Dyrektywa wymiaru kary a kasacja

Opis stanu faktycznego

Sąd Rejonowy w K. wyrokiem z 14.12.2017 r., uznał oskarżonego T.G. za winnego popełnienia czterech przestępstw z art. 279 § 1 KK w zw. z art. 64 § 1 KK. Sąd przyjął, że czyny przypisane oskarżonemu T.G. zostały popełnione w warunkach ciągu przestępstw z art. 91 § 1 KK i za to na podstawie art. 279 § 1 KK wymierzył mu karę 3 lat i 10 miesięcy pozbawienia wolności. Wyrokiem z 13.4.2018 r. Sąd Okręgowy w K., po rozpoznaniu apelacji m.in. obrońcy T.G. utrzymał w mocy zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego.

Od wyroku Sądu Okręgowego kasację wywiódł obrońca skazanego T.G., który zarzucił:

1) „rażące naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 424 § 1 i 2 KPK, polegające na braku wskazania w uzasadnieniu wyroku motywów, którymi kierował się Sąd II instancji utrzymując w mocy zaskarżony wyrok Sądu I instancji;

2) rażące naruszenie przepisów prawa karnego materialnego, w postaci art. 53 § 1 i 2 KK, przez nieuwzględnienie sformułowanej w przywołanym przepisie dyrektywy wymiaru kary, której dolegliwość nie powinna przekraczać stopnia winy oraz dyrektywy kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa, a także nieuwzględnienie faktu, że ujemne następstwa popełnionego przestępstwa zostały zminimalizowane.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na kasację, Prokurator Okręgowy w K. wniósł o uznanie jej za oczywiście bezzasadną.

Sąd Najwyższy w sprawie T.G. skazanego za czyny z art. 279 § 1 KK, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu 7.6.2019 r., w trybie art. 535 § 3 KPK, kasacji obrońcy skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w K. z 13.4.2018 r. utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w K. z 14.12.2017 r., postanowił 7.6.2019 r. oddalić kasację, jako oczywiście bezzasadną.

Uzasadnienie SN

Zdaniem Sądu Najwyższego kasacja jest bezzasadna w stopniu oczywistym, dlatego podlega oddaleniu w trybie art. 535 § 3 KPK.

Kasacja jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, skierowanym przeciwko orzeczeniu wydanemu przez sąd odwoławczy wskutek rozpoznania środka odwoławczego. Celem postępowania kasacyjnego jest wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczeń dotkniętych poważnymi wadami w postaci bezwzględnych przyczyn odwoławczych lub innych naruszeń prawa, ale o charakterze rażącym, a jednocześnie takich, które miały istotny wpływ na treść orzeczenia. Możliwość wniesienia skutecznej kasacji jest istotnie ograniczona. Postępowanie kasacyjne nie jest z pewnością postępowaniem, które ponawiać ma kontrolę odwoławczą. W toku tego postępowania z założenia nie dokonuje się kontroli poprawności oceny poszczególnych dowodów, nie weryfikuje zasadności ustaleń faktycznych i nie bada współmierności orzeczonej kary (zob. postanowienie SN z 21.9.2017 r., IV KK 276/17, Legalis).

W ocenie Sądu Najwyższego analiza tak zarzutów kasacyjnych, jak i przywołanej na ich poparcie argumentacji, uzasadnia stwierdzenie, że celem kasacji było wywołanie przed Sądem Najwyższym kontroli orzeczenia Sądu Okręgowego w zakresie kary pozbawienia wolności wymierzonej T.G., a precyzując w kierunku jej rażącej niewspółmierności. Pod pozorem zarzutów dotyczących rażącej obrazy przepisów prawa procesowego (art. 424 § 1 i 2 KPK) i materialnego (art. 53 § 1 i 2 KK) skarżący usiłował „obejść” przepis zakazujący wnoszenia kasacji tylko z powodu rażącej niewspółmierności kary i spowodować ponowną analizę orzeczenia, w zakresie, w jakim zostało ono już skontrolowane w postępowaniu apelacyjnym.

