Dziesięcioletni limit pełnienia funkcji dyrektora szkoły a procedura wyboru na kolejną kadencję

Jak stanowi art. 63 ust. 21 PrOśw, stanowisko dyrektora szkoły lub placówki powierza się na 5 lat szkolnych. W uzasadnionych przypadkach można powierzyć to stanowisko na krótszy okres, jednak nie krótszy niż 1 rok szkolny.

Nowelizacją Prawa oświatowego (ustawa z 25.7.2025 r.- Dz.U. z 2025 r. poz. 1160), do art. 63 PrOśw dodano ust. 21a, zgodnie z którym po upływie okresu, o którym mowa w ust. 21, organ prowadzący szkołę lub placówkę może przedłużyć powierzenie stanowiska dyrektora szkoły lub placówki na kolejny okres wymieniony w ust. 21, po uzyskaniu pozytywnej opinii organu sprawującego nadzór pedagogiczny oraz po zasięgnięciu opinii rady szkoły lub placówki i rady pedagogicznej, a także zakładowych organizacji związkowych będących jednostkami organizacyjnymi organizacji związkowych reprezentatywnych w rozumieniu ustawy o Radzie Dialogu Społecznego albo jednostkami organizacyjnymi organizacji związkowych wchodzących w skład reprezentatywnych organizacji związkowych, zrzeszających nauczycieli, działających w szkole lub placówce, w której przedłuża się powierzenie stanowiska dyrektorowi. W przypadku szkół i placówek prowadzonych przez ministrów przedłużenie powierzenia stanowiska dyrektora szkoły lub placówki następuje po zasięgnięciu również opinii kuratora oświaty. Wymogu zasięgnięcia opinii kuratora oświaty nie stosuje się w przypadku szkół i placówek prowadzonych przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania.

Powyższy przepis wszedł w życie z dniem 1.9.2025 r.

Jednocześnie trzeba mieć na uwadze treść art. 63 ust. 21c PrOśw, zgodnie z którym łączny okres powierzenia stanowiska dyrektora szkoły lub placówki zgodnie z ust. 10 lub 12, a następnie przedłużenia powierzenia tego stanowiska na podstawie ust. 21a, nie może być dłuższy niż 10 lat szkolnych.

Należy zatem rozważyć, czy w podstawowym okresie powierzenia na podstawie ust. 10 lub 12, powinno się uwzględniać także okres przedłużenia na podstawie ww. rozporządzenia.

W ocenie autora opinii, okres 10 lat szkolnych wskazany w ust. 21c należy odczytywać jako całkowity okres powierzenia stanowiska dyrektora na podstawach ust. 10, 12 i ust. 21a. Zatem wykorzystanie limitu 10 lat szkolnych w ramach powierzenia na podstawie ust. 10 lub 12 w związku z przedłużeniem na podstawie § 11ha ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, będzie powodowało brak możliwości skorzystania w 2026 r. z przepisu ust. 21a. Na podstawie bowiem przepisów rozporządzenia nie dokonywano kolejnego nowego powierzenia, a jedynie przedłużenia już wcześniej dokonanego powierzenia na podstawie właśnie przepisów art. 63 ust. 10 lub 12 PrOśw. Zatem pierwotną podstawą trwania powierzenia nadal były przywołane wyżej przepisy PrOśw (rozporządzenie jedynie umożliwiało wydłużenie tego okresu). Tym samym, przedłużony okres powierzenia na podstawie § 11ha ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, będzie de facto stanowił okres powierzenia o łącznej długości 10 lat szkolnych.

W związku z powyższym, wykorzystanie okresu 10 lat kadencji dyrektora (5 lat pierwszej kadencji + 5 lat przedłużenia w okresie COVID) powoduje, że wybór dyrektora na nową kadencją powinien odbyć się w drodze konkursu. Brak jest bowiem podstaw prawnych do dokonania kolejnego powierzenia funkcji bez konkursu.

Możliwość umieszczenia godła RP w dokumentach urzędowych

Dopuszczalne miejsca umieszczenia godła RP określa art. 3 GodłoU. Zgodnie z art. 3 ust. 1 GodłoU, godło RP umieszcza się w szczególności w pomieszczeniach urzędowych i salach posiedzeń, salach wykładowych i lekcyjnych należących do:

1) organów państwowych;

1a) organów gmin, powiatów, samorządów województw oraz związków jednostek samorządu terytorialnego;

1b) klubów, kół i zespołów poselskich, senackich i parlamentarnych oraz biur poselskich, senatorskich i poselsko-senatorskich;

2) jednostek Sił Zbrojnych;

3) szkół i placówek oświatowo-wychowawczych;

4) przedstawicielstw dyplomatycznych, urzędów konsularnych oraz innych oficjalnych przedstawicielstw i misji za granicą.

