Procedury udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Wzory decyzji z wyjaśnieniami


  • W poradniku krok po kroku omówiono procedury postępowania w sprawie ustalenia prawa do świadczeń z pomocy społecznej (pieniężnych i niepieniężnych), najczęściej występujące trudności z tym związane oraz gotowe rozwiązania takich sytuacji (wraz z przykładami przedstawiającymi zasady liczenia dochodów dla celów przyznania prawa do zasiłku, zasady obliczania wysokości wypłaconych świadczeń oraz obliczania terminów).
  • Wyjaśniono trudności związane z przyznawaniem prawa do świadczeń z pomocy społecznej (problemy ze zwrotem wydatków między gminami, złożenie wniosku przez osobę, która nie jest stroną postępowania, wyłączenie pracownika od udziału w postępowaniu).
  • Książka zawiera m.in. odpowiedzi na pytania:
– co zrobić, gdy we wniosku wystąpiły braki formalne albo nie można załatwić sprawy w terminie;
– w jaki sposób ustalić skład rodziny oraz wysokość dochodu na członka w rodzinie;
– kiedy przyznane świadczenie stanie się świadczeniem nienależnie pobranym;
– jakie jest postępowanie w razie odwołania wnioskodawcy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego;
– co zrobić, jeśli wnioskodawca nie współdziała z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej lub nie chce udzielić wywiadu środowiskowego;
– jakie są przesłanki uchylenia decyzji ostatecznej.
  • Zbiór gotowych wzorów (decyzji, postanowień, zawiadomień) oraz opisów stanów faktycznych, które stanowią komentarz do zaprezentowanych wzorów.

Fragment tekstu z poradnika:
1.3. Kiedy zasiłek stały nie przysługuje
Zgodnie z art. 37 ust. 4 ustawy z 12.3.2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 930; dalej: PomSpołU) zasiłek stały nie przysługuje w razie zbiegu uprawnień do zasiłku stałego oraz:
1) renty socjalnej dla osoby dorosłej – przyznanej na podstawie ustawa z 27.6.2003 r. o rencie socjalnej (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 982 ze zm.);
2) świadczenia pielęgnacyjnego – przysługuje ono matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącą spokrewnioną rodziną zastępczą oraz innym osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny w myśl ustawy z 25.2.1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. 2015 r. poz. 2082 ze zm.; dalej: KRO), jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą zależną;
3) specjalnego zasiłku opiekuńczego – przysługuje on osobom, na których, zgodnie z przepisami KRO, ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub z niego rezygnują w celu sprawowania stałej opieki nad osobą zależną;
4) dodatku z tytułu wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania (dla opiekunów bezrobotnych) – dodatek z tytułu wychowywania dziecka przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka lub opiekunowi prawnemu dziecka z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych (art. 11 ustawy z 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych został uchylony w 2005 r.);
5) zasiłku dla opiekuna – przysługuje on osobom, które ma mocy decyzji administracyjnej miały przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, ale traciły je ze względu na zmianę ustawy z 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

Niespełnienie przesłanki całkowitej niezdolności do pracy lub niezdolności do pracy z powodu wieku
Zasiłek stały nie przysługuje, jeśli osoba nie spełni koniecznej przesłanki, dotyczącej osiągnięcia odpowiedniego wieku lub nie jest osobą całkowicie niezdolna do pracy.

Organ wyda decyzję odmowną, powołując się na podstawę prawną określoną w art. 6 pkt 1 lub 7, art. 36 pkt 1 lit. a, art. 37 ust. 1 pkt 1 lub 2 oraz art. 106 ust. 4, art. 107 PomSpołU.

Jeżeli wnioskodawca posiada orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności, może podejmować pracę lekką. Zachowuje więc ograniczoną zdolność do wykonywania pracy umysłowej lub fizycznej. Posiadanie orzeczenia o lekkim stopniu niepełnosprawności oznacza, że osoba ta nie może zostać uznana za całkowicie niezdolną do pracy. Okoliczność ta jest przesłanką negatywną i wyklucza możliwość przyznania zasiłku stałego bez względu na to, czy spełniona zostanie druga przesłanka – dotycząca kryterium dochodowego z art. 37 ust. 1 PomSpołU, nawet wówczas, gdy ubiegający się o zasiłek stały znajdzie się w bardzo trudnej sytuacji materialnej.

