Sprzęt finansowany z Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej a bieżąca działalność JST

Nie sposób udzielić jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, nie wiedząc, o jaki dokładnie sprzęt chodzi oraz nie znając postanowień umowy o dotację.

Zgodnie z art. 156 ust. 1 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej (dalej: OchrCywU) minister właściwy do spraw wewnętrznych opracowuje Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej (dalej też jako Program). Szczegółową zawartość Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej określają przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 23.1.2025 r. w sprawie szczegółowej zawartości Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej (Dz.U. z 2026 r. poz. 136; dalej: POLiOCR).

Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 3 lit. a–b POLiOCR Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej zawiera wskazanie zadań ochrony ludności i obrony cywilnej, z uwzględnieniem:

a) formy i zakresu realizacji poszczególnych zadań ochrony ludności i obrony cywilnej,

b) formy i wysokości planowanych środków na realizację poszczególnych zadań ochrony ludności i obrony cywilnej, przy czym w przypadku zadań realizowanych w okresie dłuższym niż rok – z wyszczególnieniem podziału wysokości planowanych środków na kolejne lata realizacji zadania.

Aktualnie obowiązuje Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025–2026 zatwierdzony uchwałą Nr 72 Rady Ministrów z 27.5.2025 r. w sprawie zatwierdzenia Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025–2026.

W jego treści wskazano m.in. zadania z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej, które mogą być finansowane, natomiast w przypadku formy przekazania środków na te zadania odesłano do przepisów o dotacjach celowych (str. 38 i nast. Programu).

Zgodnie z art. 154 ust. 5 OchrCywU wojewoda przekazuje dotacje celowe z budżetu państwa jednostce samorządu terytorialnego na finansowanie albo dofinansowanie zadań własnych albo zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej. W myśl art. 154 ust. 7 OchrCywU zasady otrzymywania i rozliczania ww. dotacji celowych określa ustawa z 27.8.2009 r. o finansach publicznych.

Z analizy ww. przepisów wynika, że sprzęt zakupiony ze środków pochodzących z ww. dotacji celowych powinien być wykorzystywany w przedsięwzięciach i działaniach wskazanych w Programie, czyli związanych z ochroną ludności i obroną cywilną. Z kolei, szczegóły dotyczące wykorzystania danego sprzętu (np. czy może być używany komercyjnie czy tylko „na cele OLiOC”) są najczęściej zapisane w umowie dotacji, którą podpisuje beneficjent. Należałoby zatem sprawdzić konkretną umowę pod kątem ograniczeń dotyczących eksploatacji sprzętu zakupionego za środki z przekazanej dotacji.

Nie sposób zatem udzielić jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, nie wiedząc, o jaki dokładnie sprzęt chodzi oraz nie znając postanowień konkretnej umowy o dotację.

Rola zarządcy drogi publicznej i podmiotu dysponującego działką drogową w postępowaniu o warunki zabudowy

Przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (dalej: PlanZagospU) nie określają w sposób szczególny przymiotów stron postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. W tych sprawach mają więc zastosowanie przepisy ogólne z art. 28 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: KPA), stanowiącego: „Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek”. W świetle powyższych zasad z całą pewnością stroną postępowania jest jego wnioskodawca, gdyż żąda czynności organu. Określając krąg pozostałych stron postępowania o warunki zabudowy należy mieć na uwadze zapis art. 6 ust. 2 pkt 2 PlanZagospU, z którego wynika, że każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustalonymi w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich.

Wątek ewentualnego naruszenia chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich jest rozpoznawany w toku postępowania administracyjnego, mającego na celu wydanie decyzji o warunkach zabudowy. Organ najczęściej realizuje to zadanie, włączając do postępowania właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości sąsiadujących z terenem objętym wnioskiem o warunki zabudowy, przy czym przez nieruchomości te należy rozumieć nie tylko działki gruntu bezpośrednio graniczące ze sobą, ale także nieruchomości, które nie posiadają wspólnej granicy, lecz pozostają w zasięgu swoich wpływów lub w związku gospodarczym. Niewątpliwie realizacja planowanej inwestycji na terenie bezpośrednio przylegającym do drogi publicznej będzie miała wpływ na tę drogę oraz na ruch na niej. Podmiot reprezentujący właściciela drogi publicznej będzie miał przymiot strony w postępowaniu o warunki zabudowy dla terenu przylegającego do tej drogi.