Zgodnie z art. 3 ust. 2 GodłoU, godło RP można umieszczać w innych miejscach niż wymienione w ust. 1, z uwzględnieniem art. 1 ust. 2 GodłoU. Przepis ten potwierdza, wykreowany przez użycie w ust. 1 ww. przepisu słowa „w szczególności”, otwarty charakter katalogu miejsc, w których można umieszczać godło RP.

Zastrzeżenie z art. 1 ust. 2 GodłoU dotyczy otaczania symboli narodowych czcią i szacunkiem, co jest prawem i obowiązkiem każdego obywatela Rzeczypospolitej Polskiej oraz wszystkich organów państwowych, instytucji i organizacji. Innymi słowy, ustawa, wprost, stanowi, że umieszczenie godła i innych symboli państwowych jest możliwe w miejscach i w sposób nienaruszający czci i szacunku należnego tym symbolom.

Poza powyższym, przedmiotowym ograniczeniem używania godła RP, art. 2a GodłoU statuuje ograniczenie podmiotowe, tworząc katalog na wpół otwarty (zob. pkt 13 i jego treść normatywną). Wśród tychże podmiotów wymienione są także jednostki oświatowe i naukowe (pkt 12).

Choć ustawa nie wymienia wprost dokumentów urzędowych jako nośników godła RP, to ich charakter jako formy działania organu w sferze publicznej pozwala traktować je analogicznie do miejsc i form wskazanych w art. 3 ust. 1 i 2 GodłoU.

To wszystko wskazuje, że brak jest przesłanek, aby zabronić użycia godła RP na dokumentach wymienionych w pytaniu. Mają one charakter urzędowy, wynikają z realizacji kompetencji wystawcy oraz są wydawane w sferze publicznej. Jednocześnie treść tychże dokumentów, jeżeli jest zredagowana prawidłowo i zgodnie z prawnymi wytycznymi, nie może zawierać treści, które narażają symbol narodowy na utratę czci czy szacunku.

Uprawnienia audytora wewnętrznego gminy do badania spraw objętych tajemnicą skarbową

Zgodnie z art. 282 ustawy o finansach publicznych (dalej: FinPubU) audytor wewnętrzny ma prawo wstępu do pomieszczeń jednostki oraz wglądu do wszelkich dokumentów, informacji i danych oraz do innych materiałów związanych z funkcjonowaniem jednostki, w tym utrwalonych na elektronicznych nośnikach danych, jak również do sporządzania ich kopii, odpisów, wyciągów, zestawień lub wydruków, z zachowaniem przepisów o tajemnicy ustawowo chronionej.

Natomiast zgodnie z art. 287 FinPubU do przeprowadzania audytu wewnętrznego w JST, w tym w jej jednostkach organizacyjnych, audytora wewnętrznego zatrudnionego w urzędzie JST upoważnia odpowiednio: wójt, burmistrz, prezydent miasta, przewodniczący zarządu JST.

Znaczenie mają również przepisy ustawy Ordynacja podatkowa (dalej: OrdPU) w zakresie, w jakim odnoszą się do tajemnicy skarbowej, w tym art. 293 OrdPU, zgodnie z którym indywidualne dane zawarte w deklaracji oraz innych dokumentach składanych przez podatników, płatników lub inkasentów objęte są tajemnicą skarbową. Przepis ten stosuje się również do danych zawartych w informacjach podatkowych przekazywanych organom podatkowym przez podmioty inne niż wymienione w § 1.

Do przestrzegania tajemnicy skarbowej obowiązani są: wójt, burmistrz (prezydent miasta), starosta, marszałek województwa oraz pracownicy urzędów ich obsługujących.

Zestawienie przywołanych wyżej regulacji prawnych daje podstawy do wniosku, że audytor wewnętrzny zatrudniony w jednostce i dysponujący stosowym upoważnieniem udzielonym przez wójta (organ podatkowy) jest uprawniony do weryfikacji spraw objętych tajemnicą skarbową. Przyjęcie stanowiska przeciwnego, w praktyce oznaczałoby iluzoryczne czynności audytorskie, a zapewne nie taka była intencja racjonalnego ustawodawcy, który wprowadzał przepisy FinPubU.

