Rozwiązanie umowy z dyrektorem PCPR
Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie zatrudniany jest na podstawie umowy o pracę, a zatem nie można mówić o odwołaniu, a o rozwiązaniu umowy. W związku z przedłużającą się nieobecnością można rozwiązać umowę w oparciu o art. 53 ustawy Kodeks pracy (dalej: KP) (także w okresie ochrony przedemerytalnej).
W zakresie nieuregulowanym w ustawy o pomocy społecznej stosuje są przepisy ustawy o pracownikach samorządowych (dalej: PracSamU). Art. 4 PracSamU wymienia podstawy nawiązania stosunku pracy z pracownikami samorządowymi, wskazując, że na podstawie powołania zatrudniony jest zastępca wójta (burmistrza, prezydenta miasta), skarbnik gminy, skarbnik powiatu, skarbnik województwa. Jest to katalog zamknięty. Pozostali pracownicy samorządowi (poza osobami zatrudnionymi z wyboru) zatrudniani są w oparciu o umowy o pracę. Dyrektor PCPR zatrudniany jest na podstawie umowy o pracę, a zatem nie można m owić o odwołaniu w kontekście zakończenia zatrudnienia ale o rozwiązaniu umowy o pracę.
Przepisy art. 39 KP chronią osoby, którym brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego przed wypowiedzeniem umowy o pracę.
Ochrona z art. 39 KP aktualizuje się w następujących okolicznościach:
- pracownikowi brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego,
- okres zatrudnienia tej osoby umożliwi jej uzyskanie prawa do emerytury z chwilą osiągnięcia tego wieku.
Ochrona przedemerytalna obejmuje jedynie zakaz wypowiedzenia umowy o pracę przez pracodawcę. Nie wyklucza rozwiązania stosunku pracy w drodze innej czynności niż wypowiedzenie, czyli na skutek:
1) porozumienia stron,
2) zwolnienia bez wypowiedzenia z winy pracownika (zwolnienie dyscyplinarne),
3) niezawinionego zwolnienia bez wypowiedzenia na skutek upływu określonego w art. 53 KP okresu usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy,
4) wypowiedzenia dokonanego przez pracownika,
5) upływy okresu, na który została zawarta umowa na czas określony.
Pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia, jeżeli:
- niezdolność pracownika do pracy wskutek choroby trwa dłużej niż 3 miesiące (gdy pracownik jest zatrudniony u danego pracodawcy krócej niż 6 miesięcy), bądź dłużej niż łączny okres pobierania z tego tytułu wynagrodzenia i zasiłku oraz pobierania świadczenia rehabilitacyjnego przez pierwsze 3 miesiące (gdy pracownik jest zatrudniony u danego pracodawcy co najmniej 6 miesięcy lub, jeżeli niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem przy pracy albo chorobą zawodową),
- usprawiedliwiona nieobecność pracownika w pracy z innych przyczyn trwa dłużej niż 1 miesiąc.
Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z wyżej wskazanych przyczyn, nie może nastąpić po stawieniu się pracownika do pracy w związku z ustaniem przyczyny nieobecności. Ciężar udowodnienia niezdolności do pracy pracownika stawiającego się do niej po wyczerpaniu okresu pobierania zasiłku chorobowego spoczywa na pracodawcy, który powinien skierować pracownika na odpowiednie badania lekarskie (wyrok SN z 25.11.2005 r., I PK 89/05, Legalis).
Jeżeli minęły te okresy, możliwe jest rozwiązanie umowy w drodze art. 53 KP zarówno po osiągnięciu wieku emerytalnego, jak i przed.
Jeżeli okresy te nie upłynęły, to obecnie osoba ta jest chroniona przed wypowiedzeniem. Przy nadal trwającej nieobecności wypowiedzenie będzie niemożliwe również po osiągnięciu tego wieku, gdyż zgodnie z art. 41 KP, pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę w czasie urlopu pracownika, a także w czasie innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy, jeżeli nie upłynął jeszcze okres uprawniający do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia.
Na czas nieobecności należy wyznaczyć osobę zastępującą.
Brak przepisu zakazującego radnemu na zwolnieniu lekarskim brania udziału w pracach gminy czy komisji
Sam fakt pozostawania na zwolnieniu lekarskim nie może pozbawiać radnego zasiłku chorobowego. W celu pozbawienia radnego zasiłku konieczne jest wykazanie, że działania tego radnego są sprzeczne z celem tego zwolnienia (np. prowadzą do pogorszenia się jego stanu zdrowia). W polskim prawie brak jest przepisu, który wprost zakazywałby radnemu będącemu na zwolnieniu lekarskim, brania udziału w pracach gminy czy komisji.
Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (dalej: SamGminU), radny jest obowiązany brać udział w pracach rady gminy i jej komisji oraz innych instytucji samorządowych, do których został wybrany lub desygnowany.
Jak stanowi zaś art. 25 ust. 3 SamGminU pracodawca obowiązany jest zwolnić radnego od pracy zawodowej w celu umożliwienia mu brania udziału w pracach organów gminy. Ustęp 4 ww. artykułu stanowi, że radnemu przysługuje dieta i zwrot kosztów podróży służbowych.
