Świadczenia rodzinne. Procedury i zasady przyznawania prawa do świadczeń rodzinnych w praktyce

  • Świadczenia rodzinne są zagadnieniem priorytetowym dla instytucji publicznych odpowiedzialnych za politykę wspierania rodzin z dziećmi. Przepisy w tej materii ulegały częstym zmianom, m.in.: ustawą z 7.7.2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodziny (Dz.U. z 2017 r. poz. 1428), co spowodowało liczne trudności w ich interpretacji.
  • Poradnik omawia procedurę postępowania w sprawie ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, uwzględniając najczęściej występujące trudności z tym związane. Publikacja odpowiada na pytania dotyczące, m.in.: ustalenia wysokości dochodu na członka w rodzinie, odwołania wnioskodawcy do SKO, zmiany terminów przyjmowania i rozpatrywania wniosków.
  • Publikacja wzbogacona o aktualne wzory decyzji, liczne przykłady i praktyczne wskazówki, szczególnie pomocne dla osób zajmujących się procedurą przyznawania świadczeń rodzinnych w gminach.

Fragment tekstu z poradnika:

Ponowne zatrudnienie u tego samego pracodawcy

Ustawa z 7.7.2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz.U. z 2017 r. poz. 1428; dalej: ZmSysWspRodzU17) wprowadziła w zakresie utraty dochodu nową regulację odnosząca się do „pozorowanej utraty zatrudnienia” – pozorowanej, ponieważ chodzi o osobę, która traci wcześniejsze zatrudnienie u danego pracodawcy, ale w okresie do 3 miesięcy zatrudnia się u niego ponownie (często z niższym wynagrodzeniem).

Zgodnie z nowymi zasadami, jeżeli dochodzi do utraty zatrudnienia, a następnie podejmowane jest nowe zatrudnienie u tego samego pracodawcy w okresie przed upływem 3 miesięcy od utraty – dochód nie jest utracany. Zmiana ta wynika z nowego brzmienia art. 5 ust. 4c ustawy z 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1952 ze zm.; dalej: ŚwRodzU), zgodnie z którym przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu nie stosuje się do dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i dochodu z tytułu wyrejestrowania lub rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej, jeżeli członek rodziny, osoba ucząca się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego utracili dochód z tych tytułów i w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia utraty dochodu, uzyskali dochód u tego samego pracodawcy lub zleceniodawcy, lub zamawiającego dzieło lub ponownie rozpoczęli pozarolniczą działalność gospodarczą.

Poniżej zaprezentowano kilka przykładów pokazujących zastosowanie nowej regulacji w praktyce.

Przykład

Skład rodziny:
1) Anna Nowak – wnioskodawczyni,
2) Jan Nowak – mąż, ojciec dzieci,
3) Artur Nowak – syn (16 lat, uczeń liceum),
4) Amelia Nowak – córka (7 lat, uczennica szkoły podstawowej),
5) Angelika Nowak – córka (3 lata, dziecko w domu, orzeczenie o niepełnosprawności, termin ważności orzeczenia – 30.9.2019 r.).

Dochód:
1) Anny Nowak – 41 500 zł (netto) za 2016 r. (zatrudnienie na umowę o pracę od 2003 r.),
2) Jana Nowaka – 51 500 zł (netto) za 2016 r. (zatrudnienie na umowę o pracę od 1.1.2014 r. do 30.6.2017 r. u pracodawcy XYZ Sp. z o.o., ponowne zatrudnienie na umowę o pracę od 1.8.2017 r. u pracodawcy XYZ Sp. z o.o. – ten sam pracodawca),
3) brak dochodów nieopodatkowanych małżeństwa.

Kryterium dochodowe: 5 × 764 zł = 3820 zł.

Jan Nowak 1.8.2017 r. podjął ponownie zatrudnienie na umowę o pracę u tego samego pracodawcy, tzn. XYZ Sp. z o.o. W związku z tym, że od dnia utraty zatrudnienia nie upłynęły 3 miesiące, nie ma zastosowania przepis dotyczący utraty dochodu.

Uwzględniając więc dochody państwa Nowaków z 2016 r., organ stwierdził, że kryterium dochodowe zostało przekroczone. Nie jest zatem możliwe ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na 3 dzieci. Organ wydał więc decyzję odmowną.

 

Przykład

Skład rodziny:
1) Anna Nowak – wnioskodawczyni,
2) Jan Nowak – mąż, ojciec dzieci,
3) Artur Nowak – syn (16 lat, uczeń liceum),
4) Amelia Nowak – córka (7 lat, uczennica szkoły podstawowej),
5) Angelika Nowak – córka (3 lata, dziecko w domu, orzeczenie o niepełnosprawności, termin ważności orzeczenia – 30.11.2018 r.).

