Koronawirus: KE zgodziła się na ulgi podatkowe
Unia Europejska zwlekała z decyzją dość długo, bo ulgi zostały wprowadzone już przez Tarczę 1.0 i Tarczę 2.0, czyli w marcu i kwietniu, i wtedy Polska wystąpiła o ich akceptację. W tamtych ustawach zapisano, że ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych przysługują w ramach limitów pomocy covidowej, a nie wsparcia de minimis. W tarczy październikowej dodano, że do pomocy covidowej zaliczają się też ulgi uzyskane na podstawie ordynacji podatkowej.
W praktyce przedsiębiorcy mogą teraz wybrać, z jakiej ulgi skorzystają:
- ulgi przewidziane w ordynacji podatkowej – art. 67a i b – z limitem 200 tys. euro (pomoc de minimis), lub
- szczególne rozwiązania z tarcz antykryzysowych (na podstawie art. 15zzzh ust. 1 z późniejszymi zmianami), które również przewidują możliwość sięgnięcia po ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, ale z dużo wyższym limitem – 800 tys. euro (tzw. pomoc covidowa).
Jak zapisano w uzasadnieniu decyzji KE Polska może udzielać ulg – odroczenia płatności podatku i rozłożenia go na raty (decyzje wydawane przez naczelników urzędów skarbowych) – w ramach pomocy covidowej wszystkim przedsiębiorstwom, z wyjątkiem instytucji finansowych.
Firmy mogą dostać pomoc, jeśli wykażą spadek dochodów o 25% w dowolnym miesiącu (począwszy od lutego 2020 r.) w porównaniu z miesiącem poprzednim lub analogicznym miesiącem poprzedniego roku.
Co może teraz zrobić fiskus? Zgodnie z decyzją KE, może odraczać podatki lub rozkładać je na raty do 30.6.2021 r. Podatkowa „pomoc covidowa” może wynieść nawet 800 tys. euro. Firmy, korzystające z pomocy, muszą uregulować zobowiązania najpóźniej do 31.12.2022 roku. Taka pomoc, chociaż narusza konkurencję, to jednak jest uzasadniona epidemią koronawirusa i pozwala na nią Traktat o funkcjonowaniu UE.
Postępowanie wierzycieli należności pieniężnych – nowe rozporządzenie
W Dz.U. z 2020 r. pod poz. 2083 opublikowano rozporządzenie Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 18.11.2020 r. w sprawie postępowania wierzycieli należności pieniężnych.
Zgodnie z art. 6 § 1 ustawy z 17.6.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm.; dalej: PostEgzAdmU), w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych.
Przed podjęciem czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych wierzyciel może podejmować działania informacyjne wobec zobowiązanego zmierzające do dobrowolnego wykonania przez niego obowiązku (art. 6 § 1b PostEgzAdmU).
Z omawianego rozporządzenia wynika, że wierzyciel może podejmować działania informacyjne w przypadku, gdy okres do upływu terminu przedawnienia należności pieniężnej jest dłuższy niż 6 miesięcy, a tytuł wykonawczy nie został wystawiony. Działania informacyjne podejmuje się w formie ustnej lub pisemnej.
Działania informacyjne ewidencjonuje się w systemie teleinformatycznym wierzyciela, jeżeli istnieją warunki techniczne do ich ewidencjonowania w takim systemie, albo w postaci papierowej. Zewidencjonowaniu podlegają: forma działania informacyjnego, data jego podjęcia oraz imię i nazwisko osoby, która podjęła działanie informacyjne.
Wierzyciel przesyła zobowiązanemu upomnienie, o ile jest wymagane, w zakresie należności pieniężnej, której wysokość (trzeba dodać, że w przypadku gdy egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia, wierzyciel wystawia tytuł wykonawczy obejmujący należność pieniężną, której wysokość):
- przekracza dziesięciokrotność kosztów upomnienia:
- niezwłocznie – jeżeli nie zostały podjęte działania informacyjne,
- przed upływem 21 dni od dnia, w którym po raz pierwszy podjęto działanie informacyjne;
- nie przekracza dziesięciokrotności kosztów upomnienia – przed upływem 6 miesięcy poprzedzających upływ terminu przedawnienia należności pieniężnej.
