Rachunkowość i podatki w instytucjach kultury

  • Poradnik uwzględnia zmiany obowiązujące od 25.1.2017 r. dotyczące, m.in.: leasingu, księgowania różnic inwentaryzacyjnych, odliczania podatku naliczonego, obowiązków związane z Jednolitym Plikiem Kontrolnym.
  • Publikacja praktycznie odpowiada na pytania, m.in.: jak rozliczyć wydatki instytucji kultury, w jaki sposób wyceniać aktywa i pasywa, jak przeprowadzić czynności inwentaryzacyjne oraz w jaki sposób prowadzić ewidencję dotacji otrzymanych z budżetu JST.
  • Książka to pomoc dla głównych księgowych oraz osób odpowiedzialnych za finanse i rozliczenia w instytucjach kultury.
Fragment tekstu z poradnika:
Rozdział IV. Prewspółczynnik odliczenia podatku naliczonego (zakupy związane z czynnościami opodatkowanymi oraz niepodlegającymi opodatkowaniu VAT)

1. Bezpośredni i pośredni związek z działalnością opodatkowaną

W myśl art. 86 ust. 1 ustawy z 11.3.2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 710 ze zm.; dalej: VATU) prawo do odliczenia podatku naliczonego przysługuje w zakresie, w jakim nabyte towary bądź usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Związek pomiędzy nabywanym towarem/usługą a działalnością opodatkowaną prowadzoną przez podatnika może mieć zarówno charakter bezpośredni, jak i pośredni. W tym ostatnim przypadku ocena, czy dany towar/usługa służy pośrednio wykonywaniu czynności opodatkowanych, powinna być dokonywana w sposób obiektywny, przy uwzględnieniu logiki oraz doświadczenia życiowego. Bezpośredni związek wytwarzanych/nabywanych towarów (usług) z działalnością opodatkowaną podatnika zachodzi wówczas, gdy towary (usługi) służą dalszej odsprzedaży bądź też są niezbędne do wytworzenia innych towarów (usług), które po wytworzeniu staną się przedmiotem czynności opodatkowanej podatkiem VAT. Z kolei pośredni związek nabywanych/wytwarzanych towarów (usług) z działalnością opodatkowaną zachodzi wówczas, gdy wiążą się one z całokształtem funkcjonowania przedsiębiorstwa, mając przy tym pośredni związek z działalnością opodatkowaną prowadzoną przez podatnika, a tym samym osiąganym przez niego obrotem z tytułu czynności opodatkowanych. Innymi słowy, pośredni związek nabywanych towarów (usług) z działalnością opodatkowaną zachodzi wówczas, gdy nie przyczyniają się one bezpośrednio do osiągnięcia przez podatnika obrotu, np. przez ich odsprzedaż, ale wpływając na ogólne funkcjonowanie przedsiębiorstwa jako całości, przyczynia się do generowania obrotu przez podatnika.

2. Odliczenie podatku naliczonego przy różnych rodzajach działalności

Powyższa kwestia nie budzi wątpliwości w sytuacji, gdy przedsiębiorca (podatnik VAT) prowadzi działalność w całości podlegającą opodatkowaniu lub w całości zwolnioną z podatku VAT. W pierwszym przypadku przysługuje mu prawo do pełnego odliczenia podatku naliczonego. W drugim zaś prawo do odliczenia nie występuje w ogóle. Jednak należy pamiętać, że znaczne grono podatników prowadzi w sposób równoległy kilka rodzajów działalności gospodarczej. Z czego tylko część z nich uprawnia do odliczenia podatku naliczonego, pozostałe zaś gałęzie wskazanego uprawnienia nie dają. Sytuacja staje się jeszcze bardziej skomplikowana w rozliczeniach dokonywanych przez podmioty zajmujące się kulturą. Jednostki te bowiem wykonują czynności będące w ogóle poza zakresem VATU, czynności zwolnione od podatku VAT oraz czynności opodatkowane rzeczonym podatkiem. Co więcej, między tymi podmiotami nie można postawić znaku równości (jako całą grupą instytucji rozliczających się w ten sam sposób).

Podmioty zajmujące się działalnością kulturalną tworzą bowiem szeroki krąg instytucji publicznych, organizacji pozarządowych i prywatnych. Każda z nich nakierowana jest na inny profil działania (czynności odpłatne, nieodpłatne oraz mieszane).

W myśl art. 1 ust. 1 ustawy z 25.10.1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 862; dalej: DziałKultU) działalność kulturalna polega na tworzeniu, upowszechnianiu i ochronie kultury. Państwo sprawuje mecenat nad działalnością kulturalną polegający na wspieraniu i promocji twórczości, edukacji i oświaty kulturalnej, działań i inicjatyw kulturalnych oraz opieki nad zabytkami (ust. 2 DziałKultU). Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego może wspierać finansowo, w ramach mecenatu państwa, realizację planowanych na dany rok zadań związanych z polityką kulturalną państwa, prowadzonych przez IK i inne podmioty nienależące do sektora finansów publicznych (ust. 3 DziałKultU). Ten mecenat sprawują także organy JST w zakresie ich właściwości (ust. 4 DziałKultU).

