Projekt ustawy o OSP a nowe obciążenia finansowe dla gmin
Z motywów jakim kierowali się projektodawcy wynika, że celem projektowanej regulacji jest gruntowna poprawa sytuacji strażaków Ochotniczych Straży Pożarnych oraz samych stowarzyszeń, które są i powinny pozostać jednymi z podstawowych podmiotów tworzonego systemu bezpieczeństwa wewnętrznego. Jednocześnie w uzasadnieniu projektu akcentuje się, że największym problemem są obecnie relacje OSP z gminami, które ustawowo mają obowiązek zapewniania „gotowości bojowej”, bez możliwości wpływu na sposoby ustalania tej gotowości. Projekt ustawy pozwala w sposób elastyczny kształtować formę przygotowania do podejmowania działań ratowniczych przez określenie poziomów przygotowania i motywowania strażaków, z udziałem gminy, która w większym stopniu niż w dotychczasowych przepisach powinna uczestniczyć w ich działalności.
Co ciekawe, jednym z wielu aspektów regulowanych projektem są m.in. kwestie finansowania OSP. W tym zakresie ogólne założenia zawiera art. 30, z którego m.in. wynika, że koszty funkcjonowania Ochotniczej Straży Pożarnej pokrywane są w szczególności:
1) z budżetów jednostek samorządu terytorialnego;
2) z budżetu państwa;
3) z dochodów instytucji ubezpieczeniowych, ubezpieczających osoby prawne i fizyczne;
4) z budżetów pracodawców na podstawie odrębnych przepisów;
5) ze środków pochodzących od osób fizycznych;
6) ze środków pochodzących ze zbiórek publicznych organizowanych przez stowarzyszenie Ochotniczej Straży Pożarnej;
7) ze środków własnych stowarzyszenia Ochotniczej Straży Pożarnej.
Rozwinięciem ww. ogólnej zasady w stosunku do jednostek samorządu terytorialnego o statusie gminy, są zapisy ujęte w art. 9 projektu. Tamże m.in. postanowiono, że gmina, w ramach realizacji zadania własnego ochrony przeciwpożarowej, zapewnia na rzecz Ochotniczej Straży Pożarnej w szczególności:
1) obiekty, tereny, pojazdy i sprzęt specjalistyczny, środki ochrony indywidualnej, umundurowanie i środki łączności oraz ich utrzymanie;
2) ubezpieczenie strażaków ratowników Ochotniczej Straży Pożarnej i kandydatów na strażaków ratowników Ochotniczej Straży Pożarnej w zakresie OC i NW od wykonywanych powierzonych zadań;
3) badania lekarskie strażaków‑ratowników Ochotniczej Straży Pożarnej stwierdzające brak przeciwwskazań do udziału w działaniach ratowniczych;
4) badania lekarskie kandydatów na strażaków‑ratowników Ochotniczej Straży Pożarnej stwierdzające brak przeciwwskazań do udziału w szkoleniu podstawowym przygotowującym do udziału w działaniach ratowniczych;
5) szkolenie w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy.
Z kolei w ust. 3 dodano, że gmina w realizacji zadań, o których mowa w ust. 1, może korzystać ze wsparcia właściwego komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej oraz wojewody.
Z punktu widzenia gminy istotne jest to, że wskazane zadania będą wiązać się z określonymi wydatkami budżetowymi. Oczywiście, wydatki te ponoszone są i dziś w oparciu o regulacje prawne OchrPPożU, z tym że regulacje tej ustawy w mniejszym zakresie obciążają budżety gmin.
Podsumowując należy wskazać, że sama idea stworzenie odrębnego aktu prawnego dedykowanego jedynie jednostkom OSP wydaje się być słuszna. Pewnym problemem może być jednak aspekt finansowania tych jednostek, bowiem zapisy projektu zdają się przenosić na gminy praktycznie cały ciężar finansowy funkcjonowania OSP (na pewno większy niż dotychczas), o czym świadczy m.in. sposób zredagowania norm prawnych i użycie choćby pojęcia „w szczególności”, sugerującego szeroki zakres przedmiotowy finansowania.
Oświadczenie o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane składane przez trwałego zarządcę ‒ przegląd orzecznictwa
W opisanym stanie faktyczno-prawnym organ administracji budowlanej mając informację, które jednostki organizacyjne posiadają nieruchomości oddane w trwały zarząd oraz mając na uwadze art. 43 ust. 2 pkt 2 GospNierU powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe przed wydaniem pozwolenia na budowę i ustalić czy inwestor posiada faktyczne prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Żaden przepis Prbud nie wyłącza możliwości stosowania przepisów KPA w toku postępowania o wydanie pozwolenia na budowę, które formalnie jest decyzją administracyjną. Wprawdzie Prbud w niektórym zakresie wprowadza przepisy szczególne do KPA np. termin załatwienia sprawy, ale w zakresie postępowania dowodowego Prbud takich przepisów nie zawiera, co oznacza, że wprost stosuje się tu przepisy KPA.
Opis sytuacji
W 2019 r., Zarząd Powiatu poinformował i przypomniał, że wszystkie jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, którym oddano nieruchomości w trwały zarząd, zgodnie z art. 43 ust. 2 pkt 2 GospNierU posiadają prawo do zabudowy, odbudowy, rozbudowy, nadbudowy, przebudowy, remontu lub rozbiórki obiektu budowlanego na nieruchomości, zgodnie z przepisami prawa budowlanego, za zgodą organu nadzorującego. W zakresie gospodarki nieruchomościami organem tym jest Zarząd Powiatu. Pismo zostało także przekazane do wiadomości administracji budowlanej lokalnego starostwa powiatowego. W 2020 r., jedna z jednostek wystąpiła o pozwolenie na budowę, składając oświadczenie o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane, jednakże nie posiadając zgody Zarządu Powiatu, o której mowa w powołanym przepisie. W tym też roku jednostka uzyskała pozwolenie na budowę. Czy w tych okolicznościach organ administracji budowlanej powinien w toku postępowania administracyjnego zbadać czy oświadczenie o prawie dysponowania na cele budowlane jest zgodne z treścią wskazanego przepisu GospNierU i czy trwały zarządca posiada zgodę na dokonanie zabudowy nieruchomości?