Wreszcie, art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa stanowi, że ubezpieczony, wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia, traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia.
Udział w pracach rady gminy i komisjach tej rady nie stanowi pracy zarobkowej w rozumieniu tego przepisu (zob. postanowienie SN z 25.1.2013 r., I UK 571/12, Legalis; wyrok SN z 6.6.2023 r., II USKP 40/22, Legalis). Udział radnego w sesjach ma charakter publicznoprawny, a diety mają charakter rekompensujący, nie zarobkowy (wyrok SN z 6.6.2023 r., II USKP 40/22, Legalis).
Kluczem do odpowiedzi na zadane pytanie jest ustalenie, czy uczestnictwo w pracach rady czy komisji tej rady jest niezgodne z celem zwolnienia. Mając na uwadze powyższe orzecznictwo, zasadniczo nie zachodzi tutaj sprzeczność, choć wiele zależy od przyczyny zwolnienia chorobowego oraz uwarunkowań indywidualnych. Bezpieczniej, z perspektywy ubezpieczonego, jest zadbać, aby dysponować odpowiednią dokumentacją medyczną, z której wynika brak przeciwwskazań dla uczestnictwa w pracach rady gminy i/lub jej komisji (np. w formie zaświadczenia lekarskiego lub z odpowiednim zastrzeżeniem w zwolnieniu lekarskim w formie czegoś więcej niż „chory może chodzić”).
W praktyce jednak orzecznictwo w tym zakresie jest przychylne ubezpieczonym. Sam fakt pozostawania na zwolnieniu lekarskim nie może pozbawiać radnego zasiłku chorobowego. W celu pozbawienia radnego zasiłku konieczne jest wykazanie, że działania tego radnego są sprzeczne z celem tego zwolnienia (np. prowadzą do pogorszenia się jego stanu zdrowia – jako przykład można przywołać sytuację, gdy radny, będący na zwolnieniu lekarskim z powodu choroby serca, bierze udział w radzie gminy, która ma dla niego wyjątkowo emocjonalny charakter i może skutkować wyjątkowo duży stres).
W polskim prawie brak jest jednak przepisu, który wprost zakazywałby radnemu, na zwolnieniu lekarskim, brania udziału w pracach gminy czy komisji.
Faktury wystawione w KSeF przez zakład wodociągowy
Po 31.3.2026 r. faktury wystawiane osobom fizycznym nieprowadzącym działalności gospodarczej zakład wodociągowy będzie mógł nadal wystawiać w „zwykłej” postaci elektronicznej (bez konieczności pobierania od tych osób żadnych oświadczeń). W przypadku pozostałych nabywców od 1.4.2026 r. zakład wodociągowy obowiązany będzie wystawiać faktury ustrukturyzowanych przy użyciu Krajowego Systemu e-Faktur (dalej: KSeF).
Z dniem 1.2.2026 r. wejdą w życie przepisy określające obowiązek wystawiania faktur ustrukturyzowanych przy użyciu KSeF. Obowiązek ten będzie wynikał z dodawanego tego dnia art. 106ga ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług (dalej: VATU). Przy czym w świetle przepisów przejściowych większość podatników obowiązek ten obejmie 1.4.2026 r. lub 1.1.2027 r.
Obowiązek ten nie będzie miał charakteru bezwzględnego, gdyż w art. 106ga ust. 2 VATU wymienione będą przypadki, których obowiązek ten nie dotyczy. Jeden z tych przypadków będzie dotyczył faktur wystawianych na rzecz nabywcy towarów lub usług będącego osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej (zob. art. 106ga ust. 2 pkt 4 VATU).
Powoduje to, że po 31.3.2026 r. faktury wystawiane osobom fizycznym nieprowadzącym działalności gospodarczej zakład wodociągowy będzie mógł nadal wystawiać w „zwykłej” postaci elektronicznej (jak również w postaci papierowej; możliwe będzie także wystawianie takich faktur jako faktur ustrukturyzowanych przy użyciu KSeF – zob. art. 106ga ust. 4 VATU). Będzie tak bez konieczności pobierania od tych osób żadnych oświadczeń.
Natomiast w przypadku pozostałych nabywców od 1.4.2026 r. zakład wodociągowy obowiązany będzie wystawiać faktury ustrukturyzowanych przy użyciu KSeF. Dotyczy to w szczególności odbiorców będących firmami.
Strony postępowania w sprawie decyzji o warunkach zabudowy
Stroną w postępowaniu administracyjnym w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu mogą być także właściciele lub użytkownicy wieczyści działek sąsiednich. Organ prowadzący postępowanie w sprawie warunków zabudowy ma obowiązek zbadać rodzaj inwestycji, jej rozmiary oraz stopień i zakres jej uciążliwości dla otoczenia, a następnie ustalić, jak daleko będzie sięgać oddziaływanie planowanej inwestycji. Zakres tego oddziaływania pozwala na ustalenie kręgu osób, które mają interes prawny w sprawie, a zatem posiadają przymiot strony w postępowaniu administracyjnym.
Przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (dalej: PlanZagospU) nie regulują kwestii strony postępowania w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy. Należy przyjąć, że co do zasady stroną takiego postępowania jest właściciel, współwłaściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości, której dotyczy decyzja.