Wierzyciel może wystawić upomnienie dotyczące więcej niż jednej należności pieniężnej, jeżeli są one należne od tego samego zobowiązanego. W przypadku wystawienia tytułów wykonawczych obejmujących należności pieniężne, których dotyczy jedno upomnienie, wierzyciel wykazuje koszty upomnienia w tytule wykonawczym obejmującym należność pieniężną o najwcześniejszym terminie płatności.
Wierzyciel może przekazać zbiorczo do organu egzekucyjnego informacje, o których mowa w art. 26 § 1e PostEgzAdmU (dotyczące m.in. majątku zobowiązanego), w odniesieniu do więcej niż jednego tytułu wykonawczego wystawionego na tego samego zobowiązanego.
Jeżeli wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym, o którym mowa w art. 19 § 2 PostEgzAdmU (chodzi o właściwy organ gminy o statusie miasta, wymienionej w odrębnych przepisach oraz gminy wchodzącej w skład powiatu warszawskiego), nie jest właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę zobowiązanego, przekazuje tytuł wykonawczy do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego celem prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Zgodnie z art. 26 § 1c PostEzgAdmU, wnioski egzekucyjne i tytuły wykonawcze przekazuje się do organu egzekucyjnego:
- drogą elektroniczną – przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej;
- przez operatora pocztowego, przez swoich pracowników oraz inne upoważnione osoby lub organy – jeżeli z przyczyn technicznych nie jest możliwa droga elektroniczna.
W przypadku przekazania organowi egzekucyjnemu tytułu wykonawczego w wymieniony wyżej sposób inny, niż elektroniczny, wierzyciel dołącza jego odpisy w liczbie po jednym egzemplarzu dla każdego zobowiązanego.
Wierzyciel występuje do organu egzekucyjnego o:
- podanie informacji dotyczącej nadania tytułowi wykonawczemu klauzuli o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej lub wysokości kosztów egzekucyjnych;
- nadanie klauzuli o skierowaniu dalszego tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej – w przypadku, o którym mowa w art. 26c § 2b PostEgzAdmU (przepis ten wejdzie w życie 20.2.2021 r., i zgodnie z nim jeżeli wierzyciel nie może ustalić informacji o nadaniu tytułowi wykonawczemu klauzuli o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej, dalszemu tytułowi wykonawczemu, organ egzekucyjny nadaje klauzulę o skierowaniu tego tytułu do egzekucji administracyjnej).
Omawiane rozporządzenie poprzedza rozporządzenie Ministra Finansów z 23.7.2020 r. w sprawie postępowania wierzycieli należności pieniężnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1294), które traci moc z dniem 20.2.2021 r. w związku z wejściem w życie ustawy z 4.7.2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 1553 ze zm.).
Praca zdalna a podwyższone koszty uzyskania przychodów
Z jednej strony odliczane są koszty na podstawie pisemnego oświadczenia złożonego przez pracownika, ważnego aż do odwołania przez pracownika, a z drugiej, jeśli stosowane są koszty w zawyżonej wysokości, to obniżają w ten sposób wysokość należnego zobowiązania podatkowego. Wydaje się jednak, że jeśli w czasie epidemii pracownik na polecenie pracodawcy zostaje w domu by stamtąd pracować, nadal zachowuje prawo do kosztów zamiejscowych. Stan faktyczny podany w oświadczeniu się nie zmienił.
Podstawą opodatkowania u pracownika jest dochód rozumiany jako przychód pomniejszony o koszty jego uzyskania oraz o potrącone przez płatnika składki na ubezpieczenia społeczne. Koszty uzyskania przychodów z tytułu stosunku służbowego, stosunku pracy, spółdzielczego stosunku pracy oraz pracy nakładczej wynoszą miesięcznie 250 lub 300 zł.
Ta wyższa, zryczałtowana norma przysługuje w przypadku, gdy miejsce stałego lub czasowego zamieszkania podatnika jest położone poza miejscowością, w której znajduje się zakład pracy, i podatnik nie uzyskuje dodatku za rozłąkę.
