Obsługa opłaty dodatkowej wyznaczonej za przejazd bez opłaty za autostradę

Ustawą z 15.4.2021 r. o zmianie ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r., poz. 1005) która obowiązuje od  17.6.2021 r. wprowadzono szereg zmian w zakresie pobierania opłat za korzystanie z autostrad płatnych.  

Zgodnie z dodanym art. 37ge ww. ustawy za niewniesienie opłaty za przejazd autostradą, o której mowa w art. 37a ust. 7, w tym za kontynuację przejazdu autostradą lub jej odcinkiem po upływie daty i godziny końca okresu ważności wskazanych na bilecie autostradowym, od wnoszącego opłatę pobiera się opłatę dodatkową.

Wnoszącemu opłatę Szef KAS wystawia wezwanie do wniesienia opłaty dodatkowej. Jednak wnoszący opłatę dodatkową może wnieść sprzeciw do Szefa KAS, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. W związku z tym w rozporządzeniu w sprawie dokonywania zwrotu opłaty dodatkowej oraz rozpatrywania sprzeciwu określono: tryb, sposób i termin dokonywania zwrotu opłaty dodatkowej oraz sposób i termin rozpatrywania sprzeciwu przez Szefa KAS.

Ponadto w  rozporządzeniu w sprawie wyznaczenia organu Krajowej Administracji Skarbowej do spraw opłaty dodatkowej do realizacji niektórych zadań  Szefa KAS  wyznaczono Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi. Organ ten będzie realizował zadania związane z obsługą  opłaty dodatkowej, o której mowa w art. 37ge ust. 1 ustawy o autostradach płatnych, w przypadku niewniesienia, opłaty za przejazd autostradą. Do zadań tego organu będzie należało również wystawianie wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej. Kolejnym zadaniem będzie rozpatrywanie sprzeciwu, w szczególności  zawiadamianie o jego uwzględnieniu, gdy sprzeciw będzie zasadny albo wydawanie decyzji administracyjnej o odmowie uwzględnienia sprzeciwu. Organ ten będzie również rozpatrywał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w przypadku wniesienia takiego wniosku.

Rozporządzenia wejdą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.

Sprawozdanie PIP w zakresie przestrzeganie przepisów dotyczących PPK

W 2020 r. kontroli podlegały 3 grupy podmiotów zatrudniających, objętych stosowaniem ustawy, tj.:

W 2021 r. już wszyscy pracodawcy są kontrolowani w ramach PPK. 

W 2020 r. łącznie przeprowadzono 206 kontroli (w 2019 r. – 62 kontrole – warto przypomnieć, że faktycznie PIP zaczęła kontrole dopiero w listopadzie 2019 r. w związku z harmonogramem wdrażania PPK), z czego 6 kontroli inicjowanych było skargami pracowników. W skontrolowanych jednostkach pracę świadczyło blisko 185,7 tys. osób, w tym 157,7 tys. pracowników na podstawie stosunku pracy.

Zakresem kontroli objęte zostały zagadnienia dotyczące obowiązku zawarcia umowy o zarządzanie i prowadzenie pracowniczych planów kapitałowych oraz dokonywania wpłat do PPK w wymaganym przepisami terminie:

Nieprawidłowości stwierdzono u 8,7% kontrolowanych pracodawców.

W związku z ujawnieniem 24 wykroczeń inspektorzy pracy nałożyli łącznie 5 mandatów na łączną kwotę 8000 zł oraz zastosowali 13 środków oddziaływania wychowawczego.

Umowy o zarządzanie, jak i umowy o prowadzenie pracowniczych planów kapitałowych były zawierane w określonych przepisami terminach. Stwierdzone 4 wykroczenia w zakresie nie zawarcia umowy o prowadzenie PPK oraz 5 wykroczeń dotyczących uchybienia terminom zawarcia umów o prowadzenie PPK. Wykroczenia były spowodowane: przeoczeniem terminu, błędnym rozumieniem przepisu, zmianami organizacji pracy w poszczególnych działach firm, w tym przejście na pracę zdalną związane  zapobieganiem rozprzestrzenianiu się wirusa SARSCoV-2. Nieterminowe zawarcie umów o prowadzenie PPK dotyczyło poszczególnych pracowników, np. nowo zatrudnionych. Wśród innych nieprawidłowości dotyczących zawierania umów o zarządzanie PPK inspektorzy pracy ustalili, że porozumienie z przedstawicielami pracowników w sprawie wyboru instytucji finansowej zostało zawarte już po podpisaniu przez pracodawcę umowy o zarządzanie PPK. Inspektorzy pracy stwierdzili również 8 wykroczeń w zakresie nieterminowego dokonywania wpłat do PPK, 2 wykroczenia w zakresie niedokonania wpłaty do PPK oraz 2 wykroczenia dotyczące częściowej wpłaty do PPK. Wskazywane przez pracodawców przyczyny uchybień w ww. zakresie to: pomyłka pisarska przy wpisywaniu kwoty przelewu wpłaty do PPK, brak środków finansowych na dokonanie wpłat, błędy organizacyjne i techniczne. Pojedyncze  wykroczenia stwierdzono w zakresie zawarcia umowy o zarządzanie PPK, niezgłoszenia danych wymaganych ustawą, nieprowadzenia dokumentacji związanej z obliczaniem wpłat do PPK.

W 2020 r. do Państwowej Inspekcji Pracy wpłynęło 6 skarg dotyczących przestrzegania przepisów ustawy o pracowniczych planach kapitałowych. Trzy z nich dotyczyły braku wpłaty środków na rachunek PPK, były to skargi zasadne. W jednym przypadku powodem była niewypłacalność pracodawcy, w innym przypadku przyczyną były problemy techniczne związane ze stosowanym w zakładzie systemem kadrowym i jego współpracą z systemem informatycznym wybranej instytucji finansowej.

Wnioski inspekcji pracy po przeprowadzonych kontrolach 

Najważniejsze wnioski po kontrolach prowadzonych w 2020 r. dotyczących przestrzegania przepisów ustawy o pracowniczych planach kapitałowych to konieczność:

● współpracy w zakresie upowszechniania wiedzy w odniesieniu do obowiązujących regulacji prawnych dotyczących PPK, które to działania są ustawowo realizowane przez portal PPK,

● prowadzenia kontroli przy okazji skarg dotyczących niewypłacania bądź  nieprawidłowego naliczania wynagrodzeń za pracę.

