalifikowanego podpisu elektronicznego, podpisu zaufanego albo podpisu osobistego. Począwszy od 1.1.2023 r. kierownictwo urzędu zdecydowało się wprowadzić nowe rozwiązania dotyczące sposobu wnoszenia skarg pracowniczych. Mianowicie zgodnie z zarządzeniem Głównego Inspektora Pracy z 29.12.2022 r. w sprawie przyjmowania, rozpatrywania i załatwiania skarg i wniosków oraz udzielania porad w jednostkach organizacyjnych Państwowej Inspekcji Pracy, skarga pracownicza może być wniesiona ustnie do protokołu lub na piśmie. Skarga pracownicza wniesiona na piśmie utrwalonym w postaci papierowej powinna być opatrzona podpisem własnoręcznym, natomiast skarga pracownicza wniesiona na piśmie w postaci elektronicznej powinna być opatrzona kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Ponadto na stronach internetowych okręgowych inspektoratów pracy został umieszczony wzór formularza zgłoszenia skargi.

W przypadku braków formalnych, do wnoszącego skargę kieruje się niezwłocznie pismo informujące o warunkach, jakie powinna spełniać korespondencja, aby podlegała załatwieniu. Skutki zmian podjętych w tym zakresie, z uwzględnieniem perspektywy osób skarżących, jak i urzędu możliwe będą do określenia po dłuższym okresie stosowania nowych rozwiązań.

Tabela. Środki prawne skierowane do pracodawców w wyniku kontroli przeprowadzonych w następstwie skarg w latach 2020–2022

Rok	Decyzje	Wnioski	Polecenia	Mandaty karne/ kwota	Wnioski o ukaranie do sądu	Zawiadomienia do prokuratury
2020	8446	17 643	2048	2848/ 3,41 mln zł	195	39
2021	9038	21 532	2552	3242/ 3,93 mln zł	221	41
2022	16 141	31 718	3789	4659/ 7,46 mln zł	363	43

Źródło: Sprawozdanie z działalności Państwowej Inspekcji Pracy w 2022 r.

Dyrektor samorządowej szkoły publicznej jako organ administracji publicznej

Analiza zapytania wymaga wskazania, że nie ma przepisów, które przyznawałaby wprost status organu administracji publicznej dla dyrektora szkoły publicznej. W praktyce jednak taki jego status wynika z charakteru prawnego zadań (czynności), które on wykonuje.

Należy jednak rozdzielić aspekt działania dyrektora w formach władczych (decyzji administracyjnych) oraz form niewładczych – aczkolwiek w obu tych przypadkach występuje on w charakterze organu administracji publicznej w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: KPA).

Do tej pierwszej kategorii (formy władcze) można zaliczyć sprawy decyzji w przedmiocie skreślenia ucznia listy z uczniów czy w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej. Wspólnym mianownikiem tych decyzji jest przepis art. 107 KPA określający elementy składowe decyzji. Jak podano w wyroku w wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z 24.9.2018 r. (II SAB/Go 81/18, Legalis): „Ponadto Dyrektor wykonuje zadania publiczne związane z realizacją prawa każdego obywatela do kształcenia się oraz prawa dzieci i młodzieży do wychowania i opieki, odpowiednich do wieku i osiągniętego rozwoju, a nadto uprawniony jest do działania w formie władczej w stosunku do uczniów, np. poprzez wydawanie decyzji administracyjnych w przedmiocie skreślenia ucznia z listy uczniów, a tym samym jest organem władzy publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 DostInfPubU (por. wyr. NSA z 25.4.2012 r., I OSK 248/12, Legalis; wyr. WSA w Krakowie z 16.2.2016 r., II SA/Kr 1573/15, Legalis; wyr. WSA w Olsztynie z 7.11.2017 r., II SAB/Ol 64/17, Legalis)”.

Co do form niewładczych – jeśli chodzi o zaświadczenia na uwagę zasługują przepisy art. 217 KPA, gdzie postanowiono, że:

„§ 1. Organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie.

§ 2. Zaświadczenie wydaje się, jeżeli:

1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa;

2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego”.

