Od 1 stycznia nowe zasady funkcjonowania szczególnych form geriatrycznej opieki zdrowotnej

Z przepisów ustawy z 17.8.2023 r. o szczególnej opiece geriatrycznej (Dz.U. z 2023 r. poz. 1831) wynika, że szczególna opieka geriatryczna będzie sprawowana w:

1. szpitalnych oddziałach geriatrycznych wskazanych w wojewódzkim planie działania szczególnej opieki geriatrycznej;
2. centrach zdrowia 75+;
3. podstawowej opiece zdrowotnej.

Do korzystania ze szczególnej opieki geriatrycznej mają prawo osoby uprawnione do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, które ukończyły 75. rok życia. Szczególna opieka geriatryczna ma na celu:

1. zachowanie możliwie największej sprawności funkcjonalnej i samodzielności osób uprawnionych;
2. zapewnienie określonych w ustawie świadczeń opieki zdrowotnej;
3. planowanie i koordynowanie opieki zdrowotnej nad pacjentami centrum, w szczególności przez zapewnienie całościowej oceny geriatrycznej oraz opracowanie i realizację indywidualnego planu postępowania terapeutycznego;
4. zapewnienie koncyliacji lekowej pacjentom centrum;
5. zapewnienie działań profilaktycznych i promocji zdrowia dostosowanych do potrzeb osób uprawnionych, w tym mających na celu zapobieganie ich niepełnosprawności i niesamodzielności;
6. zapewnienie edukacji zdrowotnej pacjentom centrum oraz ich opiekunom;
7. zapewnienie wsparcia psychologicznego pacjentom centrum.

Ustawa reguluje kwestie dotyczące:

1. wykonywania zadań z zakresu szczególnej opieki geriatrycznej – zadania z zakresu szczególnej opieki geriatrycznej wykonują: minister właściwy do spraw zdrowia, wojewoda i powiat (art. 5–8 ustawy);
2. wojewódzkiego planu działania szczególnej opieki geriatrycznej – placówki szczególnej opieki geriatrycznej działają na terenie województwa na podstawie wojewódzkiego planu, sporządzanego przez właściwego wojewodę i zatwierdzanego przez ministra właściwego do spraw zdrowia, po zaopiniowaniu przez Krajową Radę do Spraw Opieki Geriatrycznej; wojewoda udostępnia projekt wojewódzkiego planu w BIP urzędu wojewódzkiego w celu przedstawienia przez zainteresowane podmioty opinii dotyczących tego projektu, które można przedstawiać w ciągu 30 dni od dnia jego udostępnienia (art. 9–16 ustawy);
3. utworzenia centrum – centrum tworzy się w ramach struktury organizacyjnej podmiotu leczniczego wskazanego w wojewódzkim planie albo jako nowy podmiot leczniczy wskazany w wojewódzkim planie; utworzenie centrum następuje po zatwierdzeniu wojewódzkiego planu albo jego aktualizacji przez ministra zdrowia i udostępnieniu wojewódzkiego planu przez wojewodę w BIP urzędu wojewódzkiego; nazwa „centrum zdrowia 75+” może być używana wyłącznie dla oznaczenia podmiotu leczniczego będącego centrum wskazanego w wojewódzkim planie i podlega ochronie prawnej;
4. organizacji szczególnej opieki geriatrycznej w centrum – centrum jest zakładem leczniczym, w którym podmiot leczniczy wykonuje działalność leczniczą w rodzaju ambulatoryjne świadczenia zdrowotne; w centrum udziela się świadczeń opieki zdrowotnej, obejmujących w szczególności: świadczenia z zakresu: geriatrii (udzielane przez lekarza i przez pielęgniarkę), fizjoterapii (udzielane przez fizjoterapeutę) i opieki psychiatrycznej (udzielane przez psychologa), porady dietetyka, terapię zajęciową, a także edukację zdrowotną (art. 20–35 ustawy);
5. udzielania świadczeń opieki zdrowotnej w centrum – lekarz: podstawowej opieki zdrowotnej, udzielający świadczeń ambulatoryjnej specjalistycznej opieki zdrowotnej w zakresie geriatrii, wykonujący zawód w oddziale geriatrycznym albo wykonujący zawód w innym oddziale szpitala, w którym nie ma oddziału geriatrycznego, będący lekarzami ubezpieczenia zdrowotnego, kierują osobę uprawnioną do centrum właściwego ze względu na miejsce jej zamieszkania; skierowanie osoby uprawionej do centrum przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej następuje po przeprowadzeniu wstępnej oceny geriatrycznej tej osoby, jeżeli wynik wstępnej oceny geriatrycznej wynosi co najmniej 6 punktów w skali VES-13; wstępną ocenę geriatryczną poprzedzającą skierowanie osoby uprawnionej do centrum przeprowadza lekarz pod-stawowej opieki zdrowotnej lub pielęgniarka podstawowej opieki zdrowotnej, po uzyskaniu zgody osoby uprawnionej, w terminie 6 miesięcy od dnia ukończenia przez tę osobę 75. roku życia, a następnie w zależności od stanu jej zdrowia, nie rzadziej jednak niż raz na rok (art. 36–41 ustawy);
6. Krajowej Rady do spraw Opieki Geriatrycznej – Rada jest organem opiniodawczo-doradczym ministra zdrowia, a do jej zadań należy: doradztwo w zakresie opieki geriatrycznej, w szczególności w zakresie określania przez ministra właściwego do spraw zdrowia kierunków rozwoju opieki geriatrycznej, przedstawianie propozycji zmian w zakresie opieki geriatrycznej, opiniowanie przekazywanych projektów wojewódzkich planów oraz ich aktualizacji, opiniowanie przekazywanych przez wojewodów raportów dotyczących oceny organizacji i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej, a także opiniowanie finansowania świadczeń zdrowotnych udzielanych w centrach i w oddziałach geriatrycznych;
7. finansowania szczególnej opieki geriatrycznej – do finansowania świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych pacjentom w centrum, stosuje się przepisy ŚOZŚrPubU, z wyłączeniem przepisów dotyczących zawierania umów w trybie konkursu ofert i rokowań; w tym przypadku NFZ zawiera umowę ze świadczeniodawcą wskazanym w wojewódzkim planie, spełniającym warunki do zawarcia umowy na realizację świadczeń określone przez Prezesa NFZ;
8. przepisów karnych – kto, nie będąc do tego uprawnionym, używa w nazwie, w firmie lub do określenia wykonywanej przez siebie działalności gospodarczej albo w reklamie określenia „centrum zdrowia 75+”, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3; tej samej karze podlega, kto dopuszcza się tego czynu działając w imieniu osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej.