Informacje przedstawione przez inspekcje pracy pokazują, że PPK jest przedmiotem kontroli i pracodawcy którzy nie wdrożyli albo nieterminowo wdrożyli PPK, powinni się przygotować że takie kontrole ich mogą spotkać, co może się wiązać z sankcjami finansowymi, w przypadku przewinień z art. 107 ustawy o PPK mogą sięgać aż 1 000 000 zł. Warto również przypomnieć, że obecnie trwają prace legislacyjne (chwilowo zawieszone, są częścią ustawy likwidującej OFE) mające na celu rozszerzenie zakresu zadań inspekcji pracy w ramach kontroli pracodawców z obowiązków nakładanych ustawą o PPK między innymi zniechęcania do uczestnictwa w PPK. 

Od 1.7.2021 r. ruszył elektroniczny KRS

W pełni elektroniczny Krajowy Rejestr Sądowy jest zwieńczeniem zmian, które rejestr przechodzi od 2018 r., kiedy Sejm uchwalił przygotowaną w Ministerstwie Sprawiedliwości nowelizację ustawy o KRS. Wprowadzenie kolejnych rozwiązań technologicznych sprawia, że  korzystanie z systemu staje się łatwiejsze i szybsze.

Przedsiębiorcy od kilku lat odczuwają korzyści związane z e-KRS, z którego przez Internet mogą pobrać odpis. W 2020 r. za pośrednictwem wyszukiwarki KRS pobrano ponad 28,7 mln takich informacji. Ogromnym ułatwieniem, wprowadzonym już w 2018 r., są również elektroniczne sprawozdania finansowe. Przedsiębiorcy mogą bezpłatnie drogą elektroniczną, poprzez Repozytorium Dokumentów Finansowych (RDF), składać dokumenty finansowe do KRS. W systemie znajduje się ponad 4,1 mln dokumentów, co oznacza, że taka ich liczba nie musi być dostarczona do sądu w formie papierowej. To udogodnienie dla przedsiębiorców i duże oszczędności w sądach związane z brakiem konieczności przechowywania akt papierowych. 

Do to pory jednak nie więcej niż 10 proc. spraw wpływało do KRS w postaci elektronicznej. Teraz wszystkie wnioski do rejestru przedsiębiorców KRS będą składane elektronicznie. Przyśpieszy to rejestrację spółek, pozwoli uzyskać pełną dokumentację w sposób elektroniczny, odciąży sądy rejestrowe i ułatwi komunikację z nimi. Katalog e-usług związanych z rejestrem to:

Do korzystania z nowego e-KRS służą:

Portal Rejestrów Sądowych
https://prs.ms.gov.pl
Repozytorium Akt Rejestrowych
https://rar.ms.gov.pl

Źródło
Ministerstwo Sprawiedliwości

Nowe rozwiązania o kasach zapomogowo-pożyczkowych

Rząd zdecydował o zastąpieniu aktualnych regulacji o kasach zapomogowo-pożyczkowych odrębnym aktem prawnym. W projekcie ustawy o kasach zapomogowo-pożyczkowych (dalej: projekt) powtarza większość dotychczasowych rozwiązań, jedynie porządkując i aktualizując niektóre zagadnienia. Projekt znajduje się w pracach sejmowych.

Obecne regulacje 

Kasy zapomogowo-pożyczkowe (KZP) są aktualnie unormowane w:

Pierwszy z wymienionych przepisów został dostosowany do poszerzonej od 1.1.2019 r. grupy osób, którym przysługuje prawo koalicji, czyli tworzenia i wstępowania do związków zawodowych. Przewiduje, że członkami KZP mogą być:

Ta zmiana nie znalazła odzwierciedlenia w rozporządzeniu. Nadal ogranicza ono członkostwo do pracowników oraz emerytów i rencistów, a także posługuje się nieobowiązującą na gruncie ustawy terminologią (pracownicze KZP, zakład pracy). Utraci moc, podobnie jak art. 39 ustawy, wraz z wejściem w życie nowych przepisów. Projekt zakłada, że ma to nastąpić po upływie 30 dni od publikacji. 

Zasady tworzenia

Według art. 2 pkt 2 projektu w zw. z art. 11 pkt 2 ustawy, pracodawcą jest pracodawca w rozumieniu art. 3 KP oraz jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one inną niż pracownik osobę wykonującą pracę zarobkową, niezależnie od podstawy tego zatrudnienia. U tak definiowanego, jednego pracodawcy będzie mogła działać tylko jedna KZP (tak też jest obecnie). Będą mogły ją utworzyć osoby wykonujące pracę zarobkową u tego pracodawcy, jeżeli gotowość przynależności do KZP zadeklaruje co najmniej 10 z tych osób (według rozporządzenia 10 pracowników). Utworzenie oznacza uchwalenie statutu KZP (zgodnie z wymogami art. 15 projektu, co jest nowością w stosunku do obecnego stanu prawnego) i dokonanie wyboru przewidzianych w nim organów (art. 7 ust. 2 projektu).

