Usprawnienie procedur związanych z rzeczami znalezionymi prowadzonych przez starostów
Ustawa ta przewiduje zmiany zasadniczo w dwóch aktach prawnych, tj.:
1) w ustawie z 20.2.2015 r. o rzeczach znalezionych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 501 ze zm.),
2) w ustawie z 23.4.1964 r. – Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.).
Zmiany w odniesieniu do ustawy o rzeczach znalezionych
Zmiany dotyczą m.in. następujących kwestii:
1) dookreślenia starosty właściwego, tj. organu zobowiązanego do prowadzenia postępowania poszukiwawczego w celu odnalezienia osoby uprawnionej do odbioru rzeczy – będzie nim starosta właściwy ze względu na miejsce znalezienia rzeczy;
2) podwyższenia wysokości kwoty znalezionych pieniędzy, której przekroczenie rodzi obowiązek ich oddania właściwemu staroście ze 100 zł do 5% minimalnego wynagrodzenia za pracę;
3) wprowadzenia szczególnego trybu postępowania ze znalezionymi dokumentami zawierającymi dane osobowe, chyba że dokument ten zawiera informacje o innym sposobie postępowania w przypadku jego znalezienia; ustawa nakłada obowiązek przekazania dokumentów zawierających takie dane właściwemu staroście (o ile tożsamość albo miejsce pobytu osoby uprawionej do ich odbioru nie jest znalazcy znane) w celu podjęcia czynności poszukiwawczych, a w razie ich bezskuteczności – zniszczenia znalezionego dokumentu;
4) poszerzenia katalogu podmiotów właściwych do odebrania znalezionej rzeczy, której cechy zewnętrzne lub umieszczone na niej znaki szczególne wskazują, że stanowi ona sprzęt lub ekwipunek wojskowy – oprócz starosty możliwe będzie ich przekazanie najbliższej jednostce organizacyjnej Żandarmerii Wojskowej;
5) wyłączenia z obowiązku przekazania staroście rzeczy znalezionych, których posiadanie wymaga pozwolenia (w szczególności broni, amunicji albo materiałów wybuchowych) oraz rzeczy niebezpiecznych (tj. rzeczy, których oddanie wiązałoby się z zagrożeniem życia i zdrowia); w przypadku tych rzeczy znalazca obowiązany będzie zawiadomić Policję o miejscu, w którym rzecz się znajduje;
6) zmiany zasad postępowania z rzeczami znalezionymi w budynku publicznym, innym budynku lub pomieszczeniu otwartym dla publiczności albo w środkach transportu publicznego; nowelizacja zobowiązuje w pierwszej kolejności właściwego zarządcę do zwrotu rzeczy znalezionej osobie uprawnionej, a w przypadkach, w których nie jest to możliwe, w szczególności z uwagi na brak znajomości tożsamości osoby uprawnionej, właściwego zarządcę do zamieszczenia ogłoszenia na stronie internetowej, o ile ją prowadzi;
7) uproszczenia sposobu dokumentowania przyjęcia zawiadomienia o znalezieniu rzeczy oraz odebrania rzeczy znalezionej od znalazcy poprzez rezygnację z wydawania osobnego poświadczenia na rzecz sporządzenia protokołu oraz wydaniu znalazcy jego odpisu;
8) modyfikacji procesu poszukiwania osoby uprawnionej do odbioru rzeczy przez właściwego starostę;
9) wprowadzenia możliwości przechowywania znalezionych środków pieniężnych w walucie obcej w zabezpieczonej kasie pancernej, skrytce sejfowej lub oddanie ich na przechowanie bankowi;
10) określenia sposobu postępowania z rzeczami znalezionymi umożliwiającymi dostęp do pomieszczeń, pojazdów i innych zamykanych przedmiotów lub dokumentami zawierającymi dane osobowe; po bezskutecznym upływie terminu do ich odebrania przez osobę uprawnioną staną się one własnością powiatu, a właściwy starosta niezwłocznie dokona ich zniszczenia; z czynności zniszczenia będzie sporządzany protokół.
Zmiany w odniesieniu do Kodeksu cywilnego
Zmiany dotyczą również przepisów Kodeksu cywilnego w zakresie następujących kwestii:
1) zmiana brzmienia art. 187 KC, która polega na skróceniu do 6 miesięcy terminu do odebrania rzeczy przez osobę uprawnioną, którą imiennie wezwano do odbioru rzeczy oraz do 1 roku terminu do odebrania rzeczy w przypadku, gdy dane osoby uprawionej są nieznane, a wezwania dokonano zgodnie z przepisami ustawy o rzeczach znalezionych (zmiana § 1 w art. 187 KC).
