Karta Nauczyciela. Stosunek pracy. Komentarz

  • Praktyczne omówienie najnowszych interpretacji, orzecznictwa oraz nowelizacji przepisów ustawy z 26.1.1982 r. – Karta Nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1379 ze zm.), dotyczących nawiązania, zmiany i rozwiązania stosunku pracy.
  • Komentarz pozwoli zapoznać się z podstawami prawnymi stosunku pracy, m.in.: sposobem nawiązania stosunku pracy przez zawarcie umowy o pracę lub mianowanie, obowiązkiem wystawienia legitymacji służbowej, składaniem ślubowania, wygaśnięciem stosunku pracy, przeniesieniem na inne stanowisko lub do innej szkoły, skutkami likwidacji lub reorganizacji szkoły.
  • Odpowiedzi na pytania zaczerpnięte z praktyki wskażą właściwy sposób postępowania przy rozwiązywaniu problemów związanych przykładowo z zatrudnieniem nauczyciela w placówce oświatowej prowadzonej przez inną osobę prawną, zatrudnianiem nauczyciela na czas nieokreślony w niepełnym wymiarze zajęć, określeniem daty nawiązania stosunku pracy z nauczycielem na podstawie mianowania, wygaśnięciem stosunku pracy nauczyciela z powodu nieprzystąpienia przez niego do pracy.
Fragment tekstu z komentarza:
Art. 11 [Zawarcie umowy o pracę lub mianowanie]
Dyrektor szkoły nawiązuje z nauczycielem stosunek pracy odpowiednio na podstawie umowy o pracę lub mianowania na stanowisku zgodnym z posiadanymi przez nauczyciela kwalifikacjami oraz zgodnie z posiadanym przez nauczyciela stopniem awansu zawodowego.

I. Komentarz
Artykuł 11 KartaNauczU powtarza zasadę, zgodnie z którą stosunek pracy z nauczycielem może zostać nawiązany wyłącznie na podstawie umowy o pracę lub mianowania. Podstawa nawiązania stosunku pracy powinna zostać dobrana do posiadanego przez nauczyciela stopnia awansu zawodowego, zgodnie z art. 10 KartaNauczU. Nauczyciel powinien zostać zatrudniony na stanowisku zgodnym z posiadanymi przez niego kwalifikacjami. Ze strony pracodawcy umowę o pracę z nauczycielem zawiera dyrektor szkoły bądź dyrektor zespołu szkół, co wynika z art. 10 ust. 1 KartaNauczU.

II. Tezy z orzecznictwa

Niedopuszczalne ograniczanie przez zarząd powiatu kompetencji dyrektora szkoły w przedmiocie prowadzenia polityki kadrowej
1. Wszystkich czynności z zakresu prawa pracy w szkole dokonuje dyrektor. Jest to jego ustawowa prerogatywa i jakiekolwiek zmiany w tym zakresie mogą następować wyłącznie na skutek wyraźnej kompetencji ustawowej. Ustawa z 7.9.1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1943 ze zm.; dalej: OświatU) nie przewiduje bowiem współdziałania pracodawcy (dyrektora) w indywidualnych sprawach ustalania składników wynagrodzenia i ich wysokości. Nie ma też podstaw, aby takie współdziałanie wprowadzić w drodze aktu prawa miejscowego. W tym stanie rzeczy wprowadzenie obowiązku uzyskania zgody zarządu powiatu przy zatrudnianiu emerytowanego nauczyciela jest niewątpliwie uszczupleniem ustawowych kompetencji dyrektora szkoły.

2. Zarząd jako organ wykonawczy samorządu powiatowego odpowiada za wykonywanie budżetu. Nieuprawnione jest jednak twierdzenie, że w związku z tym ma prawo podejmować uchwały wprowadzające mechanizm pozwalający na nadzorowanie i monitorowanie wydatków związanych z zatrudnianiem emerytów oraz przydzielaniem nauczycielom godzin ponadwymiarowych. Jest to bowiem ingerencja w kompetencje ustawowe dyrektora szkoły. Cele gospodarności nie mogą stanowić podstawy do wyłączenia materii uregulowanych przepisami prawa. Również fakt, że inne samorządy terytorialne stosują podobną praktykę nie może przemawiać na korzyść zarządu. Praktyka ma być odzwierciedleniem zamysłu ustawodawcy wyrażonym w formie konkretnych zapisów prawnych. Wszelkie błędne praktyki, niezgodne z przepisami prawa nie są argumentem do nadużycia prawa (wyr. WSA z 24.9.2008 r., IV SA/Po 115/08, Legalis).