W pozostałym zakresie należy się odnieść do zasad ogólnych postępowania administracyjnego, dotyczących strony postępowania. Zgodnie z art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Powołany przepis nie stanowi normy prawnej mogącej być samoistną podstawą do uznania danej osoby za stronę postępowania, gdyż ustalenie interesu prawnego lub obowiązku prawnego może nastąpić tylko w związku z normą prawa materialnego – w analizowanej sytuacji na podstawie przepisów dotyczących planowania przestrzennego.
Określając krąg podmiotów posiadających status strony w omawianym postępowaniu, nie można również pominąć art. 6 ust. 2 pkt 2 PlanZagospU, z którego wynika, że każdy ma prawo do ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych.
Należy mieć na uwadze, że stroną w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu mogą być także właściciele lub użytkownicy wieczyści działek sąsiednich, przy czym przez te nieruchomości sąsiednie należy rozumieć nie tylko działki gruntu bezpośrednio ze sobą graniczące, ale także nieruchomości nieposiadające wspólnej granicy, lecz pozostające w zasięgu swoich wpływów lub w związku gospodarczym. Nie jest również wykluczone, że stroną postępowania w sprawie warunków zabudowy może być nie tylko właściciel (użytkownik wieczysty) działki bezpośrednio graniczącej z działką, której dotyczy postępowanie w sprawie warunków zabudowy, ale również działki znajdujące się w dalszej odległości. Nie zawsze właściciel (użytkownik wieczysty) działki bezpośrednio graniczącej z działką lub terenem, którego dotyczy postępowanie w sprawie warunków zabudowy, będzie uzyskiwał przymiot strony takiego postępowania (przy czym niewątpliwie będzie to sytuacja najczęstsza). Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym (m.in. wyrok NSA z 2.2.2022 r., II OSK 78/19, Legalis).
Nie można z góry wykluczyć takich okoliczności sprawy, w których ze względu na charakter inwestycji, jej usytuowanie na działce, wynikające z ustalonych linii zabudowy, wielkość terenu objętego decyzją, czy też specyfikę działki sąsiedniej i jej usytuowanie względem terenu inwestycji – planowana zmiana sposobu zabudowy lub zagospodarowania terenu nie będzie w żaden sposób oddziaływać na sferę praw i obowiązków właścicieli nieruchomości sąsiedniej.
Organ prowadzący postępowanie w sprawie warunków zabudowy ma zatem obowiązek zbadać rodzaj inwestycji, jej rozmiary oraz stopień i zakres jej uciążliwości dla otoczenia, a następnie ustalić, jak daleko będzie sięgać oddziaływanie planowanej inwestycji. Zakres tego oddziaływania pozwala na ustalenie kręgu osób, które mają interes prawny w sprawie (m.in. wyroki NSA: z 12.5.2015 r., II OSK 2413/13, Legalis; z 25.4.2017 r., II OSK 765/16, Legalis).
Dodatkowo warto zauważyć, że zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 1 PlanZagospU, wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe w przypadku, gdy co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu. Należy przyjąć, że w przypadku sprawy o ustalenie warunków zabudowy krąg stron postępowania musi być ustalany z uwzględnieniem jej charakteru, który jest ściśle związany z określonym obszarem oddziaływania projektowanej inwestycji, a nie z obszarem analizowanym, o którym mowa w ww. przepisie.
W konsekwencji należy przyjąć, że stronami w postępowaniu dotyczącym wydania decyzji o warunkach zabudowy mogą być dysponenci działek sąsiednich, nawet w sytuacji, gdy wnioskodawca określił teren inwestycji wraz z obszarem oddziaływania inwestycji, obejmującym jedynie teren działki inwestycyjnej. To organ prowadzący postępowanie administracyjne zawsze jest zobowiązany do oceny oddziaływania inwestycji i na tej podstawie powinien ustalić krąg stron postępowania administracyjnego.
Udział osób niebędących pracownikami urzędu gminy w kontroli wykorzystania dotacji oświatowych
Tak, w skład zespołu kontrolnego może wchodzić osoba, która nie jest pracownikiem urzędu gminy, a wykonuje czynności audytorskie na podstawie umowy zlecenia. Niemniej jednak w tej sprawie funkcjonują dwa przeciwstawne stanowiska.
Zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych (dalej: FinZadOśwU) organ dotujący, o którym mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32 FinZadOśwU, może kontrolować prawidłowość pobrania i wykorzystania dotacji udzielonych zgodnie z art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32 FinZadOśwU. O ile w kolejnych przepisach ustawy określono uprawnienia osób kontrolujących i obowiązki osób kontrolowanych, to tryb kontroli powinien zostać określony w uchwale rady gminy podjętej na podstawie art. 38 ust. 1 FinZadOśwU. Zgodnie z art. 36 ust. 2 FinZadOśwU to „osoby upoważnione do przeprowadzenia kontroli” mają prawo wykonywać czynności kontrolne w dotowanej jednostce oświaty. Zatem niezależnie czy będą to pracownicy JST, czy też osoba zatrudniona w oparciu o umowę zlecenia, musi posiadać stosowne upoważnienie. To sankcjonuje prawo przeprowadzenia kontroli.