Sprzęt finansowany z Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej a bieżąca działalność JST

Nie sposób udzielić jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, nie wiedząc, o jaki dokładnie sprzęt chodzi oraz nie znając postanowień umowy o dotację.

Zgodnie z art. 156 ust. 1 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej (dalej: OchrCywU) minister właściwy do spraw wewnętrznych opracowuje Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej (dalej też jako Program). Szczegółową zawartość Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej określają przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 23.1.2025 r. w sprawie szczegółowej zawartości Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej (Dz.U. z 2026 r. poz. 136; dalej: POLiOCR).

Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 3 lit. a–b POLiOCR Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej zawiera wskazanie zadań ochrony ludności i obrony cywilnej, z uwzględnieniem:

a) formy i zakresu realizacji poszczególnych zadań ochrony ludności i obrony cywilnej,

b) formy i wysokości planowanych środków na realizację poszczególnych zadań ochrony ludności i obrony cywilnej, przy czym w przypadku zadań realizowanych w okresie dłuższym niż rok – z wyszczególnieniem podziału wysokości planowanych środków na kolejne lata realizacji zadania.

Aktualnie obowiązuje Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025–2026 zatwierdzony uchwałą Nr 72 Rady Ministrów z 27.5.2025 r. w sprawie zatwierdzenia Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025–2026.

W jego treści wskazano m.in. zadania z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej, które mogą być finansowane, natomiast w przypadku formy przekazania środków na te zadania odesłano do przepisów o dotacjach celowych (str. 38 i nast. Programu).

Zgodnie z art. 154 ust. 5 OchrCywU wojewoda przekazuje dotacje celowe z budżetu państwa jednostce samorządu terytorialnego na finansowanie albo dofinansowanie zadań własnych albo zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej. W myśl art. 154 ust. 7 OchrCywU zasady otrzymywania i rozliczania ww. dotacji celowych określa ustawa z 27.8.2009 r. o finansach publicznych.

Z analizy ww. przepisów wynika, że sprzęt zakupiony ze środków pochodzących z ww. dotacji celowych powinien być wykorzystywany w przedsięwzięciach i działaniach wskazanych w Programie, czyli związanych z ochroną ludności i obroną cywilną. Z kolei, szczegóły dotyczące wykorzystania danego sprzętu (np. czy może być używany komercyjnie czy tylko „na cele OLiOC”) są najczęściej zapisane w umowie dotacji, którą podpisuje beneficjent. Należałoby zatem sprawdzić konkretną umowę pod kątem ograniczeń dotyczących eksploatacji sprzętu zakupionego za środki z przekazanej dotacji.

Nie sposób zatem udzielić jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, nie wiedząc, o jaki dokładnie sprzęt chodzi oraz nie znając postanowień konkretnej umowy o dotację.

Rola zarządcy drogi publicznej i podmiotu dysponującego działką drogową w postępowaniu o warunki zabudowy

Przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (dalej: PlanZagospU) nie określają w sposób szczególny przymiotów stron postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. W tych sprawach mają więc zastosowanie przepisy ogólne z art. 28 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: KPA), stanowiącego: „Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek”. W świetle powyższych zasad z całą pewnością stroną postępowania jest jego wnioskodawca, gdyż żąda czynności organu. Określając krąg pozostałych stron postępowania o warunki zabudowy należy mieć na uwadze zapis art. 6 ust. 2 pkt 2 PlanZagospU, z którego wynika, że każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustalonymi w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich.

Wątek ewentualnego naruszenia chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich jest rozpoznawany w toku postępowania administracyjnego, mającego na celu wydanie decyzji o warunkach zabudowy. Organ najczęściej realizuje to zadanie, włączając do postępowania właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości sąsiadujących z terenem objętym wnioskiem o warunki zabudowy, przy czym przez nieruchomości te należy rozumieć nie tylko działki gruntu bezpośrednio graniczące ze sobą, ale także nieruchomości, które nie posiadają wspólnej granicy, lecz pozostają w zasięgu swoich wpływów lub w związku gospodarczym. Niewątpliwie realizacja planowanej inwestycji na terenie bezpośrednio przylegającym do drogi publicznej będzie miała wpływ na tę drogę oraz na ruch na niej. Podmiot reprezentujący właściciela drogi publicznej będzie miał przymiot strony w postępowaniu o warunki zabudowy dla terenu przylegającego do tej drogi.