2) po upływie ww. terminów rzecz znaleziona stanie się własnością znalazcy albo Skarbu Państwa (zabytek i materiał archiwalny), z wyjątkiem rzeczy umożliwiających dostęp do pomieszczeń, pojazdów i innych zamykanych przedmiotów, w szczególności kluczy, kart dostępów i pilotów, oraz dokumentów zawierających dane osobowe, które będą przechodziły na własność powiatu w celu dokonania ich zniszczenia (zmiana § 2 w art. 187 KC).
Podsumowując, zmiany z punktu widzenia zadań realizowanych przez starostów wydają się być korzystne i pożądane.
Nowe przepisy wejdą w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.
Moc dowodowa kserokopii dokumentów załączonych do wniosku o pozwolenie na budowę lub do zgłoszenia
Zasadniczo kserokopia dokumentu ma również walor dowodu, aczkolwiek o ograniczonym zakresie. W sytuacji, gdy z innych materiałów dowodowych nie można wywieść istotnych dla rozpatrywanej sprawy faktów (np. prawa własności), brak uwierzytelnienia kserokopii może uniemożliwić merytoryczną ocenę wniosku bądź zgłoszenia. W tych uwarunkowaniach optymalnym rozwiązaniem jest, aby kserokopie składane do podanych spraw były uwierzytelnione.
Jakkolwiek nie wynika to jednoznacznie z przepisów powszechnie obowiązujących, należy uznać, że w sytuacji opisanej w pytaniu dokumenty dołączane do wniosku lub zgłoszenia powinny być uwierzytelnione, ponieważ daje im to samoistne pełnoprawne znaczenie prawne (mają moc dokumentów oryginalnych).
W art. 75 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: KPA) postanowiono:
„Art. 75 [Pojęcie]
§ 1. Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.
(…)”.
W ocenie prawnej podanego zagadnienia użyteczne będzie orzecznictwo sądowe.
Jak podano w wyroku NSA z 21.2.2023 r., III OSK 6986/21, Legalis: „2. Żaden przepis prawa nie wyraża zakazu dowodowego korzystania z kserokopii dokumentów. Kserokopia dokumentu stanowi źródło wiedzy o dokumencie oryginalnym i podlega ocenie, jak każdy inny dowód, na podstawie wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego. Kserokopia dokumentu urzędowego może być środkiem dowodowym w postępowaniu administracyjnym. Nie ulega wątpliwości, że nieuwierzytelniona kserokopia dokumentu urzędowego nie może korzystać z mocy dowodowej oryginału dokumentu. Różnica ich mocy dowodowej polega na tym, że kserokopia właściwie uwierzytelniona korzysta z mocy dokumentu oryginalnego, natomiast brak właściwego uwierzytelnienia powoduje, że dokument taki musi być oceniony w świetle całego materiału dowodowego. Kserokopia stanowi dokument będący dowodem istnienia oryginału i w tym zakresie podlega stosownej ocenie”.
Z kolei w wyroku NSA z 26.11.2020 r. (II FSK 1428/20, Legalis) wskazano, iż: „Kserokopia dokumentu urzędowego może być środkiem dowodowym w postępowaniu administracyjnym. Nie ulega wątpliwości, że nieuwierzytelniona kserokopia dokumentu urzędowego nie może korzystać z mocy dowodowej oryginału dokumentu. Różnica ich mocy dowodowej polega na tym, że kserokopia właściwie uwierzytelniona korzysta z mocy dokumentu oryginalnego, natomiast brak właściwego uwierzytelnienia powoduje, że dokument taki musi być oceniony w świetle całego materiału dowodowego”.
W świetle powyższego należy zatem uznać, że zasadniczo kserokopia dokumentu ma również walor dowodu, aczkolwiek o ograniczonym zakresie. W sytuacji, gdy z innych materiałów dowodowych nie można wywieść faktów istotnych dla rozpatrywanej sprawy (np. prawa własności), brak uwierzytelnienia kserokopii może uniemożliwić merytoryczną ocenę wniosku bądź zgłoszenia. W tych uwarunkowaniach optymalnym rozwiązaniem jest, aby kserokopie składane do podanych spraw były uwierzytelnione.
