Alimenty. Komentarz

Alimenty
  • Komentarz stworzony przez praktyków – z myślą o praktykach. Ma za zadanie dostarczyć im przydatnego i wszechstronnego narzędzia pracy. Znalazły się w nim poza klasycznym, kodeksowym omówieniem zagadnień zawiązanych z alimentami takie zagadnienia, jak: administracyjne środki dyscyplinowania dłużnika, fundusz alimentacyjny, egzekucja krajowa i zagraniczna świadczeń alimentacyjnych oraz jurysdykcja w sprawach o alimenty.
  • Składa się z komentarza tezowego – zawierającego syntetyczne ujęcie najważniejszych kwestii dotyczących omawianego zagadnienia prawnego, części opisowej – stanowiącej rozwinięcie i uzupełnienie tez wskazanych w części pierwszej o poglądy doktryny, orzecznictwo i literaturę oraz systemu odesłań między częściami – ułatwiającego szybkie poruszanie się między częścią pierwszą i drugą oraz odnajdywanie w ich treści interesujących wątków.
  • W publikacji znajdują się dodatkowo wzory pism procesowych (m.in. pozew o alimenty, pozew o wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego, wniosek o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, skarga na czynności komornika, wniosek o egzekucję alimentów za granicą).

Fragment tekstu z komentarza:
Art. 27 [Zaspokajanie potrzeb rodziny]
Oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym.

A. Komentarz tezowy
1. Artykuł 27 ustawy z 25.2.1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 2082 ze zm.; dalej: KRO) stanowi konkretyzację obowiązków wzajemnej pomocy i współdziałania dla dobra rodziny, wynikających z art. 23 KRO.Świadczenia dochodzone i zasądzone na podstawie art. 27 KRO korzystają ze wszystkich przywilejów zastrzeżonych dla klasycznie pojmowanych świadczeń alimentacyjnych.

2. Obowiązek z art. 27 KRO jest aktualny, gdy istnieje – związana węzłem wspólnego pożycia – rodzina, którą tworzą bądź bezdzietni małżonkowie, bądź – w przypadku separacji faktycznej – jedno z małżonków pozostające z dziećmi we wspólnym gospodarstwie rodzinnym.Obowiązek przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny ustaje w wypadku separacji faktycznej małżonków bezdzietnych bądź małżonków, których dzieci wskutek usamodzielnienia się nie pozostają z nimi we wspólnym gospodarstwie rodzinnym (wyr. SN z 26.5.1999 r., III CKN 153/99, Legalis).

3. W procesie o alimenty między małżonkami sąd w zasadzie nie może badać, czy i które z nich ponosi winę rozkładu pożycia.To z małżonków, które zrywa bez uzasadnionej przyczyny wspólne pożycie, nie może dochodzić od drugiego małżonka wykonywania obowiązków przewidzianych w art. 27 KRO. Gdy wina małżonka żądającego alimentów w spowodowaniu rozkładu pożycia jest oczywista i szczególnie rażąca bądź połączona z faktycznym założeniem nowej rodziny, może mieć zastosowanie art. 1441 KRO (uchw. SN z 16.12.1987 r., III CZP 91/86, OSNC 1988, Nr 4, poz. 42).

4. Potrzeby rodziny stanowią, oprócz utrzymania i wychowania dzieci, potrzeby z istoty swej wspólne, jak również indywidualne potrzeby małżonków. Mogą one być zaliczone do kategorii potrzeb rodziny, gdy zaspokojenie ich jest w danych okolicznościach usprawiedliwione interesem rodziny i odpowiada zasadom współżycia społecznego, a przede wszystkim zasadzie jednakowej stopy życiowej wszystkich członków rodziny (uchw. SN z 16.12.1987 r., III CZP 91/86, OSNC 1988, Nr 4, poz. 42).

5. Obowiązek małżonka z art. 27 KRO nie powstaje i nie zależy od tego, czy drugie z małżonków znajduje się w niedostatku, lecz od tego, by jedno z małżonków nie mogło zaspokajać swoich potrzeb w takim zakresie, w jakim może to uczynić drugie (uchw. SN z 16.12.1987 r., III CZP 91/86, OSNC 1988, Nr 4, poz. 42).Zasada egalitaryzmu małżonków nie oznacza automatycznego – niezależnie od okoliczności sprawy – sumowania dochodów małżonków, dzielenia ich na dwie równe części i zasądzania wyrównania w dochodach (wyr. SN z 28.1.1998 r., II CKN 585/97, OSP 1999, Nr 2, poz. 29).

6. Spełnienia obowiązku przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny małżonek może dochodzić na drodze procesu cywilnego (uchw. SN z 16.12.1987 r., III CZP 91/86, OSNC 1988, Nr 4, poz. 42).

B. Część opisowa

Rozdział 4. Obowiązek alimentacyjny małżonków

1. Obowiązek w trakcie małżeństwa
1.1. Przyczynianie się do zaspokajania potrzeb rodziny (art. 27 KRO)
1.1.1. Uwagi ogólne
Artykuł 27 KRO stanowi konkretyzację obowiązków wzajemnej pomocy i współdziałania dla dobra rodziny, wynikających z art. 23 KRO. Oboje małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, co z kolei stanowi wyraz realizacji równouprawnienia małżonków, której nie zaprzepaszcza podział ról małżonków w rodzinie, gdyż zadośćuczynienie obowiązkowi zaspokajania potrzeb rodziny może polegać także w całości lub w części na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. 

Jakkolwiek zagadnienie charakteru roszczenia określonego w art. 27 KRO nie jest jednolite – istota sporu sprowadza się do tego, czy mamy do czynienia z obowiązkiem stricte alimentacyjnym, czy quasi-alimentacyjnym – to z punktu widzenia praktyki spór ten pozbawiony jest znaczenia. Świadczenia dochodzone i zasądzone na omawianej podstawie korzystają ze wszystkich przywilejów zastrzeżonych dla klasycznie pojmowanych świadczeń. Zresztą, zaspokajanie potrzeb rodziny jest w istocie dostarczaniem środków utrzymania i w miarę konieczności – środków wychowania (zob. art. 128 KRO), rozpatrywanych jednakże nie indywidualnie, a zbiorowo, tj. rodziny jako całości.

1.1.2. Wspólne pożycie
W kwestii wpływu separacji faktycznej na istnienie omawianego obowiązku zdania w piśmiennictwie są podzielone. Według jednych autorów rozłączenie małżonków nie znosi obowiązku ustanowionego w art. 27 KRO, może jedynie wpłynąć na jego ukształtowanie i zakres. Formalnoprawny punkt widzenia przemawia na korzyść tego zapatrywania. 

Analizując przepis art. 27 KRO pod kątem jego funkcji można bronić poglądu przeciwnego, twierdząc, że w wypadku separacji faktycznej małżonków i braku między nimi jakiejkolwiek więzi, rodzina, którą małżonkowie wcześniej tworzyli, de facto nie istnieje, co uzasadniałoby uchylenie obowiązku przewidzianego w art. 27 KRO. 

Problem ten jest bardziej skomplikowany niżby to wynikało z obu skrajnych zapatrywań. 

W kwestii tej wypowiadał się Sąd Najwyższy w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej i Administracyjnej z 16.12.1987 r., formułując tezę, że: „Małżonek może dochodzić zaspokajania potrzeb na zasadzie art. 27 KRO zarówno wtedy, gdy rodzinę tworzą małżonkowie i dzieci będące na ich utrzymaniu, jak i wtedy, gdy w rodzinie dzieci takich nie ma”. W uzasadnieniu tej tezy stwierdza się, że: „O potrzebach rodziny – w rozumieniu art. 27 KRO – można mówić w zasadzie wówczas, gdy rodzina jest związana węzłem wspólnego pożycia. Tylko bowiem w takiej sytuacji powstają potrzeby dotyczące zespołu osób tworzących rodzinę. Nie ma przy tym znaczenia to, że małżeństwo jest bezdzietne lub wprawdzie ma dzieci, ale te utrzymują się samodzielnie (pracują i zarobkują). Także bezdzietni małżonkowie tworzą rodzinę, której materialne potrzeby muszą być zaspokojone”. Dalej Sąd Najwyższy wyjaśnił, że „obowiązek alimentacyjny z art. 27 KRO dotyczy zarówno rodziny, której członkowie tworzą wspólnotę gospodarczą, jak i takiego przypadku separacji faktycznej, gdy tylko jeden z małżonków pozostaje z dziećmi we wspólnym gospodarstwie rodzinnym. Separacja faktyczna bowiem nie powinna wywierać ujemnego wpływu na zakres zaspokajania potrzeb dzieci z małżeństwa, a potrzeb tych w praktyce nie da się oddzielić od potrzeb tego z rodziców, przy którym dzieci pozostały. Dlatego nawet zupełne zerwanie pożycia małżeńskiego nie uchyla obowiązku przewidzianego w art. 27 KRO, ale może wpłynąć na jego ukształtowanie i zakres”. 

Z przytoczonych fragmentów uzasadnienia cytowanej uchwały Sądu Najwyższego płynie wniosek, że obowiązek z art. 27 KRO jest aktualny, gdy istnieje – związana węzłem wspólnego pożycia – rodzina, którą tworzą bądź bezdzietni małżonkowie, bądź jeden z małżonków pozostający z dziećmi we wspólnym gospodarstwie rodzinnym.


Zobacz także:

Więcej informacji dotyczących alimentów znajdziesz w module Pomoc społeczna >>



 

Przetestuj System Legalis

 
Zadzwoń:
22 311 22 22
Koszt połączenia wg taryfy operatora.
lub zostaw swoje dane, a Doradca zdalnie
zbada Twoje potrzeby i uruchomi dostęp:

W polu numeru telefonu należy stosować wyłącznie cyfry (min. 9).


Wyślij

* Pola wymagane

Zasady przetwarzania danych osobowych: Administratorem danych osobowych jest Wydawnictwo C.H.Beck sp. z o.o., Warszawa, ul. Bonifraterska 17, kontakt: daneosobowe[at]beck.pl. Dane przetwarzamy w celu marketingu własnych produktów i usług, w celach wskazanych w treści zgód, jeśli były wyrażane, w celu realizacji obowiązków prawnych, oraz w celach statystycznych. W sytuacjach przewidzianych prawem, przysługują Ci prawa do: dostępu do swoich danych, otrzymania ich kopii, sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, przenoszenia, cofnięcia zgody oraz wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych. Pełne informacje w Polityce prywatności.


Wydawnictwo C.H.Beck
ul. Bonifraterska 17
00-203 Warszawa
Tel: 22 311 22 22
E-mail: legalis@beck.pl
NIP: 522-010-50-28, KRS: 0000155734
Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy
w Warszawie Kapitał Spółki: 88 000 zł

Zasady przetwarzania danych osobowych