Z przepisów przejściowych zawartych w ustawie wynika, że:

1. wojewoda rozpoczyna prace nad opracowaniem pierwszego wojewódzkiego planu, udostępniając w BBIP urzędu wojewódzkiego informację o rozpoczęciu prac nad sporządzaniem projektu wojewódzkiego planu w ciągu 14 dni od dnia wejścia w życie ustawy, czyli do 16.1.2024 r.;
2. w pierwszym wojewódzkim planie uwzględnia się wszystkie oddziały geriatryczne istniejące w dniu wejścia w życie ustawy, a także centra zgłoszone na podstawie art. 13 ust. 2 ustawy;
3. tworzy się Krajową Radę do Spraw Opieki Geriatrycznej, a jej pierwszych członków minister właściwy zdrowia powołuje do 1.3.2024 r.;
4. w przypadku osób, które ukończyły 75. rok życia przed 1.1.2024 r., wstępną ocenę geriatryczną przeprowadza się w ciągu roku od dnia wejścia w życie ustawy, czyli do 1.1.2025 r.;
5. w okresie 5 lat od dnia wejścia w życie ustawy, czyli do 1.1.2029 r., łączna liczba łóżek w oddziałach geriatrycznych ujętych w wojewódzkim planie może być mniejsza niż określona na podstawie art. 10 ust. 3 ustawy (czyli nie może być mniejsza niż 50 łóżek na 100 tys. osób, które ukończyły 60. rok życia, zamieszkujących na terenie województwa);
6. w okresie 3 lat od dnia wejścia w życie ustawy, czyli do 1.1.2027 r., edukatorem zdrowotnym może być osoba, która nie spełnia wymogu ukończenia szkolenia, o którym mowa w art. 28 ust. 1 ustawy;
7. powiat jest obowiązany do utworzenia centrum, w przypadku gdy wynika to z wojewódzkiego planu, albo do zawarcia porozumienia z sąsiednim powiatem (art. 19 ust. 1 ustawy), nie później niż w ciągu 5 lat od dnia wejścia w życie ustawy, czyli do 1.1.2029 r.

Szczegółowe zasady dokonywania opisu przedmiotu zamówienia

Wymagania dotyczące wydajności lub funkcjonalności

Stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy – Prawo zamówień publicznych (dalej: PrZamPubl) zamawiający może opisać przedmiot zamówienia za pomocą wymagań dotyczących wydajności lub funkcjonalności, w tym wymagań środowiskowych, pod warunkiem jednak, że podane parametry są dostatecznie precyzyjne, aby umożliwić wykonawcom ustalenie przedmiotu zamówienia, a zamawiającemu udzielenie zamówienia. Dopuszczenie opisu przedmiotu zamówienia, przez opisanie wydajności lub funkcjonalności przedmiotu zamówienia, jest więc wyraźnie uwarunkowane dokonaniem przez zamawiającego wystarczająco dokładnego opisu (tzw. opis funkcjonalny). Wskazanie wymagań w zakresie wydajności lub funkcjonalności przedmiotu zamówienia nie zwalnia z obowiązku przestrzegania art. 99 PrZamPubl.

Opis standardowy

Alternatywą dla opisania przedmiotu zamówienia za pomocą parametrów wydajności lub funkcjonalności jest tzw. opis standardowy dokonywany przez odniesienie do jednego z systemów referencji technicznych wymienionych w art. 101 ust. 1 pkt 2 PrZamPubl oraz wymaganych cech materiałów, produktów czy usługi opisanych w art. 102 PrZamPubl odrębnie dla robót budowlanych oraz dostaw i usług. Należy podkreślić, że PrZamPubl nie stanowi o stosowaniu systemów referencji technicznych wprost czy bezpośrednio, ale o odniesieniu się do tych systemów. Oznacza to, że zamawiający może je stosować w uzupełnieniu swoich wymagań, niejako pomocniczo i posiłkowo. Określenie „przez odniesienie” nie oznacza przecież „zamiast”, a przeciwna interpretacja oznaczałaby wyłączenie stosowania art. 99 ust. 1 i 2 PrZamPubl, który w tym przypadku jak najbardziej ma zastosowanie. Analogicznie w przypadku odesłania do wymaganych cech materiałów, produktów czy usługi, szczególnie, że katalog w art. 102 PrZamPubl ma charakter otwarty a podane cechy są przykładowe. Należy pamiętać, że zawsze wskazaniu konkretnego systemu referencji technicznych musi towarzyszyć dopuszczenie rozwiązań równoważnych.

Zamawiający może, zgodnie z art. 101 ust. 1 pkt 2 PrZamPubl, opisać przedmiot zamówienia według następującej kolejności preferencji:

1. przez odniesienie się do Polskich Norm przenoszących normy europejskie. Przez normę, zgodnie z art. 101 ust. 2 PrZamPubl, należy rozumieć specyfikację techniczną przyjętą przez krajową, europejską lub międzynarodową instytucję normalizacyjną w celu powtarzalnego i stałego stosowania, której przestrzeganie nie jest obowiązkowe, w tym Polską Normę, normę europejską lub normę międzynarodową. Definicja Polskiej Normy znajduje się w art. 5 ust. 1 NormU, zgodnie z którym „Polska Norma jest normą krajową, przyjętą w drodze konsensu i zatwierdzoną przez krajową jednostkę normalizacyjną, powszechnie dostępną, oznaczoną – na zasadzie wyłączności – symbolem PN”. Jednocześnie, zgodnie z art. 5 ust. 2 NormU, Polska Norma może być wprowadzeniem normy europejskiej lub międzynarodowej. W PrZamPubl mamy odesłanie do polskich norm przenoszących normy europejskie.
   Z Polskimi Normami przenoszącymi normy europejskie PrZamPubl zrównuje normy innych państw członkowskich EOG przenoszących te normy, przy czy możliwość skorzystania z niego jest uwarunkowana brakiem lub niewystarczającym (nieadekwatnym) charakterem Polskich Norm przenoszących normy europejskie;
2. przez odniesienie się, w przypadku wyrobów budowlanych, do europejskich ocen technicznych, rozumianych jako udokumentowane oceny działania wyrobu budowlanego względem jego podstawowych cech, zgodnie z odpowiednim europejskim dokumentem oceny, w rozumieniu art. 2 pkt 12 rozporządzenia 305/2011.„Europejski dokument oceny”, zgodnie z art. 2 pkt 12 rozporządzenia 305/2011, oznacza dokument przyjęty przez organizację JOT (tj. organizację jednostek ds. oceny technicznej) do celów wydawania europejskich ocen technicznych. Europejskie dokumenty oceny są zharmonizowanymi specyfikacjami technicznymi, opracowywanymi i przyjmowanymi przez organizację JOT w następstwie wniosku o wydanie europejskiej oceny technicznej, złożonego przez producenta, dla każdego wyrobu budowlanego nieobjętego lub nie w pełni objętego normą zharmonizowaną, którego właściwości użytkowe w odniesieniu do jego zasadniczych charakterystyk nie mogą być w pełni ocenione zgodnie z istniejącą normą zharmonizowaną (por. art. 19 ust. 1 rozporządzenia 305/2011);
3. przez odniesienie się do wspólnych specyfikacji technicznych, rozumianych jako specyfikacje techniczne w dziedzinie produktów teleinformatycznych określone zgodnie z art. 13 i 14 rozporządzenia 1025/2012;
4. przez odniesienie się do norm międzynarodowych;
5. przez odniesienie się do specyfikacji technicznych, których przestrzeganie nie jest obowiązkowe, przyjętych przez instytucję normalizacyjną, wyspecjalizowaną w opracowywaniu specyfikacji technicznych w celu powtarzalnego i stałego stosowania;
6. przez odniesienie do innych systemów referencji technicznych ustanowionych przez europejskie organizacje normalizacyjne.

Mieszany system opisu przedmiotu zamówienia

Zgodnie z art. 101 ust. 1 pkt 3 i 4 PrZamPubl możliwe jest wprowadzenie mieszanego systemu opisu przedmiotu zamówienia, polegającego na połączeniu metod przewidzianych w pkt 1 i 2. I tak, zamawiający może opisać przedmiot zamówienia w części wskazując na wybrane cechy w zakresie wydajności lub funkcjonalności, w pozostałym zaś zakresie odwołując się do norm, europejskich ocen technicznych, specyfikacji technicznych i systemów referencji technicznych. Możliwe jest również zamieszczenie w opisie przedmiotu zamówienia wymagań w zakresie funkcjonalności lub wydajności oraz norm, europejskich ocen technicznych, specyfikacji technicznych i systemów referencji technicznych, połączonych ze sobą w ten sposób, że wymagane normy, europejskie oceny techniczne, specyfikacje techniczne i systemy referencji technicznych mają stanowić środek domniemania zgodności ze stawianymi wymaganiami w zakresie wydajności czy funkcjonalności.

