Prawo ochrony środowiska. Komentarz 2019, wyd. 3

Komentarz do ustawy z 27.4.2001 r. – Prawo ochrony środowiska stanowi szczegółowe i wyczerpujące omówienie zagadnień z przedmiotowej dziedziny, zawiera również szereg przykładów kompleksowo wyjaśniających poszczególne rozwiązania i mechanizmy, dzięki czemu jest również praktyczny.

W wyczerpujący sposób pozwala zapoznać się z kwestiami dotyczącymi m.in.: ochrony jakości i ograniczeń w korzystaniu ze środowiska, pozwoleń na wprowadzanie do środowiska substancji lub energii, opłat za korzystanie ze środowiska, odpowiedzialności w ochronie środowiska oraz działania organów administracji i instytucji ochrony środowiska w zakresie dotyczącym ich zadań i właściwości.

Jest to już wydanie, które uwzględnia najnowsze zmiany ustawodawcze, zawarte w aktach prawnych powiązanych z ochroną środowiska. Publikacja zawiera ponadto planowane zmiany legislacyjne. Komentarz przywołuje również obszerne piśmiennictwo z komentowanej dziedziny i dziedzin pokrewnych oraz przedstawia najnowsze orzecznictwo przedmiotowe.

Pozycja to nieodzowna pomoc dla praktyków, w szczególności sędziów, referendarzy sądowych, radców prawnych, adwokatów jak również urzędników zajmujących się na co dzień ochroną środowiska.

Fragment tekstu z poradnika:
 
Art. 7a [Zastosowanie przepisów ustawy]
Do bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku i do szkody w środowisku w rozumieniu ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie stosuje się przepisy tej ustawy.

1. Lex specialis. Artykuł 7a PrOchrŚrod uzupełnia proklamowaną w art. 7 ustawy zasadę „zanieczyszczający płaci”.

W stosunku do art. 7 PrOchrŚrod (i regulacji szczegółowych opartych na zasadzie „zanieczyszczający płaci”) art. 7a jest przepisem szczególnym, znajdującym zastosowanie wyłącznie w stanach faktycznych kwalifikowanych na podstawie ustawy szkodowej jako bezpośrednie zagrożenie szkodą w środowisku i szkoda w środowisku.

Jako lex specialis art. 7a PrOchrŚrod (a ściślej – przepisy SzkodyŚrodU, do której przepis ten odsyła) nie wyczerpuje zagadnień odpowiedzialności prawnej za negatywne oddziaływanie na środowisko. W doktrynie zgodnie podkreśla się, że ustawa o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie zasadniczo nie wyłącza ani nie ogranicza systemów odpowiedzialności administracyjnej za korzystanie ze środowiska, w tym za negatywne oddziaływanie na środowisko, ustanowionych czy to w szczegółowych przepisach komentowanej ustawy (art. 362 i n.), czy to w innych ustawach (np. w ustawie – PrWod), a jedynie je uzupełnia (szerzej zob. B. Rakoczy, Komentarz; M. Górski, Odpowiedzialność administracyjnoprawna; W. Radecki, Ustawa o zapobieganiu szkodom; B. Draniewicz, Odpowiedzialność za szkodę w środowisku; zob. także np. post. NSA z 1.6.2009 r. (II OW 82/08, Legalis), w którym NSA stwierdził, że: „odprowadzanie ścieków bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego niewątpliwie musi być uznane za szkodę w środowisku w rozumieniu art. 6 pkt 11 ustawy z 13.4.2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 954 ze zm.), ale szkodę, której naprawianie odbywa się na zasadach określonych w art. 186 ust. 3 Prawa wodnego”.

W żaden sposób ustawa nie narusza także zasad odpowiedzialności cywilnej i karnej obowiązujących w szeroko pojętym prawie ochrony środowiska. Trafnie zwraca się natomiast uwagę, iż ustawa uzupełnia w pewnym, choć dość wąskim zakresie system odpowiedzialności cywilnej oraz karnej w ochronie środowiska (zob. M. Górski, [w:] M. Górski (red.), Prawo ochrony środowiska, s. 202). Przykładem instrumentów przynależnych sferze odpowiedzialności cywilnej są roszczenia regresowe podmiotu korzystającego ze środowiska wobec sprawcy szkody lub organu administracji z art. 22 ust. 3 SzkodyU. Elementem prawnokarnym są z kolei grzywny z art. 28–29 SzkodyU.

