Planowane zmiany w postępowaniu karnym

  • Projektodawca proponuje m.in.: zniesienie obowiązku ogłaszania orzeczeń i postanowień na posiedzeniach, na które nikt się nie stawił, uzasadnianie wyroków na specjalnych formularzach, czy też eliminację konieczności wymieniania lub odczytywania przez sąd na rozprawie wszystkich dokumentów zaliczonych do materiału dowodowego.
  • Nowy KPK to także bardziej rygorystyczne przestrzeganie terminów, zmiany w doręczeniach pism procesowych, ograniczenie obstrukcji procesowej oraz zmiany dotyczące przesłuchań świadków i rozszerzające uprawnienia pokrzywdzonego. 

Projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (wersja z 18.2.2019 r.) to kompleksowa reforma polskiej procedury karnej zaproponowana przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Celem nowelizacji jest m.in. przyspieszenie i uproszczenie postępowania przed sądami karnymi.

Ograniczenie zasady bezpośredniości

Jednym z czołowych założeń reformy jest ograniczenie zakresu zasady bezpośredniości na rozprawie głównej, jednak bez uszczerbku dla prawidłowości ustaleń faktycznych. W związku z powyższym projektodawca proponuje m.in. zniesienie obowiązku ogłaszania orzeczeń i postanowień na posiedzeniu, na które nikt się nie stawił. Dzięki uzupełnieniu art. 100 KPK o §1a, jeżeli na ogłoszeniu nikt się nie stawi, będzie można uznać wydane orzeczenie lub zarządzenie za ogłoszone. Odpowiednią wzmiankę trzeba będzie jednak umieścić w protokole.

Innym przejawem ograniczenia zasady bezpośredniości, są zmiany dotyczące art. 405 KPK, skutkujące rezygnacją z obowiązku wymieniania lub odczytywania przez sąd na rozprawie wszystkich dokumentów zaliczonych do materiału dowodowego. Zaprojektowany na nowo art. 405 KPK stanowi, że z chwilą zamknięcia przewodu sądowego ujawnione będą bez odczytywania wszystkie protokoły i dokumenty podlegające odczytaniu na rozprawie, jeżeli nie zostały odczytane.

Specjalne formularze uzasadnień 

Projektodawca proponuje również wprowadzenie obowiązku sporządzania uzasadnień wyroków na specjalnych formularzach. Będzie to możliwe dzięki uzupełnieniu art. 424 KPK o § 4 i 5. W uzasadnieniu projektu wskazano, że obecnie obowiązujący system jest bardzo pracochłonny, a uzasadnienia wyroków bywają nieczytelne i niezrozumiałe dla stron. Formularz uzasadnienia, którego wzór określić ma w przyszłości Minister Sprawiedliwości, ma ten stan rzeczy zmienić.

Prekluzja dowodowa 

Nowelizacja procedury karnej zakłada także rozszerzenie katalogu przesłanek oddalenia wniosku dowodowego (art. 170 § 1 KPK). Nową przesłanką oddalenia wniosku dowodowego ma być przekroczenie wyznaczonego przez organ procesowy terminu do złożenia wniosku. Oczywiście organ procesowy będzie miał obowiązek dokonania zawiadomienia strony o tym terminie. Jednakże wniosku dowodowego, który w sposób oczywisty zmierza do przedłużenia postępowania lub wniosku złożonego po terminie, nie będzie można oddalić, jeżeli okoliczność, która ma być udowodniona, będzie miała istotne znaczenie dla ustalenia:

  1. czy został popełniony czyn zabroniony,
  2. czy stanowi on przestępstwo i jakie, 
  3. czy czyn zabroniony został popełniony w warunkach, o których mowa w art. 64 lub 65 KK, 
  4. czy zachodzą warunki do orzeczenia pobytu w zakładzie psychiatrycznym na podstawie art. 93g KK.

Zmiany w doręczeniach pism

Projektowane zmiany obejmą również unowocześnienie procedury doręczania pism procesowych. Jedną ze zmian jest wprowadzenie możliwości wskazania przez każdego z uczestników postępowania skrytki do skutecznego doręczania pism – przesądza o tym projektowany art. 132 § 1a KPK.

Kolejną ze zmian jest rozszerzenie możliwości odbioru przesyłek przez osobę upoważnioną na podstawie pełnomocnictwa pocztowego. Nowelizacja art. 133 KPK sprawi, że krąg osób uprawnionych do skorzystania z pełnomocnika pocztowego, rozszerzy się na uczestników postępowania, którzy z uwagi na stan zdrowia nie mają możliwości lub mają ograniczoną możliwość osobistego odbioru pisma w placówce pocztowej. Osobą uprawnioną do wystawienia zaświadczenia stwierdzającego, że stan zdrowia utrudnia lub uniemożliwia osobisty odbiór pism będzie lekarz sądowy.