Zakład pracy stosuje koszty zamiejscowe, jeżeli pracownik złoży oświadczenie o spełnieniu powyższego warunku, przy czym jedno oświadczenie wystarczy. Nie trzeba go składać co roku. Z kolei pracodawca zaprzestaje odliczania kosztów podwyższonych, jeżeli podatnik powiadomił go o zmianach stanu faktycznego wynikającego z oświadczenia (przeprowadzka do miejscowości wykonywania pracy).
O możliwości zastosowania podwyższonych kosztów uzyskania przychodu decyduje spełnienie równocześnie niżej wymienionych warunków:
- miejsce zamieszkania pracownika, bez względu na to czy ma charakter stały czy czasowy znajduje się poza miejscowością, w której znajduje się zakład pracy,
- pracownik nie otrzymuje dodatku za rozłąkę,
- pracodawca nie dokonuje zwrotu kosztów dojazdu do pracy,
- pracownik złoży stosowne oświadczenie
Wyższe koszty przysługują niezależnie od odległości dzielącej obie miejscowości. Poza tym, koszty korzystniejsze stosuje się niezależnie od tego przez jaką część miesiąca pracownik spełniał warunki co do miejsca zamieszkania i położenia zakładu pracy.
Istotne jest też wyjaśnienie, że miejscowość, w której znajduje się zakład pracy to ta, w której w rzeczywistości świadczona jest praca (nie musi to być więc siedziba pracodawcy). Z kolei miejsce zamieszkania wiąże się z faktycznym, fizycznym przebywaniem, a nie np. zameldowaniem.
Faktyczne przejazdy
Z jednej strony, z przepisów podatkowych nie wynika wprost, że pracownik ma faktycznie dojeżdżać do pracy, jednak z drugiej wydaje się to oczywiste. Chodzi o uwzględnienie wyższych wydatków jakie pracownik ponosi w związku z przemieszczaniem się między jedną a drugą miejscowością. Prawo do podwyższonych kosztów jest związane ze stałym lub czasowym zamieszkiwaniem w innej miejscowości niż ta, w której znajduje się zakład pracy (wyrok NSA z 3.03.2016 r., sygn. akt II FSK 30/14).
Podobnie uważa fiskus. Jeśli np. przy telepracy adres zamieszkania jest jednocześnie miejscem wykonywania pracy pracownika brak jest podstaw prawnych do zastosowania podwyższonych kosztów uzyskania przychodów. Pracownik taki faktycznie pracuje i mieszka w tej samej miejscowości. Istotne jest miejsce położenia zakładu pracy, w którym podatnik faktycznie świadczy pracę, a nie miejsce położenia siedziby przedsiębiorstwa. Podwyższone koszty uzyskania przychodu mają zastosowanie, jeżeli pracownik faktycznie dojeżdża do miejsca wykonywania pracy i nie uzyskuje dodatku za rozłąkę oraz złożył oświadczenie, że jego miejsce stałego lub czasowego zamieszkania jest położone poza miejscowością, w której znajduje się zakład (interpretacja Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 6.11.2009 r. ILPB1/415-881/09-4/AMN2009).
Nie ma problemu, gdy pracownik w miesiącu łączy pracę na odległość z pracą w firmie i przyjeżdża tam choćby raz. Ale są przecież miesiące, kiedy pracownik wykonuje swoje czynności tylko w formie „home office”.
Ministerstwo Finansów: można odliczać
Na razie brakuje interpretacji Krajowej Informacji Skarbowej w tej sprawie. Jednak MF w odpowiedzi na pytanie DGP stwierdziło, że „w sytuacji, gdy w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19, miejsce stałego lub czasowego zamieszkania pracownika jest położone poza miejscowością, w której znajduje się zakład pracy, to niezależnie od faktycznego miejsca wykonywania pracy na polecenie pracodawcy, pracownikowi – tak jak dotychczas – przysługują podwyższone koszty uzyskania przychodów (…)”.
MF dodało, że skoro pracownik nie zgłosił zmiany stanu faktycznego wynikającego ze złożonego wcześniej oświadczenia, to pracodawca nadal potrąca koszty w podwyższonej normie.