W przypadku braku Polskich Norm przenoszących normy europejskie, norm innych państw członkowskich EOG przenoszących normy europejskie oraz norm, europejskich ocen technicznych, specyfikacji technicznych i systemów referencji technicznych, o których mowa w art. 101 ust. 1 pkt 2 PrZamPubl, przy opisie przedmiotu zamówienia uwzględnia się krajowe systemy referencyjne w podanej niżej kolejności:

1. Polskie Normy;
2. krajowe oceny techniczne wydawane na podstawie WyrobBudowU;
3. polskie specyfikacje techniczne dotyczące projektowania, wyliczeń i realizacji robót budowlanych oraz wykorzystania dostaw;
4. krajowe deklaracje zgodności oraz krajowe deklaracje właściwości użytkowych wyrobu budowlanego lub krajowe oceny techniczne wydawane na podstawie WyrobBudowU.

Podobnie jak w przypadku opisywania przedmiotu zamówienia za pomocą znaków, patentów pochodzenia, źródła lub szczególnego procesu wskazującego na produkt czy producenta, tak również w przypadku opisywania przedmiotu zamówienia przez odesłanie do norm, ocen technicznych, specyfikacji technicznych i systemów referencji technicznych, o których mowa w art. 101 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 3 PrZamPubl, zamawiający zobowiązany jest dopuścić rozwiązania równoważne do wskazanych systemów referencji (art. 101 ust. 4 PrZamPubl). Zwraca na to uwagę treść art. 101 ust. 5 PrZamPubl, zgodnie z którym w przypadku, gdy opis przedmiotu zamówienia odnosi się do norm, europejskich ocen technicznych, specyfikacji technicznych i systemów referencji technicznych, o których mowa w art. 101 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 3 PrZamPubl, zamawiający nie może odrzucić oferty tylko dlatego, że roboty budowlane, dostawy lub usługi będące przedmiotem oferty nie są zgodne z normami, europejskimi ocenami technicznymi, specyfikacjami technicznymi i systemami referencji technicznych, do których się ona odnosi, jeżeli wykonawca udowodni w ofercie, w szczególności za pomocą środków, o których mowa w art. 104-107 PrZamPubl, że proponowane rozwiązania w równoważnym stopniu spełniają wymagania określone w opisie przedmiotu zamówienia.

Katalog środków dowodowych jakimi dysponuje tu wykonawca nie jest ograniczony – art. 101 ust. PrZamPubl, jedynie jako przykładowe wskazuje środki wymienione w art. 104-107 PrZamPubl, tj. przedmiotowe środki dowodowe, nie ograniczając się jednak do nich.

W przypadku gdy zamawiający decyduje się opisać przedmiot zamówienia poprzez odniesienie się do jednego z systemów referencji, o których mowa w art. 101 ust. 1 pkt 2 PrZamPubl, konieczne jest również określenie wymaganych cech zamawianych produktów, materiałów, usług tworzących przedmiot zamówienia. Przykładowy katalog takich cech, z rozróżnieniem na cechy robót budowlanych oraz cechy dostaw i usług, określa art. 102 ust. 1 i 2 PrZamPubl. W katalogu przykładowych cech robót budowlanych koniecznych do opisania przedmiotu zamówienia przy użyciu odniesienia do jednego z systemów referencji technicznych ustawodawca wymienia:

1. zdefiniowane poziomy oddziaływania na środowisko i klimat;
2. wytyczne w zakresie dostępności dla osób niepełnosprawnych;
3. określenie sprecyzowanej wydajności, bezpieczeństwa lub wymiarów, w tym procedur dotyczących zapewnienia jakości;
4. ustalonej terminologii, symboli, testów i metod testowania;
5. sprecyzowanego opakowania i oznakowania;
6. sprecyzowanej etykiety;
7. instrukcji użytkowania;
8. procesów i metod produkcji na każdym etapie cyklu życia obiektów budowlanych;
9. dodatkowych badań i testów przeprowadzanych przez jednostki autoryzowane w rozumieniu SystOcenZgRynkU;
10. ustalonych zasad dotyczących projektowania i kosztorysowania;
11. warunków testowania, kontroli i odbioru obiektów budowlanych;
12. metod i technik budowy;
13. pozostałych, niewymienionych warunków technicznych.

Co ważne wszystkie te cechy składające się na opis przedmiotu zamówienia muszą odpowiadać przeznaczeniu robót zamierzonemu przez zamawiającego – muszą więc być zindywidualizowane, przemyślane i odpowiadać potrzebom zamawiającego.

W przypadku dostaw i usług przykładowy katalog cech podanych przez ustawodawcę jako mogących stanowić elementy opisu przedmiotu zamówienia stanowią cechy wspólne z robotami budowlanymi, tj. określony poziom oddziaływania na środowisko i klimat, posiadanie określonych symboli, testów czy metod testowania, określonego opakowania i oznakowania, określonej etykiety, instrukcji użytkowania, określonych zasad dotyczących projektowania i kosztorysowania oraz cechy niezależne od robot budowlanych, tj. określona jakość, określona wydajności, przeznaczenie produktu, bezpieczeństwo lub wymiary, w tym wymagania odnoszące się do produktu w zakresie nazwy, pod jaką produkt jest sprzedawany, procesy i metody produkcji.

Opis przedmiotu zamówienia na roboty budowlane

Artykuł 103 PrZamPubl zawiera regulację dotyczącą opisu przedmiotu zamówienia na roboty budowlane przewidując, że zamówienie na roboty budowlane opisuje się za pomocą dokumentacji projektowej i specyfikacji technicznej wykonania i odbioru robót. W przypadku jednak, gdy przedmiot zamówienia na roboty budowlane realizowany jest w formule „projektuj i buduj”, zamawiający opisuje przedmiot zamówienia na roboty budowlane za pomocą programu funkcjonalno-użytkowego. Zakres i forma dokumentacji projektowej, specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót oraz programu funkcjonalno-użytkowego określone zostały w wydanym na podstawie delegacji zawartej w art. 103 ust. 4 PrZamPubl rozporządzeniu Ministra Rozwoju i Technologii w sprawie szczegółowego zakresu i formy dokumentacji projektowej, specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych oraz programu funkcjonalno-użytkowego (dalej: DokProjRobBudR). W przypadku zamówienia na wykonanie robót budowlanych DokProjRobBudR różnicuje zakres wymaganej do dokonania opisu przedmiotu zamówienia dokumentacji projektowej w zależności od tego, czy realizowane roboty wymagają uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia zgodnie z Prawem budowlanym (dalej: PrBud), czy też nie, oraz od tego, czy projekt przyszłej umowy o zamówienie publiczne przewiduje wynagrodzenie ryczałtowe, czy inny model wynagrodzenia – w praktyce najczęściej obmiarowe. I tak, w przypadku gdy roboty wymagają pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, zakres dokumentacji projektowej obejmować musi projekt budowlany, projekt wykonawczy, przedmiary robót, chyba że przyjęte wynagrodzenie jest wynagrodzeniem ryczałtowym, wówczas zamawiający nie musi załączyć do dokumentacji projektowej przedmiarów robot. Zwolnienie z obowiązku opracowania i załączenia do dokumentacji projektowej przedmiarów robót dotyczy również sytuacji, w której zamówienie zlecane jest w trybie zamówienia z wolnej ręki. Jeżeli zaś przedmiot zamówienia dotyczy wykonania obiektu budowlanego dla którego według przepisów PrBud nie jest wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę czy zgłoszenia, dokumentacja projektowa składa się co najmniej z planów rysunków, innych dokumentów umożliwiających jednoznaczne określenie rodzaju i zakresu robót podstawowych oraz uwarunkowań i dokładnej lokalizacji ich wykonania oraz projektów, pozwoleń uzgodnień i opinii wymaganych osobnymi przepisami, a także przedmiarów robót – przy czym, tak jak w przypadku robót dla których wymagane jest uzyskanie pozwolenia lub dokonanie zgłoszenia, w przypadku gdy zamawiający decyduje się na prowadzenie wynagrodzenia ryczałtowego albo zlecenie zamówienia z wolnej ręki, dokumentacja projektowa może nie obejmować przedmiaru robót. Wobec rozbieżnego określenia dokumentów koniecznych do wykonywania robót budowlanych w przepisach PrZamPubl i przepisach wykonawczych oraz przepisach PrBud dla ustalenia zakresu pojęcia projektu budowlanego i wykonawczego należy odnosić się do DokProjRobBudR. Warto również przypomnieć, że wzajemna relacja pomiędzy projektem budowlanym, wykonawczym i przedmiarem jest taka, że każdy kolejny stanowi uszczegółowienie poprzedniego co wyraża również art. 647 KC mówiący o tym, że przez umowę o roboty budowlane wykonawca zobowiązuje się do oddania przewidzianego w umowie obiektu wykonanego zgodnie z projektem i zasadami wiedzy technicznej.