III. Z praktyki

Umowa o pracę z nauczycielem
PROBLEM: Jakie kwalifikacje powinien mieć początkujący nauczyciel, żeby można było nawiązać z nim stosunek pracy?

Osobę rozpoczynającą pracę w szkole (nauczyciela-stażystę) zatrudnia się na podstawie umowy o pracę na czas określony na 1 rok szkolny, w celu odbycia stażu wymaganego do uzyskania awansu na stopień nauczyciela kontraktowego (art. 10 ust. 2 KartaNauczU). Warunkiem nawiązania stosunku pracy jest posiadanie odpowiednich kwalifikacji: wyższe wykształcenie z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym lub ukończenie zakładu kształcenia nauczycieli (art. 9 ust. 1 pkt 1 KartaNauczU).

Brak przygotowania pedagogicznego
Możliwe jest także zatrudnienie początkującego nauczyciela z wymaganym poziomem wykształcenia, mimo nieposiadania przez niego przygotowania pedagogicznego, na jeden rok szkolny (art. 10 ust. 3 KartaNauczU). Zatrudnienie tego nauczyciela może mieć miejsce w szczególnych przypadkach, uzasadnionych potrzebami szkoły, jeżeli zobowiąże się on do uzyskania przygotowania pedagogicznego w trakcie odbywania stażu. Jeśli nauczyciel-stażysta nie spełni wymienionego warunku z przyczyn od siebie niezależnych – umowa o pracę może być z nim zawarta na kolejny – jeden rok szkolny. W tej sytuacji nauczyciel nadal jest zatrudniony jako stażysta, a staż wymagany do ubiegania się o awans na stopień nauczyciela kontraktowego przedłuża się do czasu uzyskania przygotowania pedagogicznego.

Dodatkowy staż
W przypadku ustalenia dodatkowego stażu na stopień nauczyciela kontraktowego dyrektor szkoły zawiera z nauczycielem ponownie umowę na jeden rok szkolny. Może to mieć miejsce w razie uzyskania negatywnej oceny dorobku zawodowego lub postępowania kwalifikacyjnego na nauczyciela kontraktowego na wniosek nauczyciela, za zgodą dyrektora szkoły (art. 9c ust. 11 i art. 9g ust. 8 KartaNauczU).

Umowa o pracę z nauczycielem kontraktowym
Uzyskanie stopnia awansu nauczyciela kontraktowego obliguje dyrektora szkoły do zawarcia z nauczycielem umowy o pracę na czas nieokreślony i to bez względu na wymiar zatrudnienia.

Nawiązywanie stosunku pracy z nauczycielami kompleksowo reguluje KartaNauczU, a więc w tym zakresie nie stosuje się KP. Dopuszczalne jest nawiązywanie z nauczycielem-stażystą i kontraktowym kolejnych umów okresowych. Artykuł 251 KP nie znajduje tu zastosowania. Sytuacje takie mogą wystąpić w przypadkach konieczności ustalenia dodatkowego stażu w trakcie uzyskiwania kolejnych stopni awansu zawodowego (art. 9c ust. 11 i art. 9g ust. 8 KartaNauczU) bądź w razie potrzeby uzyskania przygotowania pedagogicznego nauczyciela stażysty (art. 10 ust. 3 KartaNauczU).

Umowa o pracę z nauczycielem mianowanym i dyplomowanym
Umowa o pracę jest również zawierana z osobami posiadającymi stopień awansu zawodowego nauczyciela mianowanego lub dyplomowanego, jeżeli nie istnieją warunki do zatrudnienia nauczyciela w szkole w pełnym wymiarze zajęć (art. 10 ust. 6 KartaNauczU). Umowa o pracę zawierana jest wówczas na czas nieokreślony w niepełnym wymiarze.

Wyjątki od zasad nawiązywania stosunku pracy nauczycieli
W KartaNauczU przewidziano szczególny tryb zatrudnienia nauczycieli w przypadku zaistnienia potrzeby wynikającej z organizacji nauczania lub zastępstwa nieobecnego nauczyciela, w tym w trakcie roku szkolnego. Zatrudnienie nauczyciela następuje na podstawie umowy o pracę zawartej na czas określony (art. 10 ust. 7 KartaNauczU). Umowa taka może być zawarta w każdym czasie oraz z każdym nauczycielem, bez względu na stopień awansu zawodowego. W tym trybie dyrektor szkoły może zawrzeć umowę o pracę na czas określony z początkującym nauczycielem, nauczycielem kontraktowym, mianowanym lub dyplomowanym.

