Odszkodowanie od gminy za niedostarczenie lokalu socjalnego

O odszkodowanie od gminy za niedostarczenie eksmitowanym lokatorom lokali socjalnych może ubiegać się każdy, kto może przedstawić tytuł prawny do nieruchomości, w której znajduje się mieszkanie zajmowane przez lokatora-dłużnika. Tytułem tym może być umowa lub porozumienie z jednostką publiczną będącą faktycznym posiadaczem nieruchomości z zadłużonymi lokalami (post. SN z 10.8.2018 r., III CZP 27/18).

Stan faktyczny

Stołeczna Spółdzielnia Mieszkaniowa „B.” wniosła przeciwko miastu Warszawa pozew o odszkodowanie za niedostarczenie w terminie lokali socjalnych dla kilkunastu lokatorów zalegających (niekiedy przed długi czas) z opłatami czynszowymi na rzecz SM, wobec których Spółdzielnia dysponowała już prawomocnymi orzeczeniami eksmisyjnymi. Ponieważ miasto nie dostarczyło lokali socjalnych, a lokatorzy najczęściej i tak już nie płacili należności, SM zażądała zapłaty odszkodowania przez miasto Warszawę na podstawie art. 18 ust. 5 ustawy z 21.6.2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1234 ze zm.; dalej: OchrLokU), zgodnie z którym jeżeli gmina nie dostarczyła lokalu socjalnego osobie uprawnionej do niego z mocy wyroku, właścicielowi przysługuje roszczenie odszkodowawcze do gminy, na podstawie art. 417 ustawy z 23.4.1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1025 ze zm.).

Stanowisko sądu I instancji

Nieoczekiwanie jednak sąd I instancji oddalił powództwo wskazując, że przysługuje ono zgodnie z powołanym przepisem OchrLokU tylko właścicielowi, którym jest - w myśl art. 2 pkt 2 OchrLokU wynajmujący lub inna osoba, z którą wiąże lokatora stosunek prawny uprawniający go do używania lokalu. Problem polegał na tym, że w kilkudziesięciu przypadkach status spornych mieszkań zajmowanych przez lokatorów-dłużników był nieuregulowany prawnie. Spółdzielnia Mieszkaniowa nie była bowiem ani właścicielem, ani nawet użytkownikiem wieczystym gruntów, na których znajdowały się budynki z zadłużonymi mieszkaniami. Jedynym dokumentem poświadczającym jakiekolwiek prawa do tych nieruchomości było tylko zawarte blisko 25 lat temu porozumienie między SM a ówczesnymi władzami dzielnicy Warszawa-Praga Północ.

W efekcie problematyczny był więc status prawny mieszkań, będących najczęściej lokalami spółdzielczymi-lokatorskimi (nie były to mieszkania spółdzielcze własnościowe). Z dłużnikami SM nie mogła więc zawierać umów najmu, a skoro tak, to i roszczenie odszkodowawcze przeciwko miastu nie miało podstaw prawnych - uznał sąd.

Z takim podejściem zdecydowanie nie zgodziła się spółdzielnia, ale rozpoznający jej apelację Sąd Okręgowy Warszawa-Praga zdecydował się zadać Sądowi Najwyższemu pytanie prawne:

czy spółdzielnia mieszkaniowa, zarządzająca nieruchomością i położonym na niej budynkiem, w którym znajduje się lokal zajmowany przez osobę, wobec której wydano prawomocny wyrok nakazujący jego opuszczenie i opróżnienie, posiada legitymację do wystąpienia przeciwko gminie z powództwem o odszkodowanie za nieprzydzielenie lokalu socjalnego na podstawie art. 18 ust. 5 OchrLokU, w sytuacji gdy spółdzielnia nie posiada tytułu prawno-rzeczowego (nie jest właścicielem, współwłaścicielem, użytkownikiem ani użytkownikiem wieczystym) do nieruchomości lub części nieruchomości, o której mowa powyżej?

Stanowisko Sądu Najwyższego

Na tak zadane pytanie SN odmówił odpowiedzi w formie uchwały. Ale w uzasadnieniu podkreślił, że pojęcie właściciela wskazane w art. 18 ust. 5 OchrLokU nie może być rozumiane wąsko . Tu przez właściciela należy rozumieć każdego posiadacza, także posiadacza zależnego, który dysponuje jakimkolwiek tytułem prawnym do nieruchomości zajmowanej przez dłużnika. W szczególności gdy ma prawo do korzystania z takiej nieruchomości i pobierania z niej pożytków (w postaci np. czynszów, opłat itp.). Już to byłoby tytułem prawnym do ubiegania się o odszkodowanie z art. 18 ust. 5 OchrLokU od gminy/miasta za niedostarczenie lokali socjalnych. W wypadku SM „B.” takim tytułem może być wskazane porozumienie sprzed ćwierć wieku, które nosi znamiona umowy dzierżawy gruntów i budynków. Ale tej kwestii sąd nie wyjaśnił - ani natury prawnej porozumienia, ani też faktycznych uprawnień SM co do lokali mieszkalnych w administrowanych przez nią budynkach (jak się okazało, część lokali po dłużnikach, którzy wreszcie się wyprowadzili, została sprzedana). Stąd, jak wskazał SN, wobec wyraźnych wątpliwości co do podstawy prawnej oraz niejasnego i nie do końca ustalonego stanu faktycznego, udzielenie odpowiedzi jest przedwczesne i nie powinno na tym etapie procesu nastąpić.




 

Przetestuj System Legalis

 
Zadzwoń:
22 311 22 22
Koszt połączenia wg taryfy operatora.
lub zostaw swoje dane, a Doradca zdalnie
zbada Twoje potrzeby i uruchomi dostęp:

W polu numeru telefonu należy stosować wyłącznie cyfry (min. 9).


Wyślij

* Pola wymagane

Zasady przetwarzania danych osobowych: Administratorem danych osobowych jest Wydawnictwo C.H.Beck sp. z o.o., Warszawa, ul. Bonifraterska 17, kontakt: daneosobowe[at]beck.pl. Dane przetwarzamy w celu marketingu własnych produktów i usług, w celach wskazanych w treści zgód, jeśli były wyrażane, w celu realizacji obowiązków prawnych, oraz w celach statystycznych. W sytuacjach przewidzianych prawem, przysługują Ci prawa do: dostępu do swoich danych, otrzymania ich kopii, sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, przenoszenia, cofnięcia zgody oraz wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych. Pełne informacje w Polityce prywatności.


Wydawnictwo C.H.Beck
ul. Bonifraterska 17
00-203 Warszawa
Tel: 22 311 22 22
E-mail: legalis@beck.pl
NIP: 522-010-50-28, KRS: 0000155734
Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy
w Warszawie Kapitał Spółki: 88 000 zł

Zasady przetwarzania danych osobowych