Zakres pomocy pracodawcy na rzecz KZP

Przewidziana w § 4 ust. 1 rozporządzenia	Przewidziana w art. 6 ust. 1 projektu
Zapewnienie pomieszczeń biurowych i odpowiednio zabezpieczonego miejsca na przechowywanie pieniędzy	Udostępnianie pomieszczeń biurowych
Transport pieniędzy z banku	Udostępnianie odpowiednio zabezpieczonego miejsca na przechowywanie gotówki
Prowadzenie księgowości, obsługi kasowej i prawnej	Transport gotówki do banku i z banku, jeśli pracodawca prowadzi obrót gotówkowy
Dostarczanie druków i formularzy	Udzielanie informacji umożliwiających dokonanie weryfikacji, czy określona osoba spełnia warunki członka KZP (wskazane w art. 7 ust. 1 projektu) oraz poręczyciela (wymienione w art. 35 ust. 4 pkt 1–3 projektu)
Dokonanie na rzecz PKZP i SKOK potrąceń w listach płac, listach wypłat i zasiłków chorobowych i zasiłków wychowawczych, wpisowego, wkładów miesięcznych i rat i pożyczek	Prowadzenie rachunkowości, obsługi kasowej i prawnej
Przyjmowanie wpłat wnoszonych przez emerytów i rencistów oraz osoby przebywające na urlopach wychowawczych	Dokonywanie na rzecz KZP potrąceń wpisowego, miesięcznych wkładów członkowskich i rat pożyczek na listach płac, listach wypłat i zasiłków, a w przypadku braku możliwości dokonania takiego potrącenia – informuje o tym zarząd
Odprowadzanie wpłat na rachunek bankowy PKZP lub SKOK	Niezwłoczne odprowadzanie wpłat wpisowego, miesięcznych wkładów członkowskich i rat pożyczek na rachunek płatniczy KZP
Informowanie przynajmniej raz w roku członków kas o stanie ich wkładów i zadłużeń	Przekazywanie przez zarząd członkom KZP informacji o stanie ich wkładów członkowskich i zadłużenia

Zdolność prawna i sądowa 

Na mocy art. 9 ust. 1 projektu KZP zyskają zdolność prawną i sądową w zakresie niezbędnym do realizacji ich celów statutowych. Będą zatem mogły nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywanymi, od daty złożenia pod statutem podpisów przez wszystkich założycieli. Wykluczone będzie natomiast prowadzenie przez KZP działalności gospodarczej (art. 9 ust. 2 projektu).

Członkowie KZP (osoby wykonujące pracę zarobkową, emeryci i renciści, osoby skierowane do odbycia u pracodawcy służby zastępczej, żołnierze zawodowi, funkcjonariusze Policji, Straży Granicznej, Straży Pożarnej i Służby Ochrony Państwa) mają odpowiadać za zobowiązania KZP w części odpowiadającej ich wkładom członkowskim.

Sprawowanie nadzoru 

Obecne regulacje gwarantują nadzór społeczny nad KZP związkom zawodowym. Projekt rozbudowuje kwestię kontroli, zapewniając ją w pierwszym rzędzie zakładowej organizacji związkowej w rozumieniu art. 251 ustawy, a gdy jest kilka u pracodawcy – ich wspólnej reprezentacji, a w razie jej niewyłonienia – zakładowej organizacji związkowej zrzeszającej największą liczbę osób wykonujących pracę zarobkową u pracodawcy.

Przy braku związków zawodowych u pracodawcy prawo kontroli nad KZP przypadnie radzie pracowników, a gdy ona nie została utworzona – reprezentacji osób wykonujących pracę zarobkową wyłonionej w trybie przyjętym u danego pracodawcy (art. 5 ust. 3 i 4 projektu).

Dane osobowe

Nowością w stosunku do aktualnych przepisów stanowi art. 43 projektu dotyczący danych osobowych. Zakłada on, że KZP będzie administratorem pozyskanych danych, a pracodawca będzie mógł je przetwarzać jedynie w celu świadczenia KZP pomocy, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4–8 projektu. Podstawą przetwarzania danych (zamknięty katalog zamieszczony w art. 43 ust. 2 projektu) przez KZP ma być zgoda udzielona w formie oświadczenia członka KZP, osoby uprawnionej lub poręczyciela. KZP będzie mógł żądać udokumentowania danych osobowych w zakresie niezbędnym do ich potwierdzenia. 

Katalog danych osobowych i okresy ich przechowywania

Rodzaj danych osobowych	Okres przechowywania
Dane członka KZP: imię (imiona) i nazwisko; numer PESEL, a w przypadku braku numeru PESEL – nazwę i numer dokumentu potwierdzającego tożsamość oraz nazwę państwa, które go wydało; adres do korespondencji oraz numer telefonu lub adres poczty elektronicznej; stan cywilny oraz ustrój majątkowy; stan zdrowia; otrzymywane wynagrodzenie lub zasiłek	Od dnia udzielenia zgody na przetwarzanie danych do upływu 10 lat od dnia ustania członkostwa
Dane osoby uprawnionej: imię (imiona) i nazwisko; numer PESEL, a w przypadku braku numeru PESEL – nazwę i numer dokumentu potwierdzającego tożsamość oraz nazwę państwa, które go wydało; adres do korespondencji oraz numer telefonu lub adres poczty elektronicznej	Od dnia udzielenia zgody na przetwarzanie danych do upływu 5 lat od dnia wypłaty wkładu członkowskiego
Dane poręczyciela: imię (imiona) i nazwisko; numer PESEL, a w przypadku braku numeru PESEL – nazwę i numer dokumentu potwierdzającego tożsamość oraz nazwę państwa, które go wydało; adres do korespondencji oraz numer telefonu lub adres poczty elektronicznej; stan cywilny oraz ustrój majątkowy	Od dnia udzielenia zgody na przetwarzanie danych do upływu 5 lat od dnia spłaty poręczanej pożyczki

Likwidacja KZP

W dwóch przypadkach KZP musi być obecnie i będzie musiało być od chwili obowiązywania nowych regulacji zlikwidowane. W myśl art. 44 projektu są to: ogłoszenie upadłości przez pracodawcę lub likwidacja pracodawcy, a także zmniejszenie się liczby członków KZP poniżej dziesięciu. Przepis ten wprowadza dwumiesięczny termin, w jakim ma zapaść uchwała od dnia zajścia wyżej wymienionych zdarzeń. 

Niezależnie od zaistnienia wymienionych przesłanek walne zebranie członków ma mieć możliwość podjęcia uchwały o likwidacji KZP z własnej inicjatywy, bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy liczby członków albo delegatów.

Przepisy przejściowe

Z dniem wejścia w życie nowych przepisów:

Członkowie organów dotychczasowych KPZ mają pełnić swoje obowiązki do końca kadencji (art. 63 projektu). Zarządy dotychczasowych KPZ będą zobowiązane złożyć wnioski do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej w ciągu 18 miesięcy od dnia wejścia w życie nowych regulacji (art. 64 projektu). W takim samym czasie mają być dostosowane statuty obecnych KZP do nowych regulacji (art. 65 projektu).