Komentarz
Wydawanie pozwolenia na budowę bez wątpienia jest procesem prowadzonym w ramach postępowania procesowego opartego na ogólnych przepisach, jakie wynikają z KPA oraz z regulacji szczególnych, jakie wprowadza w tym zakresie Prbud. Jako przykład można podać termin załatwienia sprawy. W myśl art. 35 § 3 KPA załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Natomiast w myśl art. 35 ust. 6 Prbud organ administracji architektoniczno-budowlanej na wydanie decyzji administracyjnej, jaką jest pozwolenie na budowę ma 65 dni.
W związku z tym, że organ administracji architektoniczno-budowlanej prowadzi postępowanie administracyjne w trybie procesowym na podstawie KPA oraz Prbud, jak każdy inny organ wydający decyzję administracyjną jest on obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 KPA) ‒ wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 30.6.2010 r., II SA/Sz 377/10.
W opisanej w pytaniu sytuacji oznacza to, że organ mając wiedzę o tym, że inwestor jest trwałym zarządcą, a do uprawnień w zakresie możliwości prowadzenia robót budowlanych ma zastosowanie art. 43 ust. 2 pkt 2 GospNierU, był on uprawniony do tego by zbadać, czy inwestor jest uprawniony do złożenia oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Takie oświadczenie jest koniecznym elementem wniosku o pozwolenie na budowę (art. 33 ust. 2 pkt 2 Prbud). Cechą postępowania o wydanie decyzji na pozwolenie na budowę jest to, że inny podmiot może być właścicielem nieruchomości, na której prowadzone będą prace budowlane a inny podmiot może być inwestorem prowadzącym prace budowlane. Takie rozdzielenie spowodowało, że ustawodawca wprowadził do Prbud definicję prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W myśl art. 3 pkt 11 Prbud pod tym pojęciem należy rozumieć tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych.
W przypadku prawa trwałego zarządu prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wynikać będzie z decyzji o ustanowieniu trwałego zarządu i ze zgody o jakiej mowa w art. 43 ust. 2 pkt 2 GospNierU. Słusznie, więc uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wyroku z dnia 21.06.2018 r., II SA/Op 23/18, który stwierdził, że w art. 35 ust. 1 Prbud określony został zakres merytorycznej oceny wniosku o pozwolenie na budowę. Przepis art. 32 ust. 4 pkt 2 Prbud określa z kolei, że pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Ponadto oświadczenie o posiadaniu prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane samo w sobie nie przesądza o faktycznym posiadaniu takiego prawa. W postępowaniu dotyczącym udzielenia pozwolenia na budowę organ nie został pozbawiony możliwości weryfikacji takiego oświadczenia, które jest jedynie środkiem dowodowym, o jakim mowa w art. 75 § 1 KPA, podlegającym ocenie organu, który może zostać w postępowaniu skutecznie zakwestionowany. Z tego względu, organ może ograniczyć się do zbadania prawidłowości złożonego oświadczenia pod względem formalnym jedynie wówczas, gdy jego treść nie budzi wątpliwości i nie jest podważana przez żadną ze stron postępowania. W przeciwnym wypadku, gdy treść oświadczenia o posiadaniu prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest kwestionowana w toku postępowania administracyjnego, obowiązkiem organu, wynikającym z art. 7 KPA, jest wyjaśnienie zgłaszanych w tej kwestii zarzutów i ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego w zakresie istnienia tytułu prawnego inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W orzecznictwie trafnie uznaje się, że złożenie przez inwestora oświadczenia o posiadaniu prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane stwarza jedynie domniemanie posiadania przez inwestora takiego prawa. To z kolei oznacza, że organ administracyjny jest uprawniony do badania, czy domniemanie to jest prawdziwe, a prawdziwość takiego oświadczenia może zostać obalona. Oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest, zatem skuteczne o tyle, o ile z materiału zebranego w sprawie nie wynika wniosek przeciwny. Nie wiąże ono też w żaden sposób organu, który może badać treść tego oświadczenia i kontrolować jego zgodność z rzeczywistym stanem prawnym.
W toku postępowania administracyjnego, jakim jest proces uzyskiwania pozwolenia na budowę organ administracji architektoniczno – budowlanej nie został pozbawiony możliwości, jakie wynikają z KPA w zakresie oceny zebranego materiału dowodowego. Tym samym jest on uprawniony do zbierania dowodów art. 75 §1 KPA i dołączania do akt wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a przede wszystkim jest on zobowiązany do ustalenia prawdy obiektywnej (art. 7 KPA).
Tym samym zgodzić się należy z twierdzeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zwartym w wyroku z 7.8.2013 r., II OSK 771/12 zgodnie, z którym organ rozstrzygający sprawę o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę nie bada natomiast, czy rzeczywiście wnioskodawca posiada tytuł prawny do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, jeżeli dysponuje tylko oświadczeniem strony odpowiadającym wymogom art. 32 ust. 4 pkt 2 i art. 3 pkt 11 Prbud. Natomiast w przypadku wątpliwości, co do posiadania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane lub jego zakwestionowania, nie wystarczy już samo dostarczenie oświadczenia o posiadanym prawie, lecz konieczne jest wyjaśnienie tych wątpliwości przez organ administracyjny. Wynika to z tego, że takie oświadczenie zastępuje dowody istnienia tego prawa, gdyż stwarza domniemanie, że rzeczywiście przysługuje ono osobie składającej takie oświadczenie. Jest ono skuteczne do tego czasu, gdy inna osoba zakwestionuje jego zgodność z rzeczywistością i przedstawi dowody podważające jego treść.