Zatem, podsumowując, z zasady dyrektor szkoły publicznej ma status organu administracji publicznej, przy czym ma on odzwierciedlenia zarówno w formach władczych (decyzje) jak i niewładczych (zaświadczenia). W zależności od zakresu przedmiotowego wniosku powinien w odpowiedni sposób załatwić sprawę. W konsekwencji powinien wydawać nie tylko zaświadczenia związane z formach władczymi, ale i zaświadczenia „zwykłe” dotyczących innych form jego władania, czyli niewładczych.

Możliwość zatrudnienia psychologa w Ośrodku Pomocy Społecznej

Rzeczywiście zgodnie z art. 3 ustawy o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym psychologów (dalej: PsychologU) zawód psychologa może wykonywać osoba, która spełnia wymagania określone PsychologU. Z kolei art. 7 PsychologU doprecyzowuje, że prawo wykonywania zawodu psychologa powstaje z chwilą dokonania wpisu na listę psychologów Regionalnej Izby Psychologów. Natomiast na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 1 PsychologU na listę psychologów wpisuje się osobę, która m.in. uzyskała w polskiej uczelni dyplom magistra psychologii lub uzyskała za granicą wykształcenie uznane za równorzędne w Rzeczypospolitej Polskiej. A wpisu na listę psychologów dokonuje Rada Regionalnej Izby Psychologów na wniosek zainteresowanego (art. 8 ust. 3 PsychologU).

Zatem – po pierwsze – jeśli psycholog, którego dotyczy pytanie, uzyskał wpis na listę psychologów Regionalnej Izby Psychologów, to jest osobą uprawnioną do wykonywania zawodu psychologa, a Państwo nie mogą podważać tego uprawnienia. Po drugie natomiast osoba uprawniona do wykonywania zawodu psychologa jest osobą upoważnioną do wykonywania zawodu psychologa, bez względu na zakres praktyki. Dlatego też psycholog, którego dotyczy pytanie, może zostać zatrudniony na stanowisku psychologa w Ośrodku Pomocy Społecznej.

Zmieniono rozporządzenie w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko

Zmiany w przedmiotowym rozporządzeniu odnoszą się do zabudowy systemami fotowoltaicznymi oraz do progów kwalifikacji w odniesieniu do garaży, parkingów samochodowych i zespołów parkingów. Proponuje się zwiększenie progów dla inwestycji polegających na budowie garaży, parkingów lub zespołów parkingów zarówno na obszarach cennych przyrodniczo, jak i na pozostałych terenach.

Intencją projektodawcy jest redukcja obciążeń, które nie znajdują uzasadnienia w kontekście celów stawianych w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko. Promocja powstawania instalacji odnawialnych źródeł energii staje się zagadnieniem istotnym jako inwestycji nadrzędnego celu publicznego, do czego ma przyczynić się m.in. proponowana zmiana.

W odniesieniu do drugiego zakresu zmian dotyczącego garaży, parkingów samochodowych i zespołów parkingów w wielu sytuacjach realizacja różnego rodzaju zabudów, w tym np. osiedli mieszkaniowych, zostaje objęta obowiązkiem uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wyłącznie z uwagi na spełnienie progów kwalifikacyjnych określonych dla garaży, parkingów i zespołów parkingów, a nie progów dedykowanych danemu rodzajowi zabudowy. Tymczasem, jak wskazuje praktyka, parkingi o niewielkiej powierzchni nie mają znaczącego oddziaływania na środowisko. Stąd też, aby zharmonizować i ujednolicić podejście, zaproponowano podwyższenie progów do poziomu, który jest przewidziany dla zabudowy magazynowej. Należy zwrócić uwagę, że pozostawianie progów na obecnym poziomie nie ma uzasadnienia merytorycznego, gdyż wpływ na środowisko realizacji garażu, parkingu, czy zespołów parkingów nie jest większy niż zabudowy magazynowe,j czy zakładu przemysłowego.

Źródło: https://legislacja.gov.pl/projekt/12375303/katalog/12996152#12996152

Retencja danych w komitecie wyborczym

Czym jest retencja?

