Więcej budynków gospodarczych bezpośrednio przy granicy tej samej działki budowlanej
Reglamentację co do ilości budynków gospodarczych, lokalizowanych na tej samej działce budowlanej mogą zawierać przykładowo pozostałe zapisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (dalej: WarunkiTechR) oraz ustawy – Prawo budowlane (dalej: PrBud), a także akty prawa miejscowego.
Już z samej treści § 12 ust. 4 WarunkiTechR wynikają podstawowe zasady do spełnienia, aby możliwa była budowa budynku gospodarczego o długości nie większej niż 6,5 m i wysokości nie większej niż 3 m, bezpośrednio przy granicy działki budowlanej lub w odległości nie mniejszej niż 1,5 m ścianą bez okien i drzwi w zabudowie jednorodzinnej i zagrodowej. Natomiast nie wynikają z niej wprost żadne uwarunkowania co do ilości takich budynków. Należy też zauważyć, że w przepisie tym nie wskazano, że budynki takie powinny być wolno stojące. Uwarunkowania takie można wyprowadzić dopiero z treści pozostałych zapisów WarunkiTechR. Przy lokalizowaniu budynku gospodarczego bezpośrednio przy granicy działki budowlanej w zabudowie jednorodzinnej lub zagrodowej niezbędne jest uwzględnienie przepisów odrębnych oraz przepisów WarunkiTechR (o ile jest to uzasadnione przeznaczeniem takiego budynku) w zakresie następujących paragrafów: § 13 WarunkiTechR (dot. zapewnienia naturalnego oświetlenia), § 19 WarunkiTechR (dot. odległości od stanowisk postojowych), § 23 WarunkiTechR (dot. odległości od miejsc gromadzenia odpadów stałych), § 36 WarunkiTechR (dot. odległości od pokryw i wylotów wentylacji ze zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe), § 40 WarunkiTechR (nie dot. zabudowy jednorodzinnej i zagrodowej), § 60 WarunkiTechR (nie dot. zabudowy jednorodzinnej i zagrodowej) oraz § 271–273 WarunkiTechR (dot. usytuowania budynków z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe).
Należy też pamiętać o uwzględnieniu przepisów odrębnych, które mogą zawierać ustalenia dotyczące intensywności zabudowy na działkach budowlanych wynikające z aktów prawa miejscowego, tj. m.in. obowiązujących miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Ograniczenie co do ilości budynków gospodarczych na tej samej działce może też wynikać wprost z PrBud, o ile inwestor będzie chciał skorzystać ze zwolnienia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę na podstawie:
- art. 29 ust. 1 pkt 14 PrBud, który stanowi, że zgłoszenia w organie administracji architektoniczno-budowlanej wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. W tym przypadku ustawodawca użył sformułowania „wolno stojący”, co należy rozumieć jako budynek, który jest dostępny z każdej strony oraz niezależny konstrukcyjnie (wyr. WSA w Gdańsku z 5.10.2022 r., II SA/Gd 225/22, Legalis). Zlokalizowanie kolejnego budynku gospodarczego na tej samej działce, bez zachowania powyższych warunków, generuje konieczność uzyskania pozwolenia na budowę, które może być wydane po spełnieniu zasad z § 13, § 19, § 23, § 36, § 40, § 60 oraz § 271–273 WarunkiTechR.
- art. 29 ust. 1 pkt 32 PrBud, który stanowi, że zgłoszenia wymaga budowa jednokondygnacyjnych budynków gospodarczych o prostej konstrukcji, związanych z produkcją rolną, o powierzchni zabudowy do 300 m2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 7 m i wysokości nie większej niż 7 m, których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane. Zlokalizowanie takiego budynku gospodarczego bezpośrednio przy granicy działki budowlanej generuje konieczność uzyskania pozwolenia na budowę, które może być wydane pod warunkiem spełnienia zasad z § 13, § 19, § 23, § 36, § 40, § 60 oraz § 271–273 WarunkiTechR.
- art. 29 ust. 2 pkt 33 PrBud, który stanowi, że nie wymaga ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia budowa jednokondygnacyjnych budynków gospodarczych o prostej konstrukcji, związanych z produkcją rolną, o powierzchni zabudowy do 150 m2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 6 m i wysokości nie większej niż 7 m, których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane. Zlokalizowanie takiego budynku gospodarczego bezpośrednio przy granicy działki budowlanej generuje konieczność uzyskania pozwolenia na budowę, które może być wydane pod warunkiem spełnienia zasad z § 13, § 19, § 23, § 36, § 40, § 60 oraz § 271–273 WarunkiTechR.
Zmiany w doręczeniach elektronicznych. Przesunięcie terminu wdrożenia
Przesunięcie terminu wdrożenia z 30.12.2023 r. na 1.10.2024 r.