Faktem jest jednak, że funkcjonują dwa przeciwne stanowiska w tej sprawie. Proponuję, aby zweryfikować stanowisko SKO oraz WSA właściwego dla JST.
Przedłużenie legalnego pobytu obywateli Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa do 4 marca 2026 roku
Przedłużenie okresu legalnego pobytu
Ustawa z 12.9.2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2025 r. poz. 1301) została przyjęta w ostatnich dniach września w związku z faktem, że Prezydent zawetował ustawę z 5.8.2025 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw.
Po wejściu w życie nowej ustawy, 30.9.2025 r., okres pobytu obywateli Ukrainy (i określonych członków ich rodzin) uznawanego za legalny został przedłużony do 4.3.2026 r. Zmiany zostały także wprowadzone w przepisach wspierających legalizację pobytu obywateli Ukrainy na terytorium Polski. Analogicznemu wydłużeniu do 4.3.2026 r. uległy okresy, w których:
- przedłużeniu z mocy prawa podlegają okresy pobytu i okresy ważności wiz krajowych obywateli Ukrainy,
- przedłużeniu z mocy prawa podlegają okresy ważności zezwoleń na pobyt czasowy obywateli Ukrainy,
- przedłużeniu z mocy prawa podlegają terminy na opuszczenie przez obywateli Ukrainy terytorium Polski (na podstawie art. 299 ust. 6 ustawy o cudzoziemcach; dalej: CudzU),
- przedłużeniu z mocy prawa podlegają terminy dobrowolnego powrotu (obecnie terminy dobrowolnego wyjazdu) określone w wydanych obywatelom Ukrainy decyzjach o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu (na podstawie art. 315 ust. 1 CudzU),
- przedłużenia z mocy prawa podlegają okresy ważności kart pobytu, polskich dokumentów tożsamości cudzoziemca oraz dokumentów „zgoda na pobyt tolerowany” wydanych obywatelom Ukrainy,
- pobyt obywateli Ukrainy na terytorium Polski jest uznawany za legalny w związku z zakończeniem okresu dopuszczalnego pobytu krótkoterminowego (na podstawie wizy Schengen wydanej przez organ polski, na podstawie wizy wydanej przez inne państwo obszaru Schengen, na podstawie dokumentu pobytowego wydanego przez właściwy organ innego państwa obszaru Schengen lub w ramach ruchu bezwizowego),
- wobec obywateli Ukrainy nie stosuje się w postępowaniach w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności gospodarczej określonego w art. 142 ust. 1 pkt 3 CudzU wymogu związanego z wielkością i jakością prowadzonej działalności gospodarczej, jeżeli prowadzą oni działalność gospodarczą na podstawie wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej,
- stosuje się przepis art. 42a ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (dalej: PomocUkrainaU), ustanawiający subsydiarną podstawę materialnoprawną udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy obywatelom Ukrainy,
- można nie wszczynać lub umarzać wszczęte postępowania w sprawie zobowiązania cudzoziemca do powrotu wobec obywateli Ukrainy.
Opieka zdrowotna
Zgodnie z nowymi przepisami, obywatele Ukrainy, których pobyt na terytorium RP jest legalny, będą nadal uprawnieni do świadczeń zdrowotnych na zasadach określonych w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Utrzymano więc zasadę równego dostępu, z wyjątkiem wyraźnie wskazanego katalogu świadczeń.
Wyłączenia obejmują m.in.: leczenie i rehabilitację uzdrowiskową, programy zdrowotne (w tym programy polityki zdrowotnej ministra zdrowia), rehabilitację leczniczą, leczenie stomatologiczne, programy lekowe, ratunkowy dostęp do technologii lekowych, przeszczepy komórek, tkanek i narządów, a także część świadczeń związanych z refundacją leków, środków specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych. Dodatkowo ograniczeniem objęto zabiegi endoprotezoplastyki i usunięcia zaćmy oraz świadczenia dotyczące zaopatrzenia w wyroby medyczne i ich naprawy.
Wyjątki:
- dzieci i młodzież do 18. roku życia zachowują prawo do świadczeń ze wskazanego katalogu; jeżeli w trakcie leczenia pacjent osiągnie pełnoletność, świadczenie będzie kontynuowane do zakończenia terapii,
- osoby poszkodowane działaniami wojennymi na Ukrainie, które zostały przetransportowane do Polski w celu leczenia, będą miały dostęp do większości świadczeń z wyłączeniem leczenia uzdrowiskowego oraz programów zdrowotnych.
Świadczenia rozpoczęte przed wejściem w życie ustawy będą kontynuowane na dotychczasowych zasadach, aż do ich zakończenia.
Świadczenie 800+
Nowelizacja przepisów wprowadza nowe zasady przyznawania świadczenia wychowawczego na rzecz dzieci cudzoziemców z państw trzecich. Od 1.6.2026 r. prawo do świadczenia 800+ zostanie powiązane z aktywnością zawodową wnioskodawcy oraz uczęszczaniem dziecka do polskiej szkoły. Przepisy szeroko definiują pojęcie aktywności zawodowej. Za osoby aktywne zawodowo uznawane będą nie tylko osoby pracujące, ale również te, które podlegają ubezpieczeniom emerytalno-rentowym z innych tytułów, np. pobierające emeryturę, rentę, zasiłek macierzyński, zasiłek dla bezrobotnych czy świadczenia kompensacyjne dla nauczycieli. Uwzględniono także osoby dobrowolnie opłacające składki na ubezpieczenia społeczne.