PRZYKŁAD
Orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności – decyzja odmowna (wzór 1.4.9)
Lidia Nowak 13.2.2016 r. złożyła wniosek o przyznanie zasiłku stałego. W dniu 16.2.2016 r. pracownik socjalny przeprowadził rodzinny wywiad środowiskowy, w trakcie którego ustalił, że pani Lidia prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w PUP, bez prawa do zasiłku oraz ma lekki stopień niepełnosprawności określony na posiedzeniu 26.2.2014 r. (termin ważności orzeczenia do 31.3.2017 r.). Dochód własny pani Lidii (uzyskiwany z pracy dorywczej) w styczniu 2016 r. wynosił 400 zł, natomiast od lutego 2016 r. – 0,00 zł. Organ obliczył dochód osoby samotnie gospodarującej, zgodnie z art. 8 ust. 3 PomSpołU, czyli uznał dochód z miesiąca złożenia wniosku, gdyż dochód ze stycznia 2016 r. jest dochodem utraconym.

Przesłanka nieprzekroczenia kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej w wysokości 634 zł została spełniona, co, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 PomSpołU, kwalifikowałoby ją do uzyskania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej. Dokonując oceny drugiej przesłanki, organ uznał jednak, że pani Lidia nie jest niezdolna do pracy z tytułu wieku lub całkowicie niezdolna do pracy – na podstawie art. 6 pkt 1 lub 7 PomSpołU. Pani Lidia posiada bowiem orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności. Nie osiągnęła więc ani wieku emerytalnego, ani nie legitymuje się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, nie spełnia zatem przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 1 PomSpołU.

Pani Lidia nie jest więc osobą niezdolną do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolną do pracy, dlatego zasiłek stały jej nie przysługuje.

W decyzji odmownej organ przywołał podstawę prawną, powołując się na art. 6 pkt 1 lub 7, art. 36 pkt 1 lit. a, art. 37 ust. 1 pkt 1 oraz art. 106 ust. 4 i art. 107 PomSpołU.

Zarówno brak ważnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, jak i orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności skutkować będzie wydaniem decyzji odmownej dotyczącej przyznania prawa do zasiłku stałego.

PRZYKŁAD
Dwuosobowe gospodarstwo domowe z dochodem w rodzinie bez spełnienia przesłanki art. 6 pkt 1 lub 7 PomSpołU (wzór 1.4.10)
Barbara Nowak 13.4.2016 r. złożyła wniosek o zasiłek stały. Na tej podstawie organ przeprowadził rodzinny wywiad środowiskowy, w ramach którego ustalił, że strona prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe. Nie posiada dochodu własnego, ale ma dochód w rodzinie w wysokości 300 zł. Pani Barbara nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności oraz nie osiągnęła wieku emerytalnego, który kwalifikowałby ją do tej formy pomocy. Chociaż dochód nie przekracza kryterium dochodowego osoby w rodzinie, określonego w art. 8 ust. 1 pkt 2 PomSpołU, Barbara Nowak nie spełnia przesłanek z art. 37 ust. 1 pkt 2 PomSpołU, gdyż nie jest osobą niezdolną do pracy z powodu wieku (art. 6 pkt 7 PomSpołU) lub całkowicie niezdolną do pracy (art. 6 pkt 1 PomSpołU).

Przekroczenie kryterium dochodowego
Definicja kryterium dochodowego zawarta jest w art. 9 PomSpołU. Kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania świadczeń pieniężnych uległo zmianie od 1.10.2015 r.:
1) dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 634 zł (§ 1 pkt 1a rozporządzenia Rady Ministrów z 14.7.2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej; Dz.U. z 2015 r. poz. 1058; dalej: KrytŚwPomSpołR),
2) dla osoby w rodzinie wynosi 514 zł (§ 1 pkt 1 lit. b KrytŚwPomSpołR).

