Nadużycie prawa w prawie administracyjnym

  • Książka opiera się na trzech filarach badawczych. Pierwszym jest próba stworzenia „podbudowy pojęciowej”, w postaci spójnej koncepcji wyjaśniającej istotę konstrukcji nadużycia prawa w prawie administracyjnym.
  • Drugim elementem badań jest analiza zastosowania konstrukcji nadużycia prawa w prawie administracyjnym pod kątem podstaw prawnych, zakresu zastosowania, uwarunkowań aksjologicznych oraz skutków prawnych.
  • Zwieńczeniem monografii jest trzeci filar – ustalenie jaką „wartość dodaną” przynosi konstrukcja nadużycia prawa w prawie administracyjnym.

Fragment publikacji:

Nadużycie prawa w prawie administracyjnym 2018, wyd. 1

Rozdział II. Nadużycie prawa a sądowa kontrola administracji publicznej

§1. Konstrukcja nadużycia prawa jako instrument sądowoadministracyjnej kontroli działalności administracji publicznej

I. Uwagi wprowadzające

Z metodologicznego punktu widzenia dla prowadzonych w tym rodziale rozważań kluczowe znaczenie ma sygnalizowane wyżej zagadnienie „dwubiegunowości podmiotowej” nadużycia prawa w prawie administracyjnym. W zależności od tego, czy analizujemy zagadnienie z punktu widzenia organu czy jednostki, pojawiają się zupełnie inne problemy. W pierwszym przypadku chodzić będzie o wykorzystanie konstrukcji nadużycia jako instrumentu sądowej kontroli administracji publicznej, w drugim o kwestie abuzywnego korzystania z prawa do sądu. Z tych względów konieczna jest odrębna analiza obydwu zagadnień.

II. Konstrukcja nadużycia prawa jako instrument sądowej kontroli kompetencji dyskrecjonalnych administracji

Klasyczne koncepcje nadużycia prawa w prawie administracyjnym – francuska detournement de pouvoir, niemiecka Ermessensmissbrauch, anglosaskie doktryny reasonableness i Wednesbury principles – pojawiły się w kontekście poszukiwania nowych metod limitowania władzy dyskrecjonalnej administracji publicznej. Choć różnią się co do szczegółów, wspólny pozostaje ich fundament. Wskutek odrzucenia koncepcji uznania swobodnego (freies Ermessen) dostrzeżono, że obok granic zewnętrznych, wyznaczanych normami określającymi kompetencje, procedurę oraz materialno-prawne przesłanki działania, istnieją jeszcze granice wewnętrzne, wyznaczane celami, dla których przyznano administracji kompetencje dyskrecjonalne. Granice te wyznaczają dozwolone lub zakazane motywy działania administracji. To właśnie konieczność limitowania luzów decyzyjnych administracji przez sądy stała się motywem sprawczym powstania koncepcji nadużycia kompetencji przez organ.

Idee te znalazły wyraz w europejskich standardach prawnych (w formie aktów tzw. soft law) w dziedzinie korzystania z uprawnień dyskrecjonalnych przez administrację, a także kontroli aktów opartych na uznaniu przez sądy administracyjne.

Omawiana w rozdziale IV (§ 3, pkt II) Rekomendacja Nr R(80) 2 Komitetu Ministrów Rady Europy dotycząca wykonywania dyskrecjonalnych kompetencji administracji, wśród zasad korzystania z uznania administracyjnego wskazuje na pierwszym miejscu zasadę celowości – organ nie powinien działać w celu innym niż ten, dla którego kompetencje zostały mu powierzone. Zasada celowości jako determinanta wykonywania wszelkich kompetencji organu administracji publicznej jest również fundamentem zakazu nadużycia władzy, wyrażonego w art. 7 EKDA, w myśl którego kompetencje władcze powinny być wykonywane wyłącznie dla celów, dla których zostały powierzone przez stosowne postanowienia prawne. Podobnie Rekomendacja Komitetu Ministrów Rady Europy CM/Rec (2007)7 – Prawo do dobrej administracji, choć bezpośrednio nie odwołuje się do pojęcia nadużycia kompetencji, to w ramach zasady zgodności działania z prawem zawiera nakaz, aby wykonywać kompetencje wyłącznie dla celów, dla których zostały one powierzone.

Bezpośrednio do pojęcia nadużycia kompetencji nawiązuje również podstawowy standard prawny w zakresie sądowej kontroli aktów administracyjnych – Rekomendacja Nr Rec (2004) 20. Zgodnie z postanowieniami Rekomendacji, w zakresie kognicji sądu powinno znaleźć się badanie każdego naruszenia prawa, wliczając w to brak kompetencji organu, wadliwości proceduralne oraz nadużycie władzy. Jak wynika z uzasadnienia do Rekomendacji, sąd powinien być upoważniony do zbadania, czy administracja nie przekroczyła dopuszczalnych granic użycia kompetencji dyskrecjonalnych. Nadużycie kompetencji (władzy) odnosi się do przypadków, w których organ używa powierzonych mu prawem kompetencji, czyni to jednak dla celów innych niż przewidziane prawem.

Wszystkie przedstawione koncepcje nadużycia uznania opierają się na elemencie kontroli celu wykorzystania kompetencji dyskrecjonalnych. Pojawia się w związku z tym pytanie o kryterium kontroli administracji przy wykorzystaniu koncepcji nadużycia prawa.


Zobacz także:


Więcej w module Postępowanie administracyjne i egzekucyjne



 

Nasza oferta

Masz pytanie dotyczące naszej oferty?

 
Zadzwoń     22 311 22 22

lub zostaw numer telefonu

oraz e-mail

Chcę otrzymywać informacje o promocjach
i nowościach z wykorzystaniem:

adresu e-mail
numeru telefonu

Zasady przetwarzania danych osobowych:
Administrator Danych | Uzyskanie informacji o przetwarzaniu danych osobowych | Pozyskanie danych i cel ich przetwarzania | Odbiorcy danych | Czas przechowywania danych | Uprawnienia w zakresie przetwarzanych danych i dobrowolność podania danych | Przetwarzanie danych osobowych w sposób zautomatyzowany

Wyślij >>
Testuj bezpłatnie

Wydawnictwo C.H.Beck
ul. Bonifraterska 17
00-203 Warszawa
Tel: 22 311 22 22
E-mail: legalis@beck.pl
NIP: 522-010-50-28, KRS: 0000155734
Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy
w Warszawie Kapitał Spółki: 88 000 zł