Zgodnie z komunikatem Ministra Cyfryzacji z 21.12.2023 r. wdanym, już po zmianach legislacyjnych w ramach ustawy z 12.12.2023 r., na podstawie art. 155 ust. 10 ustawy z 18.11.2020 r. o doręczeniach elektronicznych zmieniającym komunikat w sprawie określenia terminu wdrożenia rozwiązań technicznych niezbędnych do doręczania korespondencji z wykorzystaniem publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego lub publicznej usługi hybrydowej oraz udostepnienia w systemie teleinformatycznym punktu dostępu do usług rejestrowanego doręczenia elektronicznego w ruchu transgranicznym dokonano zmiany w komunikacie Ministra Cyfryzacji z 29.5.2023 r. wspomnianego terminu z 30.12.2023 r. na 1.10.2024 r.
Możliwe przesunięcie terminu wdrożenia nawet na 2025 rok
Ustawa z 12.12.2023 r. wprowadza zmianę w art. 155 ustawy z 18.11.2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 285). Zgodnie z propozycją art. 155 ust. 11 otrzymał brzmienie „Termin określony w komunikacie nie może być wcześniejszy niż dzień 30 marca 2024 roku i późniejszy niż dzień 1 stycznia 2025 roku.”
Zmiana przepisów umożliwi dalsze przesunięcie daty wdrożenia środków technicznych umożliwiających realizację przepisów ustawy poza aktualnie obowiązującą datę graniczną dając więcej czasu operatorowi wyznaczonemu na techniczne przygotowanie się do realizacji zadań ustawowych, zaś podmiotom obowiązanym na włączenie nowego sposobu doręczeń wywołującego skutki prawne całości do prowadzonej praktyki prawniczej.
Zmiana zakłada przesunięcie wdrożenia e-doręczeń nie wcześniej niż 30.3.2024 r., a maksymalnie do 1.1.2025 r. Wskazanie terminu początkowego wdrożenia środków technicznych na dzień 30.3.2024 r. zapewni przewidywalność i bezpieczeństwo prawne co do daty, od kiedy nowe rozwiązania techniczne mogą być wdrożone, a także jednoznacznie przesądza o konieczności zmiany dotychczasowego komunikatu, by nakazy prawne nie wyprzedzały braku gotowości technicznej wyznaczonego operatora. Ustawa upoważni ministra właściwego do spraw informatyzacji do wydania nowego obwieszczenia o terminie wdrożenia opisanych w ustawie środków technicznych wyznaczając taki dzień w określonym na nowo.
Program „Posiłek w szkole i w domu” będzie kontynuowany w latach 2024–2028
W dniu 10.1.2024 r. na stronie Kancelarii Prezesa RM ukazał się projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie realizacji modułu 3 wieloletniego rządowego programu „Posiłek w szkole i w domu” dotyczącego wspierania w latach 2024–2028 organów prowadzących publiczne szkoły podstawowe w zapewnieniu bezpiecznych warunków nauki, wychowania i opieki przez organizację stołówek i miejsc spożywania posiłków.
Z uzasadnienia projektu wynika, że jego celem jest wspieranie organów prowadzących publiczne szkoły podstawowe (w tym szkoły podstawowe funkcjonujące w zespołach szkół, młodzieżowych ośrodkach socjoterapii, młodzieżowych ośrodkach wychowawczych i specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych) oraz publiczne szkoły artystyczne realizujące kształcenie ogólne w zakresie szkoły podstawowej, w obszarze zapewnienia możliwości spożycia przez ucznia posiłku podczas pobytu w szkole oraz zapewnienia pomieszczeń umożliwiających bezpieczne i higieniczne spożycie posiłków, co będzie stanowiło realizację opiekuńczej funkcji szkoły.
Projektowane rozporządzenie przewiduje, że wsparcia finansowego udziela się organom prowadzącym ww. szkoły publiczne, tj. jednostkom samorządu terytorialnego, osobom prawnym niebędącym jednostkami samorządu terytorialnego lub osobom fizycznym, a także ministrowi właściwemu do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego.
W związku z tym, że celem modułu 3 programu „Posiłek w szkole i w domu” jest zapewnienie doposażenia i poprawy standardu funkcjonujących stołówek szkolnych (własnej kuchni i jadalni), doposażenia stołówek szkolnych, które obecnie nie funkcjonują, tak aby mogły zostać uruchomione lub stworzenie nowych stołówek szkolnych, a także wsparcie w zakresie adaptacji i wyposażenia pomieszczeń przeznaczonych do spożywania posiłków (jadalni), projektowane rozporządzenie zakłada, że wsparcie finansowe może być udzielone na:
- bieżące prace remontowo-adaptacyjne służące poprawie standardu funkcjonowania stołówek szkolnych lub pomieszczeń przeznaczonych do spożywania posiłków;
- zakup niezbędnego wyposażenia kuchni w stołówkach szkolnych;
- zakup niezbędnego wyposażenia pomieszczeń przeznaczonych do spożywania posiłków.
Projektowane rozporządzenie zakłada obowiązkowy wkład finansowy lub rzeczowy organów prowadzących szkoły w wysokości nie mniejszej niż 20% kwoty kosztów realizacji zadania objętego wsparciem finansowym z budżetu państwa, z tym że w przypadku szkół artystycznych realizujących kształcenie ogólne w zakresie szkoły podstawowej prowadzonych przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego wkład własny nie będzie wymagany.