Strażacy ochotnicy z nowymi uprawnieniami. Obowiązki pracodawcy
Projekt ustawy przewiduje, że pracodawca będzie miał obowiązek zwolnić od świadczenia pracy strażaka‑ratownika Ochotniczej Straży Pożarnej biorącego udział w działaniach i akcjach ratowniczych lub ćwiczeniach organizowanych przez gminę, Państwową Straż Pożarną lub inne uprawnione podmioty oraz wykonującego zadania na rzecz ochrony ludności, a także na czas niezbędny do odpoczynku zgodnie z art. 132 § 1 KP. To oznacza, że prawo do zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy będzie wynikało wprost z ustawy a nie aktów normatywnych niższego rzędu. Na etapie konsultacji społecznych powinno również zostać doprecyzowane jak będzie wyglądało zwolnienie na czas szkoleń organizowanych przez Straż Pożarną.
Druga istotna propozycja wynikająca z tego projektu to przyznanie strażakowi‑ratownikowi Ochotniczej Straży Pożarnej świadczenia ratowniczego, z tytułu wysługi lat w Ochotniczej Straży Pożarnej, w wysokości 200 zł. Biorąc pod uwagę, że jednym z warunków niezbędnych do otrzymania świadczenia będzie odpowiedni wiek strażaka-ratownika, będzie to świadczenie na kształt dodatku do emerytury. Prawo do świadczenia ratowniczego przysługuje strażakowi- ratownikowi Ochotniczej Straży Pożarnej:
- który przez co najmniej 25 lat był czynnym członkiem Ochotniczej Straży Pożarnej w przypadku mężczyzn oraz 20 lat w przypadku kobiet,
- po osiągnięciu 65 roku życia, w przypadku mężczyzn oraz 60 roku życia w przypadku kobiet.
Przez czynne członkostwo w Ochotniczej Straży Pożarnej należy rozumieć członkostwo, podczas którego w ciągu każdego roku ubezpieczony strażak‑ratownik Ochotniczej Straży Pożarnej brał bezpośredni udział w działaniach ratowniczych lub akcjach ratowniczych organizowanych i prowadzonych przez Państwową Straż Pożarną. Przy naliczaniu okresu czynnego członkostwa strażaka‑ratownika Ochotniczej Straży Pożarnej, nie jest wymagane zachowanie ciągłości wysługi.
Komentowane propozycje są obecnie na etapie konsultacji społecznych, co oznacza, że w finalnym brzmieniu mogą się jeszcze zmienić. Biorąc jednak pod uwagę, że przepisy są już na takim etapie prac legislacyjnych należy się przygotować, ze począwszy od 2022 r. zaczną obowiązywać i staną się częścią porządku prawnego. Szczególnie, że sprawa dotyczy wielu pracodawców ponieważ strażników-ratowników OSP w Polsce jest około 200 tysięcy.
Wady nieprzerwanej łączności
Prawie każdy przeglądał konto byłego partnera w mediach społecznościowych, czasami chwilę po rozstaniu, a czasami wiele lat po. Takie zachowanie wydaje się niewinne jeśli spojrzeć na wyniki raportu, które wskazują, że ponad 15 % respondentów stwierdziło, że sprawdzało urządzenia partnerów bez zgody. Podobny procent osób przegląda historie ich wyszukiwania, a niewiele mniej osób (12%) stwierdziło, że zna hasło swoich partnerów i wykorzystuje je dla własnych korzyści.
Takie nieszkodliwe monitorowanie, jak niektórym może się wydawać, może z czasem przerodzić się w coś więcej. Do korzystania z oprogramowania stalkerware wobec swoich obecnych i byłych partnerów przyznało się 8% respondentów. Monitorują oni wiadomości tekstowe, połączenia telefoniczne, e-maile, zdjęcia, a czasami i więcej.
O cyberstalkingu możemy mówić gdy technologia wykorzystywana jest do dyskretnego śledzenia aktywności na czyimś urządzeniu lub nękania go w Internecie. Uzasadnieniem zainstalowania na urządzeniu partnera nowego narzędzia jest często związane z zapewnieniem bezpieczeństwa. Podczas gdy osoby, która są ofiarami stalkingu mogą mierzyć się z takimi problemami psychicznymi jak lęk, gniew, hiperczujność, a nawet zespół stresu pourazowego (PTSD).
Przez ostatnie 10 miesięcy odnotowano wzrost zainfekowań urządzeń oprogramowaniem stalkerware o 63%. Wśród respondentów pomiędzy 18 a 39 rokiem życie około 60% przyznaje się do śledzenia swoich obecnych lub byłych partnerów. Co więcej, około 33% respondentów nie uważa by prześladowanie partnera było czymś niewłaściwym. Jeszcze więcej osób skłonnych byłoby śledzić partnera, gdyby wiedzieli, że nie zostaną przyłapani. Odsetek respondentów, którzy korzystają z oprogramowania śledzącego albo uważają takie postępowania za nieszkodliwe jest znacznie niższy w grupie wiekowej powyżej 40 roku życia.
Respondenci z różnych krajów mają odmienne podejście do stosowania takich narzędzi. Podczas gdy w Japonii do korzystania z takiego oprogramowania przyznaje się jedynie 9% osób, odsetek ten wzrasta w Holandii (27%) i Niemczech (29%), a swoje maksimum osiąga w Indiach gdzie do takiego zachowania przyznaje się 74% respondentów. W wielu krajach – m.in. Australii, Francji, Niemczech i Wielkiej Brytanii, respondenci swoje zachowanie uzasadniali ciekawością. Dbanie o bezpieczeństwo bliskich jako główną motywacja swojego działania wskazały osoby z Indii. Podczas gdy Holendrzy wskazywali na brak zaufania.