Wydłużone terminy stosowania preferencji w podatku od nieruchomości

Dnia 29.6.2021 r. weszła w życie zmiana ustawy z dnia 2.3.2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, z późn. zm.).

Nowelizacja zmienia przepisy dotyczące podatku od nieruchomości. Zmiana polega na przedłużeniu możliwości stosowania przez gminy rozwiązań dla wskazanych grup przedsiębiorców oraz organizacji pozarządowych i podmiotów wymienionych w art. 3 ust. 3 ustawy z 24.4.2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, których płynność finansowa pogorszyła się w związku z koronawirusem.

Dzięki temu, do końca 2021 r., rady gmin uchwałami mogą:

Źródło: Ministerstwo Finansów

Szczepienie przeciwko COVID-19 bez względu na liczbę osób zatrudnionych

Akcja szczepień w zakładach pracy trwa od maja. Dotychczas do szczepień w zakładach pracy zgłosiło się ponad 780 firm, zatrudniających łącznie 900 tys. osób, które chcą zaszczepić przeciw COVID-19 swoich pracowników.

Minister odpowiedzialny za program szczepień zapowiedział, że w tym tygodniu (5-9 lipca) rząd przestawi projekt związany z wystawianiem certyfikatów i dalszych zachęt dla firm, które korzystają z Narodowego Programu Szczepień – odporna firma, zdrowa firma, obrandowanie i związane z tym bonusy.

Trzy kroki pracodawcy do zapisania się do programu szczepień

Zgodnie z informacjami przedstawionymi przez rząd, procedura zapisania się pracodawcy do programu szczepień jest bardzo prosta i ma trzy kroki.  Po pierwsze trzeba wypełnić formularz dostępny na stronie www.gov.pl/szczepimysie, po drugie aplikacja wskaże nam punkty medyczne albo mobilne jednostki sczepień, które mogą nam te szczepienia zrealizować, w trzecim kroku wskazane zostanie samo miejsce szczepienia.  

Najważniejsze zasady programu szczepień w zakładach pracy

Podmioty zatrudniające, które będą mogły zostać uczestnikami programu szczepień to:

Katalog pracodawców, którzy będą mogli wziąć udział w akcji szczepień, jest szeroki. To nie tylko pojedynczy podmiot zatrudniający, ale również grupy pracodawców, co oznacza, że w sytuacji kiedy jest się mniejszym podmiotem, istnieje możliwość zorganizowania wspólnych szczepień, np. z innymi pracodawcami prowadzącymi działalność w tym samym budynku. 

Szczepienia odbywają się we współpracy z wybranym podmiotem wykonującym działalność leczniczą (dalej: PWDL), zgłoszonym do oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia jako punkt szczepień.

Kogo pracodawcy mogą zgłosić do programu szczepień

Zakład pracy może zgłosić następujące osoby:

Katalog osób, które mogą wziąć udział w szczepieniu jest szerszy i nie ogranicza się tylko do pracowników zatrudnionych u pracodawcy ale dotyczy również członków rodzin wszystkich wskazanych powyżej osób, dzięki temu nie tylko sam pracownik ale także jego najbliżsi będą mogli się zaszczepić w tej procedurze. Wytyczne nie wskazują kogo należy rozumieć jako członka rodziny w związku z tym można przez to rozumieć np. dzieci, współmałżonka albo rodziców pracownika.   

Co warto wiedzieć

Podstawowe informacje dotyczące szczepień w zakładzie pracy:

Wbrew medialnym zapowiedziom, pracodawcy nie będą mieli wpływu na to, którą z czterech obecnie dostępnych szczepionek będą szczepieni pracownicy, będzie to uzależnione tylko od tego jakie w danym momencie będą dostępne szczepionki w magazynach. Warto podkreślić, że to do pracodawcy będzie należało znalezienie i przygotowanie miejsca, w którym będzie przeprowadzone takie szczepienie, może to być albo miejsce bezpośrednio w zakładzie pracy, albo miejsce w placówce medycznej, np. przychodni. W przypadku miejsca na terenie zakładu pracy należy podkreślić, że musi ono zostać przygotowane tak, żeby w sposób bezpieczny przeprowadzić szczepienie. 

Za co odpowiada pracodawca

Pracodawca odpowiada między innymi za: 

Odpowiedzialność Podmiotu Wykonującego Działalność Leczniczą

PWDL odpowiada między innymi za organizację niezbędnych zasobów do przeprowadzenia szczepień, tj.: wskazanie miejsca przeprowadzenia szczepień zgodnego z wymogami sanitarno-epidemiologicznymi, zapewnienie odpowiedniego wyposażenia oraz organizację zespołów szczepiących, a także przeprowadzenie kwalifikacji do szczepienia oraz wykonanie szczepień oraz wszystkich innych czynności medycznych związanych z całym procesem szczepień w tym odpowiednie zadbanie o przechowywanie szczepionek. Ponadto odpowiada również za przeprowadzenie kwalifikacji do szczepienia oraz wykonanie szczepień każdej z uprawnionych i zgłoszonych przez pracodawcę osób, sporządzenie dokumentacji medycznej w tym wystawienie kart szczepień każdej z osób. Po zakończeniu akcji szczepień PWDL będzie miał obowiązek rozliczenie wykonanych szczepień z NFZ.

Przeciwdziałanie nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej – projekt nowej ustawy

Już od 2009 roku Komisja Europejska wydała trzy publikacje, w których przedstawiła propozycje mechanizmów służących zwalczaniu nieuczciwych praktyk handlowych w łańcuchu dostaw żywności. Ponadto w 2011 r. podczas prowadzonego przez Komisję Forum Wysokiego Szczebla do spraw Poprawy Funkcjonowania Łańcucha Dostaw Żywności, został zaakceptowany tzw. zbiór dobrych praktyk w dziedzinie stosunków wertykalnych w sektorze rolno-spożywczym.

