Podział nieruchomości w trybie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami (dalej: GospNierU) – w sytuacji, gdy z wnioskiem o podział wystąpił użytkownik wieczysty tej nieruchomości – co do zasady nie wymaga dla skuteczności jego dokonania zgody właściciela nieruchomości.
Zgodnie z art. 233 Kodeksu cywilnego, w granicach, określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego oraz przez umowę o oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste, użytkownik wieczysty może korzystać z gruntu z wyłączeniem innych osób, oraz w tych samych granicach może swoim prawem rozporządzać.
Jak wyjaśnił to zaś NSA w wyroku z 15.10.2020 r., I OSK 1061/20, Legalis, przepis art. 97 ust. 1 GospNierU stanowi, że podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny. Przepisu tego nie należy jednak interpretować rozszerzająco. Interes prawny w postępowaniu o zatwierdzenie podziału nieruchomości ma zatem podmiot, który wykaże prawa rzeczowe do gruntu, a więc właściciel, współwłaściciel czy użytkownik wieczysty. Nie są zatem stronami o podział nieruchomości osoby, które nie mają żadnego tytułu prawnego do gruntu. Mając powyższe na uwadze, niezależnie od statusu podmiotu będącego właścicielem nieruchomości (Skarb Państwa, gmina), podział nieruchomości w trybie przepisów GospNierU – w sytuacji, gdy z wnioskiem o podział wystąpił użytkownik wieczysty tej nieruchomości – co do zasady nie wymaga dla skuteczności jego dokonania zgody właściciela nieruchomości. Jak wskazuje się bowiem w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, uprawnienia właściciela nieruchomości, która ulega podziałowi, mogą być w postępowaniu podziałowym ograniczone jedynie wtedy, gdy z mocy wyraźnego przepisu prawa podział nieruchomości może być dokonany z urzędu lub na wniosek osoby, która nie jest właścicielem, ale ma tytuł prawnorzeczowy do gruntu – np. na wniosek użytkownika wieczystego (zob. wyr. WSA w Warszawie z 7.2.2020 r., I SA/Wa 1790/19, Legalis). Ewentualne konsekwencje w razie dokonania przez użytkownika wieczystego podziału nieruchomości bez wymaganej zgody właściciela tej nieruchomości mogą zaś wynikać z samej umowy użytkowania wieczystego. Okoliczność wymogu uzyskania zgody właściciela, wynikająca z samej tylko umowy, co do zasady nie ma jednak znaczenia dla organu w postępowaniu podziałowym. Przyjmuje się bowiem, że decyzje o podziale nieruchomości nie mają charakteru uznaniowego, co oznacza, że jeśli z wnioskiem o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości występuje np. użytkownik wieczysty, a proponowany podział jest w zasadzie zgodny z MPZP, to organ nie może odmówić jego zatwierdzenia (zob. wyr. WSA w Opolu z 17.7.2018 r., II SA/Op 146/18, Legalis).
Celem decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości jest wyłącznie dokonanie fizycznego i ewidencyjnego podziału działki gruntu, celem wyodrębnienia osobnych działek i ich odrębnego oznaczenia w katastrze nieruchomości, jednakże bez dokonywania jakichkolwiek zmian w zakresie prawa własności nieruchomości, jej powierzchni i przeznaczenia. Po podziale ewidencyjnym jeszcze bowiem nie wiadomo, czy do podziału wieczystoksięgowego w ogóle dojdzie (zob. wyr. WSA w Lublinie z 17.6.2011 r., II SA/Lu 278/11, Legalis).
