Nowelizacja przepisów o zadłużaniu jednostek samorządu terytorialnego

  • Kluczowe zmiany dotyczą ustawy z 27.8.2009 r. o finansach publicznych (t.j.: Dz.U. z 2019 r., poz. 869 ze zm., dalej jako FinPubU).
  • Nowelizacja ustawy z 27.8.2009 r. o finansach publicznych pozwoli samorządom m.in. na wcześniejszą spłatę zadłużenia czy zaciągnięcie nowego zobowiązania finansowego.
  • Samorządy zyskają możliwość zmian limitów zobowiązań i kwot wydatków na realizację przedsięwzięć finansowanych z udziałem środków europejskich w trakcie trwania roku budżetowego. 
  • Wzmocnieniu ulegną mechanizmy prawne służące bezpieczeństwu finansowemu JST, m.in. dzięki uwzględnieniu przy obliczaniu indywidualnego wskaźnika zadłużenia tych zobowiązań, które wywołują skutki ekonomiczne podobne do umowy pożyczki lub kredytu. 

Cele nowelizacji

Zmiany w ustawy z 27.8.2009 r. o finansach publicznych wynikają z analiz prowadzonych przez Ministerstwo Finansów, jak również są efektem postulatów regionalnych izb obrachunkowych, Najwyższej Izby Kontroli (zob. wyniki kontroli NIK „Skuteczność programów naprawczych jednostek samorządu terytorialnego”) i organizacji samorządowych. Ich celem jest uelastycznienie gospodarki finansowej samorządów poprzez doprecyzowanie zasad zadłużania się oraz wzmocnienie mechanizmów prawnych zapewniających bezpieczeństwo finansowe, z uwzględnieniem regulacji dotyczących postępowań naprawczych.

Restrukturyzacja zadłużenia

Nowelizacja wprowadza zmiany w art. 243 FinPubU w części dotyczącej ust. 3b. Dotychczas przepis ten zezwalał na wcześniejszą spłatę zadłużenia jedynie wówczas, gdy jednostka samorządu terytorialnego posiadała nadwyżkę bieżącą z ostatnich 3 lat. Nowelizacja wprowadza trzy wyjątki od tego ograniczenia:

  1. restrukturyzację istniejącego zadłużenia poprzez zaciągnięcie nowego długu na jego spłatę na korzystniejszych warunkach tj. o niższych kosztach obsługi (art. 243 ust. 3b pkt 1 FinPubU);
  2. wcześniejszą spłatę zadłużenia wolnymi środkami w rozumieniu art. 217 ust. 2 pkt 6 FinPubU, traktowanymi jako nadwyżka środków pieniężnych na rachunku bieżącym budżetu jednostki samorządu terytorialnego, wynikająca z rozliczeń wyemitowanych papierów wartościowych, kredytów i pożyczek z lat ubiegłych (art. 243 ust. 3b pkt 2 FinPubU);
  3. możliwość spłaty długu, w przypadku posiadania przez jednostkę samorządu terytorialnego w danym roku budżetowym innych środków o charakterze bezzwrotnym, o ile JST nie zaciąga nowych zobowiązań dłużnych na pokrycie deficytu budżetowego (art. 243 ust. 3b pkt 3 FinPubU).

Omawiane rozwiązania nie tylko pozwolą na zmniejszenie zadłużenia samorządów, ale także wpłyną na zmniejszenie obsługi kosztów długów. Podkreślić należy, że mają zastosowanie jedynie do wcześniejszej spłaty zadłużenia, a zatem dotyczą spłaty przypadającej w latach wykraczających poza rok budżetowy, na który uchwalono budżet, i tylko do spłaty następującej w roku budżetowym. Zdaniem ustawodawcy, pozwoli to na „zachowanie możliwości efektywnej weryfikacji realistyczności prognozy długu JST w kontekście obowiązującego limitu spłaty zadłużenia”.

Elastyczne zarządzanie budżetem w związku z realizacją projektów współfinansowanych ze środków europejskich 

Nowelizacja ustawy z 27.8.2009 r. o finansach publicznych przewiduje także przekazanie organowi wykonawczemu jednostki samorządu terytorialnego uprawnień w zakresie dokonywanie zmian w budżecie i wieloletniej prognozie finansowej jednostki w związku z realizacją projektów finansowanych z udziałem środków europejskich. Dotychczas przysługiwały one jedynie organowi stanowiącemu, a zatem zarządowi województwa, co znacząco ograniczało efektywność zarządzania środkami regionalnych programów operacyjnych.