Stosownie do art. 2 DziałKultU formami organizacyjnymi działalności kulturalnej są w szczególności: teatry, opery, operetki, filharmonie, orkiestry, instytucje filmowe, kina, muzea, biblioteki, domy kultury, ogniska artystyczne, galerie sztuki oraz ośrodki badań i dokumentacji w różnych dziedzinach kultury.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 DziałKultU podmioty prowadzące działalność kulturalną mogą otrzymywać dotacje celowe na realizację zadań państwowych. Organizacje pozarządowe prowadzące działalność kulturalną mogą otrzymywać dotacje celowe z budżetu państwa, z części, której dysponentem jest minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, na zadania objęte mecenatem państwa, w tym dotacje celowe na finansowanie lub dofinansowanie kosztów realizacji inwestycji.

Jak wskazano powyżej, formami organizacyjnymi działalności kulturalnej są w szczególności: teatry, opery, operetki, filharmonie, orkiestry, instytucje filmowe, kina, muzea, biblioteki, domy kultury, ogniska artystyczne, galerie sztuki oraz ośrodki badań i dokumentacji w różnych dziedzinach kultury. Podmioty te mogą przybierać różne formy działania (jednostki państwowe, samorządowe, prywatne). Do tego finanse na prowadzenie działalności mogą otrzymywać z różnych źródeł (źródła prywatne, dofinansowania „państwowe”).

Część podmiotów zajmujących się kulturą dokonuje jedynie sprzedaży, i to często tylko sprzedaży opodatkowanej podatkiem VAT (np. większość teatrów, kin czy oper).

Przykład
Kino „Syrena” w Łowiczu jest czynnym podatnikiem VAT. W ramach swojej działalności kino sprzedaje bilety na oferowane projekcje filmów. W godzinach przedpołudniowych w seansie uczestniczą najczęściej szkoły podstawowe, po południu i w godzinach wieczornych – osoby indywidualne. Kino dokonuje także sprzedaży przekąsek i napoi. Wynajmuje również powierzchnie reklamowe. Kino nie organizuje żadnych świadczeń nieodpłatnych.

Część wskazanych podmiotów dokonuje wprawdzie sprzedaży (tylko sprzedaży – nie świadcząc żadnych czynności nieodpłatnie), jednak zarówno sprzedaży opodatkowanej podatkiem VAT, jak i zwolnionej z tego podatku (zw).

Przykład
Teatr Miejski w Gdyni jest czynnym podatnikiem VAT. Prowadzi działalność kulturalną z dziedziny teatru, muzyki, baletu i plastyki. Teatr podejmuje wszelkie formy działalności mające na celu tworzenie, upowszechnianie i promowanie kultury. Prowadzi również działalność impresaryjną. Wszystkie swoje czynności teatr wykonuje odpłatnie – wystawia przedstawienia, organizuje koncerty, wynajmuje powierzchnię komercyjną, prowadzi działalność impresaryjną (czynności opodatkowane 8% oraz 23% podatkiem VAT). Dodatkowo teatr prowadzi także działalność edukacyjną i kulturalną korzystającą ze zwolnienia z podatku VAT (zw). Ponadto udostępnia też lokale na cele mieszkalne (czynność zwolniona z podatku VAT – zw).

Pozostaje jeszcze trzeci rodzaj wyżej wymienionych podmiotów. Te ostatnie dokonują zarówno sprzedaży (opodatkowanej podatkiem VAT oraz zwolnionej z tego podatku – zw), jak również wykonują świadczenia statutowe nieodpłatne, które są dotowane z budżetu państwa, budżetów JST lub innych dofinansowań (tzw. czynności poza VAT).

Przykład
Centrum Kultury w Starogardzie Gdańskim jest czynnym podatnikiem VAT. Jest to IK posiadająca osobowość prawną. Centrum Kultury prowadzi działalność kulturalną z dziedziny teatru, muzyki, baletu i plastyki. Podejmuje wszelkie formy działalności mające na celu tworzenie, upowszechnianie i promowanie kultury – sprzedaje bilety na organizowane spektakle teatralne oraz koncerty muzyczne (sprzedaż opodatkowana 8% stawką podatku VAT), wynajmuje powierzchnię (sprzedaż opodatkowana 23% stawką podatku VAT), organizuje (np. na odpłatne zamówienie urzędu miasta) niebiletowane działania kulturalne (występy chóru i zespołu tańca uświetniające imprezy plenerowe gminy) – sprzedaż zwolniona z podatku VAT. Dodatkowo prowadzi także nieodpłatne zajęcia kulturalne dla dzieci i młodzieży. Zajęcia są finansowane z otrzymywanych dotacji – ogólnej oraz celowych (czynności będące poza zakresem VATU).

