Zmiany w ustawie zasiłkowej

Obowiązujące od 13.4.2026 r. zmiany dotyczące kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień od pracy i utraty prawa do zasiłku przez osoby nieprawidłowo wykorzystujące te zwolnienia zostały wprowadzone do ustawy zasiłkowej ustawą z 18.12.2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2026 r. poz. 26).

Utrata prawa do zasiłku

Osoba ubezpieczona może utracić prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia od pracy, jeżeli w czasie, w którym miała orzeczoną niezdolność do pracy, będzie:

  • wykonywać pracę zarobkową lub
  • podejmować aktywność niezgodną z celem tego zwolnienia.
Ważne

Nowe przepisy precyzują pojęcia pracy zarobkowej i aktywności niezgodnej z celem zwolnienia od pracy.

Praca zarobkowa to każda czynność, która ma charakter zarobkowy, niezależnie od stosunku prawnego będącego podstawą jej wykonania. Pracą zarobkową nie są tzw. czynności incydentalne, czyli takie, których podjęcia w okresie zwolnienia od pracy wymagają istotne okoliczności. Istotną okolicznością nie może być polecenie pracodawcy.

Aktywność niezgodna z celem zwolnienia od pracy to wszelkie działania, które utrudniają lub wydłużają proces leczenia lub rekonwalescencję. Nie należą do nich zwykłe czynności dnia codziennego lub czynności incydentalne, których podjęcia w okresie zwolnienia od pracy wymagają istotne okoliczności.

Bez zmiany pozostaje zasada, że okres zwolnienia od pracy powinien być wykorzystany na odzyskanie zdrowia i rekonwalescencję. Osoba ubezpieczona nie może w tym czasie wykonywać działań, które zakłóciłyby ten proces. Nie wolno jej podejmować pracy zarobkowej ani aktywności niezgodnej z celem zwolnienia. Wyjątkowo może wykonywać zwykłe czynności życia codziennego lub czynności incydentalne, których podjęcia w okresie zwolnienia od pracy wymagają istotne okoliczności. Jeżeli podejmie takie czynności, będzie to – tak jak dotychczas – weryfikowane i oceniane z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy.

Przebieg kontroli prawidłowego wykorzystywania zwolnień od pracy

Kontrola oznacza sprawdzenie, czy osoba ubezpieczona nie wykorzystuje zwolnienia od pracy niezgodnie z jego celem. Zmiany w przepisach dotyczą zasad i trybu przeprowadzania takiej kontroli, które zostały uregulowane w ustawie zasiłkowej. Obejmują one następujące kwestie:

  • uprawnienia i obowiązki osób przeprowadzających kontrolę (np. do legitymowania osoby kontrolowanej, po to by ustalić jej tożsamość),
  • obowiązki osób kontrolowanych,
  • zasady przeprowadzania kontroli,
  • zasady sporządzania protokołu z kontroli,
  • zasady składania zastrzeżeń do ustaleń zawartych w protokole.

Wzór upoważnienia i wzór protokołu z kontroli

Od 13.4.2026 r. zmienia się także wzór upoważnienia i wzór protokołu z kontroli. Wzory te zostały określone w rozporządzeniu MRPiPS z 8.4.2026 r. w sprawie wzoru upoważnienia do przeprowadzenia kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy i wzoru protokołu tej kontroli (Dz.U. z 2026 r. poz. 503).

Źródło: zus.pl

Kup Legalisa Księgowość Kadry Biznes online i uzyskaj natychmiastowy dostęp! Sprawdź