Takie stanowisko potwierdzają liczne wyroki sądów administracyjnych, np. w wyroku z 21.8.2024 r. (II OSK 1753/23, Legalis) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził: „Z uwagi na przedmiot i charakter decyzji o warunkach zabudowy oraz prawne konsekwencje jej wydania, stroną w sprawach ustalenia tychże warunków są co do zasady inwestor (wnioskodawca) oraz właściciel terenu, do którego mają się odnosić warunki zabudowy (jeżeli sam nie jest wnioskodawcą). Jednakże stronami w tych sprawach mogą być też właściciele i użytkownicy wieczyści działek przyległych do terenu, będącego przedmiotem ustalenia warunków zabudowy, a nawet właściciele i użytkownicy wieczyści działek sąsiednich nieprzylegających bezpośrednio do działki inwestycyjnej. Trzeba przy tym zastrzec, że właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości sąsiednich względem terenu, będącego przedmiotem ustalenia warunków zabudowy, mogą być stronami tego postępowania tylko wtedy, gdy będą posiadać interes prawny w rozumieniu art. 28 KPA, będący interesem indywidualnym i realnym, a więc znajdującym potwierdzenie w okolicznościach faktycznych sprawy, które uzasadniają zastosowanie danej normy prawa materialnego”.

Zakres przedmiotowy i podmiotowy niezbędnych uzgodnień projektu decyzji o warunkach zabudowy określa zaś art. 53 ust. 4 w związku z art. 64 ust. 1 PlanZagospU. Przepis ten uwzględnia wśród organów uzgadniających właściwego zarządcę drogi, gdy teren objęty wnioskiem o warunki zabudowy przylega do pasa drogowego (art. 53 ust. 4 pkt 9 PlanZagospU).

Zarządca drogi (organ uzgadniający) to podmiot o innej roli i właściwości, niż właściciel działki drogowej (strona postępowania). Zarządcą drogi powiatowej jest zarząd powiatu (art. 19 ust. 2 ustawy o drogach publicznych; dalej: DrPublU) lub prezydent miasta na prawach powiatu (art. 19 ust. 5 DrPublU). Właścicielem działek drogowych leżących w pasie drogowym drogi powiatowej jest zaś na mocy art. 2a ust. 2 DrPublU samorząd powiatowy. Powyższe zadania mogą być powierzone albo staroście, albo dyrektorowi wydziału urzędu lub jednostki organizacyjnej. Nawet jeśli funkcję zarządcy drogi oraz podmiotu reprezentującego samorząd powiatu jako właściciela działek drogowych powierzy się tej samej osobie (staroście, dyrektorowi), to jej rola w postępowaniu o warunki zabudowy będzie dwojaka:

1. jako strony postępowania (wówczas do tej osoby muszą być kierowane zawiadomienia, wszelkie pisma i rozstrzygnięcia związane z postępowaniem), oraz
2. jako organu uzgadniającego (wówczas osoba ta będzie adresatem wniosku o uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy).

Egzekwowanie podpisania umowy na wywóz odpadów komunalnych

W świetle przepisów CzystGmU – przy założeniu, że nieruchomości niezamieszkałe (w tym cmentarze), zostały objęte gminnym systemem gospodarowania odpadami komunalnymi – to wówczas gmina ma obowiązek odbioru powstających na tej nieruchomości odpadów, zaś zarządca cmentarza obowiązany jest do uiszczenia odpowiedniej opłaty za pojemniki na odpady.

Założenie to potwierdza m.in. stanowisko RIO w Bydgoszczy.

W tych okolicznościach organ powinien podjąć zdecydowane kroki prawne celem ustalenia opłaty, którą ma wnieść parafia. W konsekwencji istnieje konieczność wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na podstawie, w tym na podstawie art. 165 OrdPU oraz art. 6m ust. 1 w zw. z art. 6q ust. 1 CzystGmU.

Zmiana statutu sołectwa w trakcie trwania kadencji sołtysa

Zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (dalej: SamGminU), organizację i zakres działania jednostki pomocniczej określa rada gminy odrębnym statutem, po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami. Zgodnie zaś z art. 35 ust. 3 pkt 2 SamGminU, statut jednostki pomocniczej określa w szczególności zasady i tryb wyborów organów jednostki pomocniczej.

Jednocześnie, uszczegółowieniem ww. przepisów jest art. 36 ust. 1 i 2 SamGminU. Stanowią one, że:

1) organem uchwałodawczym w sołectwie jest zebranie wiejskie, a wykonawczym – sołtys.

2) sołtys oraz członkowie rady sołeckiej są wybierani w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania.