O zakresie zwiększenia kompetencji organu wykonawczego w tym zakresie decydować ma zarząd województwa. Dzięki temu zarząd JST będzie mógł m.in. dokonywać zmian w limitach zobowiązań i wydatków na realizację projektów współfinansowanych ze środków europejskich (art. 232 FinPubU). Zmieniony art. 258 FinPubU da natomiast samorządom możliwość dokonywania zmian związanych ze zwrotem płatności otrzymanych z budżetu środków europejskich, jak również pozwoli na zmiany w budżecie związane ze zmianą kwot lub uzyskaniem płatności przekazywanych z budżetu środków europejskich oraz zmianami w realizacji przedsięwzięcia finansowanego z udziałem środków europejskich.

Uszczelnienie kontroli

Nowelizacja ustawy z 27.8.2009 r. o finansach publicznych ustanawia mechanizmy kontroli i ograniczania zadłużenia jednostek samorządu terytorialnego związanego ze stosowaniem tzw. niestandardowych instrumentów finansowania. Dotychczas wykorzystanie tych instrumentów przez JST nie było objęte ograniczeniami ustawowymi.

Niestandardowe instrumenty finansowe to zobowiązania, które wywołują skutki ekonomiczne podobne do umowy pożyczki lub kredytu. Zalicza się do nich m.in. papiery wartościowe, których zbywalność jest ograniczona, umowy sprzedaży, w których cena jest płatna w ratach, umowy leasingu zawarte z producentem lub finansującym, w których ryzyko i korzyści z tytułu własności są przeniesione na korzystającego z rzeczy, umowy leasingu zwrotnego, sprzedaży zwrotnej, umowy restrukturyzacji zadłużenia, w tym sprzedaży na raty, forfaitingu, umowy nienazwane o terminie zapłaty dłuższym niż rok, związane z finansowaniem usług, dostaw, robót budowlanych, które mają skutki ekonomiczne podobne do umowy pożyczki lub kredytu.

Zmiany z zakresie kontroli poziomu zadłużenia obejmują:

  • uwzględnienie przy obliczaniu indywidualnych wskaźników zadłużenia jednostek tzw. niestandardowych instrumentów finansowych, co umożliwi regionalnym izbom obrachunkowym możliwość przeprowadzania skutecznej kontroli ich wykorzystania (art. 243 ust. 1 FinPubU);
  • objęcie zobowiązań, które wywołują skutki ekonomiczne podobne do umowy pożyczki ograniczeniami analogicznymi jak dla tradycyjnych kredytów i pożyczek, w tym koniecznością uzyskania opinii regionalnych izb obrachunkowych na temat możliwości ich spłaty (art. 91 ust. 1 i 2 FinPubU);
  • doprecyzowanie zasad realizacji programów postępowań naprawczych jednostek samorządu terytorialnego w zakresie udzielania JST pożyczek z budżetu państwa (art. 224 ust. 1 pkt 2 lit. b FinPubU);
  • wyłączenie wolnych środków w rozumieniu art. 217 ust. 2 pkt 6 FinPubU z reguły dotyczącej zrównoważenia budżetu, aby JST nie zaciągały nadmiernych kredytów (art. 242 FinPubU).

Obowiązywanie nowych przepisów

Nowe zasady równoważenia budżetu jednostek samorządu terytorialnego oraz obliczania wskaźników zadłużenia będą stopniowo wdrażane w latach 2020-2025. W 2019 r. do budżetu, wieloletniej prognozy finansowej i gospodarki finansowej JST, w tym zaciągania zobowiązań w 2019 r., będą mieć zastosowanie przepisy ustawy z 27.8.2009 r. o finansach publicznych w dotychczasowym brzmieniu.




 

Przetestuj System Legalis

 
Zadzwoń:
22 311 22 22
Koszt połączenia wg taryfy operatora.
lub zostaw swoje dane, a Doradca zdalnie
zbada Twoje potrzeby i uruchomi dostęp:

W polu numeru telefonu należy stosować wyłącznie cyfry (min. 9).


Wyślij

* Pola wymagane

Zasady przetwarzania danych osobowych: Administratorem danych osobowych jest Wydawnictwo C.H.Beck sp. z o.o., Warszawa, ul. Bonifraterska 17, kontakt: daneosobowe[at]beck.pl. Dane przetwarzamy w celu marketingu własnych produktów i usług, w celach wskazanych w treści zgód, jeśli były wyrażane, w celu realizacji obowiązków prawnych, oraz w celach statystycznych. W sytuacjach przewidzianych prawem, przysługują Ci prawa do: dostępu do swoich danych, otrzymania ich kopii, sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, przenoszenia, cofnięcia zgody oraz wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych. Pełne informacje w Polityce prywatności.


Wydawnictwo C.H.Beck
ul. Bonifraterska 17
00-203 Warszawa
Tel: 22 311 22 22
E-mail: legalis@beck.pl
NIP: 522-010-50-28, KRS: 0000155734
Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy
w Warszawie Kapitał Spółki: 88 000 zł

Zasady przetwarzania danych osobowych