Konsekwentnie 25.7.2017 r. opublikowano tzw. Początkową Ocenę Wpływu na temat poprawy łańcucha dostaw żywności, która poruszała kwestie związane z nieuczciwymi praktykami handlowymi, przejrzystością rynku oraz współpracy rolników.

W efekcie tych prac uchwalono i 25.4.2019 r. opublikowano Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/633 z dnia 17.4.2019 r. w sprawie nieuczciwych praktyk handlowych w relacjach między przedsiębiorcami w łańcuchu dostaw produktów rolnych i spożywczych (dalej: Dyrektywa”). Weszła ona w życie 30.4.2019 r., a termin implementacji do lokalnych porządków prawnych upływa 1.11.2021 r.

Podstawowym celem Dyrektywy jest wprowadzenie wspólnych, unijnych, minimalnych ram w odniesieniu do nieuczciwych praktyk handlowych w łańcuchu dostaw żywności. Nowa regulacja za cel stawia sobie również wyeliminowanie nieuczciwych praktyk handlowych, które, według analiz, dotyczą wszystkich uczestników łańcucha dostaw, niezależnie od wielkości firmy czy rodzaju produktu.

Przyjmuje się, że nieuczciwe praktyki handlowe stosowane przez podmioty z przewagą kontraktową wywierają presję na marże i zyski podmiotów gospodarczych, co może prowadzić do niewłaściwej alokacji zasobów, a nawet spowodować wyparcie z rynku podmiotów, które w przeciwnym razie byłyby rentowne i konkurencyjne. W celu  prawidłowego funkcjonowania łańcucha dostaw produktów rolnych i żywności niezbędne jest zatem zachowanie dobrych relacji między wszystkimi jego ogniwami.

Projekt implementacji Dyrektywy w Polsce

W Polsce obowiązują obecnie przepisy ustawy z dnia 15.12.2016 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi (dalej: Ustawa). Ustawa ta została uchwalona jako próba odpowiedzi na rosnącą siłę przede wszystkim handlu wielkopowierzchniowego. Określa ona zasady ochrony interesu publicznego i tryb przeciwdziałania praktykom nieuczciwie wykorzystującym przewagę kontraktową przez nabywców produktów rolnych lub spożywczych lub dostawców tych produktów, jeżeli to wykorzystywanie wywołuje lub może wywołać skutki na terytorium Polski. Ustawę stosuje się do umów nabycia produktów rolnych lub spożywczych, z wyłączeniem dostaw bezpośrednich zawieranych między nabywcami tych produktów a ich dostawcami. Ustawa zakazuje nieuczciwego wykorzystywania przewagi kontraktowej nabywcy względem dostawcy oraz dostawcy względem nabywcy.

Termin implementacji Dyrektywy do porządku prawnego państw członkowskich upływa 1.5.2021 r. i do tego czasu polski ustawodawca powinien uchwalić odpowiednie regulacje implementujące Dyrektywę. Biorąc pod uwagę wspomniane obowiązki wdrożeniowe, wdrożone zostały prace legislacyjne, które polegać będą na nowelizacji Ustawy (dalej: „Projekt Ustawy lub Projekt”). Z dostępnych informacji wynika, że do 1 maja nie uda się jednak zakończyć procesu legislacyjnego. Gospodarz Projektu – Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi zapowiedziało w trakcie, zakończonych już, konsultacji publicznych, iż zrewidowany Projekt Ustawy zostanie zaprezentowany w najbliższym czasie.

Mimo że mówi się o nowelizacji, to Projekt zakłada zasadniczo przyjęcie nowej ustawy o przeciwdziałaniu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi pod tym samym tytułem. Z uzasadnienia Projektu można dowiedzieć się, że implementacja znacznie zmienia zakres stosowanej dotychczas Ustawy i w związku z tym celowe jest jej całościowe zrewidowanie. Nadrzędnym celem Projektu Ustawy pozostaje ochrona interesu publicznego, a nie indywidualnego. Oznacza to, że jej celem jest wyeliminowanie nieuczciwych praktyk z obrotu gospodarczego, a nie zadośćuczynienie konkretnym, poszkodowanym przedsiębiorcom.

Warto śledzić rozwój prac nad proponowaną regulacją, która w swoich założeniach przede wszystkim:

1) poszerzy katalog produktów objętych regulacją,

2) zwiększy krąg podmiotów objętych regulacją,

3) wprowadzi progi obrotowe definiujące dysproporcję w potencjale ekonomicznym,

4) wprowadzi listę niedozwolonych praktyk oraz

5) wzmocni pozycję kontrolną Prezesa UOKiK.

Co do zasady państwa członkowskie mogą utrzymywać lub wprowadzić bardziej rygorystyczne przepisy krajowe mające na celu zwalczanie nieuczciwych praktyk handlowych, niż te ustanowione w Dyrektywie. Z tej możliwości korzysta polski projektodawca, choćby poprzez wprowadzenie dodatkowych nieuczciwych praktyk handlowych, które nie zostały wymienione w Dyrektywie, o czym będzie mowa niżej.

Szerszy katalog produktów rolnych i spożywczych

Łańcuch dostaw produktów rolnych i spożywczych obejmuje szereg podmiotów działających na jego poszczególnych etapach:

produktów rolnych i spożywczych, które aktualnie w rozumieniu Ustawy dotyczyły produktów nadających się do spożycia przez ludzi.

Implementacja Dyrektywy spowoduje, iż poszerzy się zakres przedmiotowy Ustawy, bowiem rozszerzeniu ulegnie definicja produktów rolnych lub spożywczych. Zgodnie z projektowanym brzmieniem „produkty rolne lub spożywcze” oznaczać będą produkty wymienione w załączniku I do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE). Zaproponowana definicja jest znacznie szersza niż dotychczas obowiązująca. Jak wspomniano, obecne przepisy Ustawy obejmują produkty przeznaczone do spożycia przez ludzi lub których spożycia przez ludzi można się spodziewać. Projektowana definicja obejmuje produkty podstawowe, w tym produkty rybołówstwa i akwakultury, wymienione w załączniku I do TFUE oraz produkty niewymienione w tym załączniku, ale przetwo­rzone w celu wykorzystania jako żywność z użyciem produktów wymienionych w tym załączniku.