Organy prowadzące szkoły, na podstawie danych i informacji przekazanych przez szkoły, które mają być objęte wsparciem finansowym, zweryfikowanych pod kątem ich prawidłowości i kompletności, składają wnioski o udzielenie wsparcia finansowego na realizację zadania do wojewody właściwego ze względu na siedzibę szkoły objętej wnioskiem (w przypadku szkół artystycznych prowadzonych przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego wniosek do tego ministra składa dyrektor specjalistycznej jednostki nadzoru, o której mowa w art. 53 ust. 1 PrOśw). Rozpatrywanie wniosków organów prowadzących będzie prowadzone przez wojewodów, a w przypadku dyrektora specjalistycznej jednostki nadzoru dotyczącego szkół artystycznych prowadzonych przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego – przez tego ministra, przy pomocy specjalnych zespołów dokonujących oceny wniosków z uwzględnieniem kryteriów przewidzianych w projektowanym rozporządzeniu. Na podstawie tej oceny wojewoda podejmuje decyzję o udzieleniu wsparcia finansowego.
Każdy z organów prowadzących może otrzymać wsparcie finansowe w odniesieniu do danej szkoły jeden raz w czasie realizacji modułu 3 Programu, przy czym możliwe jest ponowne wnioskowanie o udzielenie wsparcia finansowego w odniesieniu do szkoły, która nie otrzymała wsparcia finansowego w danym roku budżetowym, lub gdy organ prowadzący zrezygnował z tego wsparcia.
Wadliwe zapisy dotyczące pobierania opłaty za odbieranie odpadów komunalnych z nieruchomości letniskowych
W kontekście podanej problematyki odnieść się należy do przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (dalej: CzystGmU), w szczególności do art. 6i, z którego wynika, że obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje:
1) w przypadku nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy – za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec;
2) w przypadku nieruchomości, na której nie zamieszkują mieszkańcy – za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości powstały odpady komunalne;
3) w przypadku nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy, i innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe – za rok bez względu na długość okresu korzystania z nieruchomości.
Z art. 6j ust. 3b wynika, że w przypadku nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy, lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, rada gminy uchwala ryczałtową stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie wyższą niż 10% przeciętnego miesięcznego dochodu rozporządzalnego na 1 osobę ogółem za rok od domku letniskowego na nieruchomości, albo od innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe.
W ocenie prawnej poruszonego zagadnienia pomocna będzie uchwała Kolegium RIO w Zielonej Górze (Nr 264/2023), opublikowana na stronie RIO 21.12.2023 r.
We wskazanym rozstrzygnięciu nadzorczym organ nadzoru ustalił, że rada gminy wprowadziła m.in. następujący zapis: „2. Dla domków letniskowych lub innych nieruchomości wykorzystywanych na cele rekreacyjno-wypoczynkowe użytkowanych jedynie przez część roku ustala się ryczałtową roczną stawkę opłaty w wysokości 225,00 zł”.
Na kanwie tego zapisu organ nadzoru wskazał m.in., że użyte w § 2 ust. 2 ww. uchwały sformułowanie „użytkowanych jedynie przez część roku” jest sprzeczne z art. 6i ust. 1 pkt 3 CzystGmU. Jak zaznaczono, zgodnie z tym przepisem prawny obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w przypadku nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy, i innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe powstaje – za rok bez względu na długość okresu korzystania z nieruchomości. Rada gminy natomiast, ustalając wysokość stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla przedmiotowych nieruchomości, wskazała, że stawka jest od nieruchomości użytkowanych jedynie przez część roku. Brak jest podstaw prawnych – w ocenie organu nadzoru – do odmiennego określenia powstania obowiązku ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości na której znajduje się domek letniskowy, i innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, niż czyni to ustawodawca.
Powyższe założenie potwierdza wyrok WSA w Gliwicach, w którym m.in. podano, że obowiązek ponoszenia tej opłaty w odniesieniu do nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy lub inna nieruchomość wykorzystywana na cele rekreacyjno-wypoczynkowe zależy jedynie od posiadania prawa własności tego rodzaju nieruchomości oraz wykorzystywania jej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, bez względu na długość okresu takiego korzystania (wyr. WSA w Gliwicach z 25.10.2023 r., I SA/Gl 335/23, Legalis).
Stanowisko organu nadzoru jest więc uzasadnione. Opłata za odbieranie odpadów z nieruchomości letniskowych nie może być ustalona w odniesieniu do nieruchomości użytkowanych jedynie przez część roku.
Zakres obowiązku sprawozdawczego za 2023 r. w zamówieniach publicznych
O tym zatem, czy dany wydatek należy uwzględnić przy sporządzaniu sprawozdania rocznego o udzielonych zamówieniach, nie decyduje źródło jego finansowania (np. środki europejskie, krajowe czy też środki z funduszu socjalnego lub inwestycyjnego). W konsekwencji nie wszystkie wydatki finansowe ponoszone przez zamawiającego stanowią zamówienie.