 

Przykład
Centrum Kultury w Bydgoszczy prowadzi wielokierunkową działalność w dziedzinie promocji kultury, wychowania, edukacji oraz upowszechniania kultury i sztuki. Podstawowym celem działania jest pozyskanie i przygotowanie społeczności lokalnej do aktywnego uczestnictwa w kulturze oraz w promocji kultury w kraju i za granicą. Działania statutowe świadczone nieodpłatnie to w szczególności: ogólnodostępne imprezy kulturalne (konkursy, koncerty), święta okazjonalne (Dni Miasta, Dzień Dziecka, Dzień Matki), dożynki gminne. Działania statutowe świadczone odpłatnie to w szczególności: zajęcia kół zainteresowań: plastycznych, tanecznych, modelarskich, nauki śpiewu lub gry na instrumentach – odpłatność w postaci wpisowego (miesięcznie), bilety wstępu do kina, współorganizacja imprez kulturalnych. Czynności realizowane w ramach działalności gospodarczej (sprzedaży) to w szczególności: usługi reklamowe, wynajem sali, wypożyczenie instrumentu.

Wskazane powyżej druga i trzecia grupa podmiotów zajmujących się kulturą (w ramach niniejszego rozdziału interesuje nas głównie trzecia grupa) bardzo często nie są w stanie dokładnie przyporządkować dokonywanych zakupów do nieodpłatnych świadczeń statutowych oraz działań, które stanowią sprzedaż (opodatkowaną lub zwolnioną z podatku VAT). Te zakupy służą bowiem w części każdej z tych czynności.

Przykład
Centrum Kultury w Starogardzie Gdańskim jest czynnym podatnikiem VAT. Jest to IK, która prowadzi działalność kulturalną z dziedziny teatru, muzyki, baletu i plastyki. Centrum Kultury dokonuje sprzedaży biletów na organizowane spektakle teatralne oraz koncerty muzyczne (sprzedaż opodatkowana 8%), wynajmuje powierzchnię komercyjną (sprzedaż opodatkowana 23%), organizuje (na odpłatne zamówienie urzędu miasta) niebiletowane działania kulturalne (występy chóru i zespołu tańca) – sprzedaż zwolniona od podatku VAT. Dodatkowo prowadzi także nieodpłatne zajęcia kulturalne dla dzieci i młodzieży. Zajęcia są finansowane z otrzymywanych dotacji – ogólnej oraz celowych (czynności będące poza zakresem VATU). Zakupy związane z utrzymaniem i eksploatacją pomieszczeń Centrum Kultury, zakupy wyposażenia oraz rekwizyty teatralne służą zatem jednocześnie czynnościom opodatkowanym podatkiem VAT, zwolnionym z podatku VAT oraz będącym poza zakresem VATU. Powstaje wątpliwość, w jaki sposób Centrum Kultury powinno odliczyć podatek naliczony wynikający z faktur dokumentujących dokonane zakupy.

Powyższe zagadnienie jest przedmiotem regulacji zarówno Dyrektywy VAT, jak i VATU. System odliczania podatku naliczonego powinien być bowiem tak skonstruowany, aby w jak najszerszy sposób pozwalał na odliczenie podatku naliczonego związanego z działalnością dającą prawo do odliczenia podatku i jednocześnie zapobiegał sytuacjom odliczania podatku naliczonego związanego z czynnościami, które nie dają takiego prawa.

Ważne
Przepisy VATU jednoznacznie stwierdzają, że aby odliczyć podatek naliczony, należy wykazać związek zakupu z działalnością opodatkowaną. To prawo nie przysługuje zatem, gdy zakup służy działalności zwolnionej albo w ogóle niepodlegającej opodatkowaniu podatkiem VAT (czynności wykonywane poza reżimem VATU, czyli wyłączone z opodatkowania).

Zobacz także:


Więcej informacji na temat rachunkowości w instytucjach kultury znajdziesz w modułach Finanse publiczne, księgowość i podatki oraz Kultura i sport >>




 

Przetestuj System Legalis

 
Zadzwoń:
22 311 22 22
Koszt połączenia wg taryfy operatora.
lub zostaw swoje dane, a Doradca zdalnie
zbada Twoje potrzeby i uruchomi dostęp:

W polu numeru telefonu należy stosować wyłącznie cyfry (min. 9).


Wyślij

* Pola wymagane

Zasady przetwarzania danych osobowych: Administratorem danych osobowych jest Wydawnictwo C.H.Beck sp. z o.o., Warszawa, ul. Bonifraterska 17, kontakt: daneosobowe[at]beck.pl. Dane przetwarzamy w celu marketingu własnych produktów i usług, w celach wskazanych w treści zgód, jeśli były wyrażane, w celu realizacji obowiązków prawnych, oraz w celach statystycznych. W sytuacjach przewidzianych prawem, przysługują Ci prawa do: dostępu do swoich danych, otrzymania ich kopii, sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, przenoszenia, cofnięcia zgody oraz wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych. Pełne informacje w Polityce prywatności.


Wydawnictwo C.H.Beck
ul. Bonifraterska 17
00-203 Warszawa
Tel: 22 311 22 22
E-mail: legalis@beck.pl
NIP: 522-010-50-28, KRS: 0000155734
Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy
w Warszawie Kapitał Spółki: 88 000 zł

Zasady przetwarzania danych osobowych