Wprowadzono również rozwiązania osłonowe: cudzoziemcy, którzy utracą pracę i zarejestrują się jako bezrobotni, będą mogli przez 3 miesiące (lub 6 miesięcy przy trojgu dzieci) zachować prawo do świadczenia. Zmiany proceduralne: wnioski o 800+ muszą zawierać numer PESEL wnioskodawcy i dziecka. W przypadku cudzoziemców wymagane będzie także podanie danych dokumentów dotyczących przekroczenia granicy i legalności pobytu.
Pozostałe świadczenia socjalne
Nowe przepisy obejmują także inne formy wsparcia:
- Dobry start (300+): uzależnienie prawa do świadczenia od aktywności zawodowej cudzoziemca lub posiadania ubezpieczenia zdrowotnego;
- Aktywny rodzic: doprecyzowano zakres danych we wnioskach, a ZUS uzyska możliwość wstrzymania wypłat w przypadku wątpliwości co do spełnienia warunków, zwłaszcza w zakresie zamieszkania w Polsce;
- Fundusz Pomocy: ustawa przewiduje rozszerzenie źródeł finansowania Funduszu Pomocy o środki z kredytów i pożyczek. Bank Gospodarstwa Krajowego będzie mógł zaciągać zobowiązania objęte gwarancją Skarbu Państwa; doprecyzowano także zasady nadzoru nad Funduszem, powierzając tę funkcję Ministrowi Finansów.
Inne rozwiązania przewidziane w ramach przepisów z września 2025 roku
Podatki: przedłużenie preferencji podatkowych w PIT i CIT do końca 2026 r. dla działań wspierających obywateli Ukrainy.
Kadra medyczna: zmiany w regulacjach dotyczących uproszczonego uznawania kwalifikacji lekarzy, dentystów, pielęgniarek i położnych z Ukrainy. Utrzymano możliwość czasowego wykonywania zawodu, ale z dodatkowymi ograniczeniami i wymogami.
PESEL i ewidencja ludności: wprowadzono obowiązek osobistego stawiennictwa przy nadawaniu numeru PESEL, także dla dzieci. Dopuszczono stosowanie identyfikacji biometrycznej. Dane z rejestru PESEL będą przekazywane do Straży Granicznej w celu bieżącej weryfikacji statusu cudzoziemców.
Zakwaterowanie zbiorowe: podniesiono minimalny próg osób, aby obiekt uznać za zakwaterowanie zbiorowe oraz wprowadzono ograniczenia czasowe – przyjmowanie nowych osób będzie możliwe tylko do 31.10.2025 r., z wyjątkiem tzw. grup wrażliwych.
Zezwolenia na pobyt czasowy na podstawie art. 42a ust. 1 PomocUkrainaU
Ustawa wprowadziła ograniczenie możliwości udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy obywatelowi Ukrainy na podstawie art. 42a ust. 1 PomocUkrainaU tylko do jednego razu. To ograniczenie będzie stosowane do zezwoleń na pobyt czasowy, które zostały udzielone od dnia wejścia w życie ustawy (30.9.2025 r). Oznacza to, że uprzednie udzielenie obywatelowi Ukrainy tego typu zezwolenia, przed dniem wejścia w życie uchwalonej ustawy, nie będzie stanowiło przeszkody do ponownego zastosowania tego przepisu. Ponadto, ustawa wprowadza dodatkowe przesłanki cofnięcia zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego obywatelowi Ukrainy na podstawie art. 42a ust. 1 PomocUkrainaU. Do obowiązujących dotychczas dwóch przesłanek cofnięcia zezwolenia, dodane zostaną nowe:
1) okoliczność, że w postępowaniu w sprawie udzielenia obywatelowi Ukrainy zezwolenia na pobyt czasowy:
- złożył on wniosek zawierający nieprawdziwe dane osobowe lub fałszywe informacje lub dołączył do niego dokumenty zawierające takie dane lub informacje, lub
- zeznał on nieprawdę lub zataił prawdę albo podrobił lub przerobił dokument w celu użycia go jako autentycznego lub takiego dokumentu używał jako autentycznego,
2) związek małżeński został zawarty w celu obejścia przepisów określających zasady i warunki wjazdu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ich przejazdu przez to terytorium, pobytu na nim i wyjazdu z niego.
Projekt rozporządzenia dotyczący Centralnego Rejestru Umów JSFP
Udostępniony w ramach prac legislacyjnych projekt rozporządzenia stanowi wykonanie delegacji ustawowej zawartej w art. 34d ustawy o finansach publicznych (dalej: FinPubU) i uszczegółowienie niektórych zagadnień uregulowanych na poziomie ustawowym. Określa on między innymi szczegółowy sposób określania wartości umowy, o której mowa w art. 34a ust. 1 pkt 2 FinPubU, szczegółowy zakres informacji o umowie, o których mowa w art. 34a ust. 7 FinPubU, a także szczegółowy zakres danych przekazywanych we wniosku o założenie konta w systemie, sposób i tryb składania takiego wniosku, warunki korzystania z kont w systemie oraz sposób wyszukiwania i wglądu do informacji o umowie udostępnionych w Centralnym Rejestrze Umów JSFP.