Charakteru zamówienia publicznego nie posiada przykładowo przekazywanie:
- środków przez zamawiającego w ramach wypłat świątecznych dla pracowników,
- zapomóg losowych,
- pożyczek remontowych, przeznaczonych dla pracowników zamawiającego,
- dofinansowania do wypoczynku.
W powyższych sytuacjach zamawiający nie nabywa bowiem z tego tytułu od swoich pracowników żadnych świadczeń, w tym zwłaszcza o charakterze majątkowym.
Natomiast wydatkowanie środków funduszu socjalnego w celu nabycia usługi zorganizowania wycieczki dla pracowników zamawiającego bądź organizacji imprezy integracyjnej co do zasady już łączy się z udzieleniem zamówienia publicznego, a zatem zamówienie to podlega ujawnieniu w treści rocznego sprawozdania o udzielonych zamówieniach.
Definicji zamówienia publicznego nie odpowiadają ponadto różnego rodzaju daniny publiczne i opłaty określone w aktach prawnych, na podstawie których następuje wydatkowanie środków pieniężnych przez zamawiającego, takie jak np.:
- opłaty i wpisy sądowe,
- opłaty administracyjne,
- mandaty,
- opłaty abonamentowe RTV.
Należności te nie są bowiem uiszczane na podstawie odpłatnej umowy cywilnoprawnej zawartej pomiędzy zamawiającym i wykonawcą. W związku z tym takich wydatków nie uwzględnia się w sprawozdaniu rocznym o udzielonych zamówieniach przekazywanym Prezesowi UZP.
Za zamówienia publiczne w rozumieniu ustawy – Prawo zamówień publicznych (dalej: PrZamPubl) nie mogą zostać uznane także rekompensaty wypłacane spółkom kapitałowym w związku z powierzeniem realizacji części zadań publicznych przekazywane na podstawie odrębnych ustaw. Tym samym kwoty wypłacane z tytułu rekompensat nie podlegają uwzględnieniu w przekazywanym przez dany podmiot sprawozdaniu.
W praktyce wątpliwości wywołuje, czy w sytuacji, gdy część zadań komunalnych została powierzona przez Gminę spółce gminnej (np. zimowe utrzymanie dróg), takie wydatki ponoszone na realizację tych zadań podlegają uwzględnieniu w rocznym sprawozdaniu o udzielonych zamówieniach. Jak konsekwentnie podkreśla UZP, obowiązek przekazania informacji o danym zamówieniu publicznym w ramach sprawozdania spoczywa na tym podmiocie, który jako zamawiający udzielił danego zamówienia, tj. zawarł z wykonawcą umowę w sprawie zamówienia publicznego. W przypadku zatem, gdy konkretne zadanie komunalne zostało powierzone przez gminę spółce gminnej na innej zasadzie niż w drodze umowy cywilnoprawnej regulującej wzajemne zobowiązania stron, wydatki gminy dokonane w ramach powierzenia zadań nie stanowią zamówienia publicznego i nie podlegają ujawnieniu w rocznym sprawozdaniu o udzielonych zamówieniach. Jeżeli natomiast zadanie zostało powierzone przez gminę spółce gminnej w drodze umowy cywilnoprawnej regulującej wzajemne zobowiązania stron (zgodnie z przepisami PrZamPubl), to taki wydatek będzie stanowił zamówienie publiczne i powinien zostać ujęty w sprawozdaniu przez gminę jako zamawiającego (zob. https://www.gov.pl/web/uzp/pytania-i-odpowiedzi-dotyczace-zasad-sporzadzania-rocznego-sprawozdania-o-udzielonych-zamowieniach-na-podstawie-ustawy-pzp-z-2019-r2; dostep: 5.1.2024 r.).
Kolejna wątpliwość dotyczy tego, czy wydatki poniesione z tytułu opłaty parkingowej lub opłaty za przejazd płatną autostradą podlegają uwzględnieniu w rocznym sprawozdaniu o udzielonych zamówieniach. W odniesieniu do tego zagadnienia w stanowisku UZP zwrócono uwagę, że zarówno tzw. opłata parkingowa, jak i opłata za przejazd autostradą, uiszczane w związku z korzystaniem z miejsca parkingowego czy też przejazdem płatną autostradą, może mieć dwojaki charakter.
W zakresie tzw. opłat parkingowych wskazano, że w przypadku uiszczenia przez zamawiającego opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania nie dochodzi do zawarcia umowy cywilnoprawnej pomiędzy zamawiającym a wykonawcą, a w konsekwencji nie jest to udzielenie zamówienia publicznego. Wydatki poniesione z ww. tytułu nie podlegają zatem obowiązkowi ujęcia ich w sprawozdaniu rocznym. Inaczej natomiast należy ocenić sytuację, w której zamawiający zawiera umowę, której przedmiotem jest korzystanie z płatnego parkingu prowadzonego przez podmiot nienależący do sektora publicznego. W takim przypadku mamy bowiem do czynienia z udzieleniem zamówienia publicznego. Informacje odnośnie do takiej umowy zamawiający obowiązany jest uwzględnić w sprawozdaniu.