Dochód:
1) Anny Nowak – 24 500 zł (netto) za 2016 r. (zatrudnienie na umowę o pracę od 2003 r.),
2) Jana Nowaka – 21 500 zł (netto) za 2016 r. (zatrudnienie na umowę o pracę od 1.8.2016 r. do 30.4.2017 r. u pracodawcy XYZ Sp. z o.o., ponowne zatrudnienie na umowę o pracę od 1.6.2017 r. u pracodawcy XYZ Sp. z o.o. – ten sam pracodawca),
3) brak dochodów nieopodatkowanych małżeństwa.

Kryterium dochodowe: 5 × 764 zł = 3820 zł.

Anna Nowak 21.8.2017 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do niego na 3 dzieci. W związku z tym, że członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenia rodzinne przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 764 zł (art. 5 ust. 2 ŚwRodzU w związku z art. 32 ust. 1 pkt 2 ZmSysWspRodzU17). W przypadku tej rodziny brany będzie pod uwagę dochód Anny Nowak z 2016 r. w wysokości 24 500 zł (netto) oraz dochód męża w wysokości 21 500 zł (netto). Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 4c ŚwRodzU nie mają tutaj zastosowania przepisy o utracie dochodu. Jan Nowak był zatrudniony na umowę o pracę u pracodawcy XYZ Sp. z o.o. od 1.8.2016 r. do 30.4.2017 r., przedłożone zostało świadectwo pracy potwierdzające zakończenie umowy o pracę. Jan Nowak 1.6.2017 r. podjął jednak ponownie zatrudnienie na umowę o pracę u tego samego pracodawcy, tzn. XYZ Sp. z o.o. W związku z tym, że od dnia utraty zatrudnienia nie upłynęły 3 miesiące, nie ma zastosowania przepis dotyczący utraty dochodu. Rozpatrując wniosek, organ przyjmuje więc, zgodnie z art. 5 ust. 4a ŚwRodzU, dochód Jana Nowaka z 2016 r. („roku bazowego”) jako uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany (w tym przypadku 5 miesięcy).

Uwzględniając dochody państwa Nowaków z 2016 r., organ stwierdził, że kryterium dochodowe zostało przekroczone. Nie jest zatem możliwe ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na 3 dzieci. Organ wydał więc decyzję odmowną.

 

Przykład

Skład rodziny:
1) Anna Nowak – wnioskodawczyni,
2) Jan Nowak – mąż, ojciec dzieci,
3) Artur Nowak – syn (16 lat, uczeń liceum),
4) Amelia Nowak – córka (7 lat, uczennica szkoły podstawowej),5) Angelika Nowak – córka (3 lata, dziecko w domu, orzeczenie o niepełnosprawności, termin ważności orzeczenia – 30.11.2018 r.).

Dochód:
1) Anny Nowak – 24 500 zł (netto) za 2016 r. (zatrudnienie na umowę o pracę od 2003 r.),
2) Jana Nowaka – 51 500 zł (netto) za 2016 r. (zatrudnienie na umowę o pracę od 1.1.2014 r. do 30.1.2017 r. u pracodawcy XYZ Sp. z o.o., ponowne zatrudnienie na umowę o pracę od 1.6.2017 r. u pracodawcy XYZ Sp. z o.o. – ten sam pracodawca), dochód uzyskany za lipiec 2017 r. 1500 zł netto,3) brak dochodów nieopodatkowanych małżeństwa.

Kryterium dochodowe: 5 × 764 zł = 3820 zł.

Anna Nowak 21.8.2017 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do niego na 3 dzieci. W związku z tym, że członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenia rodzinne przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 764 zł (art. 5 ust. 2 ŚwRodzU w zw. z art. 32 ust. 1 pkt 2 ZmSysWspRodzU17). W przypadku tej rodziny będzie brany pod uwagę dochód Anny Nowak z 2016 r. w wysokości 24 500 zł netto oraz uzyskany „dochód” Jana Nowaka. Jan Nowak był bowiem zatrudniony na umowę o pracę u pracodawcy XYZ Sp. z o.o. od 1.1.2014 r. do 30.1.2017 r., przedłożone zostało świadectwo pracy potwierdzające zakończenie umowy o pracę. Następnie 1.6.2017 r. Jan Nowak podjął ponownie zatrudnienie na umowę o pracę u tego samego pracodawcy, tzn. XYZ Sp. z o.o. W związku z tym, że od dnia utraty zatrudnienia upłynęły 3 miesiące, zastosowanie mają przepisy dotyczące utraty dochodu (art. 5 ust. 4 ŚwRodzU) oraz uzyskania dochodu (art. 5 ust. 4b ŚwRodzU). Rozpatrując wniosek, zgodnie z art. 5 ust. 4 ŚwRodzU, organ „utracił” więc dochód Jana Nowaka z 2016 r. („roku bazowego”). Jednocześnie w związku z zatrudnieniem od 1.6.2017 r. przyjął dochód uzyskany z lipca 2017 r. (dochód za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu) w wysokości 1500 zł (netto) jako dochód uzyskany po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.