Wyjątkowo we wskazanych przypadkach dyrektor szkoły może zatrudnić nauczyciela bez odpowiednich kwalifikacji (art. 10 ust. 8 i 9 KartaNauczU). Jednak zatrudnienie nauczyciela nieposiadającego potrzebnych kwalifikacji wymaga zgody organu sprawującego nadzór pedagogiczny. Nauczyciele zatrudnieni na stanowisko bez wymaganych kwalifikacji nie mają prawa ubiegać się o kolejny stopień awansu zawodowego, natomiast wynagrodzenie ustala się dla nich jak dla nauczycieli stażystów.

Nauczycielka w kwietniu 2016 r. rozpoczyna urlop macierzyński. Jednocześnie oświadczyła dyrektorowi szkoły, że po urlopie macierzyńskim planuje rozpocząć urlop wychowawczy. Dyrektor szkoły zamierza godziny nauczycielki przydzielić pozostałym nauczycielom jako godziny ponadwymiarowe. Ze względu na przewidywany długi okres nieobecności nauczycielki właściwszym rozwiązaniem będzie zatrudnienie nauczyciela (nauczycieli) na zastępstwo w trybie art. 10 ust. 7 KartaNauczU. Umowę zawiera się na czas określony – czas zastępstwa za nieobecnego nauczyciela. Możliwe jest także zatrudnienie nauczyciela (nauczycieli) tej samej szkoły.

Zatrudnienie osoby niebędącej nauczycielem
W drodze szczególnej regulacji zawartej w art. 7 ust. 1a OświatU, w uzasadnionych przypadkach w szkole publicznej istnieje możliwość zatrudnienia osoby niebędącej nauczycielem, która posiada przygotowanie uznane przez dyrektora szkoły za odpowiednie do prowadzenia danych zajęć. Możliwość taką wprowadziła ZmOświatU09, która weszła w życie 22.4.2009 r.

Nawiązanie stosunku pracy w szkole publicznej z osobą niebędącą nauczycielem wymaga uzyskania zgody kuratora oświaty, a w przypadku szkoły artystycznej – Ministra Kultury i Ochrony Dziedzictwa Narodowego. Zatrudnienie osoby niebędącej nauczycielem następuje na zasadach określonych w KP.

W zakresie czasu pracy – do osób tych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin określonych dla nauczycieli (art. 42 KartaNauczU), natomiast wynagrodzenia ustala się w wysokości nie wyższej niż dla nauczyciela dyplomowanego.

Powyższe zasady mają zastosowanie także w przypadku zatrudnienia osoby posiadającej przygotowanie zawodowe uznane przez dyrektora szkoły lub placówki za odpowiednie do prowadzenia zajęć z zakresu kształcenia zawodowego, z tym że zatrudnienie tej osoby następuje za zgodą organu prowadzącego (art. 7 ust. 1d OświatU). Zatrudnienie takiej osoby może mieć miejsce jedynie w uzasadnionych przypadkach, np. gdy w szkołach prowadzących kształcenie zawodowe nie ma możliwości zatrudnienia nauczyciela posiadającego specjalistyczne kwalifikacje do nauki zawodu.

Podstawa prawna:
• art. 11, art. 42 KartaNauczU
• art. 7 ust. 1a OświatU
Zobacz także:


Więcej o stosunku pracy w oświacie znajdziesz w module Kadry i płace >>




 

Przetestuj System Legalis

 
Zadzwoń:
22 311 22 22
Koszt połączenia wg taryfy operatora.
lub zostaw swoje dane, a Doradca zdalnie
zbada Twoje potrzeby i uruchomi dostęp:

W polu numeru telefonu należy stosować wyłącznie cyfry (min. 9).


Wyślij

* Pola wymagane

Zasady przetwarzania danych osobowych: Administratorem danych osobowych jest Wydawnictwo C.H.Beck sp. z o.o., Warszawa, ul. Bonifraterska 17, kontakt: daneosobowe[at]beck.pl. Dane przetwarzamy w celu marketingu własnych produktów i usług, w celach wskazanych w treści zgód, jeśli były wyrażane, w celu realizacji obowiązków prawnych, oraz w celach statystycznych. W sytuacjach przewidzianych prawem, przysługują Ci prawa do: dostępu do swoich danych, otrzymania ich kopii, sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, przenoszenia, cofnięcia zgody oraz wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych. Pełne informacje w Polityce prywatności.


Wydawnictwo C.H.Beck
ul. Bonifraterska 17
00-203 Warszawa
Tel: 22 311 22 22
E-mail: legalis@beck.pl
NIP: 522-010-50-28, KRS: 0000155734
Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy
w Warszawie Kapitał Spółki: 88 000 zł

Zasady przetwarzania danych osobowych