Jak ustalić wartość umowy
W projekcie rozporządzenia określono, że wartość umowy, o której mowa w art. 34a ust. 1 pkt 2 FinPubU:
- stanowi całkowitą wartość umowy bez VAT;
- uwzględnia wartości opcji oraz wznowień;
- jest ustalana z uwzględnieniem okresu 48 miesięcy wykonywania umów – w przypadku gdy umowa została zawarta na czas nieoznaczony;
- odnosi się do wartości umowy ramowej, w ramach której zawierana jest dana umowa wykonawcza – w przypadku umów wykonawczych;
- w przypadku gdy wartość umowy nie została określona w umowie, wyraża łączną wysokość środków, którą JSFP zabezpieczy na realizację danej umowy:
- w całym okresie realizacji umowy zawartej na czas oznaczony, a w przypadku umowy, której wartość nie może zostać określona – zawartej na okres oznaczony nie dłuższy niż 48 miesięcy,
- przez okres 48 miesięcy realizacji umowy zawartej na czas nieoznaczony lub umowy, której wartość ta nie może zostać określona – zawartej na czas oznaczony dłuższy niż 48 miesięcy,
- w przewidywanym okresie realizacji umowy, nie dłuższym jednak niż 48 miesięcy – w przypadku umów, których okres obowiązywania nie został oznaczony – uwzględnia zmiany wartości, które zaistniały w trakcie realizacji umowy;– niezależnie czy umowa była realizowana przez cały ten okres;
- wyraża wartość świadczenia wraz ze składkami ubezpieczenia społecznego i ubezpieczenia zdrowotnego, które są finansowane przez tę osobę fizyczną – w przypadku umowy zawartej z osobą fizyczną.
Szczegóły dotyczące sposobu podania informacji o umowie
Podkreślić należy, że projekt rozporządzenia reguluje jedynie szczegółowy zakres informacji, które zostały wymienione w art. 34a ust. 7 FinPubU, co oznacza, że w akcie wykonawczym nie określa się nowych informacji podlegających udostępnieniu, lecz wskazano jedynie w sposób bardziej precyzyjny, jakie informacje będą podlegały udostępnieniu.
W celu zapewnienia przejrzystości projektowanej regulacji w poniższej tabeli przedstawia się szczegółowe odniesienie do informacji o umowie zamieszczanych w Centralnym Rejestrze Umów JSFP .
| Rodzaj informacji o umowie | Jakie informacje należy podać |
| numer umowy – o ile taki numer nadano | numer umowy, pod którym dana umowa jest identyfikowalna w ramach JSFP, a w przypadku braku takiego numeru – wskazanie, że umowie na nadano numeru |
| data zawarcia umowy | data zawarcia umowy poprzez wskazanie dnia, miesiąca i roku |
| okres, na jaki umowa została zawarta | okres, na jaki umowa została zawarta poprzez wskazanie, czy umowa została zawarta na czas nieoznaczony albo wskazanie liczby i jednostki czasu w celu określenia okresu obowiązywania umowy w przypadku zawarcia umowy na czas oznaczony |
| oznaczenie stron umowy | a) w przypadku JSFP:
b) w przypadku przedsiębiorców z siedzibą na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej:
c) w przypadku przedsiębiorców z siedzibą poza terytorium Rzeczpospolitej Polskiej:
d) w przypadku osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej:
e) w przypadku osób fizycznych mających miejsce zamieszkania poza terytorium Rzeczpospolitej Polskiej:
|
| wskazanie ogólnego przedmiotu umowy | ogólne określenie przedmiotu umowy przez ogólne opisanie jej zakresu |
| wartość umowy | wartość umowy przez wpisanie wartości liczbowej wyrażonej w złotych polskich z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku |
| wskazanie, czy umowa jest finansowana ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2–3 FinPubU | czy umowa jest finansowana ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2–3 FinPubU poprzez udzielenie odpowiedzi „tak” lub „nie” |
| status umowy i dzień zakończenia obowiązywania umowy | status umowy przez:
a) wskazanie, czy umowa jest aktywna albo nieaktywna, b) automatyczne zapisanie daty zmiany statusu |
| podstawa prawna nieudostępnienia informacji o umowie oraz organ lub osoba, które dokonały wyłączenia jawności – w przypadku, o którym mowa w art. 34a ust. 8 FinPubU | informacja o wyłączeniu jawności którejkolwiek informacji z zakresu wskazanego w odniesieniu do art. 34a ust. 7 pkt 4–6 FinPubU przez:
a) wskazanie jednej z dostępnych podstaw prawnych wyłączenia jawności, b) wpisanie organu lub stanowiska osoby, która podjęła decyzję o wyłączeniu jawności danej informacji – dla każdej informacji wyłączonej z jawności |
| przyczyna dokonania aktualizacji informacji określonych CRU JSFP – o ile dokonano takiej aktualizacji | wskazanie informacji mających wpływ na aktualność informacji w zakresie wskazanym w CRU JSFP przez:
a) wskazanie daty odpowiadającej dacie, od której zaistniała dana zmiana, zawierającej dzień, miesiąc, rok, b) wskazanie rodzaj udanej zmiany |
Zasady funkcjonowania systemu z CRU JSFP
Projekt rozporządzenia określa również szczegółowe zasady funkcjonowania systemu teleinformatycznego, w którym będzie udostępniony Centralny Rejestr Umów JSFP, tj. dookreśla, jakie dane należy wprowadzić do pól systemu teleinformatycznego, w których będą prezentowane informacje.
