Kadencja sołtysa określona nową uchwałą, tj. czteroletnia, obowiązuje, co do zasady, względem każdej kolejnej rozpoczynającej się kadencji. Kadencja, w trakcie której zmieniono długość kadencji sołtysa w odpowiedniej uchwale rady gminy, trwa wedle przepisów dotychczasowych, tj. jest pięcioletnia.
Zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (dalej: SamGminU), organizację i zakres działania jednostki pomocniczej określa rada gminy odrębnym statutem, po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami. Zgodnie zaś z art. 35 ust. 3 pkt 2 SamGminU, statut jednostki pomocniczej określa w szczególności zasady i tryb wyborów organów jednostki pomocniczej.
Jednocześnie, uszczegółowieniem ww. przepisów jest art. 36 ust. 1 i 2 SamGminU. Stanowią one, że:
1) organem uchwałodawczym w sołectwie jest zebranie wiejskie, a wykonawczym – sołtys.
2) sołtys oraz członkowie rady sołeckiej są wybierani w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania.
Oznacza to, że sołtys posiada bezpośrednią, silną legitymację do pełnienia urzędu (jest wybierany w wyborach bezpośrednich).
W momencie wyboru obowiązywały przepisy ustalające kadencję sołtysa na 5 lat. Na taką też kadencję sołtys został wybrany. Z tego też powodu, zmiana okresu trwania kadencji w trakcie pełnienia przez sołtysa urzędu nie może wpływać na trwającą już kadencję. Nowy okres kadencji winien mieć zastosowanie dopiero od następnych wyborów sołtysa.
Przeciwna interpretacja, zdaniem autora odpowiedzi, byłaby nie do pogodzenia z zasadami demokratycznego państwa prawnego, przede wszystkim z zasadą niedziałania prawa wstecz (lex non retro agit), którą wyprowadza się z art. 2 Konstytucji RP.
Należy też wskazać, że nawet gdyby rada gminy ustanowiła przepisy przejściowe, to nie mogłyby one skrócić trwającej kadencji, ponieważ taka ingerencja w mandat wynikający z wyborów musiałaby wynikać z przepisu rangi ustawowej. Sama zmiana statutu – jako akt prawa miejscowego – nie stanowi wystarczającej podstawy do skrócenia mandatu już uzyskanego.