Składniki za okresy dłuższe niż miesiąc w podstawie wymiaru wynagrodzenia urlopowego
Składniki ruchome i w stałej stawce miesięcznej należne za okresy dłuższe niż miesiąc, np. za dwa miesiące, za kwartał, za pół roku, za rok są pomijane przy szacowaniu wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy. Uiszczamy je w normalnych terminach wypłaty, urlop wypoczynkowy traktując jak okres czynnej pracy (§ 12 UrlopWypoczR).
Ewelina K. otrzymuje zgodnie z regulaminem wynagradzania premie kwartalne w wysokości 400 zł brutto, wypłacane do 15. dnia miesiąca następującego po zakończeniu kwartału.
Kobieta otrzymała 14.4.2020 r. premię za pierwszy kwartał 2020 r. Przebywała ona jednak na urlopie wypoczynkowym w tym miesiącu (razem 10 dni roboczych). Wcześniej pozostawała parę dni na urlopie wypoczynkowym w lutym i marcu 2020 r. Premia kwartalna nie wchodzi do podstawy wymiaru wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy. Premii tej nie wolno zmniejszyć z tego tytułu, że pracownica była na urlopie wypoczynkowym w lutym i marcu 2020 r. Należy ją wypłacić w pełnej kwocie 400 zł brutto. Składników za okresy dłuższe niż miesiąc nie można obniżać dlatego, że w okresie referencyjnym zatrudniony korzystał z urlopu wypoczynkowego.
MF: Kolejne działania przeciwdziałające praniu brudnych pieniędzy i finansowaniu terroryzmu
Tekst ze strony: https://www.gov.pl/web/finanse/kolejne-dzialania-przeciwdzialajace-praniu-brudnych-pieniedzy-i-finansowaniu-terroryzmu
Prawo wspólnotowe
Państwa członkowskie zobowiązane są do przeniesienia do krajowych systemów prawnych dwóch dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej:
- dyrektywy 2018/843 z 30 maja 2018 r. zmieniającej dyrektywę 2015/849 w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu (…) oraz
- dyrektywy 2019/1153 z 20 czerwca 2019 r. ustanawiającej zasady ułatwiające korzystanie z informacji finansowych i innych informacji w celu zapobiegania niektórym przestępstwom, ich wykrywania, prowadzenia dochodzeń w ich sprawie lub ich ścigania (…).
Zgodnie z pierwszym dokumentem, każde państwo członkowskie jest zobowiązane do ustanowienia scentralizowanego rejestru lub systemu wyszukiwania danych, który umożliwi szybką identyfikację dowolnej osoby fizycznej lub prawnej, posiadającej lub kontrolującej rachunki płatnicze, rachunki bankowe i skrytki depozytowe.
Natomiast dyrektywa 2019/1153 m.in. zobowiązuje państwa członkowskie do wyznaczenia organów krajowych właściwych w sprawach zapobiegania przestępstwom, ich wykrywania, prowadzenia dochodzeń w ich sprawie lub ich ścigania. Powinny one mieć dostęp do informacji przechowywanych w takim scentralizowanym rejestrze/systemie wyszukiwania danych.
Jak wynika ze sprawozdania Komisji Europejskiej dla Parlamentu Europejskiego i Rady z 24 lipca 2019 r. 26 państw członkowskich zadeklarowało, że już posiada lub będzie posiadać scentralizowany rejestr/system wyszukiwania danych. Na dzień sporządzania sprawozdania taki rejestr/system funkcjonował już w 15 krajach m.in. w Belgii, Niemczech, Hiszpanii, Francji, Chorwacji, Austrii, Rumunii i Słowenii.
Polski projekt ustawy
Efektem prac MF nad przeniesieniem założeń prawa unijnego do polskiego systemu prawnego jest projekt ustawy o Systemie Informacji Finansowej. Projektowana ustawa określa m.in. instytucje zobowiązane do przekazywania informacji do systemu, zakres informacji przekazywanych, podmioty uprawnione do pozyskiwania danych gromadzonych w systemie oraz zasady ochrony przetwarzanych informacji.
