W mojej ocenie należy przyjąć, że rada gminy powinna podjąć taką uchwałę również wtedy, gdy gmina nie prowadzi mieszkań i aktualnie nikogo do nich nie kieruje.
Na wstępie wskazać należy, że obecnie prawidłowe określenie to „mieszkania treningowe lub wspomagane” — od 1.11.2023 r. zastąpiły one mieszkania chronione.
Zgodnie z art. 97 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej (dalej: PomSpołU) rada powiatu lub rada gminy w drodze uchwały ustala, w zakresie zadań własnych, szczegółowe zasady ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia i mieszkaniach treningowych lub wspomaganych.
Przepis art. 97 ust. 5 PomSpołU ma charakter upoważnienia ogólnego do wydania aktu prawa miejscowego. Jedyną wskazówką dla miejscowego prawodawcy stał się obowiązek dopełnienia wymogu szczegółowości, czyli samodzielnego doboru kryteriów odpłatności (por. wyr. WSA w Gliwicach z 4.9.2025 r., II SA/Gl 794/25, Legalis). Przepis posługuje się słowem „ustala” i nie uzależnia tego obowiązku od posiadania mieszkań ani od wcześniejszego skierowania do nich mieszkańców.
Ponadto art. 17 ust. 1 pkt 12 PomSpołU stanowi, że do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym należy prowadzenie i zapewnienie miejsc w mieszkaniach treningowych lub wspomaganych. Fakt, że zadania te mają charakter obowiązkowy, dodatkowo wzmacnia argumentację na rzecz obowiązku podjęcia przez gminę uchwały, o jakiej mowa w art. 97 ust. 5 PomSpołU.
Jako dodatkowy argument przemawiający za obowiązkiem podjęcia uchwały wskazać można to, że brak własnych mieszkań nie wyłącza możliwości kierowania do mieszkań prowadzonych przez inną gminę lub powiat, na podstawie porozumienia przewidzianego w art. 53 ust. 10 PomSpołU. Uchwała może więc służyć również realizacji pomocy poza terenem gminy, która może być „gminą kierującą” w rozumieniu tego przepisu nie posiadając własnych mieszkań treningowych lub wspomaganych.
Argument, że przy całkowitym braku tej formy wsparcia uchwała byłaby bezprzedmiotowa, nie wydaje się słuszny, w świetle imperatywnego brzmienia przepisu zawierającego delegację do podjęcia uchwały.