Takie stanowisko potwierdzają liczne wyroki sądów administracyjnych, np. w wyroku z 21.8.2024 r. (II OSK 1753/23, Legalis) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził: „Z uwagi na przedmiot i charakter decyzji o warunkach zabudowy oraz prawne konsekwencje jej wydania, stroną w sprawach ustalenia tychże warunków są co do zasady inwestor (wnioskodawca) oraz właściciel terenu, do którego mają się odnosić warunki zabudowy (jeżeli sam nie jest wnioskodawcą). Jednakże stronami w tych sprawach mogą być też właściciele i użytkownicy wieczyści działek przyległych do terenu, będącego przedmiotem ustalenia warunków zabudowy, a nawet właściciele i użytkownicy wieczyści działek sąsiednich nieprzylegających bezpośrednio do działki inwestycyjnej. Trzeba przy tym zastrzec, że właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości sąsiednich względem terenu, będącego przedmiotem ustalenia warunków zabudowy, mogą być stronami tego postępowania tylko wtedy, gdy będą posiadać interes prawny w rozumieniu art. 28 KPA, będący interesem indywidualnym i realnym, a więc znajdującym potwierdzenie w okolicznościach faktycznych sprawy, które uzasadniają zastosowanie danej normy prawa materialnego”.

Zakres przedmiotowy i podmiotowy niezbędnych uzgodnień projektu decyzji o warunkach zabudowy określa zaś art. 53 ust. 4 w związku z art. 64 ust. 1 PlanZagospU. Przepis ten uwzględnia wśród organów uzgadniających właściwego zarządcę drogi, gdy teren objęty wnioskiem o warunki zabudowy przylega do pasa drogowego (art. 53 ust. 4 pkt 9 PlanZagospU).

Zarządca drogi (organ uzgadniający) to podmiot o innej roli i właściwości, niż właściciel działki drogowej (strona postępowania). Zarządcą drogi powiatowej jest zarząd powiatu (art. 19 ust. 2 ustawy o drogach publicznych; dalej: DrPublU) lub prezydent miasta na prawach powiatu (art. 19 ust. 5 DrPublU). Właścicielem działek drogowych leżących w pasie drogowym drogi powiatowej jest zaś na mocy art. 2a ust. 2 DrPublU samorząd powiatowy. Powyższe zadania mogą być powierzone albo staroście, albo dyrektorowi wydziału urzędu lub jednostki organizacyjnej. Nawet jeśli funkcję zarządcy drogi oraz podmiotu reprezentującego samorząd powiatu jako właściciela działek drogowych powierzy się tej samej osobie (staroście, dyrektorowi), to jej rola w postępowaniu o warunki zabudowy będzie dwojaka:

1. jako strony postępowania (wówczas do tej osoby muszą być kierowane zawiadomienia, wszelkie pisma i rozstrzygnięcia związane z postępowaniem), oraz
2. jako organu uzgadniającego (wówczas osoba ta będzie adresatem wniosku o uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy).

Egzekwowanie podpisania umowy na wywóz odpadów komunalnych

W świetle przepisów CzystGmU – przy założeniu, że nieruchomości niezamieszkałe (w tym cmentarze), zostały objęte gminnym systemem gospodarowania odpadami komunalnymi – to wówczas gmina ma obowiązek odbioru powstających na tej nieruchomości odpadów, zaś zarządca cmentarza obowiązany jest do uiszczenia odpowiedniej opłaty za pojemniki na odpady.

Założenie to potwierdza m.in. stanowisko RIO w Bydgoszczy.

W tych okolicznościach organ powinien podjąć zdecydowane kroki prawne celem ustalenia opłaty, którą ma wnieść parafia. W konsekwencji istnieje konieczność wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na podstawie, w tym na podstawie art. 165 OrdPU oraz art. 6m ust. 1 w zw. z art. 6q ust. 1 CzystGmU.

Zmiana statutu sołectwa w trakcie trwania kadencji sołtysa

Zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (dalej: SamGminU), organizację i zakres działania jednostki pomocniczej określa rada gminy odrębnym statutem, po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami. Zgodnie zaś z art. 35 ust. 3 pkt 2 SamGminU, statut jednostki pomocniczej określa w szczególności zasady i tryb wyborów organów jednostki pomocniczej.

Jednocześnie, uszczegółowieniem ww. przepisów jest art. 36 ust. 1 i 2 SamGminU. Stanowią one, że:

1) organem uchwałodawczym w sołectwie jest zebranie wiejskie, a wykonawczym – sołtys.

2) sołtys oraz członkowie rady sołeckiej są wybierani w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania.

Oznacza to, że sołtys posiada bezpośrednią, silną legitymację do pełnienia urzędu (jest wybierany w wyborach bezpośrednich).