O ile projekt budowlany i wykonawczy (jak też przedmiar) określa co ma zostać wykonane w ramach realizacji obiektu, to Specyfikacja Techniczna Wykonania i Odbioru Robót Budowlanych określa jak oraz w jakim standardzie. Jak określa DokProjRobBudR specyfikacje techniczne wykonania i odbioru robót budowlanych stanowią opracowania zawierające w szczególności zbiory wymagań, które są niezbędne do określenia standardu i jakości wykonania robót, w zakresie sposobu wykonania robót budowlanych, właściwości wyrobów budowlanych oraz oceny prawidłowości wykonania poszczególnych robót.

W przypadku realizowania robót w formule „projektuj i buduj” opis przedmiotu zamówienia dokonywany jest przez zamawiającego poprzez przygotowanie programu funkcjonalno-użytkowego. Zgodnie z art. 103 ust. 3 PrZamPubl program funkcjonalno-użytkowy obejmuje opis zadania budowlanego, w którym podaje się przeznaczenie ukończonych robót budowlanych oraz stawiane im wymagania techniczne, ekonomiczne, architektoniczne, materiałowe i funkcjonalne. Szczegółowy zakres tego dokumentu określa DokProjRobBudR, zgodnie z którym program funkcjonalno-użytkowy służy do opisu przedmiotu zamówienia, ustalenia planowanych kosztów prac projektowych i robót budowlanych, przygotowania oferty – szczególnie w zakresie obliczenia ceny oferty oraz wykonania prac projektowych. Warto wskazać, że program funkcjonalno-użytkowy jest ze swojej natury opracowaniem ogólnym w porównaniu z projektem, jako że sam służyć ma dopiero opracowaniu tego ostatniego. Tym większego znaczenia nabiera na etapie formułowania jego treści zasada jednoznacznego i precyzyjnego opisywania przedmiotu zamówienia w zakresie wymagań stawianych przed zlecanym do wykonania obiektem budowlanym. Wskazać wreszcie należy, że zgodnie z art. 34 ust. 1 pkt 2 PrZamPubl wartość zamówienia na roboty budowlane ustala się na podstawie planowanych kosztów prac projektowych oraz planowanych kosztów robót budowlanych określonych w programie funkcjonalno-użytkowym, jeżeli przedmiotem zamówienia jest zaprojektowanie i wykonanie robót budowlanych.

Nowelizacja rozporządzenia w sprawie dofinansowania budowy i remontów pomników

W Dzienniku Ustaw RP pod poz. 2051 ukazało się rozporządzenie MON z 18.9.2023 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie dofinansowania z budżetu państwa zadań związanych z budową i remontami pomników upamiętniających tradycję, chwałę i sławę oręża polskiego.

Jak wynika z nazwy ww. aktu prawnego zmienia on rozporządzenie MON z 6.7.2018 r. w sprawie dofinansowania z budżetu państwa zadań związanych z budową i remontami pomników upamiętniających tradycję, chwałę i sławę oręża polskiego (Dz. U. poz. 1333). Warto przypomnieć, że zgodnie z § 2 zakres zadań związanych z budową i remontami pomników, które mogą być dofinansowywane z budżetu państwa, obejmuje:

1. prace projektowe, w tym: projekt artystyczny, projekt budowlany, dokumentację techniczną, projekt architektoniczno-wykonawczy,
2. prace artystów związane z wykonaniem pomnika, w tym: prace rzeźbiarskie, wykonanie odlewu, detali ozdobnych,
3. roboty budowlane związane z wykonaniem lub renowacją pomnika,
4. prace konserwatorskie i dokumentację konserwatorską,
5. prace związane z aranżacją otoczenia pomnika,
6. oświetlenie pomnika,
7. instalację audiowizualną,
8. prace archeologiczne, ekshumacyjne i pochówki.

Co do zasady, środki na ww. zadania są przekazywane w ramach konkursów ofert dla JST organizowanych przez MON.

Zmianie zaś ulega § 7, którego aktualne jeszcze brzmienie jest następujące: „W przypadku budowy pomnika, którego lokalizacja wynika z miejsca wydarzeń historycznych, które ma upamiętnić, Minister może, na umotywowany wniosek jednostki samorządu terytorialnego, na obszarze której pomnik ma powstać, udzielić dotacji tej jednostce samorządu terytorialnego bez organizacji konkursu”.

Po wejściu ww. nowelizacji treść będzie następująca: „W przypadku budowy lub remontu pomnika, którego lokalizacja wynika z miejsca wydarzeń historycznych, które ma upamiętnić bądź upamiętnia, Minister może, na umotywowany wniosek jednostki samorządu terytorialnego, na obszarze której zadanie ma być realizowane, udzielić dotacji tej jednostce samorządu terytorialnego bez organizacji konkursu”.

Jednocześnie warto dodać, że JST zainteresowane wsparciem mają składać oferty zawierające:

1. nazwę jednostki samorządu terytorialnego i adres urzędu ją obsługującego;
2. imię i nazwisko osoby upoważnionej do reprezentowania tej jednostki samorządu terytorialnego oraz jej adres e-mail i numer telefonu;
3. opis zadania uwzględniający termin, miejsce oraz harmonogram jego realizacji;
4. preliminarz całkowitych kosztów zadania, uwzględniający źródła finansowania;
5. podpis osoby upoważnionej do reprezentowania jednostki samorządu terytorialnego oraz jej skarbnika.

Zatem, z porównania ww. przepisów przed zmianą i po zmianie wynika, że przepisy rozszerzają możliwość dotowania JST o remont zabytków w określonych stanach faktycznych.

Podsumowując, nowelizacja rozporządzenia z pewnością jest korzystna dla JST, bowiem umożliwia w trybie pozakonkursowym uzyskanie środków dotacyjnych na remonty pomników o walorach związanych z wydarzeniami historycznymi.