Oznacza to, że sołtys posiada bezpośrednią, silną legitymację do pełnienia urzędu (jest wybierany w wyborach bezpośrednich).

W momencie wyboru obowiązywały przepisy ustalające kadencję sołtysa na 5 lat. Na taką też kadencję sołtys został wybrany. Z tego też powodu, zmiana okresu trwania kadencji w trakcie pełnienia przez sołtysa urzędu nie może wpływać na trwającą już kadencję. Nowy okres kadencji winien mieć zastosowanie dopiero od następnych wyborów sołtysa.

Przeciwna interpretacja, zdaniem autora odpowiedzi, byłaby nie do pogodzenia z zasadami demokratycznego państwa prawnego, przede wszystkim z zasadą niedziałania prawa wstecz (lex non retro agit), którą wyprowadza się z art. 2 Konstytucji RP.

Należy też wskazać, że nawet gdyby rada gminy ustanowiła przepisy przejściowe, to nie mogłyby one skrócić trwającej kadencji, ponieważ taka ingerencja w mandat wynikający z wyborów musiałaby wynikać z przepisu rangi ustawowej. Sama zmiana statutu – jako akt prawa miejscowego – nie stanowi wystarczającej podstawy do skrócenia mandatu już uzyskanego.

Wymóg niekaralności głównych księgowych w jednostkach sektora finansów publicznych

Wymogi kwalifikacyjne dla osób zatrudnianych na stanowisku głównego księgowego jednostki sektora finansów publicznych określa art. 54 ust. 2 ustawy o finansach publicznych. Z przepisu tego wynika, że głównym księgowym może być osoba, która m.in.:

1) posiada pełną zdolność do czynności prawnych oraz korzysta z pełni praw publicznych;

2) nie była prawomocnie skazana za przestępstwo przeciwko mieniu, przeciwko obrotowi gospodarczemu, przeciwko działalności instytucji państwowych lub samorządu terytorialnego, przeciwko wiarygodności dokumentów, ani za przestępstwo skarbowe.

Przepisy nie precyzują, w jaki sposób należy wykazać spełnienie wymogu niekaralności. Najpewniejszą formą jest uzyskanie zaświadczenia o niekaralności z KRK, jednak nie jest to obowiązkowe. Możliwe jest również opieranie się na pisemnym oświadczeniu pracownika lub kandydata o niekaralności za wskazane przestępstwa. Ocena spełnienia tego wymogu należy do pracodawcy. Należy przy tym zaznaczyć, że nie ma obowiązku weryfikowania oświadczeń, lecz istnieje taka możliwość.

Czasowe wyłączenie filtrowentylacji w schronie

Przepisy rozporządzenia z dnia 4 listopada 2025 r. Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie warunków technicznych dla budowli ochronnych oraz warunków technicznych ich użytkowania i usytuowania (Dz.U. z 2025 r. poz. 1548; dalej: WarTechBudOchrR) nie regulują jednoznacznie poruszonej problematyki.

Do pewnych wniosków prowadzi jednak analiza przepisów zawartych w załączniku 5 do WarTechBudOchrR (Wymagania dla układu filtrowentylacyjnego stosowanego w budowlach ochronnych oraz dla stosowanych w nim elementów). Tamże m.in. przewidziano, że:

Z kolei w ramach § 41 WarTechBudOchrR przewidziano, że wentylacja w schronach zapewnia warunki przebywania i pracy osób w następujących okresach funkcjonowania:

1. okres wentylacji czystej – w przypadku gdy na zewnątrz schronu nie występuje zagrożenie skażeniami, a powietrze zewnętrzne dostarcza się z pominięciem filtropochłaniaczy;
2. okres filtrowentylacji – w przypadku gdy na zewnątrz schronu występuje zagrożenie skażeniami, a powietrze dostarcza się przez urządzenia filtrowentylacyjne, z utrzymywaniem nadciśnienia w schronie co najmniej 50 Pa.

Zatem, z powyższego należy wnioskować, że dopuszczalne jest czasowe wyłączenie filtrowentylacji w schronie, jeśli w danym okresie nie przewiduje się zagrożeń skażeniami. Wynika to z faktu, że okres filtrowentylacji jest ściśle powiązany z występowaniem zagrożenia skażeniami.

Checklista e-Doręczeń. Co podmioty publiczne powinny sprawdzić przed 1 stycznia 2026 r.?

Adres do e-Doręczeń to początek – 1 stycznia wymaga pełnej gotowości