W ramach obligatoryjnego zakresu informacji o umowach znajdują się takie informacje, dla których będzie wystarczające wprowadzenie jednego pola w systemie (np. numer umowy, wskazanie ogólnego przedmiotu umowy), ale będą też takie o większym zakresie pól w systemie, a czasami też różnym w zależności od rodzaju wprowadzanej informacji (np. oznaczenie stron, okres, na jaki umowa została zawarta, podstawa prawna nieudostępnienia informacji o umowie oraz organ lub osoba, które dokonały wyłączenia jawności).
Ponadto w projekcie rozporządzenia opisano sposób postępowania w przypadku zmian w zakresie JSFP (np. utworzenie JSFP, podział JSFP, połączenie JSFP). W przypadku tego typu zmian może m.in. wystąpić konieczność określenia następców prawnych, którzy co do zasady przejmują zobowiązania dotychczasowych jednostek. Wówczas umowa powinna zostać przeniesiona do realizacji przez inną jednostkę. W przypadku likwidacji jednostki, której nie towarzyszy powstanie nowej jednostki lub przejęcie zadań przez inną jednostkę, mamy do czynienia z procesem wygaszania zobowiązań. W konsekwencji w ramach informacji o umowach takich jednostek pojawi się informacja o zmienionym statusie takich umów, wskazująca, że są to umowy zakończone. Informacje o takich umowach zostaną usunięte z CRU JSFP po upływie okresu archiwizacji tych informacji. W celu jednolitego postępowania jednostek w takich przypadkach w ramach rozporządzenia zaproponowano sposób współpracy w ramach systemu teleinformatycznego, w którym prowadzony będzie Centralny Rejestr Umów JSFP.
Źródło: https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12395951/katalog/13117537#13117537; wersja z 17.9.2025 r.
Udział organów współdziałających w procedurze oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko
W przedstawionej sytuacji, po przedłożeniu przez inwestora raportu o oddziaływaniu na środowisko, organ prowadzący postępowanie (Wójt Gminy) jest obowiązany do przekazania raportu do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz do właściwego organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej w celu odpowiednio uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia i zasięgnięcia opinii. Nie ma natomiast obowiązku uzgadniania warunków realizacji przedsięwzięcia z organem właściwym w sprawach ocen wodnoprawnych (Wody Polskie), ponieważ ten – na wcześniejszym etapie postępowania – wydał opinię o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. W związku z tym raport należy przesłać jedynie do RDOŚ i Sanepidu.
Zgodnie z przepisami ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (dalej: ŚrodInfU) postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, obejmuje w szczególności:
1) weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko;
2) uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień;
3) zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu (art. 3 ust. 1 pkt 8 ŚrodInfU).
Jak stanowi art. 77 ust. 1 ŚrodInfU jeżeli jest przeprowadzana ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do wydania tej decyzji:
1) uzgadnia warunki realizacji przedsięwzięcia z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska (art. 77 ust. 1 pkt 1 ŚrodInfU);
2) zasięga opinii organu, o którym mowa w art. 78 ŚrodInfU (organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej) […] chyba że – w przypadku przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko – organ ten wyraził wcześniej opinię, że nie zachodzi potrzeba przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, lub nie wydał opinii, o której mowa w art. 64 ust. 1 pkt 2 ŚrodInfU (art. 77 ust. 1 pkt 2 ŚrodInfU);
3) uzgadnia warunki realizacji przedsięwzięcia z organem właściwym w sprawach ocen wodnoprawnych, o których mowa w przepisach PrWod, chyba że – w przypadku przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko – organ ten wyraził wcześniej opinię, że nie zachodzi potrzeba przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko (art. 77 ust. 1 pkt 4 ŚrodInfU).
Organ występujący o uzgodnienie lub opinię przedkłada:
1) wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach;
2) raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko;
3) wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony, albo informację o jego braku (art. 77 ust. 2 ŚrodInfU).
Objęcie regulaminem pracy zleceniobiorców
Regulamin pracy nie obejmuje osób niebędących pracownikami, np. osób zaangażowanych na podstawie umów cywilnoprawnych (umowa o dzieło, umowa zlecenia, kontrakt menedżerski), czy samozatrudnionych przedsiębiorców. Co do zasady pracodawca nie ma obowiązku informowania osób niebędących pracownikami o treści regulaminu pracy.
