Przedawnienie roszczenia właściciela gruntu o nabycie przez posiadacza własności działki za wynagrodzeniem

Roszczenie właściciela gruntu, na którym wzniesiono budynek lub inne urządzenie o wartości znacznie przenoszącej wartość zajętej na ten cel działki, o nabycie na podstawie art. 231 § 2 ustawy z 23.4.1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1025 ze zm.; dalej: KC) przez posiadacza własności działki za odpowiednim wynagrodzeniem, nie ulega przedawnieniu (uchwała Sądu Najwyższego z 16.5.2019 r., III CZP 109/18).

Stan faktyczny

Tadeusz S. był właścicielem działki gruntu w miejscowości S. w województwie kujawsko-pomorskim. Nabył ją w 2003 r., jednak dopiero około roku 2011, a więc blisko 8 lat od zakupu gruntu, dowiedział się o tym, że pod działką położony jest gazociąg, którego właścicielem jest spółka P. W tym też roku zwrócił się do spółki o zmianę przebiegu gazociągu, tak aby szedł on pod granicą działki. Spółka odmówiła, a następnie wystąpiła do sądu o ustanowienie odpłatnej służebności przesyłu. W tej sytuacji pan S. złożył z kolei powództwo o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli – nakazanie wykupu działki przez spółkę P. Powództwo uzasadnił art. 231 § 2 KC, zgodnie z którym właściciel gruntu, na którym wzniesiono budynek lub inne urządzenie o wartości przenoszącej znacznie wartość zajętej na ten cel działki, może żądać, aby ten, kto wzniósł budynek lub inne urządzenie, nabył od niego własność działki za odpowiednim wynagrodzeniem.

Stanowisko sądu I i II instancji

Sąd I instancji wydał wyrok po myśli Tadeusza S., nakazując spółce wykup gruntu za ok. 295 tys. zł. Spółka złożyła apelację, zaś sąd II instancji dostrzegł w sprawie poważny problem prawny. Spółka bowiem podniosła zarzut przedawnienia, wskazując, że od daty wybudowania gazociągu (która to budowa zakończyła się w 2000 r.) minęło ponad 10 lat. Pozew pana S. trafił do sądu w 2012 r. Zdaniem spółki roszczenie o wykup gruntu z art. 231 § 2 KC jest roszczeniem majątkowym i podlegało – zgodnie z art. 118 KC – 10-letniemu terminowi przedawnienia (taki termin obowiązywał bowiem do ubiegłorocznej nowelizacji KC, obecnie termin ten wynosi 6 lat).

Sąd apelacyjny wskazał natomiast na poważne wątpliwości co do takiej kwalifikacji roszczenia, gdyż istniały poglądy wskazujące na negatoryjny (czyli ochronny w stosunku do prawa własności nieruchomości), a nie majątkowy charakter roszczenia. W takim wypadku uprawnienie powoda nie mogłoby się przedawnić, dopóki istnieje stan naruszenia jego własności – czyli przez cały okres funkcjonowania gazociągu. Swoje wątpliwości przedłożył Sądowi Najwyższemu.

Stanowisko Sądu Najwyższego

Sąd Najwyższy w odpowiedzi wydał uchwałę, zgodnie z którą roszczenie właściciela gruntu, na którym wzniesiono budynek lub inne urządzenie o wartości znacznie przenoszącej wartość zajętej na ten cel działki, o nabycie przez posiadacza własności działki za odpowiednim wynagrodzeniem, nie ulega przedawnieniu. Przyjął tym samym niemajątkowy i negatoryjny charakter roszczenia o nakazanie złożenia oświadczenia woli w sprawie wykupu zajętej nieruchomości.




 

Przetestuj System Legalis

 
Zadzwoń:
22 311 22 22
Koszt połączenia wg taryfy operatora.
lub zostaw swoje dane, a Doradca zdalnie
zbada Twoje potrzeby i uruchomi dostęp:

W polu numeru telefonu należy stosować wyłącznie cyfry (min. 9).


Wyślij

* Pola wymagane

Zasady przetwarzania danych osobowych: Administratorem danych osobowych jest Wydawnictwo C.H.Beck sp. z o.o., Warszawa, ul. Bonifraterska 17, kontakt: daneosobowe[at]beck.pl. Dane przetwarzamy w celu marketingu własnych produktów i usług, w celach wskazanych w treści zgód, jeśli były wyrażane, w celu realizacji obowiązków prawnych, oraz w celach statystycznych. W sytuacjach przewidzianych prawem, przysługują Ci prawa do: dostępu do swoich danych, otrzymania ich kopii, sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, przenoszenia, cofnięcia zgody oraz wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych. Pełne informacje w Polityce prywatności.


Wydawnictwo C.H.Beck
ul. Bonifraterska 17
00-203 Warszawa
Tel: 22 311 22 22
E-mail: legalis@beck.pl
NIP: 522-010-50-28, KRS: 0000155734
Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy
w Warszawie Kapitał Spółki: 88 000 zł

Zasady przetwarzania danych osobowych