Z kolei opłata za przejazd autostradą nie została wymieniona w katalogu opłat administracyjnych, wskazanych w art. 13 ust. 1 ustawy o drogach publicznych. Niemniej z uwagi na fakt, że stanowi świadczenie należne za przejazd autostradą, a zatem drogą publiczną, ma ona charakter zbliżony do opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. O tym, czy opłata za przejazd autostradą ma charakter publicznoprawny, czy cywilnoprawny, decyduje sposób ustalenia opłaty za przejazd autostradą, co łączy się bezpośrednio z podmiotem zarządzającym danym odcinkiem autostrady. W przypadku, gdy podmiotem tym jest Szef Krajowej Administracji Skarbowej, opłata za przejazd autostradą będzie stanowić opłatę publiczną, gdyż Szef Krajowej Administracji Skarbowej jest organem państwowym, a wysokość opłaty ustalona jest przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Wydatek poniesiony przez zamawiającego tytułem uiszczenia ww. opłaty nie będzie zatem podlegać uwzględnieniu w sprawozdaniu. W tym przypadku nie dochodzi bowiem do udzielenia zamówienia publicznego.
Natomiast gdy podmiotem pobierającym opłaty za przejazd autostradą jest spółka, z którą Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad albo drogowa spółka specjalnego przeznaczenia zawarli umowę o budowę i eksploatację albo wyłącznie eksploatację autostrady, na warunkach określonych w tej umowie, opłaty za przejazd autostradą pobrane przez spółkę co do zasady stanowią jej przychód. W tym przypadku opłaty za przejazd autostradą stanowią świadczenie uiszczane na podstawie umowy odpłatnej zawieranej z użytkownikiem autostrady na zasadach określonych regulaminem korzystania z autostrady, zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego. W przypadku zatem uiszczania przez zamawiającego opłaty za przejazd autostradą na rzecz ww. spółki, dochodzi do udzielenia zamówienia publicznego w rozumieniu przepisu art. 7 pkt 32 PrZamPubl, a zatem wartość wydatków poniesionych z tego tytułu podlega uwzględnieniu w sprawozdaniu rocznym.
Finansowanie studiów pedagogicznych strażnikom miejskim
Szkolenie pracowników zatrudnionych w urzędzie miasta powinno być powiązane z potrzebami danego pracodawcy, tak aby został spełniony warunek celowości wydatku.
Stosownie do art. 29 PracSamU pracownicy samorządowi uczestniczą w różnych formach podnoszenia wiedzy i kwalifikacji zawodowych, a w planach finansowych jednostek samorządowych przewiduje się środki finansowe na podnoszenie wiedzy i kwalifikacji zawodowych. Przepis jest kierowany zarówno do pracowników samorządowych i pracodawców samorządowych (powinność ułatwiania pracownikom podnoszenia kwalifikacji zawodowych).
W świetle przepisów KP przez podnoszenie kwalifikacji zawodowych rozumie się zdobywanie lub uzupełnianie wiedzy i umiejętności przez pracownika, z inicjatywy pracodawcy albo za jego zgodą. Przepisy KP dają podstawę do przyznania pracownikowi dodatkowych świadczeń, w tym w szczególności do przyznania refinansowanie kosztów podnoszenia kwalifikacji. Podkreślenia wymaga, że przepisy KP nie uzależniają przyznania kosztów finansowania szkolenia od oceny przydatności szkolenia dla pracodawcy. W zależności od zgody pracodawcy mogą być refinansowane koszty podnoszenia kwalifikacji w obszarach, w których pracodawca nie prowadzi działalności.
Jednakże pracodawca samorządowy musi uwzględnić fakt, że dysponuje środkami publicznymi. Co oznacza, że wydatki ponoszone przez pracodawcę samorządowego powinny być zgodne z regułą wydatkową art. 44 ust. 3 FinPubU. Zgodnie ze wskazanym przepisem wydatki publiczne powinny być dokonywane:
1) w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad:
a) uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów oraz,
b) optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów;
2) w sposób umożliwiający terminową realizację zadań, oraz
3) w wysokości i terminach wynikających z wcześniej zaciągniętych zobowiązań.
Celowość oznacza, że poniesienie wydatku jest niezbędne do realizacji zadania publicznego. Celowość jest traktowana jako klauzula generalna, która zasadniczo nie stanowi samodzielnego wzorca kontroli.
W przypadku, o którym mowa w pytaniu, niewątpliwie kierunek szkolenia (przygotowanie pedagogiczne) nie jest zgodny z potrzebami dyktowanymi zakresem powierzonych pracownikowi obowiązków bądź potrzebami pracodawcy jakim jest urząd miasta. Do udowodnienia, że wydatek na to konkretne szkolenie jest wydatkiem celowym, jest konieczne wskazanie dodatkowych okoliczności (przykładowo wskazanie, że w tej konkretnej gminie szkoły, dla których organem prowadzącym jest burmistrz, mają kłopot ze znalezieniem nauczycieli, a strażnik miejski będzie się ubiegał o zatrudnienie w szkole znajdującej się w tej JST). Bez wykazania takich dodatkowych okoliczności wydatek na szkolenie z przygotowania pedagogicznego strażnika miejskiego może naruszać art. 44 ust. 3 FinPubU i być przedmiotem postępowań w zakresie naruszeń dyscypliny finansów publicznych.