Przetwarzanie danych osobowych musi opierać się o zasady określone w art. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27.4.2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych; dalej: RODO). Jest to o tyle istotne, że „zasady” określone w aktach prawnych to klauzule generalne, dość niedookreślone zwroty, z których trudno wywieść konkrety. Można odnieść wrażenie, że przez swoją ogólność są mniej istotnymi przepisami zawartymi w akcie prawnym. W zakresie ochrony danych osobowych tak nie jest. Organ nadzorczy – Prezes UODO często odnosi się do nich w swoich decyzjach, w tym nakładających karę, w ten sposób podkreślając ich znaczenie. Można wskazać, że dalsze szczegółowe przepisy są pewnym doprecyzowaniem, czy egzemplifikacją myśli zawartych w tym ogólnych przepisach.

Administrator musi przestrzegać wszystkich zasad przetwarzania, szczególne znaczenie posiada art 5 ust 1 lit b – ograniczenie celu, który jak wskazuje RODO oznacza, że dane zbierane są w „konkretnych, wyraźnych i prawnie uzasadnionych celach i nie przetwarzane dalej w sposób niezgodny z tymi celami […]; oraz art 5 ust 1 lit e – zasada ograniczenia przechowywania. Definiowana jest ona tak, że „przechowywane w formie umożliwiającej identyfikację osoby, której dane dotyczą, przez okres nie dłuższy, niż jest to niezbędne do celów, w których dane te są przetwarzane; dane osobowe można przechowywać przez okres dłuższy, o ile będą one przetwarzane wyłącznie do celów archiwalnych w interesie publicznym, do celów badań naukowych lub historycznych lub do celów statystycznych na mocy art. 89 ust. 1, z zastrzeżeniem że wdrożone zostaną odpowiednie środki techniczne i organizacyjne wymagane na mocy niniejszego rozporządzenia w celu ochrony praw i wolności osób, których dane dotyczą”.

Tytułem przykładu warto wskazać decyzję Prezesa UODO z 3.4.2019 r. ZSPU.421.8.2018, Legalis, w której stwierdzono naruszenie w stosunku do burmistrza za niedostosowanie okresu przechowywania danych do JRWA, co stanowiło naruszenie tej zasady. Orzecznictwo, w tym również europejskie odnoszą się do powyższej zasady (wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 20.10.2022 r. C-77/21, Legalis).

Szersze omówienie tej zasady zawarto w motywie 39 RODO. Wskazano tam, że „(…) wymaga to w szczególności zapewnienia ograniczenia okresu przechowywania danych do ścisłego minimum. Dane osobowe powinny być przetwarzane tylko w przypadkach, gdy celu przetwarzania nie można w rozsądny sposób osiągnąć innymi sposobami. Aby zapobiec przechowywaniu danych osobowych przez okres dłuższy, niż jest to niezbędne, administrator powinien ustalić termin ich usuwania lub okresowego przeglądu. Należy podjąć wszelkie rozsądne działania zapewniające sprostowanie lub usunięcie danych osobowych, które są nieprawidłowe. Dane osobowe powinny być przetwarzane w sposób zapewniający im odpowiednie bezpieczeństwo i odpowiednią poufność, w tym ochronę przed nieuprawnionym dostępem do nich i do sprzętu służącego ich przetwarzaniu oraz przed nieuprawnionym korzystaniem z tych danych i z tego sprzętu”.

Retencja w prawie wyborczym

Przetwarzanie danych w zakresie wyborów odbywa się zarówno w związku z realizacją przepisów, jak i sytuacji, w których prawo powszechnie obowiązujące wyraźnie nie określa terminów przetwarzania danych.

W tej sytuacji komitet wyborczy powinien przy przetwarzaniu sprawdzić:

W zakresie wskazanego powyżej punktu 1, podstawowymi aktami obecnie regulującymi okres przechowywania danych są kodeks wyborczy, oraz rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w sprawie sposobu przekazywania, przechowywania i udostępniania dokumentów z wyborów.