Celem ustawy jest wdrożenie wymogów określonych w unijnych dyrektywach. Wejście w życie ustawy nie zmieni istotnie obecnych przepisów w sprawie uprawnień przysługujących organom publicznym ani zakresu tajemnic służbowych, w tym tajemnicy bankowej.
System Informacji Finansowej ma umożliwiać, w określonych ustawowo przypadkach, zlokalizowanie rachunku lub innego produktu (służącego gromadzeniu, przechowywaniu lub inwestowaniu środków finansowych) należącego do danej osoby lub podmiotu, bez możliwości uzyskania informacji o znajdujących się na nim aktywach czy dokonywanych transakcjach. Projektowana ustawa wyeliminuje również prowadzenie przez organy państwowe czasochłonnych i kosztownych działań, w tym korespondencji z instytucjami rynku finansowego.
Źródło: https://www.gov.pl/
Naruszenie ochrony danych na Uniwersytecie Warszawskim
Naruszenie ochrony danych na uczelni polegało na niezamierzonej publikacji repozytorium z danymi studentów, doktorantów i pracowników kilku wydziałów Uniwersytetu, przez co baza z danymi została pobrana przez osobę nieuprawnioną. Z uwagi na wysokie ryzyko dla praw lub wolności osób (np. ryzyko tzw. kradzieży tożsamości), administrator powiadomił o naruszeniu także osoby, których dane wyciekły.
Informację o podatności systemu na wyciek danych administratorowi zgłosił CERT Polska. Uczelnia po pozyskaniu takiej informacji uniemożliwiła dalsze trwanie naruszenia i przystąpiła do analizy zagrożenia.
UODO analizuje sytuację związaną ze zgłoszonym naruszeniem.
Administratorzy danych w przypadku stwierdzenia naruszenia ochrony danych, które może powodować prawdopodobieństwo (wyższe niż małe) szkodliwego (niekorzystnego) wpływu na osoby, których dane dotyczą mają 72 godziny na zgłoszenie takiego incydentu Prezesowi UODO. Chodzi o takie sytuacje, które mogą prowadzić do kradzieży tożsamości, straty finansowej, czy też naruszenia tajemnic prawnie chronionych.
UODO, analizując zgłoszenie może ocenić czy np. administrator podjął właściwe kroki, by ograniczyć dalsze trwanie naruszenia oraz działania mające zapobiegać takim zdarzeniom w przyszłości. W przypadku, gdy administrator nie powiadomił osób, których dotyczy dane naruszenie, a w ocenie organu nadzoru powinien to uczynić, to wówczas może mu nakazać podjęcie takich działań. Celem zgłaszania naruszeń ochrony danych w ciągu 72 godzin jest bowiem podjęcie jak najszybszych działań minimalizujących ryzyko negatywnych konsekwencji dla osób, których dotyczy dany incydent.
Więcej wskazówek UODO dotyczących zmniejszenia ryzyka kradzieży tożsamości dostępnych jest w materiałach:
- Co zrobić w przypadku kradzieży tożsamości? https://uodo.gov.pl/pl/138/1222
- Warto wiedzieć, jak minimalizować ryzyko kradzieży tożsamości https://uodo.gov.pl/pl/138/1267
Dwa zakłady pracy i przekroczenie granicy składek
Gdy pracownik zatrudniony jest w dwóch miejscach pracy i oświadcza, że w danym miesiącu przekroczy roczną granicę składek na ubezpieczenia emerytalno-rentowe sytuacja jest skomplikowana. W takim przypadku pracodawca musi zebrać wszystkie niezbędne informacje do prawidłowego rozliczenia składek w miesiącu przekroczenia. Pracownik w obu zakładach pracy powinien wskazać łączną kwotę przychodu u drugiego pracodawcy od początku roku do miesiąca poprzedzającego miesiąc przekroczenia granicy składek oraz kwotę przychodu, jaki uzyska u drugiego pracodawcy w miesiącu przekroczenia. Informacje te są niezbędne do obliczenia właściwej podstawy składek, od której należy obliczyć składki.
Zgodnie z § 10 SysUbSpołU za skutki błędnego zawiadomienia powodującego nieopłacenie należnych składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe odpowiada ubezpieczony (pracownik). Jeżeli w przypadku podania błędnej informacji powstanie zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, ubezpieczony ma obowiązek spłacić całość tego zadłużenia.