Narzucanie pracownikom urlopów w dniach, w których nie ma dla nich zajęcia
Przy braku zgody pracownika na urlop nie ma możliwości narzucenia mu w ten sposób urlopu. Byłoby to sprzeczne z przepisami o udzielaniu urlopów, jak też służyłoby omijaniu przepisów o przestoju.
Urlop powinien być wykorzystywany w terminach ustalonych w planie urlopów. Jeżeli plan został stworzony, to w terminach urlopu z niego wynikających pracodawca może nie dopuścić pracownika do świadczenia pracy.
Plan urlopów ustala pracodawca, biorąc pod uwagę wnioski pracowników i konieczność zapewnienia normalnego toku pracy. Oznacza to, że w braku możliwości ustalenia planu z pracownikiem, pracodawca może sam wyznaczyć w tym planie terminy urlopów. Możliwość taka istniałaby jednak jedynie na etapie tworzenia planu, a nie na bieżąco w trakcie roku. Sugerować można wyznaczenie terminu, do którego pracownicy mają przedstawić propozycje terminów urlopów i w razie braku takich propozycji, jak też w przypadku, gdy nie zostaną zaakceptowane przez pracodawcę, pracodawca sam wyznaczy terminy wypoczynku w planie.
Jeżeli plan nie jest tworzony, to terminy korzystania z urlopów ustalane są przez pracodawcę po porozumieniu z pracownikiem. Od konieczności uzgodnienia z pracownikiem terminu urlopu przepisy przewidują tylko dwa wyjątki:
- urlop w okresie wypowiedzenia,
- urlop zaległy
– w obu przypadkach pracodawca może narzucić termin wykorzystania urlopu. Poza nimi nie ma takiej możliwości. Niedopuszczalne jest jednostronne narzucenie urlopu np. w trakcie przestoju. Dla rozpoczęcia urlopu konieczne byłoby złożenie przez pracowników (dobrowolnie) wniosków urlopowych. Co do dobrowolności można by mieć zaś pewne wątpliwości w sytuacji, gdyby wszyscy pracownic składali je akurat na dni, w których nie ma pracy do wykonania.
Zatrudnianie pracowników wiąże się z ryzykiem pracodawcy powstawania sytuacji, w których zaplanowany czas pracy nie może być efektywnie zrealizowany ze względu na jakąkolwiek sytuacje zewnętrzną (brak zamówień, awaria, opóźnienia w dostawie itp.). Aktualizują się wówczas przepisy o przestoju. Pracownikowi za czas niewykonywania pracy, jeżeli był gotów do jej wykonywania, a doznał przeszkód z przyczyn dotyczących pracodawcy, przysługuje wynagrodzenie wynikające z jego osobistego zaszeregowania, określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeżeli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony przy określaniu warunków wynagradzania – 60% wynagrodzenia. W każdym przypadku wynagrodzenie to nie może być jednak niższe od wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów.
Zmiana przepisów o egzekucji administracyjnej w zakresie usprawnienia procedur i czynności egzekucyjnych
W Dz.U. z 2023 r. pod poz. 556 opublikowano ustawę z 9.3.2023 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw.