Wniosek o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego
Organ właściwy dłużnika jest uprawniony i zobowiązany do ponownego złożenia wniosku o ściganie dłużnika alimentacyjnego.
W przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił (art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów; dalej: PomocAlimU):
1) złożenia oświadczenia majątkowego,
2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy w terminie wyznaczonym przez organ właściwy dłużnika,
3) bez uzasadnionej przyczyny, przyjęcia propozycji prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o rynku pracy i służbach zatrudnienia
– organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
Jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika (art. 5 ust. 3b PomocAlimU):
1) składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 KK oraz
2) po uzyskaniu z centralnej ewidencji kierowców informacji, że dłużnik alimentacyjny posiada uprawnienie do kierowania pojazdami, kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego wraz z odpisem tej decyzji.
Na podstawie art. 5a ust. 1 PomocAlimU po otrzymaniu kolejnego wniosku, o którym mowa w art. 3 ust. 5 PomocAlimU, dotyczącego tego samego dłużnika alimentacyjnego organ właściwy dłużnika przeprowadza z dłużnikiem alimentacyjnym wywiad alimentacyjny oraz odbiera od niego oświadczenie majątkowe.
Zgodnie z art. 5a ust. 2 PomocAlimU w przypadku gdy organ właściwy dłużnika ustali na podstawie wywiadu alimentacyjnego lub oświadczenia majątkowego, że sytuacja dłużnika alimentacyjnego nie uległa zmianie, lub w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwi przeprowadzenie tego wywiadu lub odmówi złożenia oświadczenia majątkowego, organ właściwy dłużnika nie informuje właściwego powiatowego urzędu pracy o potrzebie aktywizacji zawodowej dłużnika alimentacyjnego ani nie wszczyna postępowania dotyczącego uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, jeżeli poprzednio wydana decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych pozostaje w mocy.
Okoliczność, że wobec tego samego dłużnika alimentacyjnego toczą się lub toczyły się wcześniej postępowania karne, nie stanowi przeszkody procesowej do składania kolejnych wniosków o ściganie. Z uwagi na okoliczność, że wydana decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych pozostaje w mocy, organ właściwy dłużnika składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 ustawy Kodeks karny.
Łączenie funkcji zastępcy dyrektora z dotychczasowym stanowiskiem w instytucji kultury
Jeżeli statut instytucji nie sprzeciwia się powołaniu zastępcy dyrektora w niepełnym wymiarze czasu pracy oraz umożliwia pozostanie zastępcy dyrektora na dotychczasowym stanowisku przy zmniejszonym etacie, powołanie takie jest możliwe. Zmniejszenie wymiaru czasu pracy można wprowadzić na podstawie porozumienia stron zmieniającego umowę o pracę.
Przepisy ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej nie nakazują, aby zastępca dyrektora wykonywał swoje obowiązki wyłącznie w pełnym wymiarze czasu pracy. W związku z tym dopuszczalne jest nawiązanie stosunku pracy na podstawie powołania w niepełnym wymiarze czasu pracy.
Jak wynika z przedstawionego stanu faktycznego, jeżeli statut wymaga uzyskania zgody organizatora na powołanie w niepełnym wymiarze czasu pracy, należy taką zgodę uzyskać. Jeżeli statut nie sprzeciwia się powołaniu zastępcy dyrektora na niepełny etat, takie powołanie jest dozwolone.
Dopuszczalne jest również – o ile nie koliduje to ze statutem i nie powoduje problemów organizacyjnych – pozostanie zastępcy dyrektora na dotychczasowym stanowisku. Zmiana wymiaru etatu na tym stanowisku może zostać wprowadzona na podstawie porozumienia stron zmieniającego umowę o pracę. Należy podkreślić, że Kodeks pracy nie reguluje wprost kwestii zawierania porozumień zmieniających umowy o pracę (tzw. „aneksowanie” umów), jednak praktyka taka jest dopuszczalna i powszechnie stosowana.
Zarządca sukcesyjny a podatek od nieruchomości
Autor uważa, że zarządca sukcesyjny nie może być stroną takiego postępowania.
Przepis art. 29 ustawy o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw (dalej: ZarządSukcU) stanowi, że od chwili ustanowienia zarządu sukcesyjnego zarządca sukcesyjny wykonuje prawa i obowiązki zmarłego przedsiębiorcy wynikające z wykonywanej przez niego działalności gospodarczej oraz prawa i obowiązki wynikające z prowadzenia przedsiębiorstwa w spadku.