Przykładowo zatem regulacja obejmie swoim zastosowaniem m.in. pasze, zwierzęta żywe, żywe drzewa, len surowy, korek naturalny surowy, nasiona i owoce oleiste będące przedmiotem produkcji rolników.

Definicja nabywcy

Zmianie ulegnie również definicja nabywcy. W uzasadnieniu Dyrektywy wyjaśniono, iż jej postanowienia powinny obejmować transakcje handlowe niezależnie od tego czy są zawierane między przedsiębiorcami czy też między przedsiębiorcami a organami publicznymi. Dyrektywa definiuje „organy publiczne” jako organy krajowe, regionalne lub lokalne, podmioty prawa publicznego lub związki złożone z co najmniej jednego takiego organu lub co najmniej jednego takiego podmiotu prawa publicznego. W krajowych przepisach nie znajdujemy definicji „organów publicznych”, dlatego też w Projekcie Ustawy definiując „nabywcę” wykorzystano listę̨ podmiotów wymienionych w art. 4 ustawy Prawo zamówień publicznych, który zawiera podmioty wymienione w definicji Dyrektywy. Przedsiębiorcę zdefiniowano jako przedsiębiorcę w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów.

Natomiast „dostawcą”, zgodnie z art. 3 pkt 2 projektowanej Ustawy, jest przedsiębiorca, który wytwarza lub przetwarza produkty rolne lub spożywcze lub odpłatnie zbywa je nabywcy. Skorzystanie przy definiowaniu nabywcy i dostawcy z definicji przedsiębiorcy z ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ma na celu umożliwienie objęcia projektowaną regulacją jak najszerszego kręgu uczestników łańcucha dostaw żywności.

Istotna zmiana dotyczy również formy nabycia, tzn. regulacją objęte będzie zarówno nabycie bezpośrednie, jak i pośrednie. Propozycja w tym brzmieniu, szczególnie co do pośredniego nabycia wywołała szereg uwag w trakcie trwających konsultacji. Jedna z obaw może dotyczyć zbyt szerokiego oznaczenia niedookreślonego kręgu podmiotów pośredniczących w transakcjach, które są objęte zakresem zastosowania Ustawy. Wyjaśnienia projektodawców wskazują jednak, że celem dodania nabycia pośredniego do Ustawy jest uniknięcie przez uczestników rynku, niejednokrotnie celowych, zabiegów mających na celu omijanie odpowiedzialności wynikającej z Ustawy.

Z uzasadnienia Dyrektywy wybrzmiewa również, że dla celów analizy zakresu podmiotowego siedziba nabywców nie będzie miała znaczenia. Dostawcy w Unii powinni być chronieni nie tylko przed nieuczciwymi praktykami handlowymi nabywców, którzy mają siedzibę w tym samym państwie członkowskim co dostawca lub w innym państwie członkowskim, lecz także przed nieuczciwymi praktykami handlowymi nabywców mających siedzibę poza Unią. Taka ochrona pomoże uniknąć ewentualnych niezamierzonych skutków, jak na przykład wyboru miejsca siedziby, na podstawie mających zastosowanie przepisów. Dostawcy mający siedzibę lub miejsce zamieszkania poza Unią także powinni korzystać z ochrony przed nieuczciwymi praktykami handlowymi, gdy sprzedają produkty rolne i spożywcze do Unii. Tacy dostawcy są tak samo narażeni na nieuczciwe praktyki handlowe, więc szerszy zakres ochrony pozwoli uniknąć niezamierzonego przesunięcia handlu ku dostawcom nieobjętym ochroną.

Obrót dostawcy i nabywcy jako kryterium występowania przewagi kontraktowej

W odróżnieniu od Dyrektywy, zarówno obowiązująca, jak i projektowana Ustawa posługują się terminem „znaczącej dysproporcji w potencjale ekonomicznym”, który to definiuje przewagę kontraktową. Ustawa nie wprowadza definicji nieuczciwych praktyk handlowych (tak, jak to czyni Dyrektywa), posługując się w dalszym ciągu terminem „przewagi kontraktowej” oraz „nieuczciwym wykorzystywaniem przewagi kontraktowej”, które wprowadziła Ustawa w wersji z 2016 r.

Definicja przewagi kontraktowej w pierwotnym jej brzmieniu odnosiła się do obrotu między stronami, po czym w wyniku nowelizacji Ustawy w 2018 r., odniesienie do obrotu zostało usunięte. Na wzór Dyrektywy, Projekt Ustawy przewiduje powrót do kryterium obrotu stron transakcji handlowej. Skoro bowiem celem Dyrektywy jest zabezpieczenie przed praktykami stosowanymi przez większe podmioty wobec podmiotów mających mniejszą siłę przetargową, to zaproponowano parametr – odpowiednie progi obrotu rocznego, zarówno nabywcy, jak i dostawcy.

Ponowne wprowadzenie kryterium obrotu do analizy mającej na celu ustalenie istnienia przewagi kontraktowej skłania do pytania o rolę jaką obroty będą odgrywały w jej ustalaniu. W dotychczasowej praktyce Prezes UOKiK pomocniczo korzystał z kryterium obrotów. Wprowadzenie jednak tego parametru wprost do Projektu Ustawy wydaje się zmieniać to podejście i można przypuszczać, że obroty będą miały decydujące znaczenie w ocenie znacznej dysproporcji w potencjale ekonomicznym podmiotu.

Dyrektywa wprowadza dolną granicę obrotu nabywcy oraz górną granicę dla dostawcy.
I tak, nabywcy, których obrót roczny nie przekroczy 2 milionów EUR oraz dostawcy, których obrót przekracza 350 milionów EUR, nie będą objęci regulacją. Natomiast Projekt Ustawy nieco zmienia to rozróżnienie. O ile dolna granica w Dyrektywie dotyczy jedynie nabywców, to w Projekcie Ustawy obie kategorie, czyli nabywcy i dostawcy, są nim objęci. Zatem, według obecnego brzmienia Projektu Ustawy ani dostawca, ani nabywca, którego obrót nie przekroczy 2 milionów EUR, nie będzie wprost objęty regulacją Ustawy. Tym samym, jeśli chodzi o dolną granicę poza zakresem przestrzegania wymogów Projektu Ustawy będzie szereg relatywnie mniejszych kontrahentów, w stosunku do których zakaz stosowania nieuczciwych praktyk handlowych nie będzie wynikał wprost z projektowanych przepisów. 