Walka z obstrukcją procesową

Ministerstwo Sprawiedliwości proponuje również środki służące walce z działaniami mającymi na celu przedłużenie postępowania. Jednym z nich jest projektowany art. 378a KPK, który wprowadza warunkową możliwość przeprowadzania czynności dowodowych, pomimo nieobecności (choćby usprawiedliwionej, np. zwolnieniem lekarskim) oskarżonego lub obrońcy na rozprawie. Proponowane rozwiązanie umożliwi więc przykładowo przesłuchanie świadków, mimo że na sali sądowej nie ma oskarżonego lub jego obrońcy, a ich nieobecność została usprawiedliwiona.

Zmiany w przesłuchaniach świadków

Liczne zmiany obejmą również procedurę przesłuchiwania świadków. Jedną z ważniejszych jest wprowadzenie art. 315a KPK, co poskutkuje możliwością odstąpienia w postępowaniu przygotowawczym od przesłuchania pokrzywdzonego w charakterze świadka, jeżeli czynność ta nie jest niezbędna dla poczynienia ustaleń faktycznych. Projektodawca w uzasadnieniu wskazuje, że jest to regulacja szczególnie pożądana w przypadku przestępstw, w których poszkodowanych zostało nawet kilka tysięcy osób (np. w wyniku oszustwa komputerowego). Jak słusznie zauważono, z reguły zeznania tysięcznego pokrzywdzonego nie wnoszą do sprawy niczego nowego, w związku z czym przesłuchanie każdego pokrzywdzonego, nie dość, że nie przynosi żadnych korzyści, to jeszcze negatywnie wpływa na bieg postępowania, spowalniając je (Uzasadnienie projektu, s. 31–33).

Nowe uprawnienia pokrzywdzonego

W wyniku reformy KPK pokrzywdzonemu przyznano zestaw nowych uprawnień. Do najważniejszych z nich należy m.in. wydłużenie terminu, do którego pokrzywdzony w sprawach o przestępstwa ścigane na wniosek może ten wniosek wycofać. W obecnym stanie prawnym pokrzywdzony może wycofać wniosek o ściganie do momentu rozpoczęcia przewodu sądowego na pierwszej rozprawie głównej. Na skutek nowelizacji pokrzywdzony będzie mógł to zrobić, aż do momentu zamknięcia przewodu sądowego na pierwszej rozprawie głównej.

Kolejnym z nowych uprawnień osoby pokrzywdzonej jest wprowadzenie w art. 505 KPK obowiązku doręczania odpisu wyroku nakazowego również pokrzywdzonemu. Wraz z odpisem wyroku nakazowego pokrzywdzony będzie musiał zostać pouczony m.in. o prawie, terminie i sposobie wniesienia sprzeciwu oraz skutkach jego niewniesienia.

W dniu 15.3.2019 r. projekt nowelizacji KPK został rozpoznany w I czytaniu na posiedzeniu Sejmu i skierowany Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach.




 

Przetestuj System Legalis

 
Zadzwoń:
22 311 22 22
Koszt połączenia wg taryfy operatora.
lub zostaw swoje dane, a Doradca zdalnie
zbada Twoje potrzeby i uruchomi dostęp:

W polu numeru telefonu należy stosować wyłącznie cyfry (min. 9).


Wyślij

* Pola wymagane

Zasady przetwarzania danych osobowych: Administratorem danych osobowych jest Wydawnictwo C.H.Beck sp. z o.o., Warszawa, ul. Bonifraterska 17, kontakt: daneosobowe[at]beck.pl. Dane przetwarzamy w celu marketingu własnych produktów i usług, w celach wskazanych w treści zgód, jeśli były wyrażane, w celu realizacji obowiązków prawnych, oraz w celach statystycznych. W sytuacjach przewidzianych prawem, przysługują Ci prawa do: dostępu do swoich danych, otrzymania ich kopii, sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, przenoszenia, cofnięcia zgody oraz wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych. Pełne informacje w Polityce prywatności.


Wydawnictwo C.H.Beck
ul. Bonifraterska 17
00-203 Warszawa
Tel: 22 311 22 22
E-mail: legalis@beck.pl
NIP: 522-010-50-28, KRS: 0000155734
Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy
w Warszawie Kapitał Spółki: 88 000 zł

Zasady przetwarzania danych osobowych