W celu obliczenia właściwej podstawy składek przez oba zakłady pracy można posłużyć się następującym wzorem:
x = (a × c) ÷ b
gdzie:
a – łączna kwota przekroczenia ograniczenia podstawy składek u obydwu pracodawców w miesiącu, w którym nastąpiło przekroczenie,
b – łączna kwota przychodu osiągnięta u obydwu pracodawców w miesiącu, w którym nastąpiło przekroczenie,
c – przychód osiągnięty u danego pracodawcy w miesiącu, w którym nastąpiło przekroczenie,
x – wartość przekroczenia kwoty granicznej przez ubezpieczonego za dany miesiąc u danego pracodawcy.
Anna F. jest zatrudniona w dwóch zakładach pracy, w firmie A i B. W listopadzie 2020 r. złożyła obu pracodawcom informacje, że jej przychód stanowiący podstawę składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za miesiące od stycznia do października wyniósł łącznie 150 000 zł. W listopadzie w firmie A osiąga przychód w wysokości 8200 zł, natomiast w firmie B otrzyma 7500 zł.
Po zsumowaniu dotychczasowego przychodu z przychodem w listopadzie, pracodawcy obliczyli, że roczna podstawa składek będzie przekroczona o kwotę 8890 zł, co wynika z poniższych obliczeń:
150 000 zł + 7500 zł + 8200 zł – 156 810 zł = 8890 zł.
Pracodawca A obliczy składki od kwoty 3556,82 zł, stosując następujące wyliczenia:
(8890 zł × 8200 zł) ÷ 15 700 zł = 4643,18 zł,
8200 zł – 4643,18 zł = 3556,82 zł.
Pracodawca B z kolei obliczy składki od kwoty 3253,18 zł:
(8890 zł × 7500 zł) ÷ 15 700 zł = 4246,82 zł,
7500 zł – 4246,82 zł = 3253,18 zł.
W ten sposób podstawa składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe u obu pracodawców nie przekroczy rocznej granicy:
150 000 zł + 3556,82 zł + 3253,18 zł = 156 810 zł.
Projekt ustawy o zmianie ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych oraz niektórych innych ustaw
Jak wynika z uzasadnienia do projektu za konieczne uznano rozszerzenie katalogu przedmiotowego odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych przez zmianę w art. 17 w ust. 1 pkt 5 DyscFinPublU. Przewiduje się, że czynem stanowiącym naruszenie dyscypliny finansów publicznych miałoby być nieprzekazanie do publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej lub niezamieszczenie w Biuletynie Zamówień Publicznych ogłoszenia o zamówieniu, ogłoszenia o zamówieniu bagatelnym, ogłoszenia o ustanowieniu systemu kwalifikowania wykonawców, ogłoszenia o sprostowaniu, zmianach lub dodatkowych informacjach odnośnie do takich ogłoszeń, ogłoszenia o udzieleniu zamówienia, ogłoszenia o wyniku postępowania lub ogłoszenia o wykonaniu umowy.
Projekt rozporządzenia do nowego Prawa zamówień publicznych w sprawie regulaminu rozpoznawania odwołań przez KIO
Materia regulowana projektowanym rozporządzeniem podzielona została na rozdziały dotyczące kwestii związanych z czynnościami wstępnymi i przygotowawczymi (tj. określeniem fizycznego miejsca wnoszenia odwołania oraz innych pism wnoszonych w postępowaniu odwoławczym), przygotowaniem rozprawy, przebiegiem postępowania oraz orzekaniem przez KIO.
Jedną z najistotniejszych kwestii jest określenie, że pisma w postępowaniu odwoławczym, sporządzone w formie elektronicznej albo w postaci elektronicznej, zgodnie z art. 508 ust. 1 PZP, ma się wnosić na elektroniczną skrzynkę podawczą UZP. Odnośnik do usług elektronicznych pozwalających na wniesienie pism w postępowaniu odwoławczym na elektroniczną skrzynkę podawczą UZP udostępniany jest na stronie internetowej UZP przez Prezesa KIO. Co istotne, wprowadza się domniemanie, że dzień wniesienia pisma sporządzonego w postaci elektronicznej, przez stronę lub uczestnika postępowania odwoławczego, a także dzień przesłania pisma kierowanego przez KIO do strony lub uczestnika postępowania odwoławczego, jest dniem jego doręczenia.