Artykuł 132 Kodeksu wyborczego (dalej: KodeksWyb) wskazuje, że „Środki finansowe […] – mogą pochodzić wyłącznie z wpłat obywateli polskich mających miejsce stałego zamieszkania na terenie Rzeczypospolitej Polskiej […]”. Sąd Najwyższy wskazuje, że „(…) darowizny na rzecz Partii (komitetu wyborczego) powinny być oznaczone w sposób umożliwiający identyfikację darczyńcy, tj. z podaniem imienia, nazwiska oraz miejsca zamieszkania osoby wpłacającej. Oznaczenie darowizn w taki sposób stanowi realizację zasady jawności źródeł finansowania partii politycznych, sformułowanej w art. 23a ustawy o partiach politycznych i będącej powtórzeniem zasady jawności finansowania partii politycznych sformułowanej w art. 11 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Nieudokumentowanie dokonywania wpłat uniemożliwia bowiem stwierdzenie, że partia (komitet wyborczy) pozyskała w okresie sprawozdawczym środki finansowe wyłącznie ze źródeł dozwolonych. Tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że kwestionowane wpłaty zostały dokonane z zachowaniem wymogów sprawozdawczości”, (post. SN – Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych z 6.10.2021 r. I NSW 1/21, Legalis).

Z powyższego wynika, że we wskazanym zakresie obowiązek przetwarzania danych dotyczy również okresu sprawozdawczego, a więc dopiero przyjęcie sprawozdania kończy okres przechowywania danych.

Przykładem terminów dokładnie wyznaczonych jest art. 8a KodeksWyb w § 1 mowa jest o obowiązku w przypadku niedokonania zgłoszenia listy kandydatów lub kandydatów kart wykazu podpisów. W § 2 expressiss verbis wskazano, że zniszczenie kart powinno nastąpić nie później niż w ciągu 3 dni po upływie terminu na dokonanie zawiadomienia o utworzeniu komitetu wyborczego albo zgłoszenia listy kandydatów lub kandydata.

Zakładając jednak, że wszystko jest pomyślnie – okres ten wynosi 5 lat, stosownie do art. 8 § 1a KodeksWyb. Dokumenty z wyborów są przechowywane przez okres co najmniej 5 lat.

Jak wskazano wyżej w punkcie 2 komitety wyborcze przetwarzają również dane, Prezes UODO w swoim poradniku Ochrona danych osobowych w kampanii wyborczej poradnik, Warszawa 2023, www.uodo.gov.pl) wskazuje również przykład danych, które nie są wyraźnie określone w przepisach jak np. „lista wolontariuszy wspierających kampanię danego kandydata, dane pozyskiwane z jawnych rejestrów publicznych, dane zgromadzone przez komitety wyborcze podlegają rozwiązaniu”.

W przypadkach wyraźnie nieuregulowanych w prawie do obowiązków administratora należy określenie prawidłowej podstawy prawnej. Sam organ nadzorczy wskazuje, że są to dwie podstawy:

To istotna konstatacja – opierając się na zgodzie – należy bowiem pamiętać, nie tylko o celu na jaki zgoda została wydana, ale i na fakcie, że zgoda może zostać wycofana. W zgodzie zapewne należy wskazać, że dane będą przekazywane odmiennym administratorem. Oparcie się na prawnie uzasadnionym interesie administratora, że należy przeprowadzić „test równowagi” a więc tak aby administrator był w stanie przedstawić dokument, w którym rzetelnie udowodnił sobie, że interes administratora jest istotniejszy niż prawa i wolności podmiotów danych. W drugim przypadku – zgoda w ogóle nie wchodzi w grę.

Wybranie określonej podstawy przetwarzania może dalej implikować okres przetwarzania – w przypadku zgody może on być krótszy niż w przypadku wycofania zgody. Wyraźnie należy wskazać, że w takiej sytuacji administrator odpowiedzi powinien poszukiwać wyłącznie w RODO oraz w przyjętych na tej podstawie dokumentach. W Polityce bezpieczeństwa wyraźnie należy wskazać kilka artykułów lub osobny załącznik – politykę retencji, w której administrator określa sposób liczenia terminów, sposoby niszczenia danych, itd.