Regulamin pracy obejmuje swoim zasięgiem wszystkich pracowników zatrudnionych u danego pracodawcy. Kluczowe dla określenia zakresu podmiotowego tego regulaminu jest zatem zdefiniowanie pojęcia pracodawcy oraz pracownika. Nie mają natomiast znaczenia inne kwestie, np. rodzaj łączącej strony umowy o pracę, wymiar czasu pracy, czy też rodzaj działalności prowadzonej przez pracodawcę.
W sprawie możliwości obejmowania zakresem podmiotowym regulaminu pracy osób niemających statusu pracownika wyrażane są różne stanowiska. Osoby niebędące pracownikami nie powinny być traktowane na tych samych zasadach, jakie obowiązują pracowników. Mogłoby wtedy powstać podejrzenie o ukrywanie stosunku pracy pod nazwą umowy cywilnoprawnej. Z drugiej strony wszystkie osoby znajdujące się na terenie zakładu muszą się stosować do niektórych wymogów organizacyjnych, np. w kwestii ubrania ochronnego albo sposobu odznaczania wejścia na teren zakładu. Wydaje się zatem, że niektóre postanowienia regulaminu pracy, stosownie do specyfiki działalności pracodawcy, mogą być podmiotowo rozszerzone na wszystkie osoby przebywające na terenie zakładu pracy. Odwołanie do niektórych postanowień regulaminu i zobowiązanie do ich stosowania może zostać zawarte w umowie z osobami zaangażowanymi na podstawie innych relacji prawnych niż stosunek pracy.
Bon ciepłowniczy – przepisy już obowiązują
Bon ciepłowniczy jest świadczeniem pieniężnym przysługującym korzystającemu z ciepła dostarczanego przez sieć ciepłowniczą oraz współpracujące z tą siecią urządzenia lub instalacje służące do wytwarzania lub odbioru ciepła lub chłodu, a także lokalne źródło ciepła lub źródło ciepła bezpośrednio zasilające zewnętrzne instalacje odbiorcze, które są eksploatowane przez przedsiębiorstwo energetyczne prowadzące działalność gospodarczą wytwarzania ciepła, jego przesłania i dystrybucji lub obrotu ciepłem.
Bon ciepłowniczy przysługuje osobie uprawnionej, gdy wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ŚwRodzU nie przekracza kwoty 3272,69 zł, oraz gospodarstwu domowemu wieloosobowemu, w którym wysokość przeciętnego dochodu na osobę nie przekracza kwoty 2454,52 zł. W przypadku złożenia wniosku o przyznanie bonu ciepłowniczego za okres 1 lipca–31 grudnia 2025 roku badany jest dochód za 2024 r., natomiast w przypadku złożenia wniosku o bon ciepłowniczy za okres od 1.1.2026 r. do 31.12.2026 r. konieczna będzie weryfikacja dochodu za 2025 r.
Wysokość bonu energetycznego w 2025 i 2026 r. jest zależna od jednoskładnikowej ceny ciepła netto obowiązującej w rozliczeniach z odbiorcami ciepła w danej grupie taryfowej w danym systemie ciepłowniczym. Na gruncie bonu ciepłowniczego przyjęto doskonale znany ze świadczeń rodzinnych mechanizm „złotówka za złotówkę”. Oznacza to, że przekroczenie kryterium dochodowego skutkuje odpowiednim obniżeniem wysokości bonu ciepłowniczego. Jeżeli jednak wysokość bonu ciepłowniczego będzie wynosiła mniej niż 20 zł, bon ciepłowniczy nie zostanie przyznany.
Podmiotem realizującym zadania dotyczące bonu ciepłowniczego jest odpowiednio wójt, burmistrz bądź prezydent właściwy ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy. Organ wykonawczy gminy upoważnić swojego zastępcę, pracownika urzędu gminy albo kierownika ośrodka pomocy społecznej, dyrektora centrum usług społecznych lub kierownika innej jednostki organizacyjnej gminy, a także inną osobę na wniosek kierownika ośrodka pomocy społecznej, dyrektora centrum usług społecznych lub innej jednostki organizacyjnej gminy do prowadzenia postępowań w sprawach dotyczących wypłaty bonu ciepłowniczego.
Wniosek o przyznanie bonu ciepłowniczego składa się w terminie:
1) od 3.11.2025 r. do 15.12.2025 r. za okres od 1.7.2025 r. do 31.12.2025 r.;
2) od 1.7.2026 r. do 31.8.2026 r. za okres od 1.1.2026 r. do 31.12.2026 r.
Wnioski złożone po powyższych terminach pozostawia się bez rozpoznania. Oznacza to, że wójt (burmistrz, prezydent) bądź osoba działająca z jego upoważnienia nie będzie musiała w tym zakresie wydawać jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Przyznanie bonu ciepłowniczego następuje w drodze informacji. Wydanie decyzji administracyjnej będzie miało miejsce, gdy następuje:
1) odmowa przyznania bonu ciepłowniczego;
2) korekta lub odmowa korekty wysokości przyznanego bonu ciepłowniczego;
3) uchylenie lub zmiana prawa do bonu ciepłowniczego;
4) rozstrzygnięcie w sprawie zwrotu bonu ciepłowniczego przyznanego albo pobranego nienależnie lub w nieprawidłowo ustalonej wysokości.
Przepisy dotyczące bonu ciepłowniczego weszły w życie 30.9.2025 r.