W odniesieniu do etapu przygotowawczego wskazano w projekcie, że Prezes KIO wzywa zamawiającego do niezwłocznego złożenia dokumentacji postępowania o udzielenie zamówienia w postaci elektronicznej, jeżeli w odwołaniu nie występują braki formalne. Akta z postępowania o udzielenie zamówienia mają być zapisane na informatycznym nośniku danych w sposób zapewniający odczyt dokumentów elektronicznych i informacji opisanych oraz uporządkowanych zgodnie ze strukturą oraz metodyką nazewnictwa katalogów i dokumentów elektronicznych. Jeżeli jednak zamawiający odstąpił od wymagania użycia środków komunikacji elektronicznej w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, zamawiający składa kopię dokumentacji postępowania w postaci papierowej, potwierdzonej za zgodność z oryginałem przez kierownika zamawiającego lub osobę upoważnioną.
Nowymi regulacjami są przepisy dotyczące przeglądania przez strony i uczestników postępowania akt sprawy odwoławczej, obejmujące m.in. uprawnienie do przeglądania akt sprawy, samodzielnego utrwalania ich obrazu oraz otrzymania z akt sprawy zapisu dźwięku albo obrazu i dźwięku, chyba że protokół zostanie sporządzony wyłącznie pisemnie. Podobnie jak dotychczas, wokanda, czyli wykaz spraw odwoławczych skierowanych do rozpoznania na rozprawie, będzie podawana do publicznej wiadomości na stronie internetowej UZP oraz przy sali rozpraw przed rozpoczęciem rozprawy, nie wcześniej jednak niż w dniu, na który wyznaczono rozpoznanie odwołań. Wokanda zamieszczona przy sali rozpraw ma zawierać informacje dotyczące składu orzekającego.
Ponadto warto zwrócić uwagę, że przewodniczący składu orzekającego będzie mógł wyrazić zgodę na rejestrowanie przebiegu rozprawy za pomocą urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk, gdy przemawiać będzie za tym uzasadniony interes społeczny, a ważny interes strony oraz uczestnika postępowania odwoławczego temu się nie sprzeciwia, i gdy dokonywanie tych czynności nie utrudni przeprowadzenia rozprawy. Przewiduje się także możliwość zarządzenia przez skład orzekający wymiany pism przez strony oraz uczestników postępowania odwoławczego, z oznaczeniem porządku składania pism, terminów, w których pisma należy złożyć, i okoliczności, które mają być wyjaśnione. Niemniej jednak postanowienie dowodowe nie będzie wiązać składu orzekającego, który może je, stosownie do okoliczności, uchylić lub zmienić aż do zamknięcia rozprawy. Przed zamknięciem rozprawy przewodniczący składu orzekającego będzie udzielać głosu kolejno odwołującemu, a następnie zamawiającemu, a także uczestnikom postępowania odwoławczego w kolejności zależnej od strony, do której uczestnik postępowania odwoławczego przystąpił.
Należy zauważyć, że w projekcie rozporządzenia nie zawarto regulacji przejściowej. Wynika to faktu, że kwestie intertemporalne odnoszące się do postępowań odwoławczych będących w toku w dniu wejścia w życie rozporządzenia uregulowano w ustawie z 11.9.2019 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo zamówień publicznych (Dz.U. poz. 2020). Przepis art. 92 tej ustawy stanowi bowiem, że do postępowań odwoławczych, wszczętych i niezakończonych przed 1.1.2021 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Czynności dokonane w tych postępowaniach pozostają skuteczne, jeżeli zostały dokonane z zachowaniem przepisów dotychczasowych. Z kolei w przypadku postępowań odwoławczych wszczętych po 31.12.2020 r., dotyczących postępowań o udzielenie zamówienia wszczętych przed 1.1.2021 r., stosuje się przepisy PZP, w tym przepisy wykonujących ją aktów podstawowych.