Czy można zaprowadzić odrębną numerację porządkową dla części miejscowości będącej osiedlem

Stosownie do art. 47a ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne (dalej: PrGeodKart) do zadań gminy należy ustalanie numerów porządkowych oraz zakładanie i prowadzenie ewidencji miejscowości, ulic i adresów.

Nadanie (a także i zmiana) na wniosek numeru porządkowego budynku następuje na podstawie danych określonych w art. 47a ust. 6 PrGeodKart oraz dokumentów załączonych do wniosku, którego wzór określa EwidMiejUlAdrR.

Na tle § 2 ust. 9 EwidMiejUlAdrR przesądzono, że przez „numer porządkowy” rozumieć należy unikalny numer nadany obiektowi (a więc budynkowi, o którym mowa w art. 47a ust. 4 pkt 5 lit. a PrGeodKart oraz innemu obiektowi, o którym mowa w art. 47a ust. 4a PrGeodKart (co obejmuje: parkingi, garaże, wjazdy i wejścia do parków, ogrody oraz inne miejsca zorganizowanego wypoczynku lub działalności gospodarczej), związany z ulicą lub placem znajdującymi się w danej miejscowości, a jeżeli w miejscowości nie nadaje się nazw ulicom i placom, numer określony unikalnie w obszarze danej miejscowości. Jak wynika z powyższego, ustawodawca powiązał nadawanie numerów porządkowych budynkom (i innym obiektom, którym nadaje się takie numery) z miejscowością, w której budynki (obiekty) te są położone.

Zmiany w budżecie dokonane przez burmistrza zarządzeniem

Zgodnie z art. 222 ust. 1 ustawy o finansach publicznych (dalej: FinPubU) w budżecie JST tworzy się rezerwę ogólną, w wysokości nie niższej niż 0,1% i nie wyższej niż 1% wydatków budżetu. Utworzenie rezerwy ogólnej w granicach wyznaczonych tym przepisem jest obligatoryjne, a dysponentem rezerw – stosownie do art. 222 ust. 4 FinPubU – jest zarząd JST.

Zadysponowanie rezerwą ogólną ograniczone jest regułą wyrażoną w art. 259 ust. 3 FinPubU – stosownie do której – wydatki przenoszone z rezerwy ogólnej nie mogą zwiększać planowanych wydatków na uposażenia i wynagrodzenia ze stosunku pracy, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej. W pozostałym zakresie brak jest ograniczeń co do dysponowania rezerwą ogólną z przeznaczeniem na wydatki bieżące. W przypadku wydatków majątkowych funkcjonują stanowiska kwestionujące możliwość rozwiązania rezerwy ogólnej z przeznaczeniem na wskazane wydatki. Z uwagi jednak na okoliczność, że wydatki na obsługę długu mają charakter wydatków bieżących, nie ma prawnych ograniczeń co do opisanych w pytaniu zmian.

Zwalczanie nadużyć w komunikacji elektronicznej

W Dz.U. z 2023 r. pod poz. 1703 opublikowano ustawę z 28.7.2023 r. o zwalczaniu nadużyć w komunikacji elektronicznej (dalej: ZwalczNadKomElekU).

Z ustawy wynika przede wszystkim, że zakazane są nadużycia w komunikacji elektronicznej, w szczególności:

Przy czym nie stanowi nieuprawnionej zmiany informacji adresowej zmiana wyłącznie adresu IP użytkownika wysyłającego komunikat.

Zgodnie z art. 4 ZwalczNadKomElekU, CSIRT NASK, czyli Zespół Reagowania na Incydenty Bezpieczeństwa Komputerowego, w rozumieniu art. 2 pkt 3 CyberbezpU:

CSIRT NASK w przypadku uznania, że:

1. treść wzorca wiadomości nie wyczerpuje znamion smishingu, lub
2. niecelowe jest dalsze blokowanie krótkich wiadomości tekstowych (SMS), zawierających treść zgodną z treścią wzorca wiadomości

– niezwłocznie informuje o tym zainteresowane podmioty oraz zamieszcza na swojej stronie internetowej informacje o okresie, w jakim wzorzec wiadomości obowiązywał.

Nadawca SMS może wnieść do Prezesa UKE sprzeciw wobec zablokowania na zasadach określonych w art. 7 i 8 ZwalczNadKomElekU.

Przedsiębiorca telekomunikacyjny może blokować:

CSIRT NASK prowadzi i udostępnia na swojej stronie internetowej wykaz nazw i ich skrótów zastrzeżonych dla podmiotów publicznych jako nadpis wiadomości pochodzącej od tego podmiotu publicznego oraz wariantów tych nazw i skrótów, mogących wprowadzać odbiorcę w błąd co do pochodzenia wiadomości od podmiotu publicznego (zob. art. 10 ZwalczNadKomElekU). Natomiast przedsiębiorca w rozumieniu art. 4 PrPrzeds może złożyć do Prezesa UKE wniosek o wykreślenie z wykazu nadpisów podmiotów publicznych nazwy lub skrótu lub wariantu nazwy lub skrótu zgodnie z art. 11 ZwalczNadKomElekU.

Z ZwalczNadKomElekU wynika także m.in., że:

Z przepisów przejściowych wynika m.in., że:

Prace remontowe na terenie placówek oświatowych w trakcie rozpoczętego już roku szkolnego

Istotne przepisy

Powyższą tematykę szczegółowo uregulowano w następujących rozporządzeniach:

Zgodnie z § 6 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (dalej: BHPOśwR) prace remontowe, naprawcze i instalacyjne w pomieszczeniach szkoły lub placówki przeprowadza się pod nieobecność w tych pomieszczeniach osób, którym szkoła lub placówka zapewniają opiekę.

Zajęcia poza pomieszczeniami szkoły lub placówki nie mogą odbywać się w tych miejscach, w których prowadzone są prace wymienione powyżej.

W przypadku konieczności przeprowadzenia prac remontowych, naprawczych lub instalacyjnych w czasie funkcjonowania szkoły lub placówki prace te organizuje się w sposób nienarażający osób pozostających pod opieką szkoły lub placówki na niebezpieczeństwo i uciążliwości wynikające z prowadzonych prac oraz z zastosowaniem szczególnych środków ostrożności. Miejsca prowadzenia takich prac należy zabezpieczyć przed dostępem osób nieuprawnionych, w tym w szczególności uczniów.

Podział obowiązków

W celu wywiązania się z powyższych zapisów w pierwszej kolejności, przed rozpoczęciem robót (w omawianym przypadku jesteśmy już w trakcie trwania robót), pracodawca, czyli dyrektor szkoły (placówki), u którego są i dalej będą prowadzone roboty, oraz osoba kierująca robotami powinni ustalić w podpisanym protokole szczegółowe warunki bezpieczeństwa i higieny pracy, z podziałem obowiązków w tym zakresie.

Informowanie

O prowadzonych robotach oraz o niezbędnych środkach bezpieczeństwa, jakie należy zastosować w czasie trwania planowanych prac, pracodawca dyrektor szkoły (placówki) powinien poinformować pracowników przebywających lub mogących przebywać na terenie prowadzenia robót albo w bezpośrednim jego sąsiedztwie.

Odgrodzenie i oznakowanie

Teren prowadzenia robót powinien być wydzielony i wyraźnie oznakowany. W miejscach niebezpiecznych należy umieścić znaki informujące o rodzaju zagrożenia i zasadach ochrony oraz zastosować inne środki zabezpieczające przed skutkami potencjalnych zagrożeń.