Nowelizacja wprowadza szereg zmian mających na celu usprawnienie prowadzenia czynności w egzekucji administracyjnej, tzn. m.in.:
- zmodyfikowano legalną definicję wynagrodzenia (art. 1a pkt 17 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji; dalej: EgzAdmU), przez które po zmianie rozumie się wynagrodzenia oraz inne świadczenia pieniężne związane z pracą lub funkcją wykonywaną przez zobowiązanego na podstawie stosunku pracy oraz innej podstawie, jeżeli z tego tytułu zobowiązany otrzymuje okresowe świadczenia pieniężne, w tym świadczenia pieniężne przysługujące z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, wypłacane przez pracodawcę w okresie zatrudnienia, a także w okresie 12 miesięcy od dnia rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy (dodano wyróżniony fragment); zmiana ma usprawnić proces realizacji zajęcia przez pracodawcę – zamiast dwóch zajęć egzekucyjnych będzie obsługiwał tylko jedno;
- zmiana w zakresie przedawnienia zapłaty kosztów upomnienia – zgodnie z nowym brzmieniem art. 15 § 3a EgzAdmU, obowiązek zapłaty kosztów upomnienia przedawnia się wraz z wygaśnięciem należności pieniężnej objętej tym upomnieniem. Jeżeli w upomnieniu ujęto więcej niż jedną należność pieniężną, koszty upomnienia przedawniają się wraz z wygaśnięciem należności pieniężnej o najpóźniejszym terminie płatności; jak dotąd okres tego przedawnienia wynosi 3 lata licząc od końca roku kalendarzowego, w którym wygasł egzekwowany obowiązek, a bieg terminu przedawnienia nie ulega przerwaniu i zawieszeniu; zdaniem autorów zmian, spowoduje to, że wierzyciele będą mieli zatem wystarczający czas na podjęcie czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych w celu przymusowego dochodzenia kosztów upomnienia, a organy egzekucyjne na ich przymusowe dochodzenie;
- uproszczenie etapu wszczęcia postępowania egzekucyjnego polegającym na rezygnacji z klauzuli organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej, stosowanego zarówno w egzekucji należności pieniężnych, jak i obowiązków o charakterze niepieniężnym;
- wierzyciel przekazuje organowi egzekucyjnemu wraz z wnioskiem egzekucyjnym i tytułem wykonawczym informację w zakresie określonym w art. 26 § 1e EgzAdmU – nowelizacja rozszerza zakres tej informacji o dane małżonka, dane podmiotu niebędącego zobowiązanym, o których mowa w art. 26 § 1e pkt 4a–4c EgzAdmU;
- podstawą do prowadzenia egzekucji z rzeczy lub prawa majątkowego podmiotu, który uzyskał korzyść majątkową, jest: tytuł wykonawczy wystawiony na zobowiązanego, kolejny tytuł wykonawczy wystawiony zgodnie z art. 26ca § 1 pkt 3 EgzAdmU, przy czym podmiotowi, który uzyskał korzyść majątkową, przysługuje prawo sprzeciwu (dodane przepisy art. 27k i art. 27l EgzAdmU); przepisy te mają na celu uregulowanie sposobu postępowania organu egzekucyjnego w przypadku prowadzenia egzekucji z rzeczy lub prawa majątkowego należącego do podmiotu, który uzyskał korzyść majątkową wskutek czynności prawnej dokonanej z pokrzywdzeniem wierzyciela, jeżeli czynność ta została uznana za bezskuteczną wskutek uwzględnienia skargi paulińskiej;
- dodano przepis, zgodnie z którym jeżeli decyzja o rozłożeniu na raty zapłaty należności pieniężnej została wydana przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego i wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy na należność z tytułu niezapłaconej raty wynikającej z tej decyzji, to w przypadku niezapłacenia innej raty wynikającej z tej decyzji i zwiększenia dochodzonej należności pieniężnej wierzyciel niezwłocznie sporządza zmieniony tytuł wykonawczy (art. 28b § 1b EgzAdmU); wprowadzenie tej regulacji ma na celu usprawnienie działań wierzyciela, w przypadku gdy należność pieniężna jest rozłożona na klika rat przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, a zobowiązany nie zapłaci więcej niż jednej raty. W takich przypadkach zamiast wystawiać odrębny tytuł wykonawczy na każdą niezapłaconą ratę, wierzyciel będzie wystawiał tytuł wykonawczy na pierwszą niezapłaconą ratę. Jeżeli zobowiązany nie zapłaci innych rat, to wierzyciel wystawi zmieniony tytuł wykonawczy. Zmieniony tytuł wykonawczy zastąpi więc dotychczasowy tytuł wykonawczy i będzie obejmował należność pieniężną wynikającą ze wszystkich wcześniej niezapłaconych rat;
- jeżeli zobowiązany będący przedsiębiorcą zmarł po wszczęciu postępowania egzekucyjnego i zarządca prowadzi przedsiębiorstwo w spadku albo dokonuje czynności zachowawczych, postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane, a dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy. Podjęcie dalszych czynności egzekucyjnych oraz zastosowanie środków egzekucyjnych może nastąpić po wydaniu postanowienia o przystąpieniu do egzekucji w stosunku do przedsiębiorstwa w spadku (art. 28d EgzAdmU) – zmiana jest związana z rezygnacją z nadawania przez organ egzekucyjny tytułom wykonawczym klauzuli o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej;