Z kolei w art. 49 ZarządSukcU wymieniono, w zakresie jakich podatków przedsiębiorstwo w spadku jest jednostką organizacyjną niemającą osobowości prawnej. Nie ma wśród nich podatku od nieruchomości.
Również art. 3 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (dalej: PodLokU) nie wymienia wśród podatników podatku od nieruchomości zarządcy sukcesyjnego. Podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne bądź jednostki organizacyjne, będące spadkobiercami zmarłego przedsiębiorcy i te osoby powinny być stronami postępowania.
Nowelizacja Kodeksu wyborczego opublikowana. E‑poparcie kandydatów od 2027 r.
Cyfrowe poparcie kandydatów – najważniejsza zmiana
Nowelizacja z 23.1.2026 r. dodaje do Kodeksu wyborczego nowy rozdział 11b, ustanawiający „portal poparcia”, czyli centralny system teleinformatyczny umożliwiający wyborcom udzielanie poparcia:
1) kandydatom na prezydenta,
2) kandydatom na senatorów,
3) listom kandydatów do Sejmu,
4) listom do Parlamentu Europejskiego.
E‑poparcie będzie uwierzytelniane m.in. Profilem Zaufanym, podpisem osobistym lub kwalifikowanym e‑podpisem.
Zasady działania portalu i przetwarzania danych
Portal będzie odpowiadał nie tylko za przyjmowanie poparć, ale również ich weryfikację, także tych wprowadzonych do systemu z list papierowych. Za utrzymanie portalu odpowiada minister właściwy ds. informatyzacji, a za bezpieczny dostęp instytucji wyborczych – minister właściwy ds. wewnętrznych.
Zakres danych przetwarzanych w portalu obejmuje m.in.:
1) dane komitetu i pełnomocników,
2) imię, nazwisko i PESEL wyborcy,
3) adres zameldowania lub zamieszkania,
4) datę udzielenia poparcia.
Zasady bezpieczeństwa określa Szef Krajowego Biura Wyborczego, zgodnie z wymaganiami RODO.
Kiedy system e‑poparcia zacznie działać?
Choć pierwotne doniesienia medialne sugerowały 6‑miesięczne vacatio legis, ostateczna wersja ustawy przewiduje 12‑miesięczne vacatio legis dla całej ustawy, czyli wejście w życie: 17.2.2027 r.
Wyjątek stanowi art. 3 ustawy, który wejdzie w życie po 14 dniach, czyli 3.3.2026 r. Artykuł 3 dotyczy przygotowania systemu teleinformatycznego oraz przekazania kodu źródłowego portalu poparcia Państwowej Komisji Wyborczej — rozwiązania te wymagają czasu na wdrożenie i testy, stąd szybsze wejście w życie tego przepisu.
Po co te zmiany?
Nowelizacja ma na celu:
1) zwiększenie przejrzystości i bezpieczeństwa procesu poparcia,
2) ograniczenie nadużyć związanych z listami papierowymi,
3) ułatwienie udziału obywateli w procedurach wyborczych.
Według szacunków koszt budowy portalu to ok. 10 mln zł, a utrzymania – 1 mln zł rocznie.
Podsumowanie
- E‑poparcie będzie możliwe dopiero od 17.2.2027 r. (po 12 miesiącach od ogłoszenia).
- Artykuł 3, dotyczący przygotowania systemu, obowiązuje już od 3.3.2026 r.
- Portal poparcia obejmie wybory: prezydenckie, parlamentarne i do PE.
- System nie zastępuje formy papierowej – funkcjonować będą równolegle.
Źródło: prezydent.pl
Przymusowa sprzedaż nieruchomości lokalowej
Z żądaniem, o którym mowa w art. 16 ust. 1 ustawy o własności lokali (dalej: WłLokU), występuje zarząd spółdzielni na wniosek większości właścicieli lokali w budynku lub budynkach położonych w obrębie danej nieruchomości.
W odpowiedzi na zadane pytanie w pierwszej kolejności konieczne jest ustalenie, czy mamy do czynienia z wyodrębnionym lokalem stanowiącym samodzielną nieruchomość, czy też ze spółdzielczym prawem własnościowym. Ustalenie podstawy prawnej sprawowanego przez spółdzielnię zarządu ma znaczenie dla ustalenia reżimu prawnego, z uwzględnieniem którego należy rozpoznać przedstawione zagadnienie – a więc, czy znajdują zastosowanie przepisy WłLokU, czy też – tylko i wyłącznie lub choćby uzupełniającego – ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych (dalej: SpMieszkU).