Stronie, która nie spełni przesłanek art. 37 ust. 1 pkt 1 lub 2 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 1 lub 2 PomSpołU, organ wyda decyzję odmowną w sprawie ubiegania się o prawo do zasiłku stałego. Zdanie w art. 37 ust. 1 pkt 1 PomSpołU „jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej”, oznacza, że ustawodawca określił warunek spełnienia kryterium dla osoby samotnie gospodarującej, które wynosi 634 zł, i nie można go przekroczyć. W przypadku posiadania dochodu, który przekracza kwotę kryterium dochodowego, zasiłek stały nie przysługuje.
 
Ten sam warunek, ale dotyczący osób w rodzinie, zawarty jest w art. 37 ust. 1 pkt 2 PomSpołU („jeżeli jej dochód, jak również i dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie” – obecnie 514 zł). W tym zdaniu zawarte są dwa warunki dochodu, „jej dochodu” oraz „dochodu na osobę w rodzinie”. Przekroczenie któregokolwiek z nich skutkuje wydaniem przez organ decyzji odmownej. Prawo do zasiłku stałego nie będzie więc przysługiwało, jeżeli wnioskodawca osiąga własny dochód, który jest wyższy od kryterium dochodowego, nawet wtedy, gdy spełnia on warunek posiadania niższego dochodu na osobę w rodzinie (lub odwrotnie).

PRZYKŁAD
Przekroczenie dochodu własnego przez osobę samotnie gospodarującą (wzór 1.4.11)
Janusz Nowak 17.2.2016 r. złożył wniosek o zasiłek stały. Na tej podstawie organ przeprowadził rodzinny wywiad środowiskowy oraz odebrał oświadczenie majątkowe. Organ ustalił, że strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Posiada dochód własny w postaci zgromadzonych oszczędności w wysokości 88 000 zł. Pan Janusz nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności, natomiast osiągnął wiek emerytalny, który kwalifikuje go do tej formy pomocy. Pomimo tego, że spełniona została jedna z przesłanek z art. 37 ust. 1 pkt 1 PomSpołU (pan Janusz jest osobą niezdolną do pracy z powodu wieku), nie została spełniona druga konieczna przesłanka dotycząca nieprzekroczenia kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 PomSpołU. Ponadto zgodnie z art. 2 PomSpołU pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pan Janusz ma możliwości finansowe, które może wykorzystać w celu zaspokojenia swoich bieżących potrzeb życiowych. Organ wydał decyzję odmowną, nie przyznając zasiłku stałego.
Zobacz także:

Więcej informacji dotyczących procedury przyznawania świadczeń z pomocy społecznej i zasad wydawania decyzji znajdziesz w module Pomoc społeczna >>



 

Przetestuj System Legalis

 
Zadzwoń:
22 311 22 22
Koszt połączenia wg taryfy operatora.
lub zostaw swoje dane, a Doradca zdalnie
zbada Twoje potrzeby i uruchomi dostęp:

W polu numeru telefonu należy stosować wyłącznie cyfry (min. 9).


Wyślij

* Pola wymagane

Zasady przetwarzania danych osobowych: Administratorem danych osobowych jest Wydawnictwo C.H.Beck sp. z o.o., Warszawa, ul. Bonifraterska 17, kontakt: daneosobowe[at]beck.pl. Dane przetwarzamy w celu marketingu własnych produktów i usług, w celach wskazanych w treści zgód, jeśli były wyrażane, w celu realizacji obowiązków prawnych, oraz w celach statystycznych. W sytuacjach przewidzianych prawem, przysługują Ci prawa do: dostępu do swoich danych, otrzymania ich kopii, sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, przenoszenia, cofnięcia zgody oraz wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych. Pełne informacje w Polityce prywatności.


Wydawnictwo C.H.Beck
ul. Bonifraterska 17
00-203 Warszawa
Tel: 22 311 22 22
E-mail: legalis@beck.pl
NIP: 522-010-50-28, KRS: 0000155734
Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy
w Warszawie Kapitał Spółki: 88 000 zł

Zasady przetwarzania danych osobowych