Uwzględniając dochody Anny Nowak z 2016 r. oraz dochód uzyskany Jana Nowaka organ stwierdził, że kryterium dochodowe nie zostało przekroczone i przyznał prawo do zasiłku rodzinnego na okres od 1.11.2017 r. do 31.10.2018 r. na 3 dzieci.

Ustawodawca wprowadził również regulację odnoszącą się do kwestii weryfikacji utraty dochodu. Na etapie składania wniosku nie zawsze jest możliwe ustalenie, czy utrata zatrudnienia (dochodu) jest rzeczywista i zgodna z art. 5 ust. 4 ŚwRodzU. Jeżeli bowiem utrata nastąpiła tuż przed złożeniem wniosku o ustalenie prawa do świadczenia rodzinnego lub tuż przed jego rozpatrzeniem, konieczne jest zweryfikowanie, czy w okresie 3 miesięcy od chwili utraty zatrudnienia nie nastąpiło ponowne zatrudnienie u tego samego pracodawcy. W tym celu organ dokonuje weryfikacji, sprawdzając aktualny stan zatrudnienia członka rodziny.

Czynności weryfikacyjne organ podejmuje na podstawie art. 24 ust. 6a ŚwRodzU w zw. z art. 25 ust. 1 ŚwRodzU. Zgodnie z treścią art. 24 ust. 6a ŚwRodzU w przypadku przyznania świadczeń rodzinnych po uwzględnieniu utraty dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej, po upływie 3 miesięcy, licząc od dnia utraty dochodu, ustalone prawo do świadczeń rodzinnych weryfikuje się z uwzględnieniem art. 5 ust. 4c ŚwRodzU. Przepisy art. 25 ust. 1 ŚwRodzU (obowiązek powiadomienia o okolicznościach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych) mają zastosowanie.

Jeżeli w okresie do 3 miesięcy od dnia utraty zatrudnienia zostało ono podjęte ponownie u tego samego pracodawcy, konieczne jest przeprowadzenie postępowania administracyjnego w zakresie zasadności pobierania świadczeń rodzinnych. Takie postępowanie może doprowadzić m.in. do:
1) uchylenia prawa do świadczeń rodzinnych,
2) ustalenia, że świadczenia były nienależnie pobrane,
3) ustalenia, że mimo braku utraty dochodu świadczenia rodzinne się należą.

Zobacz także:

Więcej o świadczeniach rodzinnych znajdziesz w module Pomoc społeczna >>




 

Przetestuj System Legalis

 
Zadzwoń:
22 311 22 22
Koszt połączenia wg taryfy operatora.
lub zostaw swoje dane, a Doradca zdalnie
zbada Twoje potrzeby i uruchomi dostęp:

W polu numeru telefonu należy stosować wyłącznie cyfry (min. 9).


Wyślij

* Pola wymagane

Zasady przetwarzania danych osobowych: Administratorem danych osobowych jest Wydawnictwo C.H.Beck sp. z o.o., Warszawa, ul. Bonifraterska 17, kontakt: daneosobowe[at]beck.pl. Dane przetwarzamy w celu marketingu własnych produktów i usług, w celach wskazanych w treści zgód, jeśli były wyrażane, w celu realizacji obowiązków prawnych, oraz w celach statystycznych. W sytuacjach przewidzianych prawem, przysługują Ci prawa do: dostępu do swoich danych, otrzymania ich kopii, sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, przenoszenia, cofnięcia zgody oraz wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych. Pełne informacje w Polityce prywatności.


Wydawnictwo C.H.Beck
ul. Bonifraterska 17
00-203 Warszawa
Tel: 22 311 22 22
E-mail: legalis@beck.pl
NIP: 522-010-50-28, KRS: 0000155734
Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy
w Warszawie Kapitał Spółki: 88 000 zł

Zasady przetwarzania danych osobowych