Pierwszy zarzut kasacji jest sformułowany nieprawidłowo. Adresatem przepisu art. 424 KPK, określającego niezbędne elementy uzasadnienia wyroku, jest co do zasady sąd I instancji (por. postanowienie SN z 19.3.2019 r., IV KK 769/18, Legalis; wyrok SN z 10.11.2009 r., II KK 107/09, OSNwSK 2009, poz. 2249). Z mocy art. 458 KPK przepis ten znajduje odpowiednie zastosowanie w postępowaniu odwoławczym jedynie w wypadku wydania orzeczenia reformatoryjnego przez sąd odwoławczy. Wówczas uzasadnienie wyroku w części poświęconej dokonanym zmianom powinno spełniać wymogi określone dyspozycją art. 424 KPK.

Odczytując jednak treść tego zarzutu kasacyjnego przez pryzmat uzasadnienia kasacji należy przyjąć, że w istocie obrońca skazanego zarzuca nieprawidłowe rozpoznanie przez Sąd Odwoławczy zarzutu apelacyjnego rażącej niewspółmierności kary orzeczonej wobec T.G. Tak rozumiany zarzut kasacyjny jest oczywiście bezzasadny. W zaistniałym w przedmiotowej sprawie układzie procesowym Sąd Odwoławczy zaakceptował nie tylko ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Rejonowy, lecz również przesłanki, które legły u podstaw wymiaru kary orzeczonej wobec T.G. Sąd rozpoznający apelację nie wydał orzeczenia reformatoryjnego w zakresie kary, które obligowałoby ten Sąd do ponownej oceny stopnia społecznej szkodliwości czy powtórnego szczegółowego odnoszenia się do dyrektyw ogólnych i indywidulanych wymiaru kary (art. 53 § 1 i 2 KK). Uzasadnienie wyroku Sądu Odwoławczego w tej sprawie powinno spełniać standard określony w art. 457 § 3 KPK, tzn. powinno zawierać wskazanie, czym kierował się Sąd wydając wyrok oraz dlaczego zarzuty i wnioski apelacji Sąd uznał za zasadne albo niezasadne. Analiza uzasadnienia wyroku Sądu Odwoławczego prowadzi do wniosku, że standard ten został utrzymany. Sąd ten odniósł się do zarzutu rażącej niewspółmierności kary wymierzonej T.G., sformułowanego w apelacji. Wskazał mianowicie, że w całości podziela wymiar kary przyjęty przez sąd I instancji, bowiem oskarżony dopuścił się przestępstw o dużym ciężarze gatunkowym, wartość skradzionych samochodów była duża, zaś rola oskarżonego w działalności przestępczej była wiodąca. Sąd Odwoławczy wskazał również na działanie oskarżonego w warunkach powrotu do przestępstwa. Mając to na względzie uznał, że nie stwierdził podstaw do złagodzenia orzeczonej kary. W tym miejscu warto podkreślić, że obowiązkiem sądu odwoławczego nie jest powtarzanie argumentów sądu pierwszej instancji uznanych za trafne. Toteż, wobec szczegółowego wskazania, czym kierował się sąd I instancji przy wymiarze kary orzeczonej wobec T.G., nawet dość lapidarne odniesienie się do zarzutów apelacji przez Sąd Odwoławczy, nie może być uznane za „rażące naruszenie prawa, które mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia”, a jedynie takie ustalenie mogłoby skutkować uwzględnieniem kasacji obrońcy. Tymczasem nie ma wątpliwości, że Sąd I instancji szczegółowo odniósł się do szeregu okoliczności obciążających, a wpływających na wymiar kary tj. roli skazanego, jego drogi życiowej, czyli uprzedniej karalności, działania w warunkach powrotu do przestępstwa. Sąd I instancji wymierzając karę, dostrzegł różnice w zachowaniu sprawców (ich roli w przestępnym procederze) oraz brak poszanowania dla dóbr chronionych prawem, niepoprawności sprawcy T.G. Sąd Rejonowy miał na uwadze również stopień społecznej szkodliwości czynu i dokonał jego stopniowania. Aprobując ustalenia Sądu I instancji w powyższym zakresie, Sąd Odwoławczy nie miał obowiązku powtarzać wszystkich argumentów w uzasadnieniu swego wyroku, ustosunkowując się do zarzutu rażącej niewspółmierności kary wymierzonej skazanemu.