W momencie wyboru obowiązywały przepisy ustalające kadencję sołtysa na 5 lat. Na taką też kadencję sołtys został wybrany. Z tego też powodu, zmiana okresu trwania kadencji w trakcie pełnienia przez sołtysa urzędu nie może wpływać na trwającą już kadencję. Nowy okres kadencji winien mieć zastosowanie dopiero od następnych wyborów sołtysa.

Przeciwna interpretacja, zdaniem autora odpowiedzi, byłaby nie do pogodzenia z zasadami demokratycznego państwa prawnego, przede wszystkim z zasadą niedziałania prawa wstecz (lex non retro agit), którą wyprowadza się z art. 2 Konstytucji RP.

Należy też wskazać, że nawet gdyby rada gminy ustanowiła przepisy przejściowe, to nie mogłyby one skrócić trwającej kadencji, ponieważ taka ingerencja w mandat wynikający z wyborów musiałaby wynikać z przepisu rangi ustawowej. Sama zmiana statutu – jako akt prawa miejscowego – nie stanowi wystarczającej podstawy do skrócenia mandatu już uzyskanego.

Wymóg niekaralności głównych księgowych w jednostkach sektora finansów publicznych

Wymogi kwalifikacyjne dla osób zatrudnianych na stanowisku głównego księgowego jednostki sektora finansów publicznych określa art. 54 ust. 2 ustawy o finansach publicznych. Z przepisu tego wynika, że głównym księgowym może być osoba, która m.in.:

1) posiada pełną zdolność do czynności prawnych oraz korzysta z pełni praw publicznych;

2) nie była prawomocnie skazana za przestępstwo przeciwko mieniu, przeciwko obrotowi gospodarczemu, przeciwko działalności instytucji państwowych lub samorządu terytorialnego, przeciwko wiarygodności dokumentów, ani za przestępstwo skarbowe.

Przepisy nie precyzują, w jaki sposób należy wykazać spełnienie wymogu niekaralności. Najpewniejszą formą jest uzyskanie zaświadczenia o niekaralności z KRK, jednak nie jest to obowiązkowe. Możliwe jest również opieranie się na pisemnym oświadczeniu pracownika lub kandydata o niekaralności za wskazane przestępstwa. Ocena spełnienia tego wymogu należy do pracodawcy. Należy przy tym zaznaczyć, że nie ma obowiązku weryfikowania oświadczeń, lecz istnieje taka możliwość.

Czasowe wyłączenie filtrowentylacji w schronie

Przepisy rozporządzenia z dnia 4 listopada 2025 r. Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie warunków technicznych dla budowli ochronnych oraz warunków technicznych ich użytkowania i usytuowania (Dz.U. z 2025 r. poz. 1548; dalej: WarTechBudOchrR) nie regulują jednoznacznie poruszonej problematyki.

Do pewnych wniosków prowadzi jednak analiza przepisów zawartych w załączniku 5 do WarTechBudOchrR (Wymagania dla układu filtrowentylacyjnego stosowanego w budowlach ochronnych oraz dla stosowanych w nim elementów). Tamże m.in. przewidziano, że:

Z kolei w ramach § 41 WarTechBudOchrR przewidziano, że wentylacja w schronach zapewnia warunki przebywania i pracy osób w następujących okresach funkcjonowania:

1. okres wentylacji czystej – w przypadku gdy na zewnątrz schronu nie występuje zagrożenie skażeniami, a powietrze zewnętrzne dostarcza się z pominięciem filtropochłaniaczy;
2. okres filtrowentylacji – w przypadku gdy na zewnątrz schronu występuje zagrożenie skażeniami, a powietrze dostarcza się przez urządzenia filtrowentylacyjne, z utrzymywaniem nadciśnienia w schronie co najmniej 50 Pa.

Zatem, z powyższego należy wnioskować, że dopuszczalne jest czasowe wyłączenie filtrowentylacji w schronie, jeśli w danym okresie nie przewiduje się zagrożeń skażeniami. Wynika to z faktu, że okres filtrowentylacji jest ściśle powiązany z występowaniem zagrożenia skażeniami.

Checklista e-Doręczeń. Co podmioty publiczne powinny sprawdzić przed 1 stycznia 2026 r.?

Adres do e-Doręczeń to początek – 1 stycznia wymaga pełnej gotowości

Kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela WF w szkole podstawowej 

Licencjat na kierunku wychowanie fizyczne daje kwalifikacje do nauczania WF w szkole podstawowej.

