Służebność przesyłu możliwa także na rzecz gminy

Właściciel nieruchomości może żądać ustanowienia za odpłatnością służebności przesyłu na rzecz gminy, która nadal jest właścicielem wodociągu, ale oddała go w dzierżawę spółce komunalnej (uchw. SN z 13.4.2017 r., III CZP 3/17).

1. Stan faktyczny

Gmina P. była właścicielem instalacji wodociągowych, którymi zarządzała spółka komunalna Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w P. Jedna z instalacji znajdowała się pod działką gruntu należącą do małżeństwa B.

Małżonkowie złożyli do sądu wniosek o ustanowienie służebności przesyłu na podstawie art. 3051 i art. 3052 § 2 ustawy z 23.4.1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 459 ze zm.; dalej: KC) za jednorazowym wynagrodzeniem.

W obydwu przepisach KC dotyczących służebności przesyłu uprawnionym do korzystania z gruntu i zarazem zobowiązanym do zapłaty stosownego wynagrodzenia jest przedsiębiorca. Problem wniosku małżeństwa B. polegał na tym, że instalację przechodzącą przez ich nieruchomość przedsiębiorstwo PGKiM tylko dzierżawiło od gminy, która pozostała jej właścicielem.

2. Rozstrzygnięcia sądów I i II instancji

Sąd oddalił więc ich wniosek, ale rozpatrujący apelację sąd II instancji uznał, że zaistniał poważny problem prawny, dotyczący kwestii: czy właściciel nieruchomości może żądać ustanowienia na rzecz gminy służebności przesyłu, polegającej na korzystaniu z nieruchomości obciążonej na potrzeby biegnącej przez nią sieci wodociągowej - w sytuacji, gdy gmina jest właścicielem tej sieci, ale urządzenia, które służą do doprowadzania wody, wydzierżawiła spółce, będącej przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym. Pytanie tej treści skierowano do Sądu Najwyższego.

3. Stanowisko Sądu Najwyższego

Sąd Najwyższy udzielił na nie pozytywnej odpowiedzi. Uzasadniając, SN wskazał, że do zadań własnych gmin należy m.in. zapewnienie swoim mieszkańcom zaopatrzenia w wodę. Tym samym gmina może prowadzić w tym zakresie działalność, a zatem może być też traktowana jako przedsiębiorca w rozumieniu przepisów KC.

Ważne
Zdaniem SN pojęcie przedsiębiorcy na gruncie prawa cywilnego nie musi pokrywać się z definicją przedsiębiorcy zawartą w przepisach prawa publicznego. Nie można bowiem zawężać pojęcia przedsiębiorcy tylko do pojęć z dziedziny prawa publicznego. Gmina, nawet wydzierżawiając instalację wodociągową własnej spółce, nadal pozostaje odpowiedzialna za gospodarkę wodną i ściekową. Może więc być uznana za przedsiębiorstwo w powyższym zakresie.

Zdaniem SN wykładnia zawężająca pojęcie przedsiębiorcy z art. 305 1 KC tylko do przedsiębiorców określanych w przepisach o swobodzie działalności gospodarczej spowodowałaby bardzo niebezpieczną sytuację dla właścicieli nieruchomości, na których znajdują się instalacje przesyłowe. Właściciel nie miałby do kogo kierować roszczeń o ustanowienie służebności przesyłu, gdyż gmina nie mogłaby być obciążona, bo nie jest przedsiębiorcą, a przedsiębiorstwo wodociągowe także nie mogłoby być adresatem wniosku, bo nie jest właścicielem sieci. W efekcie doszłoby do naruszenia zagwarantowanego konstytucyjnie prawa własności - orzekł SN.




 

Przetestuj System Legalis

 
Zadzwoń:
22 311 22 22
Koszt połączenia wg taryfy operatora.
lub zostaw swoje dane, a Doradca zdalnie
zbada Twoje potrzeby i uruchomi dostęp:

W polu numeru telefonu należy stosować wyłącznie cyfry (min. 9).


Wyślij

* Pola wymagane

Zasady przetwarzania danych osobowych: Administratorem danych osobowych jest Wydawnictwo C.H.Beck sp. z o.o., Warszawa, ul. Bonifraterska 17, kontakt: daneosobowe[at]beck.pl. Dane przetwarzamy w celu marketingu własnych produktów i usług, w celach wskazanych w treści zgód, jeśli były wyrażane, w celu realizacji obowiązków prawnych, oraz w celach statystycznych. W sytuacjach przewidzianych prawem, przysługują Ci prawa do: dostępu do swoich danych, otrzymania ich kopii, sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, przenoszenia, cofnięcia zgody oraz wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych. Pełne informacje w Polityce prywatności.


Wydawnictwo C.H.Beck
ul. Bonifraterska 17
00-203 Warszawa
Tel: 22 311 22 22
E-mail: legalis@beck.pl
NIP: 522-010-50-28, KRS: 0000155734
Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy
w Warszawie Kapitał Spółki: 88 000 zł

Zasady przetwarzania danych osobowych