Także drugi zarzut kasacji jest oczywiście bezzasadny. Przepis art. 53 § 1 KK nie ma charakteru normy stanowczej (zawierającej nakaz lub zakaz określonego zachowania), zatem jego obraza – w rozumieniu art. 438 pkt 1 KPK – nie wchodzi w grę. Wspomniany przepis określa objęte sferą swobodnego sędziowskiego uznania ogólne dyrektywy wymiaru kary, dlatego podważenie przyjętej na ich podstawie oceny sądu jest możliwe tylko w ramach zarzutu rażącej niewspółmierności kary (postanowienie SN z 4.2.2015 r., V KK 331/14, Legalis i przywołane tam orzecznictwo). Podobny charakter ma przepis art. 53 § 2 KK. Nie ma wątpliwości, że również zarzut naruszenia dyrektyw wymiaru kary przewidzianych w art. 53 § 2 KK nie jest zarzutem naruszenia prawa materialnego, a ma charakter zarzutu dotyczącego niewspółmierności kary, który to zarzut nie może stanowić podstawy kasacji (por. postanowienie SN z 26.9.2007 r., IV KK 265/07, Legalis). Słusznie w orzecznictwie podnosi się, że skuteczny zarzut kasacyjny rażącego naruszenia prawa ukierunkowany na rozstrzygnięcie o karze, przy wyłączeniu jednak kontroli samej współmierności kary, musi być ograniczony do tych przepisów, które mają charakter obligatoryjny, a więc formułują nakaz lub zakaz orzekania o karze w określony sposób. Jak już wskazano, takiego charakteru nie mają normy wyrażone w art. 53 § 1 i 2 KK (por. postanowienie SN z 11.12.2018 r., III KK 621/18, Legalis).

Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy oddalił kasację obrońcy skazanego, jako oczywiście bezzasadną.

Nawet zakładając dopuszczenie uznania naruszenia art. 53 KK za naruszenie prawa materialnego, nie można tracić z pola widzenia faktu, że jest to możliwe jedynie w skrajnych, zupełnie wyjątkowych przypadkach, mianowicie wyłącznie wówczas, gdyby sąd zanegował zastosowanie się do dyrektyw wynikających z tego przepisu. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Ponadto zarzut ewentualnego pominięcia dyrektyw wymiaru kary można postawić sądowi I instancji, który karę wymierzał, a nie sądowi odwoławczemu. Tymczasem w apelacji skarżący sformułował zarzut rażącej niewspółmierności kary a nie zarzut naruszenia art. 53 KK. Wobec powyższego, sformułowanie w kasacji obrońcy zarzutu naruszenia art. 53 § 1 KK stanowi w istocie próbę obejścia zakazu sformułowanego w art. 523 § 1 KPK, dotyczy bowiem wymiaru kary i próby wykazania jej niewspółmierności, co w kasacji jest niedopuszczalne.



 

Przetestuj System Legalis

 
Zadzwoń:
22 311 22 22
Koszt połączenia wg taryfy operatora.
lub zostaw swoje dane, a Doradca zdalnie
zbada Twoje potrzeby i uruchomi dostęp:

W polu numeru telefonu należy stosować wyłącznie cyfry (min. 9).


Wyślij

* Pola wymagane

Zasady przetwarzania danych osobowych: Administratorem danych osobowych jest Wydawnictwo C.H.Beck sp. z o.o., Warszawa, ul. Bonifraterska 17, kontakt: daneosobowe[at]beck.pl. Dane przetwarzamy w celu marketingu własnych produktów i usług, w celach wskazanych w treści zgód, jeśli były wyrażane, w celu realizacji obowiązków prawnych, oraz w celach statystycznych. W sytuacjach przewidzianych prawem, przysługują Ci prawa do: dostępu do swoich danych, otrzymania ich kopii, sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, przenoszenia, cofnięcia zgody oraz wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych. Pełne informacje w Polityce prywatności.


Wydawnictwo C.H.Beck
ul. Bonifraterska 17
00-203 Warszawa
Tel: 22 311 22 22
E-mail: legalis@beck.pl
NIP: 522-010-50-28, KRS: 0000155734
Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy
w Warszawie Kapitał Spółki: 88 000 zł

Zasady przetwarzania danych osobowych