Stosownie do art. 3 ust. 2 rozporządzenia MEiN w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w klasach IV-VIII szkół podstawowych, z wyjątkiem szkół podstawowych specjalnych i oddziałów specjalnych w szkołach podstawowych ogólnodostępnych oraz szkół podstawowych w okręgowych ośrodkach wychowawczych, zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich, posiada również osoba, która ukończyła:

1) studia pierwszego stopnia prowadzone zgodnie z przepisami obowiązującymi przed dniem 3.8.2019 r. na:

a) kierunku zgodnym (specjalności zgodnej) z nauczanym przedmiotem lub prowadzonymi zajęciami i posiada przygotowanie pedagogiczne lub

b) kierunku, którego efekty uczenia się w kategoriach wiedzy i umiejętności obejmują treści nauczania określone w podstawie programowej kształcenia ogólnego w zakresie nauczanego przedmiotu lub treści prowadzonych zajęć na odpowiednim etapie edukacyjnym, i posiada przygotowanie pedagogiczne, lub

c) kierunku innym (specjalności innej) niż określone w lit. a i b i posiada przygotowanie pedagogiczne oraz ukończyła:

– studia podyplomowe w zakresie nauczanego przedmiotu lub prowadzonych zajęć lub

– kwalifikacyjny w zakresie nauczanego przedmiotu lub prowadzonych zajęć lub

2) zakład kształcenia nauczycieli w specjalności odpowiadającej nauczanemu przedmiotowi lub prowadzonym zajęciom, lub

3) zakład kształcenia nauczycieli w specjalności innej niż określona w pkt 2 i kurs kwalifikacyjny w zakresie nauczanego przedmiotu lub prowadzonych zajęć.

Użycie w przepisie sformułowania „z przepisami obowiązującymi przed dniem 3.8.2019 r.” umożliwia uwzględnienie dotychczasowych wymagań kwalifikacyjnych wobec osób, które zostały już przygotowane do wykonywania zawodu nauczyciela na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie rozporządzenia MNiSW z dnia 25.7.2019 r. w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela, tj. przed dniem 3.8.2019 r. Dla okresu, w którym ukończyła studia osoba, o której mowa w pytaniu kształcenie nauczycieli na uczelniach wyższych było regulowane przez 2 akty prawne:

1) rozporządzenie MNiSW z 12.7.2007 r. w sprawie standardów kształcenia dla poszczególnych kierunków oraz poziomów kształcenia, a także trybu tworzenia i warunków, jakie musi spełniać uczelnia, by prowadzić studia międzykierunkowe oraz makrokierunki (Dz.U. 2007 Nr 164 poz. 1166),

2) rozporządzenie MENiS z 7.9.2004 r. w sprawie standardów kształcenia nauczycieli (Dz.U. z 2004 r. Nr 207, poz. 2110).

Wykształcenie osoby, o której mowa w pytaniu oceniamy przez pryzmat tzw. starego standardu kształcenia. Co oznacza, że studia I stopnia (licencjat) zgodne z nauczanym przedmiotem (wychowanie fizyczne) dają kwalifikację do nauczania wychowania fizycznego w szkole podstawowej.

Karta Dużej Rodziny nie dla dzieci, które nie mieszkają z wnioskodawcą

W konsekwencji postawionego pytania zauważmy w pierwszej kolejności, że zakres podmiotowy uprawnienia do Karty Dużej Rodziny określa art. 4 ustawy o Karcie Dużej Rodziny (dalej: KartaDRU), który stanowi, że prawo do posiadania Karty przysługuje członkowi rodziny wielodzietnej, przez którą rozumie się rodzinę, w której rodzic (rodzice) lub małżonek rodzica mają lub mieli na utrzymaniu łącznie co najmniej troje dzieci bez względu na ich wiek. Jednocześnie z dalszych regulacji wynika, że członkami rodziny wielodzietnej są:

1) rodzic (rodzice) – przez którego rozumie się także rodzica (rodziców) zastępczych lub osobę (osoby) prowadzącą rodzinny dom dziecka;

2) małżonek rodzica;

3) dziecko – przez które rozumie się także dziecko, nad którym rodzic sprawuje rodzinną pieczę zastępczą, oraz osobę przebywającą w dotychczasowej rodzinie zastępczej albo w rodzinnym domu dziecka, o której mowa w art. 37 ust. 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

W świetle powyższego wnioskodawca może ubiegać się o przyznanie Karty Dużej Rodziny, choć dwoje dzieci ma stały pobyt u matki. Nie oznacza to jednak, że mogą mu być wydane karty także na dzieci. Jak stanowi bowiem art. 9 ust. 1 KartaDRU, kartę przyznaje wójt właściwy ze względu na miejsce zamieszkania członka rodziny wielodzietnej. Skoro wspomniane dwoje dzieci ma stały pobyt u matki, to tam również zamieszkuje, a ponieważ jest to w innej gminie, to wójt (burmistrz, prezydent miasta) nie może wydać kart dla tych dzieci.