Projekt Ustawy rozróżnia ponadto progi obrotowe w zależności od podmiotu, który dopuszczałby się praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową. Jeśli naruszenia dopuszczałby się nabywca, wówczas progów będzie 6 (sześć), natomiast w przypadku dostawcy – progów będzie 5 (pięć), od 2 milionów EUR do 350 milionów EUR.

W trakcie konsultacji publicznych zgłoszono postulat, aby na wzór Dyrektywy wyraźnie w Projekcie Ustawy zaznaczyć, iż do obliczania obrotu rocznego przyjmowany będzie także obrót podmiotów powiązanych. O ile Projekt Ustawy będzie wskazywał, jakich wartości i jakich podmiotów będzie dotyczył obrót roczny, to kolejnym wyzwaniem z jakim przyjdzie się zmierzyć, będzie moment ustalania poziomu obrotów. Projekt Ustawy wskazuje na obrót uzyskany w roku obrotowym poprzedzającym rok obrotowy wszczęcia postępowania w sprawie praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową. Tego rodzaju rozwiązanie może rodzić problemy praktycznego objęcia rygorem regulacji transakcji handlowych. W zależności od dynamiki rozwoju dostawcy lub nabywcy, dany poziom może nie być osiągnięty w chwili dokonywania transakcji handlowej, ale może być osiągnięty dopiero w momencie wszczęcia postępowania Prezesa UOKiK.

Na marginesie warto wskazać, iż mimo uwag w trakcie konsultacji, projektodawcy nie wydaje się, aby uwzględnili postulat zmiany wartości z waluty euro na złotówki, a przez to zbliżenia wartości progów do realnych warunków ekonomicznych kraju.

Lista praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową

W artykule 5 Projektu Ustawy zakazano nieuczciwego wykorzystywania przewagi kontraktowej. Podobnie jak to czyni aktualnie obowiązująca Ustawa, tak i Projekt Ustawy zakazuje nieuczciwego wykorzystywania przewagi kontraktowej nabywcy względem dostawcy oraz dostawcy względem nabywcy. Zgodnie z art. 6 projektowanej Ustawy wykorzystywanie przewagi kontraktowej jest nieuczciwe, jeżeli jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i zagraża istotnemu interesowi drugiej strony albo narusza taki interes.

Nowością jest proponowana lista praktyk wykorzystujących przewagę kontraktową, które będą niedozwolone. Projekt w art. 8 zawiera przykładową listę 17 nieuczciwych praktyk nabywcy: 11 praktyk, które są bezwzględnie zakazane oraz 6 praktyk, które są dozwolone warunkowo. Ten warunek będzie polegał na konieczności wymienienia ich wprost w umowie pomiędzy stronami (nabywcą i dostawcą produktów) i uznania przez obie strony za dozwolone oraz nieuznawania przez nie za przejaw nieuczciwego wykorzystywania przewagi kontraktowej. Literalne brzmienie może sugerować, że lista jest przykładowa, a nie wyczerpująca – zatem mogłoby dojść do sytuacji, w której nabywca dopuści się nieuczciwego naruszenia przewagi kontraktowej niewymienionego w Projekcie i mógłby z tego tytułu ponieść odpowiedzialność. Pewną wątpliwość i wyzwanie interpretacyjne wprowadza jednak brzmienie art. 9 Projektu, który nie pozwala oceniać praktyk wskazanych w art. 8 ust. 1 (wymienionych „w szczególności”, a więc również innych tam nie wymienionych) przez pryzmat podstawowej soczewki oceny na gruncie Ustawy – czyli tzw. klauzuli generalnej z art. 6, czyli, upraszczając, sprzeczności z dobrymi obyczajami. Ograniczenie to nie dotyczy jednak dostawców, których praktyki wykorzystujące przewagę kontraktową będą oceniane według klauzuli generalnej.

Z listy 11 bezwzględnie zakazanych praktyk (tzw. „czarnych praktyk”) wykorzystujących przewagę kontraktową na szczególną uwagę zasługują poniższe przykładowe:

Praktyki względnie zakazane (tzw. „szare praktyki”) oznaczają, że będą one niedozwolone, o ile strony transakcji handlowej w umowie pisemnej nie przewidziały ich wprost w umowie i nie wskazały, że ich stosowanie nie będzie uznawane za nieuczciwe wykorzystywanie przewagi kontraktowej. Z listy 6 praktyk względnie zakazanych z pewnością warto spojrzeć na:

Podsumowanie

W trakcie ostatniego roku Prezes UOKiK wykazał się wzmożoną aktywnością w obszarze nieuczciwego wykorzystywania przewagi kontraktowej.  W tym czasie wszczął wiele nowych postępowań, kończył trwające postępowania i nakładał kary, a w kwietniu ubiegłego roku zwrócił się do blisko 100 przedsiębiorców w celu zbadania, czy praktyki większych podmiotów nie zmieniły się na niekorzyść mniejszych kontrahentów.

Implementacja Dyrektywy to kolejny krok służący eliminowaniu nieuczciwych praktyk handlowych w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi. Nowa Ustawa obowiązywać będzie najpóźniej od 1 listopada br. Zaproponowany Projekt zakłada szereg istotnych zmian we wspomnianym obszarze, jednakże ostateczna treść znowelizowanej Ustawy nie jest jeszcze znana, a Projekt w wielu obszarach nasuwa wątpliwości co do celowości lub precyzji legislacyjnej. Wzmocnienie pewności prowadzenia działalności rolniczej oraz wzmocnienie pozycji producenta rolnego w łańcuchu dostaw są niewątpliwie potrzebne, jednakże nasuwa się pytanie, czy przyjęte w tej formie rozwiązania przyniosą oczekiwane rezultaty. Z pewnością jednak wprowadzane zmiany wymuszą dodatkowe działania po stronie przedsiębiorców, choćby w zakresie rewizji i adaptacji umów w zakresie „szarych praktyk”.