- jeżeli zgodnie z odrębnymi przepisami odpowiedzialność zobowiązanego za należność pieniężną i odsetki z tytułu niezapłacenia jej w terminie obejmuje jego majątek osobisty i majątek wspólny, organ egzekucyjny (wierzyciel, biuro łącznikowe) może żądać informacji na temat małżonka zobowiązanego w zakresie określonym w art. 36 § 1ca i § 1e EgzAdmU;
- wprowadzono zasadę, zgodnie z którą jeżeli w egzekucji należności pieniężnej wyegzekwowano i uzyskano w wyniku zapłaty środki pieniężne, maksymalna wysokość opłaty egzekucyjnej wynosi 40 000 zł odrębnie dla każdego tytułu wykonawczego, przy czym maksymalna wysokość opłaty egzekucyjnej naliczonej w wyniku zapłaty wynosi 20 000 zł (art. 64 § 5a EgzAdmU); przepis ten ma celu usunięcie wątpliwości w zakresie naliczenia i poboru maksymalnej opłaty egzekucyjnej w sprawach, w których do naliczenia opłaty egzekucyjnej dojdzie w związku z częściowym wyegzekwowaniem należności i częściowym dokonaniem zapłaty organowi egzekucyjnemu lub wierzycielowi;
- wprowadzono zasadę, zgodnie z którą w razie zbiegu egzekucji administracyjnej i zabezpieczenia administracyjnego, egzekucji administracyjnej i zabezpieczenia sądowego lub zabezpieczenia administracyjnego i egzekucji sądowej do tej samej rzeczy albo prawa majątkowego, gdy zajęte kwoty w dniu realizacji zajęcia nie wystarczają na pokrycie egzekwowanych i podlegających zabezpieczeniu należności pieniężnych, dłużnik zajętej wierzytelności: przekazuje środki pieniężne organowi egzekucyjnemu, który prowadzi egzekucję, a także pod rygorem odpowiedzialności za szkodę niezwłocznie zawiadamia o zbiegu właściwe organy egzekucyjne, wskazując datę doręczenia zawiadomień o zajęciach dokonanych przez te organy i wysokość należności, na poczet których zajęcia zostały dokonane (art. 69a § 1a EgzAdmU);
- wprowadzono przepis, zgodnie z którym opisem i oszacowaniem obejmuje się odrębnie każdą nieruchomość stanowiącą przedmiot egzekucji, jeżeli jest ona wpisana do odrębnej księgi wieczystej lub jest dla niej prowadzony odrębny zbiór dokumentów. Jeżeli egzekucje z kilku nieruchomości tego samego zobowiązanego, które są wpisane do odrębnych ksiąg wieczystych lub dla których są prowadzone odrębne zbiory dokumentów, zostały połączone w jedną egzekucję z nieruchomości i nieruchomości te stanowią całość gospodarczą, opis i oszacowanie obejmuje tę całość i odrębnie każdą z tych nieruchomości (art. 110sa EgzAdmU);
- w przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej i zabezpieczenia administracyjnego, egzekucji administracyjnej i zabezpieczenia sądowego lub zabezpieczenia administracyjnego i egzekucji sądowej do tej samej rzeczy albo prawa majątkowego prowadzenie łącznie egzekucji i zabezpieczenia do tej rzeczy albo prawa majątkowego przejmuje organ, który prowadzi egzekucję (zob. art. 162a EgzAdmU).
Nowelizacja wprowadza też przepisy przejściowe, które w art. 11–17 wprowadzają zasadę, zgodnie z którą w przypadku postępowań egzekucyjnych albo wymienionych w nich czynności i procedur egzekucyjnych wszczętych lub podjętych przed dniem wejścia w życie nowelizacji, stosuje się przepisy EgzAdmU w brzmieniu wprowadzonym nowelizacją.
Wysokość zasiłku stałego przyznanego za listopad i grudzień 2023 r. w styczniu 2024 r.
Wysokość zasiłku stałego za listopad i grudzień 2023 r. należy ustalić w wysokości określonej przepisami obowiązującymi do 31.12.2023 r.
Z mocy przepisu art. 1 pkt 10 ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych innych ustaw (dalej: ZmPomSpołU23) wprowadza się następujące zmiany w przepisie art. 37 ustawy o pomocy społecznej (dalej: PomSpołU), polegające na tym, że ustępy 2 i 3 otrzymują nowe brzmienie:
Zasiłek stały ustala się w wysokości (art. 37 ust. 2 PomSpołU):
- w przypadku osoby samotnie gospodarującej – różnicy między kwotą stanowiącą 130% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 1000 zł miesięcznie;
- w przypadku osoby w rodzinie – różnicy między kwotą stanowiącą 130% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie.
Kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż 100 zł miesięcznie (art. 37 ust. 3 PomSpołU).
Z mocy przepisu art. 15 ZmPomSpołU23 przepis art. 1 pkt 10 ZmPomSpołU23 wchodzi w życie w dniu 1.1.2024 r., tym samym brak jest podstawy prawnej do ustalenia wysokości zasiłku stałego za listopad i grudzień 2023 r. w wysokości określonej przepisem wchodzącym w życie w dniu 1.1.2024. Wysokość zasiłku stałego za listopad i grudzień 2023 r. należy ustalić w wysokości określonej przepisami obowiązującymi do 31.12.2023 r.
Od 1 stycznia 2024 nowe książki obiektów wyłącznie w formie cyfrowej
W 2023 roku właściciele i zarządcy nieruchomości dobrowolnie korzystali z systemu Cyfrowej Książki Obiektu (c-KOB, dostępnego pod linkiem: https://c-kob.gunb.gov.pl/ ). Od 1.1.2024 r. nowe książki dla obiektów muszą być zakładane wyłącznie w formie cyfrowej.
Książki papierowe, założone do 31.12.2023 r. mogą być prowadzone w tej formie do końca 2026 r., a od 1.1.2027 r. wpisy będą kontynuowane wyłącznie cyfrowo z wykorzystaniem systemu c-KOB.
Prowadzenie książki obiektu w formie cyfrowej wymaga założenia indywidualnego konta w c-KOB, które chronione jest hasłem.