Projekt rozporządzenia w sprawie tzw. taryfikatora korekt finansowych za naruszenia nowego Prawa zamówień publicznych
Stanowi on wykonanie upoważnienia ustawowego określonego w art. 24 ust. 13 ustawy z 11.7.2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014–2020 (Dz.U. z 2020 r. poz. 818). Powodem nowelizacji rozporządzenia jest wejście w życie, z dniem 1.1.2021 r., przepisów PZP. Przewiduje się w związku z tym, że zmiana rozporządzenia miałaby wejść w życie także 1.1.2021 r. Niezbędne stało się zatem dostosowanie opisu nieprawidłowości do PZP oraz zmiana przywołanych obecnie w załączniku do rozporządzenia artykułów uchylanej ZamPublU.
Podkreślić należy, że w projekcie rozporządzenia zawarto przepisy przejściowe, zgodnie z którymi do ustalenia wartości korekt finansowych oraz pomniejszeń dotyczących nieprawidłowości stwierdzonych w postępowaniach o udzielenie zamówienia, prowadzonych zgodnie z warunkami wynikającymi z ZamPublU albo z umowy o dofinansowanie projektu, albo z decyzji o dofinansowaniu projektu, wszczętych przed dniem wejścia w życie zmiany rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe.
Stawki procentowe stosowane przy obniżaniu wartości korekt finansowych i pomniejszeń dla poszczególnych kategorii nieprawidłowości indywidualnych (tzw. Taryfikator korekt finansowych) zostały podzielone w projekcie na 3 kategorie:
- ogłoszenie o zamówieniu i SWZ,
- kwalifikacja oferentów i ocena ofert,
- realizacja zamówienia.
Wśród pierwszej kategorii nieprawidłowości, zagrożonych 100% korektą finansową, wymienia się m.in. nieopublikowanie ogłoszenia o zamówieniu, kiedy jest to wymagane na podstawie właściwych przepisów, a także sztuczny podział zamówień na roboty budowlane, usługi lub dostawy, gdy służyło to uniknięciu publikacji we właściwym publikatorze. Nieco mniejsza korekta finansowa, bo na poziomie 5%, grozi za brak wskazania przez zamawiającego uzasadnienia – głównych powodów, dla których zamawiający postanowił nie dzielić zamówienia na części lub nie umożliwiać składania ofert częściowych, co może mieć wpływ na ograniczenie konkurencji, czy też za nieuzasadnione ograniczenie podwykonawstwa. Z kolei przypadki, w których wykonawcy mogli zostać zniechęceni do złożenia oferty ze względu na kryteria wykluczenia, kwalifikacji lub udzielenia zamówienia obejmujące nieuzasadnione preferencje krajowe, regionalne lub lokalne sankcjonowane ma być 25% korekta finansową.
W odniesieniu do drugiej kategorii nieprawidłowości, tj. kwalifikacja oferentów i ocena ofert, wskazano, że 10% korekta finansowa miałaby być nakładana za ocenę ofert na podstawie kryteriów udzielenia zamówienia różniących się od kryteriów określonych w ogłoszeniu o zamówieniu lub SWZ. Zamawiający powinni też zwrócić uwagę na stosunkowo dużą stawkę procentową (25% albo 100%) za niezapewnienie wystarczającej ścieżki audytu na potrzeby udzielenia zamówienia w postaci odpowiednio: sytuacji, gdy dokumentacja jest niewystarczająca, aby uzasadnić udzielenie zamówienia, czego skutkiem jest brak przejrzystości albo odmowy dostępu do dokumentacji. Maksymalny wymiar korekty, czyli 100%, przewiduje się za każdy przypadek, w którym stwierdzono nieujawniony lub niewystarczająco ograniczony konflikt interesów.
Trzecia, ostatnia kategoria nieprawidłowości, obejmuje korekty finansowe za nieuprawnione modyfikacje elementów zamówienia, określone w ogłoszeniu o zamówieniu lub SWZ, w tym przykładowo – każdy wzrost ceny przekraczający 50% wartości pierwotnego zamówienia.