Jeżeli mamy tu do czynienia z wyodrębnionym lokalem (mieszkalnym lub o innym przeznaczeniu), to zastosowanie znajdą przepisy WłLokU. Zgodnie z art. 16 ust. 1 WłLokU, jeżeli właściciel lokalu zalega długotrwale z zapłatą należnych od niego opłat lub wykracza w sposób rażący lub uporczywy przeciwko obowiązującemu porządkowi domowemu albo przez swoje niewłaściwe zachowanie czyni korzystanie z innych lokali lub nieruchomości wspólnej uciążliwym, wspólnota mieszkaniowa może w trybie procesu żądać sprzedaży lokalu w drodze licytacji na podstawie przepisów KPC o egzekucji z nieruchomości.
Choć przesłanki umożliwiające skorzystanie z regulacji zawartej w art. 16 WłLokU zostały określone poprzez użycie pojęć niedookreślonych, to jednak z odwołaniem się do bogatego orzecznictwa sądowego wyjaśnia się, jak prawidłowo zakwalifikować postępowanie właściciela lokalu (a więc na podstawie jakich kryteriów ustalić, czy dany stan faktyczny „podpada” pod regulację omawianego przepisu, czy też nie).
I tak, w odniesieniu do przesłanki rażącego lub uporczywego wykraczania przez właściciela lokalu przeciwko porządkowi domowemu, wyjaśnia się, że przesłankę tę należy uznać za spełnioną zarówno wtedy, gdy wykraczanie przeciwko porządkowi domowemu charakteryzuje się wyłącznie jedną cechą (a więc jest tylko rażące, względnie tylko uporczywe), jak i wtedy, gdy charakteryzuje się ono jednocześnie obiema tymi cechami (a więc jest zarówno rażące, jak i uporczywe). Słowo „uporczywy” oznacza „utrzymujący się długo lub ciągle powtarzający się”. Podstawowym (językowym) kryterium pozwalającym na zakwalifikowanie danego zachowania jako uporczywe jest zatem upływ czasu. W doktrynie wskazuje się jednak – z powołaniem na orzecznictwo sądów karnych – że dla uznania danego zachowania za uporczywe, oprócz przesądzenia o jego trwałości, konieczne jest wykazanie, że jest ono celowo ukierunkowane na uprzykrzenie korzystania przez pozostałych właścicieli z nieruchomości wspólnej lub innych lokali. Z kolei „rażące” wykraczanie przeciwko porządkowi domowemu to takie, które jest wyraźne, rzucające się w oczy. W tym przypadku ocenie podlega stopień naruszenia porządku domowego. W konsekwencji drobne uchybienia nie mogą uzasadniać roszczenia o przymusową sprzedaż lokalu (chyba że są długotrwałe – wówczas mogą uzasadniać przymusową sprzedaż lokalu na podstawie pierwszej przesłanki). Rażące wykroczenie – w przeciwieństwie do uporczywego – może więc mieć charakter zachowania jednorazowego.
Sama sprawa o przymusową sprzedaż lokalu ma przy tym charakter sprawy majątkowej, ponieważ jest uwarunkowana interesem ekonomicznym pozostałych właścicieli lokali. W konsekwencji właściwość rzeczowa sądu powinna być ustalona w oparciu o wartość przedmiotu sporu. Tę stanowić będzie z kolei wartość lokalu, który ma zostać sprzedany, zaokrąglona w górę do pełnego złotego.
W typowej sytuacji, a więc w przypadku, gdy lokal znajduje się w budynku wspólnoty mieszkaniowej, skorzystanie z regulacji przewidzianej w art. 16 WłLokU wymaga uchwały właścicieli lokali, wyrażającej zgodę na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu nieruchomością wspólną (art. 22 ust. 3 pkt 7 WłlokU).
Jeśli z kolei mamy do czynienia z nabyciem wyodrębnionego lokalu w budynku zarządzanym przez spółdzielnię mieszkaniową lub z wyodrębnieniem indywidualnej własności lokalu z zasobów spółdzielczych, to do czasu wyodrębnienia własności ostatniego lokalu (lub podjęcia uchwały większością głosów przez właścicieli dotychczas wyodrębnionych lokali) zarząd nieruchomością wspólną sprawowany jest przez spółdzielnię mieszkaniową na zasadach określonych w art. 241-271 SpMieszkU.
