Ustawa z 11.3.2022 r. o obronie Ojczyzny (dalej: ObrOjczyznyU) w art. 620 ust. 1 stanowi, że wójt (burmistrz, prezydent miasta) nakłada, w drodze decyzji administracyjnej, obowiązek świadczeń osobistych na wniosek szefa wojskowego centrum rekrutacji, kierownika jednostki przewidzianej do militaryzacji lub kierownika jednostki organizacyjnej wykonującej zadania na potrzeby obrony państwa.
W § 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie świadczeń osobistych na rzecz obrony w czasie pokoju (dalej: ŚwiadObrProkR) wskazano, co ma zawierać wniosek o nałożenie świadczeń osobistych w czasie pokoju. Wzór decyzji o nałożeniu obowiązku wykonania świadczenia osobistego jest określony w załączniku nr 2 do ŚwiadObrProkR (§ 3 ust. 1 ŚwiadObrProkR).
W § 18 ŚwiadObrProkR przewidziano uchylenie i wygaśnięcie decyzji o przeznaczeniu osoby do funkcji kuriera oraz o przeznaczeniu do wykonania świadczeń osobistych planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, a więc decyzji określonych w art. 621 ObrOjczyznyU. Natomiast z treści zapytania wynika, że chodzi o decyzję z art. 620 ust. 1 ObrOjczyznyU. Zatem § 18 ŚwiadObrProkR nie miałby wtedy zastosowania. Dlatego też w takim wypadku należałoby poszukiwać podstaw prawnych przytoczonych w zapytaniu decyzji w ustawie – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: KPA).
W przypadku decyzji umarzającej z powodu bezprzedmiotowości postępowania podstawą prawną powinien być art. 105 § 1 KPA.
W odniesieniu do decyzji zmieniającej lub uchylającej, należy rozważyć zastosowanie art. 155 KPA. Regulacja ta stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28.1.2020 r. (II OSK 624/18, Legalis): „Decyzja nakładająca obowiązek jest decyzją tworzącą prawo, a to wyłącza zastosowanie do niej trybu unormowanego w art. 154 Kodeksu postępowania administracyjnego”. Zatem, w mojej ocenie, zastosowanie trybu art. 154 KPA – dotyczącego decyzji na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa – w takich sprawach jest niezasadne.
Jeżeli jednak przedmiot zapytania dotyczy decyzji o przeznaczeniu osoby do funkcji kuriera lub o przeznaczeniu do wykonania świadczeń osobistych planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, to podstawa prawna decyzji o uchyleniu lub wygaśnięciu powinna zawierać odpowiednią jednostkę § 18 ŚwiadObrProkR. Na przykład – § 18 ust. 1 pkt 1 lit. „c” ŚwiadObrProkR w przypadku uchylenia decyzji na wniosek jednostki organizacyjnej, na rzecz której świadczenie osobiste miało być wykonywane – w przypadku ustania potrzeby korzystania ze świadczeń osobistych.