Myśląc o retencji warto również przemyśleć realizację praw osób fizycznych – podmioty danych – mogą chcieć realizować swoje prawa, w tym np. prawo do bycia zapomnianym. Usunięcie danych nie zawsze będzie możliwe, w każdym przypadku należy jednak poinformować o skuteczności realizacji określonego prawa oraz rzetelnie udzielać informacji.

Obowiązkowo należy ująć w określonym dokumencie wszystkie kategorie danych oraz sposób liczenia terminów itd. W tym celu należy wyraźnie krok po kroku:

– to ostatnie również znacząco może wpływać na okres przetwarzania danych.

Zmiana decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntów z produkcji rolnej

Odnośnie do przedmiotowego zapytania uznać należy – wobec braku jednakże przedstawienia dalszych danych odnośnie stanu faktycznego sprawy – że z dużą dozą prawdopodobieństwa występuje brak możliwości łącznego rozpoznania złożonych wniosków. Powyższe wynika z faktu, iż pierwszy wniosek dotyczy zmiany decyzji ostatecznej – przyjmując, że – co do zasady – dopuszcza się możliwość zmiany decyzji o wyłączeniu gruntu rolnego z produkcji rolnej w trybie art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: KPA), zaś drugi ma na celu zainicjowanie nowego postępowania, które zakończone zostanie dopiero wydaniem nowej decyzji w oparciu o przedstawiony przez wnioskodawcę nowy stan faktyczny.

Wskazać zaś należy, iż zgodnie z art. 62 KPA, jedynie w sprawach, w których prawa lub obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej i w których właściwy jest ten sam organ administracji publicznej, można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony. Dotyczy to również wielu wniosków złożonych przez tą samą stronę. Powyższe stanowisko potwierdził przy tym wyrok NSA z 2.6.2016 r., I OSK 2275/14, Legalis, gdzie wskazano, że w sytuacji, gdy w stosunku do jednego podmiotu jego uprawnienia lub obowiązki wynikają z tego samego stanu faktycznego i prawnego, nie można mówić o wielości spraw, a prowadzenie jednego postępowania w stosunku do jednej sprawy jest zasadą, która nie musi być wywodzona wprost z art. 62 KPA. Jednakże, nic nie stoi na przeszkodzie by jednak w jednym postępowaniu można było prowadzić także kilka spraw administracyjnych dotyczących tego samego wnioskodawcy (wyrok NSA z 23.3.2017 r., I OSK 2550/15, Legalis).

W przedstawionym zapytaniu nie będziemy jednak mieli do czynienia z tożsamością stanu faktycznego sprawy. Przez istnienie tego samego stanu faktycznego sprawy należy bowiem rozumieć istnienie identyczności okoliczności sprawy. Co więcej, zwrócić należy uwagę, że z samej treści art. 62 KPA nie wynika jednak bezwzględny obowiązek prowadzenia jednego postępowania przez organ, co podlega uznaniu organu (wyrok NSA z 5.11.2019 r., II OSK 2996/18, Legalis). Nie można wobec tego uznać za wadliwe odrębne rozpoznanie spraw podobnych (lecz nie identycznych) przedmiotowo mimo tożsamości podstawy prawnej, adresata praw lub obowiązków i organu.

Zwrócić należy przy tym dodatkowo uwagę, iż zmiana decyzji o wyłączeniu z produkcji rolnej w trybie art. 155 KPA odnosić się musi także do niezmienionego stanu faktycznego. Jak wyjaśnia się to w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, w pierwszej kolejności organ dokonać musi zatem weryfikacji czy ma do czynienia z tą samą sprawą administracyjną, czyli czy nie zmienił się stan faktyczny bądź prawny sprawie, czy donosi się ona do tych samych osób i tożsamych praw bądź obowiązków. Tak też, ustalenie przez organ, że obecny stan faktyczny sprawy zdecydowanie odbiega od stanu sprawy z daty wydawania decyzji (np. inne dane widnieją w ewidencji gruntów i budynków), skutkować winno wydaniem decyzji o odmowie zmiany decyzji ostatecznej (wyrok WSA w Gdańsku z 11.9.2018 r., II SA/Gd 350/18, Legalis).