Tak też – w typowej sytuacji – zgodnie z art. 27 ust. 5 SpMieszkU, z żądaniem, o którym mowa w art. 16 ust. 1 WłLokU występuje zarząd spółdzielni na wniosek większości właścicieli lokali w budynku lub budynkach położonych w obrębie danej nieruchomości.
Zwrot kosztów wykorzystania prywatnego samochodu podczas akcji kurierskiej
Osoba powołana na kuriera może domagać się zwrotu kosztów, gdy w tym celu musi wykorzystywać prywatny samochód w czasie akcji kurierskiej. W tym celu powinna złożyć wniosek o zwrot kosztów. Rozliczenia można dokonać w formie ryczałtu za kilometr (tzw. kilometrówka) bądź przy pełnym wykazaniu kosztów przejazdu konkretnego pojazdu.
Zgodnie z art. 618 ust. 1 ObrOjczyznyU, na osoby posiadające obywatelstwo polskie, które ukończyły 16., a nie przekroczyły 60. roku życia, może być nałożony obowiązek świadczeń osobistych polegających na wykonywaniu różnego rodzaju prac doraźnych na rzecz przygotowania obrony państwa albo zwalczania klęsk żywiołowych, likwidacji ich skutków oraz zarządzania kryzysowego.
Jak zaś stanowi art. 618 ust. 2 ObrOjczyznyU, obowiązek świadczeń osobistych może obejmować również obowiązek użycia posiadanych narzędzi prostych, a w stosunku do osób wykonujących świadczenia polegające na doręczaniu dokumentów powołania do służby wojskowej oraz wezwań do wykonania świadczeń, zwanych dalej kurierami – także posiadanych środków transportowych.
Obowiązek świadczeń osobistych, w tym kurierskich, nakładany jest decyzją administracyjną wójta (burmistrza, prezydenta miasta), na wniosek szefa wojskowego centrum rekrutacji, kierownika jednostki przewidzianej do militaryzacji lub kierownika jednostki organizacyjnej wykonującej zadania na potrzeby obrony państwa, o której mowa w art. 628 ust. 3 ObrOjczyznyU (art. 620 ust. 1 ObrOjczyznyU).
Kwestie kosztów wykonania świadczenia osobistego reguluje art. 622 ObrOjczyznyU. Ustawa przewiduje, że wykonującemu świadczenia osobiste należy się:
1) ryczałt godzinowy za wykonanie świadczenia (art. 622 ust. 1 ObrOjczyznyU) lub należność pieniężna za wykonywanie świadczeń w czasie urlopu;
2) wynagrodzenie za czas opuszczony w pracy, a nieopłacony przez pracodawcę (art. 622 ust. 2 ObrOjczyznyU);
3) bezpłatne wyżywienie (art. 622 ust. 5 ObrOjczyznyU);
4) zwrot (art. 622 ust. 6 ObrOjczyznyU):
a) kosztów przejazdu do miejsca wykonywania świadczenia osobistego,
b) kosztów powrotu do miejsca pobytu stałego albo pobytu czasowego trwającego ponad 3 miesiące.
Jak stanowi art. 622 ust. 6 ObrOjczyznyU, koszty zwrotu ponosi jednostka organizacyjna, na której rzecz wykonywane jest świadczenie. Przepis ten nie ryczałtuje tego zwrotu.
Kurier, w celu uzyskania ww. zwrotu, winien złożyć wniosek o zwrot kosztów – określając, czy rozliczenie ma się dokonać za jeden kilometr, czy przy pełnym wykazaniu wykorzystanego paliwa (o ile jednostka organizacyjna dopuści taki sposób rozliczenia). Zwrot kosztów przejazdu odpowiadający zasadom racjonalności, najczęściej realizowany w formie stawki za kilometr (tzw. kilometrówka). Przepisy ObrOjczyznyU nie określają szczegółowego sposobu rozliczenia kosztów przejazdu.
