Ustawa ta przewiduje zmiany zasadniczo w dwóch aktach prawnych, tj.:
1) w ustawie z 20.2.2015 r. o rzeczach znalezionych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 501 ze zm.),
2) w ustawie z 23.4.1964 r. – Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.).
Zmiany w odniesieniu do ustawy o rzeczach znalezionych
Zmiany dotyczą m.in. następujących kwestii:
1) dookreślenia starosty właściwego, tj. organu zobowiązanego do prowadzenia postępowania poszukiwawczego w celu odnalezienia osoby uprawnionej do odbioru rzeczy – będzie nim starosta właściwy ze względu na miejsce znalezienia rzeczy;
2) podwyższenia wysokości kwoty znalezionych pieniędzy, której przekroczenie rodzi obowiązek ich oddania właściwemu staroście ze 100 zł do 5% minimalnego wynagrodzenia za pracę;
3) wprowadzenia szczególnego trybu postępowania ze znalezionymi dokumentami zawierającymi dane osobowe, chyba że dokument ten zawiera informacje o innym sposobie postępowania w przypadku jego znalezienia; ustawa nakłada obowiązek przekazania dokumentów zawierających takie dane właściwemu staroście (o ile tożsamość albo miejsce pobytu osoby uprawionej do ich odbioru nie jest znalazcy znane) w celu podjęcia czynności poszukiwawczych, a w razie ich bezskuteczności – zniszczenia znalezionego dokumentu;
4) poszerzenia katalogu podmiotów właściwych do odebrania znalezionej rzeczy, której cechy zewnętrzne lub umieszczone na niej znaki szczególne wskazują, że stanowi ona sprzęt lub ekwipunek wojskowy – oprócz starosty możliwe będzie ich przekazanie najbliższej jednostce organizacyjnej Żandarmerii Wojskowej;
5) wyłączenia z obowiązku przekazania staroście rzeczy znalezionych, których posiadanie wymaga pozwolenia (w szczególności broni, amunicji albo materiałów wybuchowych) oraz rzeczy niebezpiecznych (tj. rzeczy, których oddanie wiązałoby się z zagrożeniem życia i zdrowia); w przypadku tych rzeczy znalazca obowiązany będzie zawiadomić Policję o miejscu, w którym rzecz się znajduje;
6) zmiany zasad postępowania z rzeczami znalezionymi w budynku publicznym, innym budynku lub pomieszczeniu otwartym dla publiczności albo w środkach transportu publicznego; nowelizacja zobowiązuje w pierwszej kolejności właściwego zarządcę do zwrotu rzeczy znalezionej osobie uprawnionej, a w przypadkach, w których nie jest to możliwe, w szczególności z uwagi na brak znajomości tożsamości osoby uprawnionej, właściwego zarządcę do zamieszczenia ogłoszenia na stronie internetowej, o ile ją prowadzi;
7) uproszczenia sposobu dokumentowania przyjęcia zawiadomienia o znalezieniu rzeczy oraz odebrania rzeczy znalezionej od znalazcy poprzez rezygnację z wydawania osobnego poświadczenia na rzecz sporządzenia protokołu oraz wydaniu znalazcy jego odpisu;
8) modyfikacji procesu poszukiwania osoby uprawnionej do odbioru rzeczy przez właściwego starostę;
9) wprowadzenia możliwości przechowywania znalezionych środków pieniężnych w walucie obcej w zabezpieczonej kasie pancernej, skrytce sejfowej lub oddanie ich na przechowanie bankowi;
10) określenia sposobu postępowania z rzeczami znalezionymi umożliwiającymi dostęp do pomieszczeń, pojazdów i innych zamykanych przedmiotów lub dokumentami zawierającymi dane osobowe; po bezskutecznym upływie terminu do ich odebrania przez osobę uprawnioną staną się one własnością powiatu, a właściwy starosta niezwłocznie dokona ich zniszczenia; z czynności zniszczenia będzie sporządzany protokół.
Zmiany w odniesieniu do Kodeksu cywilnego
Zmiany dotyczą również przepisów Kodeksu cywilnego w zakresie następujących kwestii:
1) zmiana brzmienia art. 187 KC, która polega na skróceniu do 6 miesięcy terminu do odebrania rzeczy przez osobę uprawnioną, którą imiennie wezwano do odbioru rzeczy oraz do 1 roku terminu do odebrania rzeczy w przypadku, gdy dane osoby uprawionej są nieznane, a wezwania dokonano zgodnie z przepisami ustawy o rzeczach znalezionych (zmiana § 1 w art. 187 KC).
2) po upływie ww. terminów rzecz znaleziona stanie się własnością znalazcy albo Skarbu Państwa (zabytek i materiał archiwalny), z wyjątkiem rzeczy umożliwiających dostęp do pomieszczeń, pojazdów i innych zamykanych przedmiotów, w szczególności kluczy, kart dostępów i pilotów, oraz dokumentów zawierających dane osobowe, które będą przechodziły na własność powiatu w celu dokonania ich zniszczenia (zmiana § 2 w art. 187 KC).
Podsumowując, zmiany z punktu widzenia zadań realizowanych przez starostów wydają się być korzystne i pożądane.
Nowe przepisy wejdą w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.