Źródło: PARP

Co się dzieje na Bałkanach?

Oficjalnie problem z nadzorem nie istnieje. Projekt również nie został poddanym pod konsultacje społeczne ani jakąkolwiek debatę publiczną. System porównuje rysy twarzy zebrane w bazie danych z tymi widniejącymi na nagraniach i filmach z kamer ulicznych. Taki system dotychczas był rozwijany jedynie w Chinach. Podczas gdy Unia Europejska podkreśla potrzebę uregulowania takich rozwiązać w celu ochrony prywatności ludzi i chronieniem przed potencjalnymi nadużyciami ze strony władz. 

Wewnątrz Serbii również pojawia się krytyka wobec tego zakrojonego na wielką skalę projektu. Robi to fundacja SHARE, która za swoje cele obrała promowanie praw i wolności człowieka w Internecie oraz pozytywnych wartości otwartej i zdecentralizowanej sieci. Fundacja przedstawiła swoje stanowisko wobec projektu europarlamentarzystom, którzy zainteresowali się tym rozwiązaniem. 

Projekt zakłada założenie kamer w każdym możliwym miejscu. Zdaniem niektórych, dzięki niemu, władza może uzyskać całkowitą kontrolę nad mieszkańcami i osłabić jeśli nie całkiem zamknąć usta przeciwnikom politycznym. Za techniczną stronę projektu stoi jeden z chińskich potentatów technologicznych. Jak można się domyśleć, chińskiej firmie zależy na sprzedaży swojego projektu do innych krajów. Serbia to dopiero początek działań w tym zakresie, w kolejce mogą stać inne europejskie kraje np. ze wschodniej części Unii Europejskiej. 

Do Belgradu by omówić problem z przedstawicielami władz pojechali przedstawiciele Parlamentu Europejskiego. Jak sami stwierdzili, kontakt z rządem jest utrudniony, jednak chcą oni uzyskać odpowiedzi na wiele pytań. Między innymi kto będzie utrzymywał cały projekt, skoro składa się on z technologii z tzw. najwyższej półki oraz czy planowane jest rozszerzenie projektu na inne części kraju. Nieznane jest również finansowanie projektu. Europarlamentarzyści zamierzają również zwrócić się do Komisji Europejskiej w tej sprawie. 

Sezon wakacyjny w pełni, przed nami decyzje o wyjazdach zagranicznych, także poza Unię. W takich wypadkach warto sprawdzić w jaki sposób kraj, do którego się wybieramy dba o naszą prywatność. Warto pamiętać, że RODO obowiązuję jedynie w Unii Europejskiej, a wraz z przekroczenie unijnej granice możemy się spotkać z innym podejściem do prywatności niż to prezentowane w unijnych przepisach prawa.

 

Źródło: https://www.euractiv.com/section/china/interview/meps-sound-the-alarm-over-chinese-mass-surveillance-project-in-belgrade/ 

Przedsiębiorcy chcą się przygotować na czwartą falę zakażeń

Coraz bardziej obawiamy się możliwości wystąpienia czwartej fali zakażeń, spowodowanej nowym wariantem koronawirusa. W tej sytuacji zapewnienie bezpieczeństwa w miejscu pracy staje się priorytetem. Na przedsiębiorcach ciąży odpowiedzialność nie tylko za zdrowie pracowników, ale i firmę. Jako pracodawcy musimy dbać o bezpieczeństwo pracowników i klientów. Warto więc rozważyć wprowadzenie takich rozwiązań, które mogą być pomocne w walce z pandemią. Może pracownicy powinni informować swojego pracodawcę czy zostali już zaszczepieni przeciwko COVID-19. Dotyczy to przede wszystkim pracy w firmach, gdzie nie ma możliwości zorganizowania pracy zdalnej. Może dobrym rozwiązaniem byłoby przeprowadzanie testów przed wejściem do zakładów pracy. Osoba, która ma pozytywny wynik testu na obecność koronawirusa byłaby od razu izolowana od reszty pracowników i klientów firmy. Nie jesteśmy zwolennikami radykalnych rozwiązań, czyli np. niewpuszczania osób niezaszczepionych do przedsiębiorstw czy sklepów. Intensywnie zaś wspieramy szczepienia pracowników przeprowadzane w przedsiębiorstwach – Macieja Wituckiego, prezydenta Konfederacji Lewiatan 

Jeśli nie przygotujemy się dobrze do czwartej fali pandemii grożą nam kolejne obostrzenia, których negatywne skutki znowu odczują przedsiębiorcy i pracownicy. 

Źródło: Konfederacja Lewiatan 

Ojcowie na zasiłku macierzyńskim

Najwięcej ojców korzysta z zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu ojcowskiego. W pierwszej połowie 2021 r. zasiłek pobrało ponad 65 tys. mężczyzn. Ojcowie mogą go otrzymywać przez 2 tygodnie i wykorzystać jednorazowo albo w dwóch częściach. Każda z tych części musi trwać przynajmniej tydzień, ale części nie muszą przypadać bezpośrednio po sobie.

Ojciec dziecka może też skorzystać z zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu macierzyńskiego. Jednak z danych ZUS wynika, że w zdecydowanej większości to kobiety korzystają z tego zasiłku i zostają z noworodkiem w domu. Wynika to poniekąd z tego, że pierwsze 14 tygodni urlopu macierzyńskiego jest zarezerwowane dla matki. Jedynie w wyjątkowych sytuacjach ojciec może w tym czasie przejąć opiekę nad noworodkiem. Jeśli po 14 tygodniach od urodzenia dziecka mama chce wrócić do pracy, to dzieckiem może zaopiekować się tata. Z takiej możliwości skorzystało od stycznia ponad 3,9 tys. mężczyzn.

Po urlopie macierzyńskim rodzice mają prawo do urlopu rodzicielskiego. W pierwszej połowie 2021 r. z zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu rodzicielskiego skorzystało ponad 246 tys. rodziców, w tym 1,9 tys. mężczyzn.

Źródło:

zus.pl