Aktualne zasady wnoszenia odwołań i innych pism do KIO
Urząd Zamówień Publicznych podkreśla, że odwołania oraz zgłoszenia przystąpienia do postępowania odwoławczego mogą być – zgodnie z obowiązującymi przepisami – wnoszone do Prezesa KIO na trzy równorzędnie dopuszczalne sposoby:
- na adres do doręczeń elektronicznych (eDoręczenia) UZP: AE:PL3839018806HVTGC26 (dostępny także na stronie UZP: https://www.gov.pl/web/uzp/korespondencja-w-sprawach-odwolawczych2),
- za pośrednictwem platformy ePUAP, przy użyciu funkcji „Pismo ogólne do podmiotu publicznego”: https://epuap.gov.pl oraz
- w formie pisemnej, poprzez operatora pocztowego, osobiście lub przez posłańca.
Wprawdzie ww. sposoby podaje się jako równorzędne, ale UZP rekomenduje, aby wobec zbliżających się zmian legislacyjnych (tj. nowelizacji rozporządzenia w sprawie postępowania przy rozpoznawaniu odwołań w związku ze zmianami PrZamPubl, które zaczną obowiązywać 13.3.2026 r.) kierować odwołania i przystąpienia przede wszystkim przez eDoręczenia.
W sprawach innych niż wniesienie odwołania lub zgłoszenia przystąpienia do postępowania odwoławczego (tj. w odniesieniu do korespondencji uzupełniającej i pomocniczej) dopuszczalna jest korespondencja e-mail na adres: odwolania@uzp.gov.pl.
Z uwagi na identyfikowane problemy (nie tylko techniczne) w obszarze dotyczącym postępowań odwoławczych UZP zwraca uwagę na potrzebę unikania wielokrotnego wnoszenia tej samej korespondencji (tych samych dokumentów lub pism) kilkoma różnymi kanałami jednocześnie (np. eDoręczenia + ePUAP + email + forma papierowa). Takie działania bowiem co do zasady nie przyspieszają obsługi sprawy, lecz ją przedłużają (tj. powodują konieczność ręcznego porównywania treści kilku wersji tego samego pisma, weryfikacji, czy kolejne wpływy zawierają identyczne dokumenty, czy też różnią się zakresem, ustalenia, które z pism należy uznać za właściwe i skutecznie wniesione, dodatkowego odnotowywania wielokrotnych wpływów w rejestrach korespondencji).
Jednocześnie wskazuje się, że dopuszczalne jest przesłanie tego samego pisma również drugim kanałem, ale tylko wyjątkowo, jeżeli w chwili wnoszenia pisma wystąpią problemy techniczne z wybranym kanałem (np. komunikat błędu, przerwa w działaniu systemu). Niemniej w takim przypadku konieczne jest dołączenie dowodów wystąpienia problemów technicznych (np. zrzuty ekranu z komunikatem błędu), a także wyraźne wskazanie w treści pisma, że zostało ono przesłane także innym kanałem, wraz z podaniem daty i sposobu wysyłki.
Ponadto UZP zaleca, aby każde pismo – niezależnie od kanału doręczenia i roli nadawcy – zawierało: dane nadawcy pisma z określeniem jego roli (odwołujący/przystępujący/zamawiający), datę wniesienia odwołania (jeżeli dotyczy), numer i nazwę postępowania o udzielenie zamówienia, dane zamawiającego, dane strony uczestniczącej (np. odwołującego lub przystępującego), sygnaturę sprawy odwoławczej, jeśli została nadana.
Źródło z 10.2.2026 r.: https://www.gov.pl/web/uzp/przywrocenie-funkcjonalnosci-e-puap-i-aktualne-zasady-wnoszenia-odwolan
Powrót z przerwy rodzicielskiej a likwidacja stanowiska
Jeśli pracownica, o której mowa w pytaniu zakwestionuje równorzędny charakter pracy, do której kieruje ją pracodawca po powrocie z przerwy rodzicielskiej i nie zgodzi się na pracę w innym wydziale, to pracodawca powinien przywrócić ją do pracy na dotychczasowym stanowisku i uruchomić procedurę likwidacji stanowiska pracy w jej wydziale.
Pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę w okresie od dnia złożenia przez pracownika uprawnionego do urlopu wychowawczego wniosku o obniżenie wymiaru czasu pracy – do dnia powrotu do nieobniżonego wymiaru czasu pracy, nie dłużej jednak niż przez łączny okres 12 miesięcy (art. 1868 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy; dalej: KP). W przypadku złożenia przez pracownika wniosku wcześniej niż 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z obniżonego wymiaru czasu pracy, zakaz ten zaczyna obowiązywać na 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z obniżonego wymiaru czasu pracy.