Zasady prowadzenia prac

Takimi zabezpieczeniami mogą być m.in. siatki, bariery, taśmy odgradzające najlepiej montowane na słupkach (w tym taśmy wyciągane z kaset) itp.

Obowiązki związane z odgrodzeniem i oznakowaniem wynikają z treści przepisu § 83 BHPOśwR i dotyczą robót budowlanych, rozbiórkowych, remontowych i montażowych prowadzonych bez wstrzymania ruchu zakładu pracy lub jego części w miejscach przebywania pracowników zatrudnionych przy innych pracach.

Prace remontowe powinny być realizowane zgodnie z zapisami rozporządzenia w sprawie bhp podczas wykonywania robót budowlanych. Poniżej podajemy w kilku punktach najważniejsze zasady, powołując odpowiednie przepisy BHPOśwR.

Zasada 1. Prace na wysokości

Do zabezpieczeń stanowisk pracy na wysokości, przed upadkiem z wysokości, należy stosować środki ochrony zbiorowej, w szczególności:

Stosowanie środków ochrony indywidualnej, w szczególności takich jak szelki bezpieczeństwa, jest dopuszczalne w sytuacji, gdy nie ma możliwości (organizacyjnych, technicznych itp.) zastosowania środków ochrony zbiorowej (§ 6 ust. 1 i 2 BHPOśwR).

Zasada 2. Wygrodzenie miejsca wykonywania prac budowlanych

Teren budowy lub robót należy ogrodzić albo w inny sposób uniemożliwić wejście osobom nieupoważnionym.

Jeżeli ogrodzenie terenu budowy lub robót nie jest możliwe, należy oznakować granice terenu za pomocą tablic ostrzegawczych, a w razie potrzeby zapewnić stały nadzór tego terenu.

Ogrodzenie terenu budowy wykonuje się w taki sposób, aby nie stwarzało ono dodatkowego zagrożenia dla ludzi. Wysokość ogrodzenia powinna wynosić co najmniej 1,5 m (§ 9 ust. 1 i 2 oraz § 10 BHPOśwR).

Zasada 3. Znaki ostrzegawcze, oświetlenie

Wszystkie przejścia i strefy niebezpieczne należy oświetlić i oznakować znakami ostrzegawczymi lub znakami zakazu (§ 17 BHPOśwR).

Zasada 4. Odgrodzenie i oznakowanie strefy niebezpiecznej

Każdą strefę niebezpieczną ogradza się i oznakowuje w sposób uniemożliwiający dostęp osobom postronnym.

Przejścia, przejazdy i stanowiska pracy w strefie niebezpiecznej zabezpiecza się daszkami ochronnymi.

Strefa niebezpieczna, w której istnieje zagrożenie spadania z wysokości przedmiotów, w swym najmniejszym wymiarze liniowym liczonym od płaszczyzny obiektu budowlanego, nie może wynosić mniej niż 1/10 wysokości, z której mogą spadać przedmioty, lecz nie mniej niż 6 m (§ 20 ust. 1 oraz § 21 ust. 2 BHPOśwR).

Zasada 5. Gromadzenie odpadów

Strefy wyznaczone do gromadzenia i usuwania odpadów należy wygrodzić i oznakować.

Odpady należy usuwać w sposób ograniczający ich rozrzut i pylenie, w tym m.in. poprzez zwilżenie odpadów podatnych na pylenie (§ 39 ust. 1 i 2 BHPOśwR).

Zasada 6. Ograniczenie narażenia na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia lub niebezpiecznych

Osoby wykonujące roboty budowlane, ale także pracownicy szkoły, jak też uczniowie (osoby będące pod opieką placówki) nie mogą być narażeni na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia lub niebezpiecznych, a w szczególności takich jak:

Zasada 7. Wielkość i kontrola stanowisk pracy

Stanowiska pracy powinny umożliwiać swobodę ruchu, niezbędną do wykonania zadanej/planowanej pracy.

Stanowiska pracy o niestałym charakterze należy poddawać kontrolom pod względem ich stabilności, zamocowań oraz zabezpieczeń przed upadkiem z wysokości osób i przedmiotów. Sprawdzenia należy dokonać zawsze po każdej:

Przypomnijmy również, że w razie prowadzenia prac w miejscu, do którego mają dostęp osoby niebiorące udziału w procesie pracy (a przecież placówka oświatowa zdecydowanie jest takim miejscem), pracodawca (dyrektor szkoły) jest zobowiązany zastosować środki niezbędne do zapewnienia ochrony życia i zdrowia tym osobom (art. 304 § 4 KP).

Zmiany w kodach ubezpieczeń w związku z ustawą o świadczeniu wspierającym

Potrzeba nowelizacji

Podstawą do wydania rozporządzenia jest art. 49 ust. 2 i 4 ustawy z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Potrzeba nowelizacji przedmiotowego rozporządzenia wynika ze zmian wprowadzonych ustawą z 7.7.2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429) oraz z wejścia w życie przepisów ustawy z 9.6.2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich (Dz.U. z 2023 r. poz. 1700) i uchyleniu ustawy z 26.10.1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz.U. z 2018 r. poz. 969 ze zm.).

Świadczenie wspierające

Regulacje wprowadzone w ustawie z 7.7.2023 r. o świadczeniu wspierającym określają warunki nabycia prawa do świadczenia mającego na celu wsparcie osób z niepełnosprawnościami, które mają największe trudności w samodzielnym funkcjonowaniu, oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia wspierającego.

Uzasadnienie nowelizacji

Art. 40 pkt 3 przywołanej ustawy nowelizuje ustawę z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych przez dodanie art. 6c stanowiącego nowy tytuł podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym dla osoby niepodejmującej zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ze względu na potrzebę udzielenia wsparcia osobie pobierającej świadczenie wspierające.

Z kolei art. 46 pkt 1 ustawy nowelizującej wprowadza zmiany do ustawy z 27.8.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, przez dodanie w art. 66 ust. 1 nowych tytułów podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu dla osób pobierających świadczenie wspierające oraz osób niepodejmujących zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ze względu na potrzebę udzielenia wsparcia osobie pobierającej świadczenie wspierające.

Odnosząc się natomiast do ustawy z 9.6.2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich, to stanowi ona kompleksowe, obszerne podejście do zagadnień dotyczących nieletnich w kontekście postępowania rozpoznawczego oraz wykonawczego. Jej głównym celem jest uporządkowanie i systematyzacja regulacji związanych z postępowaniem nieletnich, które do tej pory były zawarte w ustawie z 26.10.1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich.

Wobec powyższego zasadne jest dodanie nowych kodów tytułu ubezpieczenia oraz wprowadzenie zmiany porządkującej w jednym z kodów pracy o szczególnym charakterze.

Nowe i zmienione kody ubezpieczeń

Celem zmian wprowadzanych w nowelizowanym rozporządzeniu jest umożliwienie płatnikom składek prawidłowego wypełniania dokumentów ubezpieczeniowych oraz rozliczania składek. Dlatego też wprowadzane są zmiany w załączniku nr 25 do przedmiotowego rozporządzenia w części I „Kod tytułu ubezpieczenia” i w części IV „Kod pracy o szczególnym charakterze”.