2. Ustawa szkodowa. SzkodyU transponuje do polskiego porządku prawnego dyrektywę 2004/35/WE. Dyrektywa ta umożliwia egzekwowanie odpowiedzialności za niemal każde działanie podmiotu korzystającego ze środowiska (art. 4 określa nieliczne wyłączenia przedmiotowe), które spowodowało szkodę w środowisku lub stwarza bezpośrednie zagrożenie jej wystąpienia. W tym kontekście można ją uznać za akt prawny wdrażający zasadę „zanieczyszczający płaci” w najdalej idącym zakresie, o ile bowiem inne dyrektywy ustalają na podstawie zasady „zanieczyszczający płaci” reguły postępowania oraz zasady odpowiedzialności za poszczególne aspekty działalności podmiotów korzystających ze środowiska, takie jak zanieczyszczenia, inne negatywne oddziaływania na środowiska, zagrożenie nimi, bądź tylko ryzyko ich wystąpienia, o tyle dyrektywa 2004/35/WE, mająca w stosunku do nich charakter szczególny wprowadza kompleksowy system ochrony prewencyjnej (odpowiedzialność za bezpośrednie zagrożenie szkodą w środowisku – obowiązek podjęcia działań zapobiegawczych) i następczej (odpowiedzialność za szkodę w środowisku – obowiązek prowadzenia działań naprawczych w przypadku wystąpienia szkody w środowisku).

Analogiczny status w prawie polskim posiada ustawa o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie. Wypełnia ona lukę w prawie, która przed dniem jej wejścia w życie pozwalała sprawcom niektórych negatywnych skutków dla środowiska uniknąć odpowiedzialności, a w przypadku szkód w powierzchni ziemi – ujednolica wcześniej obowiązujące zasady odpowiedzialności.

3. Szkody w środowisku.
Artykuł 6 pkt 11 SzkodyU definiuje „szkody w środowisku” jako negatywne mierzalne zmiany stanu lub funkcji elementów przyrodniczych, ocenione w stosunku do stanu początkowego, spowodowane bezpośrednio lub pośrednio przez działalność prowadzoną przez podmiot korzystający ze środowiska. Ustawa szkodowa, analogicznie jak dyrektywa, wiąże zasadę „zanieczyszczający płaci” z pojęciem „szkody w środowisku”, mieszczącej w swoim zakresie zarówno skutki dla środowiska, które można uznać na podstawie innych przepisów za zanieczyszczenia, jak i takie rezultaty działania podmiotu korzystającego ze środowiska, których nie można kwalifikować jako zanieczyszczeń środowiska. Zestawienie pojęć: „zanieczyszczenie” i „szkoda w środowisku” wskazuje, że są to pojęcia krzyżujące się. Szkoda w gatunkach chronionych, szkoda w chronionych siedliskach przyrodniczych oraz szkoda w wodach nie są w warstwie definicyjnej związane z zanieczyszczeniami. W przypadku szkody w powierzchni ziemi – definicja ustawowa tego pojęcia wprost odwołuje się do zanieczyszczenia gleby lub ziemi i traktuje oba pojęcia jako synonimy. Niektóre dokumenty Unii Europejskiej nawiązujące do zasady „zanieczyszczający płaci” pojęcia: „zanieczyszczenie” oraz „szkoda w środowisku” traktują generalnie jako synonimy (nie tylko w przypadku szkód dotyczących powierzchni ziemi). Na przykład w nieobowiązujących już Wytycznych dotyczących pomocy państwa dla celów ochrony środowiska naturalnego (Community Guidelines on State Aid for Environmental Protection, Dz.Urz. UE C Nr 37 z 2001 r., s. 3 uzupełniony) czytamy, że „zasada „zanieczyszczający płaci” stanowi, iż koszty walki z zanieczyszczeniami powinny obciążać zanieczyszczającego, to jest podmiot, który bezpośrednio lub pośrednio spowodował szkodę w środowisku albo stworzył warunki dla powstania takiej szkody” (cyt. za: M.M. Kenig-Witkowska, Prawo środowiska, s. 106). Z kolei zgodnie z polskim tłumaczeniem ww. dokumentu omawiana zasada oznacza, iż „koszty środków mających na celu naprawę skutków zanieczyszczeń powinien ponosić sprawca zanieczyszczeń”. Oczywiście możliwy jest między nimi związek polegający na relacji wynikania – zanieczyszczenie może stanowić przyczynę powstania szkody w środowisku.

 
Zobacz także:


Więcej o decyzjach w postępowaniu administracyjnym znajdziesz w module Gospodarka komunalna i ochrona środowiska >>



 

Przetestuj System Legalis

 
Zadzwoń:
22 311 22 22
Koszt połączenia wg taryfy operatora.
lub zostaw nam swój numer telefonu
i adres e-mail, a skontaktujemy się z Tobą:

W polu numeru telefonu należy stosować wyłącznie cyfry (min. 9).


Wyślij

Wydawnictwo C.H.Beck
ul. Bonifraterska 17
00-203 Warszawa
Tel: 22 311 22 22
E-mail: legalis@beck.pl
NIP: 522-010-50-28, KRS: 0000155734
Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy
w Warszawie Kapitał Spółki: 88 000 zł

Zasady przetwarzania danych osobowych