Po zakończeniu urlopu rodzicielskiego pracodawca ma obowiązek dopuszczenia pracownika do pracy na dotychczasowym stanowisku, a jeżeli nie jest to możliwe – na stanowisku równorzędnym z zajmowanym przed rozpoczęciem urlopu na warunkach nie mniej korzystnych od tych, które obowiązywałyby, gdyby pracownik nie korzystał z urlopu (art. 1864 KP). Na takich warunkach pracownik ma obowiązek podjęcia pracy po powrocie z urlopu rodzicielskiego. Oznacza to obowiązek podjęcia pracy na stanowisku wskazanym przez pracodawcę, o ile jest ono równorzędne. Stanowisko „równorzędne” to takie, na którym wykonywana jest praca tego samego rodzaju, które gwarantuje wynagrodzenie na dotychczasowym poziomie i zapewnia dotychczasową pozycję zawodową oraz możliwości awansowe nie mniejsze od posiadanych poprzednio (por. uchw. SN z 27.9.1979 r., I PZP 37/79, OSNC 1980, Nr 2, poz. 22). Odmowa podjęcia zaproponowanej pracy jest działaniem kwalifikowanym w orzecznictwie Sądu Najwyższego jako ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych (art. 52 § 1 pkt 1 KP), uzasadniając tym samym rozwiązanie z pracownikiem umowy o pracę bez wypowiedzenia (wyrok SN z 27.10.2015 r., III PK 13/15, MoPr 2016, Nr 4, s. 170). Jeśli stanowisko proponowane przez pracodawcę nie będzie miało charakteru stanowiska równorzędnego, to pracodawca powinien przywrócić pracownika do pracy na dotychczasowym stanowisku i rozpocząć procedurę zwolnienia indywidualnego (o ile zatrudnia co najmniej 20 osób).
W przypadku objęcia pracownika ochroną w związku ze złożeniem przez pracownika uprawnionego do urlopu wychowawczego wniosku o obniżenie wymiaru czasu pracy, rozwiązanie przez pracodawcę umowy jest dopuszczalne:
1) w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy,
2) gdy zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika,
3) u pracodawcy zatrudniającego co najmniej 20 pracowników – w przypadku zwolnienia grupowego lub indywidualnego (art. 1, art. 10 ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy).
W przypadku zwolnienia indywidualnego wypowiedzenie jest dopuszczalne w każdym czasie tzw. obniżenia wymiaru, gdy pracownik nie jest objęty ochroną związkową z tytułu członkostwa lub nie jest przez związek reprezentowany (por. uchwała SN z 15.2.2006 r., II PZP 13/05, OSNP 2006, Nr 21-22, poz. 315). Jeśli jednak pracownik jest objęty ochroną związkową lub jest przez związek reprezentowany, to warunkiem dopuszczalności wypowiedzenia umowy o pracę jest brak sprzeciwu związku. Jeśli związek złoży sprzeciw, to możliwe jest jedynie wypowiedzenie warunków pracy i płacy z obowiązkiem zapewnienia wyrównania wynagrodzenia przez okres 6 miesięcy w przypadku jego obniżenia.
W związku z tym, że w wydziale, o którym mowa w pytaniu, zatrudnionych jest trzech pracowników, a pracodawca podjął decyzję o redukcji jednego etatu, konieczne jest zastosowanie obiektywnych kryteriów doboru pracowników do zwolnienia oraz odniesienie się do nich w uzasadnieniu wypowiedzenia, tj. wyjaśnienie, dlaczego wybrano konkretne osoby spośród wszystkich zatrudnionych na tym samym stanowisku.
Podsumowując, po powrocie z urlopu rodzicielskiego pracodawca ma obwiązek dopuszczenia pracownika do pracy na dotychczasowym lub równorzędnym stanowisku. Pracownik, który złożył wniosek o obniżenie wymiaru etatu jest objęty ochroną stosunku pracy przez okres maksymalnie do 12 miesięcy. Od tej ochrony istnieją wyjątki, możliwe jest wypowiedzenie umowy w związku z redukcją stanowisk. W takiej sytuacji konieczne jest uzasadnienie doboru pracownika do zwolnienia, przy czym nie może być ono związane z faktem korzystania przez pracownika z uprawnień rodzicielskich. Pracownikowi zwolnionemu z przyczyn go niedotyczących przysługuje odprawa.