Jak wykazały badania większość osób nie ma świadomości jak działa oprogramowanie stalkerware. Jeśli nie wiemy jak działa takie oprogramowanie trudno bronić się przed ich działaniem. Jednak jest kilka czynników, które mogą sygnalizować, że na naszym urządzeniu zainstalowano takie narzędzia. Naszą uwagę powinno zwrócić: zwiększenie wykorzystywania danych mobilnych, szybsze niż zwykle wyczerpanie baterii oraz automatyczne włączanie lokalizacji lub Bluetooth’a.
Źródło: https://cybernews.com/privacy/stalker-generation-zoomers-and-millennials-more-likely-to-spy-on-their-partners-online/
Zmiany w okresie polowań na niektóre ptaki łowne
W Dz.U. z 2021 r. pod poz. 1244 opublikowano rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 24 czerwca 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia okresów polowań na zwierzęta łowne.
Jak wynika z art. 44 ust. 1 PrŁow, minister środowiska w porozumieniu z ministrem rolnictwa i po zasięgnięciu opinii Państwowej Rady Ochrony Przyrody oraz Polskiego Związku Łowieckiego określa, w drodze rozporządzenia, dla terytorium Polski lub jego części, okresy polowań na zwierzęta łowne.
Takim rozporządzeniem jest rozporządzenie Ministra Środowiska z 16.3.2005 r. w sprawie określenia okresów polowań na zwierzęta łowne (Dz.U. z 2005 r. poz. 459 ze zm.), które określa okresy łowne m.in. dla ptaków łownych: krzyżówki, cyraneczki, głowienki, czernice oraz łyski. Omawiane rozporządzenie wprowadza nowy okres polowań na te ptaki, czyli od 1 września do 31 grudnia. Przed zmianą – od 15 sierpnia do 21 grudnia.
Informacje o opłatach i dofinansowaniu dotyczącym zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji
W Dz.U. z 2021 r. pod poz. 1258 opublikowano rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 25.6.2021 r. w sprawie sposobu przekazywania oraz wzorów informacji o opłatach i dofinansowaniu, związanych ze zbieraniem pojazdów wycofanych z eksploatacji, oraz wpływach zgromadzonych zgodnie z przepisami ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym.
Z art. 14 ust. 1 RecykPojU wynika, że wprowadzający pojazd, który nie zapewnił sieci w roku kalendarzowym, jest obowiązany bez wezwania do obliczenia i uiszczenia opłaty za brak sieci. Natomiast zgodnie z art. 17 ust. 1 i 2 RecykPojU, w przypadku:
- stwierdzenia, że wprowadzający pojazd, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie uiścił opłaty za brak sieci albo uiścił opłatę w wysokości niższej od należnej, Główny Inspektor Ochrony Środowiska wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci;
- niewykonania takiej decyzji, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, Główny Inspektor Ochrony Środowiska ustala, w drodze decyzji, dodatkową opłatę za brak sieci w wysokości odpowiadającej 20% kwoty nieuiszczonej opłaty za brak sieci.
W rozporządzeniu określono wzory:
- kwartalnej informacji o podmiotach uiszczających wspomniane wyżej opłaty – załącznik nr 1;
- zbiorczej informacji o zgromadzonych wpływach z tytułu tych opłat, a także gminach, które uzyskały dofinansowanie w zakresie zbierania porzuconych pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz powiatach, które uzyskały dofinansowanie w zakresie zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji – załącznik nr 2.
Zgodnie z art. 15 ust. 3 pkt 2 ZużSprzElektU, wprowadzający sprzęt, samodzielnie wykonując obowiązek prowadzenia publicznych kampanii edukacyjnych w stosunku do sprzętu, który został przez niego wprowadzony do obrotu wnosi na odrębny rachunek bankowy właściwego urzędu marszałkowskiego łącznie co najmniej 0,1% przychodów netto z tytułu wprowadzania do obrotu sprzętu osiągniętych w poprzednim roku kalendarzowym.
W art. 62 ust. 6 ZużSprzElektU uregulowano przypadek, gdy organizacja odzysku sprzętu elektrycznego i elektronicznego nie przeznaczyła w terminie do 31 stycznia następnego roku na publiczne kampanie edukacyjne środków w wysokości co najmniej równej odpowiednio przychodom netto, o których mowa w art. 62 ust. 2 albo 3 ZużSprzElektU. Chodzi o 5% przychodów netto uzyskanych w poprzednim roku kalendarzowym z przejęcia obowiązku zorganizowania i sfinansowania odbierania od zbierających zużyty sprzęt oraz przetwarzania zużytego sprzętu pochodzącego z gospodarstw domowych oraz od użytkowników innych niż gospodarstwa domowe.
W takim przypadku organizacja jest obowiązana do wpłaty bez wezwania do 15 lutego roku następującego po roku, w którym była obowiązana do przeprowadzenia publicznych kampanii edukacyjnych, na rachunek bankowy urzędu marszałkowskiego środków w wysokości równej wspomnianym przychodom netto.
Ponadto:
- wprowadzający sprzęt, który nie wykonał obowiązku osiągnięcia minimalnego rocznego poziomu zbierania zużytego sprzętu, poziomu odzysku lub poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu zużytego sprzętu, jest obowiązany do wniesienia opłaty produktowej, o której mowa w art. 72 ust. 2 ZużSprzElektU;
- w przypadku niewykonania decyzji o wysokości zobowiązania z tytułu opłaty produktowej, marszałek województwa ustala, w drodze decyzji, dodatkową opłatę produktową w wysokości odpowiadającej 50% kwoty niewniesionej opłaty produktowej (art. 77 ust. 2 ZużSprzElektU).
