W art. 125 ust. 2 OchrCywU przewidziano powstanie korpusu obrony cywilnej, który ma obejmować personel obrony cywilnej oraz krajową rezerwę obrony cywilnej. Do personelu obrony cywilnej mają należeć m.in. osoby, którym nadano przydział mobilizacyjny obrony cywilnej (art. 125 ust. 3 OchrCywU).
Wskazany przydział nadaje zasadniczo wojewoda właściwy ze względu na siedzibę podmiotu ochrony ludności, z własnej inicjatywy lub na wniosek wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starosty albo marszałka województwa, po uzgodnieniu z właściwym miejscowo szefem wojskowego centrum rekrutacji (art. 135 ust. 1 pkt 1 OchrCywU). Właśnie w tej regulacji zaznaczono rolę organów samorządowych, tj. wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starosty albo marszałka województwa. Wskazane organy samorządowe pełnią więc rolę wnioskodawców co do nadania przydziału mobilizacyjnego obrony cywilnej. Należy zaznaczyć, że organy te są jednocześnie organami ochrony ludności, o których mowa w art. 9 ust. 1 OchrCywU, a z chwilą wprowadzenia stanu wojennego i w czasie wojny organy ochrony ludności stają się organami obrony cywilnej (art. 2 ust. 3 pkt 2 OchrCywU).
Nadanie tego przydziału wymaga uzgodnienia z szefem wojskowego centrum rekrutacji, a nie zasięgnięcia opinii od tego organu. Zatem niezbędne jest wiążące stanowisko szefa wojskowego centrum rekrutacji, co ma związek z pewnym priorytetem służby wojskowej – art. 3 ust. 4 ustawy o obronie Ojczyzny (J. Dolny, Korpus obrony cywilnej i jego współdziałanie z Siłami Zbrojnymi w świetle ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, Wojskowy Przegląd Prawniczy 1/2025).
Wojewoda może upoważnić organ składający wniosek do dokonania uzgodnienia z właściwym miejscowo szefem wojskowego centrum rekrutacji (art. 135 ust. 1a OchrCywU). Wójt (burmistrz, prezydent miasta) wnioskuje o nadanie przydziału mobilizacyjnego obrony cywilnej za pośrednictwem starosty (art. 135 ust. 2 OchrCywU). Ustawodawca uznał więc, że starosta ma pełnić rolę pośrednika w tym zakresie. Co ważne, zadania wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starosty i marszałka województwa z zakresu wnioskowania o nadanie przydziałów mobilizacyjnych obrony cywilnej są wykonywane jako zadania zlecone z zakresu administracji rządowej (art. 135 ust. 9 OchrCywU).
Zgodnie z art. 134 ust. 1 OchrCywU przydział mobilizacyjny obrony cywilnej można nadać m.in. osobie zatrudnionej w urzędzie obsługującym organ ochrony ludności lub obrony cywilnej (np. w urzędzie gminy) oraz osobie zatrudnionej w podmiocie ochrony ludności albo podmiocie obrony cywilnej (np. w miejskiej jednostce organizacyjnej). Osoby, którym nadano przydział mobilizacyjny obrony cywilnej, podlegają powołaniu w terminie i miejscu określonych w wezwaniu (art. 139 ust. 1 OchrCywU).
Osoby, które w dniu 1 stycznia 2025 r. miały nadany przydział organizacyjno-mobilizacyjny do urzędu obsługującego organ ochrony ludności albo do podmiotu ochrony ludności, albo do podmiotów, o których mowa w art. 134 ust. 1 pkt 3 OchrCywU, które zostały wyłączone z wykazu jednostek przewidzianych do militaryzacji, uznaje się za wchodzące w skład korpusu obrony cywilnej, a w przypadku nadania tym osobom przydziałów mobilizacyjnych nie stosuje się wymogu, o którym mowa w art. 135 ust. 1 OchrCywU, w zakresie uzgodnienia nadania tego przydziału z wojskowym centrum rekrutacji (art. 207a OchrCywU). Wobec tego ustawodawca przewidział wyjątek od obowiązku uzgadniania z art. 135 ust. 1 OchrCywU. Warto zaznaczyć, że regulacja art. 207a OchrCywU nie obowiązywała od początku wejścia w życie ustawy, tylko została dodana na mocy ZmOchrCywU26.
Sposób i tryb nadawania i uchylania przydziałów mobilizacyjnych obrony cywilnej ma określić w drodze rozporządzenia minister właściwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej (art. 140 OchrCywU). Aktualnie – na dzień sporządzenia opracowania – w obrocie prawnym nie funkcjonuje takie rozporządzenie. Rozporządzenie w sprawie powoływania do służby w obronie cywilnej oraz Ewidencji Obrony Cywilnej – na skutek nowelizacji OchrCywU z 17.4.2026 r. – zostało uznane za uchylone z dniem 29.5.2026 r. Tak więc zagadnienia przydziałów mobilizacyjnych i powoływania do służby w obronie cywilnej nie są obecnie wyczerpująco uregulowane. Można uznać, że do czasu wejścia w życie nowego rozporządzenia, na podstawie art. 140 OchrCywU, mamy do czynienia ze zjawiskiem luki prawnej. Sytuacja ta z pewnością nie wpływa pozytywnie na budowanie odporności państwa polskiego, ponieważ utrudnione jest tworzenie personelu obrony cywilnej. Natomiast w czasach potęgującej eskalacji ze strony Rosji kwestie te powinny posiadać wysoki priorytet.
Artykuł pochodzi z Systemu Legalis Administracja. Zaloguj się po więcej lub wykup dostęp >>