W załączniku nr 25 do nowelizowanego rozporządzenia:

1) w części I „Kod tytułu ubezpieczenia” w dziale 1 „Podmiot podstawowy wraz z rozszerzeniem” dodano nowe kody:

– „14 30 – osoba pobierająca świadczenie wspierające”,

– „14 31 – osoba niepodejmująca zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ze względu na potrzebę udzielenia wsparcia osobie pobierającej świadczenie wspierające”,

2) w części IV „Kod pracy o szczególnym charakterze” zmienione zostało brzemiennie kodu 21:

– „21 – prace nauczycieli, wychowawców i innych pracowników pedagogicznych zatrudnionych w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych, młodzieżowych ośrodkach socjoterapii, ośrodkach szkolno-wychowawczych, okręgowych ośrodkach wychowawczych, schroniskach dla nieletnich oraz zakładach poprawczych, zgodnie z przepisami ustawy z 9.6.2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich”.

Przedmiotowe rozporządzenie umożliwi płatnikom składek prawidłowe wypełnianie dokumentów ubezpieczeniowych, a tym samym prawidłowe rozliczanie składek. Stąd też w tym zakresie proponowane rozwiązania wpływają pozytywnie na funkcjonowanie mikroprzedsiębiorców, małych przedsiębiorców i średnich przedsiębiorców w zakresie wykonywania obowiązków związanych z systemem ubezpieczeń społecznych.

W projekcie rozporządzenia uregulowano również przepis przejściowy wskazujący, że w przypadku przekazywania dokumentów dotyczących okresów przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się kody tytułu ubezpieczenia i kody pracy o szczególnym charakterze, obowiązujące w okresach, za które dokumenty te zostały przekazane.

Zmiany mają wejść w życie 1.1.2024 r.

Zasady postępowania w ramach procedury „Niebieskiej Karty” i wzory obowiązujących w procedurze formularzy w 2023 r.

Przemoc domowa jest jednym z problemów społecznych, który wymaga podejmowania szeroko zakrojonych działań przeciwdziałających temu zjawisku. Procedura „Niebieskie Karty” jest narzędziem, którego głównym celem jest zapewnienie bezpieczeństwa osobie doznającej przemocy domowej, ale także współpraca przedstawicieli różnych instytucji i podmiotów, które są zobowiązane do reagowania w przypadku uzyskania informacji o wystąpieniu przemocy domowej.

Dotychczas kwestie związane z realizacją czynności w ramach narzędzia, jakim jest procedura „Niebieskie Karty” regulowały przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 13.9.2011 r. w sprawie procedury „Niebieskie Karty” oraz wzorów formularzy „Niebieska Karta” (Dz.U. z 2011 r. poz. 1245), które utraciły moc z chwilą wejścia w życie obowiązującego od 28.9.2023 r. rozporządzenia Rady Ministrów z 6.9.2023 r. w sprawie procedury „Niebieskie Karty” oraz wzorów formularzy „Niebieska Karta” (Dz.U. z 2023 r. poz. 1870). Konieczność opracowania nowego aktu wykonawczego do ustawy jest wynikiem potrzeby dostosowania przepisów rozporządzenia do nowego brzmienia przepisów ustawy z 9.3.2023 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r. poz. 535). Według delegacji zawartej w przedmiotowej ustawie Rada Ministrów zobligowana została do sprecyzowania, poprzez rozporządzenie, procedury „Niebieskie Karty” oraz określenia wzorów stosowanych w jej ramach formularzy, wypełnianych przez przedstawicieli uprawnionych podmiotów ją realizujących. Jednocześnie ustawodawca wymógł, by tworząc procedurę uwzględnić skuteczność podejmowanych działań wobec osób doznających przemocy domowej i dobro tych osób, w szczególności małoletnich. Ponadto w treści regulującego tematykę procedury „Niebieskie Karty” aktu prawnego, dokonano zmian o charakterze porządkującym, biorąc pod uwagę ewolucje przepisów ustawy, a także wprowadzono przepisy przejściowe zabezpieczając wszczęte i niezakończone procedury „Niebieskie Karty” przed dniem wejścia w życie nowych regulacji prawnych.

Analizując krąg podmiotów uprawnionych do realizacji czynności z zakresu wszczynania procedury „Niebieskie Karty”, niewątpliwie został on istotnie poszerzony – z dotychczasowo 5 podmiotów uprawnionych do wszczęcia procedury „Niebieskie Karty”, a co za tym idzie, do wypełniania formularza „Niebieska Karta – A”, do tak naprawdę nieograniczonej ich liczby, z uwagi na możliwość realizacji tejże czynności również przez bliżej nieokreślone organizacje pozarządowe. Ponadto doprecyzowano, ujednolicając z nomenklaturą zastosowaną w regulującą kwestię przeciwdziałania przemocy domowej ustawie, słownictwo, używając określeń – osoba doznająca przemocy domowej, zamiast: ofiara; osoba stosująca przemoc domową, zamiast: sprawca; czy małoletni, zamiast: dziecko.

Do wszczęcia procedury „Niebieskie Karty” uprawnieni są:

1. pracownik socjalny jednostki organizacyjnej pomocy społecznej;
2. funkcjonariusz Policji;
3. żołnierz Żandarmerii Wojskowej;
4. pracownik socjalny specjalistycznego ośrodka wsparcia dla osób doznających przemocy domowej;
5. asystent rodziny;
6. nauczyciel wychowawca będący wychowawcą klasy lub nauczyciel znający sytuację domową małoletniego;
7. osoba wykonująca zawód medyczny, w tym lekarz, pielęgniarka, położna lub ratownik medyczny;
8. przedstawiciel gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych,
9. pedagog, psycholog lub terapeuta, będący przedstawicielami jednostek organizacyjnych pomocy społecznej, gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych; Policji; oświaty; ochrony zdrowia; lub organizacji pozarządowych.

Procedura „Niebieskie Karty” obejmuje:

1. osoby doznające przemocy domowej,
2. osoby stosujące przemoc domową, przez które należy rozumieć wyłącznie osoby pełnoletnie, które dopuszczają się przemocy domowej wobec osób doznających przemocy domowej.

Katalog osób objętych procedurą ma obecnie istotne znaczenie m.in. w sytuacji ewentualnego postępowania skargowego, gdyż skargę na działalność zespołu interdyscyplinarnego, członka zespołu interdyscyplinarnego, działalność grupy diagnostyczno-pomocowej lub członka grupy diagnostyczno-pomocowej może złożyć wyłącznie osoba objęta procedurą „Niebieskie Karty”.

Choć samo podjęcie interwencji w środowisku nie wymaga zgody ani osoby doznającej przemocy domowej, ani osoby stosującej przemoc domową, to rozpoczęcie procedury następuje z chwilą wypełnienia formularza „Niebieska Karta – A”, w obecności pełnoletniej osoby doznającej przemocy domowej, nadal nie jest przy tym wymagana zgoda żadnej z osób objętych procedurą.

W rozporządzeniu uszczegółowiono na czym polegać mają działania interwencyjne podejmowane w celu zapewnienia bezpieczeństwa osobie doznającej przemocy domowej – poza dotychczas istniejącymi, wprowadzono m.in. możliwość zastosowania przez odpowiednie organy zakazu zbliżania się do osoby doznającej przemocy, czy nakazu opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania. Nałożony został również obowiązek, by osoba wszczynająca procedurę – czyli wypełniająca formularz „Niebieska Karta – A”, dokonała wstępnej diagnozy sytuacji w związku z zaistnieniem przemocy domowej. Wprowadzono również regulacje, dzięki którym, w przypadku osób będących w procedurze „Niebieskie Karty” niewładających językiem polskim w mowie i piśmie, głuchych, niemych lub w sytuacji wystąpienia okoliczności, które mogą mieć wpływ na zdolność rozumienia i bycie rozumianym, członkowie GDP występują z wnioskiem do ZI o zapewnienie w ramach czynności z osobą objętą procedurą tłumacza. Zespół interdyscyplinarny został zobligowany do zapewnienia udziału tłumacza, ewentualnie podjęcia innych czynności umożliwiających porozumiewanie się z osobami objętymi procedurą. Uczestniczący w czynnościach tłumacz ma – podobnie jak członkowie zespołu interdyscyplinarnego oraz grup diagnostyczno-pomocowych – obowiązek zachowania poufności wszelkich informacji i danych, które uzyska przy realizacji działań. Warto przypomnieć, że obsługę finansową zespołu interdyscyplinarnego zapewnia ośrodek pomocy społecznej, ewentualnie centrum usług społecznych.