Kwalifikacja zamówienia na systemy zabezpieczeń w budynku policji jako zamówienie w dziedzinach obronności i bezpieczeństwa

Zgodnie z art. 7 pkt 36 PrZamPubl za zamówienie w dziedzinach obronności i bezpieczeństwa uznaje się takie zamówienie, którego przedmiot obejmuje dostawy sprzętu wojskowego lub newralgicznego wraz z wszelkimi jego częściami, komponentami, podzespołami i oprogramowaniem, a także roboty budowlane, dostawy i usługi związane z zabezpieczeniem obiektów pozostających w dyspozycji podmiotów realizujących tego rodzaju zamówienia. Kategoria ta obejmuje również roboty budowlane i usługi przeznaczone wyłącznie do celów wojskowych oraz tzw. newralgiczne roboty budowlane i newralgiczne usługi, czyli takie, które mają kluczowe znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa państwa oraz ochrony informacji, w tym informacji niejawnych i innych danych podlegających szczególnej ochronie. W praktyce o zakwalifikowaniu danego przedsięwzięcia jako zamówienia w dziedzinach bezpieczeństwa decyduje przede wszystkim jego cel oraz funkcja ochronna. Zamówienie będzie należeć do tej kategorii, jeśli obejmuje działania mające na celu zapewnienie bezpieczeństwa publicznego, ochronę infrastruktury krytycznej, ochronę porządku publicznego lub zabezpieczenie informacji, których ujawnienie mogłoby spowodować zagrożenie dla interesów państwa. Dotyczy to w szczególności prac związanych z tworzeniem i modernizacją systemów kontroli dostępu, systemów alarmowych, zabezpieczenia pomieszczeń, w których przechowywane są dokumenty tajne, poufne lub inne dane wymagające szczególnych środków ochrony, a także działań polegających na integracji rozwiązań technicznych z systemami bezpieczeństwa instytucji. Im bardziej wdrażane rozwiązania są kluczowe dla bezpieczeństwa infrastruktury lub ochrony informacji, tym większe prawdopodobieństwo uznania zamówienia za newralgiczne w rozumieniu PrZamPubl.

Jeżeli zatem obiekt objęty planowanym postępowaniem zawiera dokumenty niejawne, a sam budynek pozostaje w dyspozycji organu lub służby pełniącej zadania z zakresu bezpieczeństwa państwa lub bezpieczeństwa publicznego, istnieje silna podstawa do stwierdzenia, że dane zamówienie wpisuje się w zakres zamówień z działu bezpieczeństwa. Wynika to zarówno z charakteru chronionych informacji, jak i z funkcji systemów zabezpieczeń, których instalacja ma bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo obiektu i przechowywanych w nim danych. Natomiast zgodnie z art. 410 ust. 1 PrZamPubl zamawiający może udzielić zamówień w dziedzinach obronności i bezpieczeństwa zasadniczo w dwóch podstawowych trybach – przetargu ograniczonego oraz negocjacji z ogłoszeniem.

Przetarg ograniczony znajduje zastosowanie przede wszystkim wówczas, gdy zamawiający jest w stanie ściśle określić wymagania techniczne i funkcjonalne oraz nie zachodzi potrzeba negocjowania rozwiązań z wykonawcami. Jest to rozwiązanie bardziej „sztywne”, ale skuteczne wtedy, gdy przedmiot zamówienia jest jednoznacznie opisany, a standardy branżowe są znane i powszechnie stosowane. Z kolei negocjacje z ogłoszeniem są trybem znacznie bardziej elastycznym i w praktyce częściej wykorzystywanym w zamówieniach bezpieczeństwa. Pozwalają one na prowadzenie dialogu z wykonawcami, doprecyzowanie wymagań dotyczących ochrony informacji, sposobu działania systemów zabezpieczeń czy integracji z istniejącą infrastrukturą. Tryb ten jest szczególnie korzystny w sytuacjach, gdy nie wszystkie parametry zamówienia mogą zostać opisane w sposób kompletny na etapie przygotowania dokumentacji albo gdy zamawiający musi zachować wysoki poziom kontroli nad sposobem realizacji zamówienia ze względu na ryzyka związane z bezpieczeństwem. Należy również pamiętać, że przepisy dotyczące zamówień w dziedzinach obronności i bezpieczeństwa stosuje się jedynie wówczas, gdy wartość zamówienia osiąga lub przekracza progi unijne właściwe dla tej kategorii.