Wzór zbiorczej informacji o zgromadzonych wpływach z tytułu wymienionych wyżej środków (5% przychodów netto) oraz wpływach z tytułu opłat produktowych określa załącznik nr 3 do rozporządzenia.
Wymienione wyżej informacje mają być przekazywane w postaci papierowej lub w postaci elektronicznej.
Tym samym traci moc rozporządzenie Ministra Środowiska z 27.6.2017 r. w sprawie informacji o opłatach i dofinansowaniu, związanych ze zbieraniem pojazdów wycofanych z eksploatacji, oraz wpływach zgromadzonych zgodnie z przepisami ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (Dz.U. z 2017 r. poz. 1303).
Pozyskiwanie przez gminy środków na budowę infrastruktury technicznej
Gminy wykonują zadania związane z budową tzw. urządzeń infrastruktury technicznej. Zaliczamy do tej kategorii budowę dróg oraz wybudowanie pod ziemią, na ziemi albo nad ziemią przewodów lub urządzeń wodociągowych, kanalizacyjnych, ciepłowniczych, elektrycznych, gazowych i telekomunikacyjnych. Natomiast właściciele nieruchomości ustawowo uczestniczą w kosztach budowy ww. urządzeń. Problemem jest jednak określenie formy prawnej tego „uczestnictwa”.
Jak już wskazano, gmina wykonuje wiele zadań związanych z budową infrastruktury technicznej, która niezbędna jest dla społeczności lokalnych. Z regulacji prawnych GospNierU wynikają zaś jedynie ogólne zasady uczestniczenia właścicieli nieruchomości w kosztach ww. budowy. Ma to normatywne uzasadnienie w art. 144, z którego m.in. wynika, że: 1. Właściciele nieruchomości uczestniczą w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej przez wnoszenie na rzecz gminy opłat adiacenckich. Natomiast z art. 148 ust. 4 ww. ustawy wynika, że:
4. Na poczet opłaty adiacenckiej zalicza się wartość świadczeń pieniężnych wniesionych przez właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości na rzecz budowy poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej.
W cytowanym piśmie RIO w Gdańsku poddano analizie ww. regulacje w kontekście tego, czy gmina może pobierać darowizny od mieszkańców (właścicieli nieruchomości) na poczet ww. przyszłej opłaty, którą zostaną obciążeni. W piśmie tym zwrócono uwagę na pewne bardzo istotne aspekty prawne wspomnianego finansowania. Przede wszystkim wskazano, że ustawodawca nie rozstrzygnął formy prawnej, w jakiej właściciel lub użytkownik miałby wnosić świadczenia pieniężne w związku z budową poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej. Jednocześnie wskazano, że pobieranie przez gminy środków od właścicieli nieruchomości w formie darowizn byłoby błędne. Zwrócono w tym zakresie uwagę na istotę owej darowizny jako instytucji prawa cywilnego, która przede wszystkim jest świadczeniem nieodpłatnym i ta cecha decyduje o jej bycie prawnym.
W wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 27.1.2016 r. (I ACa 360/15) wskazano m.in., że: Nieodpłatność, jako istotna przesłanka (element) darowizny, decyduje o jej bycie prawnym. Charakter ten traci świadczenie spełnione w celu uzyskania określonego świadczenia ekwiwalentnego. Dlatego polecenie, z zasady niepozostające w sprzeczności z istotą darowizny, nie może polegać na nałożeniu takich obowiązków, które odbierają czynności charakter zdziałanej pod tytułem darmym. Może to wystąpić w szczególności wtedy, gdy obciążenie wynikające z polecenia na rzecz darczyńcy stanowi równoważnik świadczenia tegoż darczyńcy; wypełnienie polecenia może w takiej sytuacji stać się oczekiwaną odpłatą za otrzymane przysporzenie, co zniweczy jego nieodpłatny charakter. Pod znakiem zapytania stanie wówczas uzgodniony zamiar stron i to, czy strony rzeczywiście traktowały tę czynność jako darowiznę.
Opierając się o ww. założenia RIO wskazała, że umowa darowizny nie może być zastosowana do wpłat mieszkańców na poczet ww. opłaty adiacenckiej, bowiem gmina finalnie przecież odliczałaby te środki od tej opłaty. Nie byłoby więc elementu nieodpłatności, czego wymaga darowizna.
Jednocześnie RIO podkreśliło, że jest wyjście legalne z tej sytuacji. Otóż, zasugerowano gminie możliwość pobierania zaliczek na poczet opłaty adiacenckiej w kontekście ww. art. 148 ust. 4 GospNierU wskazując jednocześnie, że takie rozwiązanie było wcześniej akceptowane w orzecznictwie sądowo-administracyjnym.
Podsumowując, z powyższych względów, opierając się o ww. najnowsze stanowisko RIO należy uznać, że gmina może legalnie pobierać zaliczki od właścicieli nieruchomości, które w przyszłości zostaną zaliczone na poczet ustalonych opłat adiacenckich, rzecz jasna już po wybudowaniu urządzeń infrastruktury technicznej.
Społeczne agencje najmu – wsparcie potrzeb mieszkaniowych wspólnot samorządowych
W Dz.U. z 2021 r. pod poz. 1243 opublikowano ustawę z 28.5.2021 r. o zmianie ustawy o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego oraz niektórych innych ustaw.
1. Wprowadzenie
Zmiany wprowadzono przede wszystkim w ustawie z 26.10.1995 r. o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2195 ze zm.; dalej: ustawa), czyli głównie dodano rozdział 3a zatytułowany „Społeczne agencje najmu” powołane w założeniu w celu tworzenia warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej.
Społeczna agencja najmu (SAN) może prowadzić działalność w formie:
1) spółki z o.o. lub spółki akcyjnej, w których gmina lub gminy dysponują odpowiednio ponad 50% głosów na zgromadzeniu wspólników lub na walnym zgromadzeniu;
2) fundacji;
3) stowarzyszenia;
4) spółdzielni socjalnej.
Społeczna agencja najmu prowadzi działalność polegającą na dzierżawie lokali mieszkalnych lub budynków mieszkalnych jednorodzinnych od ich właścicieli oraz wynajmowaniu tych lokali lub tych budynków osobom fizycznym wskazanym przez gminę (art. 22a ust. 1 ustawy; dalej: działalność SAN). Uzyskane z niej dochody SAN przeznacza w całości na tę działalność.
2. Umowa o współpracy z gminą
Warunkiem prowadzenia przez SAN jej działalności na terenie danej gminy jest zawarcie przez tę gminę umowy o współpracy z SAN określającej co najmniej:
- liczbę lokali mieszkalnych lub budynków mieszkalnych jednorodzinnych przeznaczonych do wynajęcia przez SAN osobom fizycznym wskazanym przez gminę, w tym liczbę tych lokali lub tych budynków przeznaczonych do wynajęcia osobom o specjalnych potrzebach mieszkaniowych, w szczególności osobom niepełnosprawnym lub osobom wychowującym co najmniej troje dzieci;
- zasady współfinansowania przez gminę działalności SAN;
- zasady sprawozdawczości, z uwzględnieniem obowiązków gminy, o których mowa w art. 22h ustawy;
- zasady podziału odpowiedzialności za nieuregulowane należności czynszowe najemcy względem SAN w przypadku zakończenia stosunku najmu.
Umowa o współpracy jest zawierana na okres 5 lat. Umowa o współpracy zawarta z SAN działającą w formie spółki może zostać przedłużona na okres kolejnych 5 lat na wniosek SAN złożony w ostatnim roku obowiązywania umowy o współpracy. Przedłużenie to można ponawiać na zasadach wskazanych w zdaniu pierwszym. W razie wygaśnięcia umowy o współpracy zawartej z SAN działającą w formie organizacji (fundacji, stowarzyszenia lub spółdzielni socjalnej), SAN może ubiegać się o zawarcie kolejnej umowy o współpracy z tą samą gminą w trybie określonym w dziale II rozdziale 2 PożPubWolontU. Wypowiedzenie umowy o współpracy następuje z zachowaniem co najmniej rocznego okresu wypowiedzenia.
Trzeba też pamiętać, że umowa o współpracy z SAN działającą w formie organizacji jest zawierana w trybie określonym w dziale II rozdziale 2 DziałPożPublWolontU jako umowa o wsparcie realizacji zadania publicznego lub jako umowa o powierzenie realizacji zadania publicznego.
3. Umowa dzierżawy z właścicielem lokalu lub budynku mieszkalnego
Umowę dzierżawy między właścicielem lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego jednorodzinnego a SAN zawiera się na czas oznaczony. Umowa dzierżawy ulega rozwiązaniu najpóźniej z dniem zakończenia umowy o współpracy.
W przypadku wypowiedzenia umowy o współpracy SAN wypowiada umowę dzierżawy. Wypowiedzenie umowy dzierżawy następuje, z zachowaniem co najmniej:
- sześciomiesięcznego okresu wypowiedzenia – w przypadku gdy umowę dzierżawy wypowiada SAN;
- rocznego okresu wypowiedzenia – w przypadku gdy umowę dzierżawy wypowiada właściciel lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego jednorodzinnego.
Wypowiedzenie umowy dzierżawy wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności.
Do umowy dzierżawy dołącza się oświadczenie właściciela lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego jednorodzinnego, że znane są mu zasady dotyczące stosowania przepisów o pomocy publicznej, w tym wymogi spełnienia warunków udzielenia pomocy de minimis (art. 22c ust. 6 ustawy).
Ponadto, w umowie dzierżawy SAN może zobowiązać się do przeprowadzania remontów dzierżawionego lokalu lub budynku. Remont może być przeprowadzony przez SAN w zamian za obniżenie albo czasowe zaniechanie poboru czynszu dzierżawy.
4. Umowa najmu z osobą fizyczna wskazaną przez gminę
Rada gminy określa, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego:
- kryteria uprawniające osobę fizyczną do zawarcia z SAN umowy najmu lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego jednorodzinnego;
- zasady ubiegania się osób fizycznych o zawarcie umowy najmu;
- kryteria, których spełnienie uprawnia dotychczasowego najemcę do zawarcia nowej umowy najmu;
- sposób weryfikacji spełnienia powyższych kryteriów.
Umowę najmu SAN zawiera na czas oznaczony z osobą fizyczną wskazaną przez gminę. Umowa najmu ulega rozwiązaniu najpóźniej z dniem zakończenia umowy dzierżawy. W przypadku wypowiedzenia:
- umowy dzierżawy (z właścicielem lokalu lub budynku) – SAN wypowiada umowę najmu z zachowaniem co najmniej trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia;
- umowy najmu, na wniosek dotychczasowego najemcy spełniającego wymagane kryteria, SAN zawiera z nim nową umowę najmu.
Społeczna agencja najmu może ustalić czynsz najmu dzierżawionego lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego jednorodzinnego na poziomie wyższym niż czynsz dzierżawy. Z tytułu umowy najmu SAN, oprócz czynszu najmu, może pobierać jedynie opłaty niezależne od właściciela w rozumieniu (art. 22g ust. 2 ustawy).
5. Obowiązek przekazania informacji ministrowi budownictwa
W terminie 30 dni od dnia zawarcia umowy o współpracy gmina informuje ministra budownictwa o zawarciu tej umowy, ze wskazaniem danych identyfikujących SAN, w tym jej formy organizacyjnej. Gmina informuje ministra o liczbie:
- i łącznej powierzchni użytkowej lokali mieszkalnych lub budynków mieszkalnych jednorodzinnych dzierżawionych przez SAN,
- osób używających lokali mieszkalnych lub budynków mieszkalnych jednorodzinnych dzierżawionych przez SAN na podstawie umowy najmu
– w terminie do 31 stycznia roku następującego po roku, którego dotyczy informacja.
Wsparcie udzielane SAN w związku z jej działalnością:
1) na zasadach określonych zgodnie z art. 22b ust. 1 pkt 2 ustawy (czyli w związku z finansowaniem przez gminę działalności SAN wynikające z umowy dzierżawy),
2) na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 44 ustawy z 15.2.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1406 ze zm.; dalej: PDOPrU), czyli w związku z działalnością podlegającą zwolnieniu od podatku dochodowego na podstawie twgo przepisu
– stanowi rekompensatę z tytułu świadczenia usługi publicznej w rozumieniu przepisów prawa UE dotyczących pomocy publicznej z tytułu świadczenia usług w ogólnym interesie gospodarczym.
W przypadku udzielania SAN wsparcia w nakreślonym wyżej zakresie gmina określa w umowie o współpracy rodzaj i okres realizacji rekompensowanej tym działaniem usługi publicznej. Przepisy te stosuje się z uwzględnieniem przepisów o pomocy publicznej.
W sprawach nieuregulowanych w rozdziale 3a ustawy stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego dotyczące najmu oraz przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące dzierżawy oraz najmu.
6. Zwolnienia od podatków
Nowelizacja wprowadza też zwolnienia od podatków związane z funkcjonowaniem SAN.
Po pierwsze, do art. 21 ust. 1 PDOFizU, dodano pkt 131a, zgodnie z którym wolne od podatku są przychody z dzierżawy lokali mieszkalnych lub budynków mieszkalnych jednorodzinnych SAN, o których mowa w art. 22a ust. 1 ustawy.
Po drugie, wspomniane wyżej zwolnienie z art. 17 ust. 1 pkt 44 PDOPrU, po zmianie obejmuje dochody spółdzielni mieszkaniowych, wspólnot mieszkaniowych, społecznych inicjatyw mieszkaniowych, towarzystw budownictwa społecznego, samorządowych jednostek organizacyjnych prowadzących działalność w zakresie gospodarki mieszkaniowej oraz społecznych agencji najmu, o których mowa w art. 22a ust. 1 ustawy, uzyskane z gospodarki zasobami mieszkaniowymi – w części przeznaczonej na cele związane z utrzymaniem tych zasobów, z wyłączeniem dochodów uzyskanych z innej działalności gospodarczej niż gospodarka zasobami mieszkaniowymi.
Ponadto, analogicznie jak w PDOFizU, wolne od podatku są przychody z dzierżawy lokali mieszkalnych lub budynków mieszkalnych jednorodzinnych SAN, o których mowa w art. 22a ust. 1 ustawy (art. 17 ust. 1 pkt 61 PDOPrU).
Po trzecie, w ustawie z 11.3.2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 685 ze zm.), zgodnie z nowym brzmieniem art. 43 ust. 1 pkt 36 wolne od VAT są usługi w zakresie wynajmowania lub wydzierżawiania nieruchomości o charakterze mieszkalnym lub części nieruchomości, na własny rachunek, wyłącznie na cele mieszkaniowe lub na rzecz SAN, o których mowa w art. 22a ust. 1 ustawy.
Zwiększenie ochrony lasów przed wycinką w obrębie aglomeracji miejskich – planowane zmiany w przepisach
Autorzy projektu nowelizacji ustawy o lasach i ustawy o ochronie przyrody wskazują na konieczność wprowadzenia w ustawie o lasach zmian ukierunkowanych na ochronę lasów położonych w granicach miast. Nieprecyzyjne przepisy ustawowe umożliwiają często niekontrolowaną wycinkę drzew na ww. terenach, co dotyczy m.in. drzew starych. Konieczne jest więc dokonanie pewnych zmian legislacyjnych, które zwiększą ochronę tych terenów.
Jak już wskazano głównym czynnikiem motywującym dla autorów projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy o ochronie przyrody, jest potrzeba ochrony terenów leśnych w granicach miast. Sygnały o konieczności doprecyzowania regulacji prawnych płyną od samych mieszkańców wspomnianych terenów. Z dostępnych informacji wynika zaś, że w ostatnich latach nasiliły się działania związane z wycinką drzew, głównie w celach gospodarczych. Taki stan rzeczy jest z różnych względów negatywny. Wpływa bowiem ujemnie nie tylko na środowisko naturalne, ale i na ograniczanie możliwości turystycznych i krajobrazowych tych terenów.
Projekt zakłada zmianę m.in. art. 7 ust. 1 LasU, który to reguluje cele gospodarki leśnej. I tak, proponuje się dodanie specjalnego zapisu w ww. art. 7 ust. 1 w pkt 2 – oznaczonego jako lit. e o treści:
1. Trwale zrównoważoną gospodarkę leśną prowadzi się według planu urządzenia lasu lub uproszczonego planu urządzenia lasu, z uwzględnieniem w szczególności następujących celów:
(…..);
2) ochrony lasów, zwłaszcza lasów i ekosystemów leśnych stanowiących naturalne fragmenty rodzimej przyrody lub lasów szczególnie cennych ze względu na:
a) zachowanie różnorodności przyrodniczej,
b) zachowanie leśnych zasobów genetycznych,
c) walory krajobrazowe,
d) potrzeby nauki;
e) zachowanie lasów ochronnych aglomeracji miejskich, które powołuje sejmik województwa na wniosek prezydentów miasta na prawach powiatu lub grupy 1000 mieszkańców miasta na prawach powiatu, przy ustaleniu granic w porozumieniu z Regionalną Dyrekcją Lasów Państwowych.
Inną ciekawą zmianą jest modyfikacja art. 7 ust. 2 LasU poprzez dodanie zapisu uniemożliwiającego w lasach ochronnych aglomeracji miejskiej pozyskiwanie drewna w celach komercyjnych.
Według założeń projektu, treść ww. regulacji ma być następująca:
2. Gospodarka leśna w lasach stanowiących rezerwaty przyrody oraz wchodzących w skład parków narodowych uwzględnia zasady określone w przepisach o ochronie przyrody. W lasach ochronnych aglomeracji miejskich nie pozyskuje się drewna w celach komercyjnych, dopuszczalne są jedynie cięcia pielęgnacyjnej.
Przedstawione wyżej wybrane zmiany projektu ustawy wydają się być rozwiązaniami korzystnymi przede wszystkim z punktu widzenia ochrony środowiska i lokalnych społeczności samorządowych. Projektowane zmiany powinny w pewnym stopniu wpłynąć pozytywnie na stan miejskich lasów, co finalnie będzie niosło korzyści zarówno dla środowiska, jak i mieszkańców.
Przedsiębiorca w CEIDG może ustanowić pełnomocnika lub prokurenta – jak to zrobić i co wybrać?
Sytuacji, w których wsparcie pełnomocnika może być niezbędne, jest wiele, najczęściej jednak jest to pomoc w prowadzeniu codziennej działalności, nieraz wymagającej znacznego zaangażowania. Część aktywności biznesowej, jak na przykład prowadzenie księgowości, wymaga też wysoce specjalistycznej wiedzy. Także tu pomocna może być profesjonalna obsługa eksperta z konkretnej dziedziny. Wreszcie, spowodowana różnymi względami nieobecność właściciela firmy może wymagać działania w jego imieniu, co pozwoli na zachowanie ciągłości i niezakłóconego nadzoru nad danym biznesem.
Pełnomocnik czy prokurent?
Zarówno pełnomocnik, jak i prokurent to przedstawiciele osoby, która ich upoważniła do działania w swoim imieniu. Różnica między nimi polega na tym, że pierwszego może ustanowić każdy, a drugiego tylko przedsiębiorca. W przypadku pełnomocnictwa osoba, która go udziela, musi w swoim oświadczeniu dokładnie określić, w jakich sprawach i czynnościach pełnomocnik może ją zastępować. Natomiast zakres działania prokurenta określają przepisy kodeksu cywilnego. Udzielenie prokury i jej odwołanie musi być zgłoszone przez przedsiębiorcę do rejestru, w którym jest wpisany (CEIDG lub KRS). W przypadku pełnomocnictwa nie ma takiego obowiązku.
Pełnomocnikiem może być osoba fizyczna, na przykład pracownik lub małżonek przedsiębiorcy, a także osoba prawna, na przykład biuro księgowe działające w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Wyróżniamy różne rodzaje pełnomocnictw: ogólne, rodzajowe czy szczegółowe. Więcej informacji na ich temat znajduje się na stronie Biznes.gov.pl.
Prokurentem może być wyłącznie osoba fizyczna, posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych. Jego uprawnienia są bardzo szerokie, bo obejmują wszystkie czynności sądowe i pozasądowe, które dotyczą prowadzenia przedsiębiorstwa, a więc na przykład reprezentowanie przedsiębiorcy przed sądami i urzędami, zawieranie umów sprzedaży, najmu, podpisywanie weksli, zaciąganie kredytów i pożyczek, zawieranie umów o pracę.
Prokurę należy ustanowić w formie pisemnej. Równoznaczne w skutkach z formą pisemną jest opublikowanie informacji o prokurencie w CEIDG.
W przypadku jednoosobowych działalności gospodarczych znaczącym ułatwieniem w codziennym funkcjonowaniu i oszczędnością jest możliwość zgłoszenia pełnomocnika do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. W takiej sytuacji upoważniona osoba nie musi za każdym razem pokazywać swoich pełnomocnictw, a przedsiębiorca nie uiszcza opłaty skarbowej, gdy przekazuje upoważnienie do urzędu – mówi Aneta Lech, prawnik i doradca podatkowy ze Stowarzyszenia Księgowych.
Informację o pełnomocnictwie lub prokurze przedsiębiorca może opublikować online w CEIDG. Ma to takie same skutki prawne jak udzielenie pełnomocnictwa na piśmie lub ustanowienie prokury. Dzięki temu, że dane pełnomocnika, zakres udzielonego pełnomocnictwa albo rodzaj i sposób wykonywania prokury są widoczne dla innych przedsiębiorców czy urzędników, mogą oni łatwo sprawdzić, czy mają do czynienia z pełnomocnikiem, czy prokurentem danego przedsiębiorcy, bez konieczności przedkładania im odpowiednich dokumentów.
Powołanie pełnomocnika czy prokurenta jest wygodnym i przydatnym rozwiązaniem, które pozwala przedsiębiorcom zaoszczędzić czas i sprawniej zarządzać firmą. Tym bardziej, że pełnomocnika można powołać na określony czas lub bezterminowo, a odwołać go w każdym momencie.
Pamiętać tylko trzeba, że będzie to skuteczne dopiero, kiedy taka informacja dotrze do urzędu, gdzie pełnomocnictwo było składane. Z drugiej strony, jeśli pełnomocnictwo wypowie adwokat lub radca prawny, musi on działać jeszcze przez dwa tygodnie w imieniu upoważniającego, chyba że ten zwolni go z tego obowiązku – dodaje Aneta Lech.
Źródło: Ministerstwo Rozwoju