Wprowadzona została również możliwość poszerzenia, na wniosek członków GDP – jej składu, w przypadku jeżeli wymaga tego sytuacja osób objętych procedurą, a wytypowani przez zespół interdyscyplinarny do prac w GDP przedstawiciele właściwych podmiotów, nie mogą odmówić udziału w pracach grupy.

Rozporządzenie oprócz regulacji, które określają zadania podmiotów odpowiedzialnych za realizację procedury „Niebieskie Karty” i terminów koniecznych do wypełnienia, zawiera również wzory formularzy „Niebieska Karta”, w oparciu o które prowadzi się pracę zarówno z osobą doznającą przemocy domowej, jak również z osobą tę przemoc stosującą. W tym zakresie dokonano zmian, modyfikując i upraszczając konstrukcję załączników do projektu rozporządzenia. Formularz „Niebieska Karta – A”, stanowiący załącznik nr 1 do rozporządzenia, jest wstępną diagnozą i zawiera podstawowe informacje o osobach, które doznały przemocy domowej oraz informacje dotyczące osoby, która tą przemoc stosuje. Istotną nowelizacją obowiązujących w procedurze przeciwprzemocowej regulacji zapewne jest skrócenie czasu z uprzednio obowiązujących 7 – do obecnie 5 dni roboczych, na przekazanie przez podmiot, którego przedstawiciel wszczął procedurę, formularza A do zespołu interdyscyplinarnego; ZI – niezwłocznie, ale nie później niż w terminie 3 dni roboczych od otrzymania formularza – zobligowany jest do przekazania go GDP, która pierwsze posiedzenie odbywa niezwłocznie, nie później niż w terminie 5 dni roboczych od dnia jego otrzymania. Analizując obowiązujące regulacje, wskazać należy na uszczegółowienie, iż obliczając termin, należy brać pod uwagę dni „robocze”, a przestrzegając wymogów w tym zakresie grupa pierwsze posiedzenie w procedurze powinna odbyć nie później niż po upływie 13 dni roboczych od dnia wypełnienia formularza A.

Formularz „Niebieska Karta – B”, stanowiący załącznik nr 2 do rozporządzenia, jak dotychczas – otrzymuje osoba doznająca przemocy domowej, lub w przypadku przemocy wobec małoletniego – rodzic, opiekun prawny lub faktyczny albo osoba, która zgłosiła podejrzenie stosowania przemocy domowej. Formularz B jest dokumentem dla osób doznających przemocy domowej, zawierającym definicję przemocy domowej, prawa osoby doznającej przemocy domowej, informację o miejscach i placówkach pozwalających uzyskać pomoc. Formularza B nie przekazuje się osobie stosującej przemoc domową.

Na podstawie dokonanych ustaleń oraz danych zebranych na podstawie formularza „Niebieska Karta – C”, stanowiącego załącznik nr 3 do rozporządzenia, grupa diagnostyczno-pomocowa pracuje z osobą doznającą przemocy domowej. W ramach przedmiotowych prac powołany do członkostwa w grupie diagnostyczno-pomocowej pracownik socjalny zobligowany został, by przy udziale i we współpracy z osobą doznającą przemocy opracować indywidualny plan pomocy, zgodnie z uzasadnionymi potrzebami tejże osoby.

Formularz „Niebieska Karta – D”, stanowiący załącznik nr 4 do rozporządzenia, jest natomiast narzędziem, które należy wykorzystać do pracy z osobą stosującą przemoc domową i zawiera przede wszystkim zestaw możliwych do wykorzystania działań w celu zatrzymania przemocy domowej. Ustawowo to do zadań funkcjonariusza Policji powołanego do grupy diagnostyczno-pomocowej należy praca z osobą stosującą przemoc domową.

W przypadku niepotwierdzenia informacji o stosowaniu przemocy domowej grupa diagnostyczno-pomocowa odstępuje od dalszych działań, co jest dokumentowane w formie pisemnej – protokole, zawierającym m.in. opis podjętych działań oraz okoliczności uzasadniające odstąpienie od ich kontynuacji. Protokół ten należy w ciągu 7 dni roboczych od dnia sporządzenia przekazać do ZI, a o fakcie odstąpienia od dalszych działań zawiadomić osoby objęte procedurą. Analogicznie członkowie GDP postępują w przypadku zakończenia czynności w ramach procedury „Niebieskie Karty”.

Zgodnie z nowopowstałym ustawowym wymogiem wobec osób objętych procedurą „Niebieskie Karty” przez okres 9 miesięcy po zakończeniu procedury, prowadzone są działania monitorujące. Działania te podejmuje grupa diagnostyczno-pomocowa, a polegają one w szczególności na analizie i ocenie sytuacji osób, wobec których była prowadzona procedura „Niebieskie Karty”, składaniu wizyt sprawdzających stan bezpieczeństwa w związku z zakończoną procedurą, poradnictwie i udzielaniu wsparcia. Nie jest to jednak zamknięty katalog dopuszczalnych działań – w związku z czym mogą być to również inne możliwe do realizacji przez właściwe osoby, instytucje, czy organy czynności, a określenie ich rodzaju, formy oraz sposobu realizacji należy do zadań grupy diagnostyczno-pomocowej. Niewątpliwie ułatwieniem realizacji działań monitorujących jest dopuszczenie możliwości ich prowadzenia monitorujących za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej umożliwiających porozumiewania się na odległość (np. telefon, internet).

Zmiana rozporządzenia w sprawie podmiotowych środków dowodowych

Do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia zastosowanie mają przepisy dotychczasowe, co oznacza, że nie trzeba m.in. dokonywać zmian w dokumentach zamówienia. Zmienione przepisy mają zatem zastosowanie do postępowań wszczętych począwszy od 22.9.2023 r.

Rozporządzenie wprowadza zmiany w § 4 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, § 11 ust. 1 oraz § 13 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii w sprawie podmiotowych środków dowodowych oraz innych dokumentów lub oświadczeń, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy (dalej: PodmŚrDowod). Przywołane przepisy § 4 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 PodmŚrDowodR dotyczą podmiotowych środków dowodowych na potwierdzenie braku podstaw wykluczenia, składanych przez wykonawcę ubiegającego się o udzielenie zamówienia, który ma siedzibę lub miejsce zamieszkania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jako „odpowiedniki” polskich dokumentów. W praktyce te przepisy PodmŚrDowodR są uwzględniane w SWZ w sytuacji, gdy zamawiający żąda od wykonawcy informacji z KRK. Zamawiający powinni zatem dokonać przede wszystkim odpowiedniego dostosowania postanowień swoich SWZ do nowych regulacji PodmŚrDowodR w postępowaniach wszczynanych od ww. daty. O dokonanych zmianach należy potem pamiętać podczas dokonywania oceny podmiotowej wykonawcy, jeżeli będzie on wykonawcą, który ma siedzibę lub miejsce zamieszkania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej.