Warunkiem zastosowania art. 39 ust. 4 pkt 1 PrOśw jest to, aby w bliższej odległości nie było placówki (szkoły podstawowej lub szkoły ponadpodstawowej) zapewniającej dziecku z niepełnosprawnością w sposób najpełniejszy realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, dotyczących jego wychowania i kształcenia, wydanym z uwagi na stwierdzone niepełnosprawności.
Zgodnie z art. 39 ust. 4 Prawa oświatowego obowiązkiem gminy jest:
1) zapewnienie uczniom z niepełnosprawnościami, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127 Prawa oświatowego (kształcenie specjalne i nauczanie indywidualne), bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym – także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21. rok życia;
2) zapewnienie dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 36 ust. 17 Prawa oświatowego (udział w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych), a także dzieciom i młodzieży z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym kończą:
a) 24. rok życia – w przypadku uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna,
b) 25. rok życia – w przypadku uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych.
Jak wyjaśnia się przy tym w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, nie jest a priori wykluczone, że za najbliższą jednostkę, o której mowa w art. 39 ust. 4 pkt 1 Prawa oświatowego, należy uznać szkołę podstawową lub szkołę ponadpodstawową znajdującą się na terenie innej gminy, a nawet powiatu lub województwa, jeżeli na terenie gminy, w której mieszka dziecko z niepełnosprawnością, w najbliższej geograficznie odległości nie ma placówki zapewniającej temu dziecku realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, dotyczących jego wychowania i kształcenia, wydanym z uwagi na stwierdzone niepełnosprawności dziecka. Warunkiem takiego zastosowania wspomnianych wyżej przepisów jest to, aby w bliższej odległości nie było placówki (szkoły podstawowej lub szkoły ponadpodstawowej) zapewniającej dziecku z niepełnosprawnością w sposób najpełniejszy realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, dotyczących jego wychowania i kształcenia, wydanym z uwagi na stwierdzone niepełnosprawności. W tym kontekście wybór właściwej dla dziecka placówki nie stanowi uprawnienia gminy, lecz uprawnienie rodziców. Rodzice mogą zapisać dziecko do placówki, która – jak uważają – jest najlepsza dla ich dziecka i jego rozwoju. Dowolność wyboru placówki oświatowej dla dziecka z niepełnosprawnością przez jego rodziców nie oznacza jednak automatycznego obowiązku po stronie gminy zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki czy też zwrotu kosztów przejazdu dziecka i opiekuna, ponieważ gmina jest objęta takim obowiązkiem tylko w stosunku do najbliższej placówki oświatowej. W konsekwencji organ wykonawczy gminy może odmówić zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki czy też zwrotu kosztów przejazdu dziecka i opiekuna, jeżeli wykaże, że jest inna szkoła (podstawowa lub ponadpodstawowa) „najbliższa” w rozumieniu art. 39 ust. 4 pkt 1 Prawa oświatowego, która realizuje w pełni przewidziane w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego zalecenia (vide: wyr. WSA w Bydgoszczy z 9.4.2024 r., II SA/Bd 1406/23).
Tak też na „bliskość” szkoły lub ośrodka składa się nie tylko element położenia geograficznego (a więc odległość placówki od miejsca zamieszkania dziecka z niepełnosprawnością), ale również element posiadania przez daną placówkę warunków umożliwiających prawidłowe kształcenie dzieci z konkretnym rodzajem niepełnosprawności. Przy czym drugi element powinien być oceniany indywidualnie w świetle orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego (lub orzeczenia o niepełnosprawności danego dziecka). Zatem „najbliższą” szkołą, przedszkolem lub ośrodkiem będzie tylko taka szkoła, takie przedszkole lub taki ośrodek, które pozwalają jak najpełniej realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego (lub w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka), a zatem są najpełniej dostosowane do zdolności i możliwości psychofizycznych dziecka (vide: wyr. NSA z 29.9.2023 r., III OSK 2882/21).
Artykuł pochodzi z Systemu Legalis Administracja. Zaloguj się po więcej lub wykup dostęp >>
