Smart city – przyszłość i teraźniejszość miast

Zarówno wielkie metropolie, jak i mniejsze miasta stają się dzisiaj hubami, które mają dostarczyć mieszkańcom sprawnie działające usługi. To nie są „miasta przyszłości”, opisane w książkach fantastyczno-naukowych czy pracach ekspertów z różnych dziedzin.

Takie miasta istnieją i można powiedzieć, że każde miasto ma szansę stać się „smart”, wdrażając nowoczesne, informatyczne rozwiązania. Jest to konieczne tym bardziej, że samorządy mają swoje, określone i ograniczone zasoby, którymi muszą dobrze zarządzać, żeby wywiązywać się ze swoich zadań. Dzisiaj są one bardzo szerokie i zahaczają o wiele różnych dziedzin życia, często bardzo specjalistycznych, wymagających rzetelnej wiedzy: od edukacji, przez ochronę środowiska aż po organizację i zarządzanie transportem zbiorowym.

Te obowiązki, które mają wykonywać jednostki samorządu terytorialnego różnych szczebli, są opisane w aktach prawnych, czyli np. ustawie o samorządzie gminnym (SamGminU), ustawie o samorządzie powiatowym (SamPowiatU) czy ustawie o samorządzie województwa (SamWojU).

Te zadania to np.:

1. edukacja publiczna;
2. ochrona zdrowia;
3. lokalny transport zbiorowy;
4. zadbanie o stan dróg;
5. zadbanie o stan wodociągów, kanalizacji;
6. ład przestrzenny i gospodarka nieruchomościami;
7. ochrona środowiska i przyrody oraz gospodarka wodna;
8. kultura.

Gdzie AI przyda się w miastach?

Systemy sztucznej inteligencji mogą się przydać w wielu dziedzinach. Mogą to być bardzo skomplikowane zadania, z którymi boryka się miasto.

Mogą pomagać w analizie dużej ilości danych, co przełoży się na lepsze planowanie ruchu drogowego – każda zmiana organizacji świateł, pierwszeństwa czy wyłączenie jakiejś ulicy z ruchu ma wpływ na zachowania kierowców, tworzenie się korków, a nawet wypadki drogowe. Dlatego warto pamiętać, że AI może na bieżąco analizować dane dotyczące ruchu drogowego, co poprawi jakość życia mieszkańców i znacząco zmniejszy towarzyszące ruchowi drogowemu koszty.

Ponieważ wśród zadań, którymi mają się zajmować współczesne miasta, są też działania na rzecz ochrony środowiska, to sztuczna inteligencja przydaje się w tworzeniu i funkcjonowaniu systemów monitoringu zanieczyszczeń powietrza lub wody opartych na analizie danych pozyskanych z czujników lub tworzeniu modeli inteligentnego zarządzania energią w budynkach publicznych.

Może być nawet użyteczna w zarządzaniu przestrzenią miejską. Strefy płatnego parkowania mogą się stać całkowicie autonomiczne, a naliczanie opłat za przekroczony czas postoju może się odbywać automatycznie.

Takich przydatnych zastosowań w ramach smart city będzie zdecydowanie więcej. Sztuczna inteligencja może choćby analizować zapotrzebowanie na odbiór odpadów komunalnych od mieszkańców i na tej podstawie lepiej dopasowywać harmonogramy, pomagając urzędnikom.

W ochronie zdrowia AI może oznaczać autonomiczne procedury i środki zarządzania ochroną zdrowia – poprawiając system zapisów na wizyty u lekarzy czy zabiegi, lub grafik pracy personelu medycznego.

Chatboty oparte na sztucznej inteligencji mogą odciążyć urzędników od odpowiedzi na najczęściej zadawane przez petentów pytania. Można sobie wyobrazić także sytuacje, w których AI, analizując dane zawarte w piśmie (wniosku), pomaga wydać decyzję administracyjną.

Ciągle pojawiają się nowe pomysły na zastosowanie sztucznej inteligencji w działalności urzędów. Na początku sierpnia samorząd Częstochowy podpisał z Ministerstwem Cyfryzacji list intencyjny, który ma doprowadzić do uruchomienia pilotażu polskiego modelu językowego PLLuM w administracji samorządowej. Sztuczna inteligencja wesprze urzędników m.in. w tworzeniu pism, streszczaniu dokumentów oraz w analizie zapytań od obywateli. Częstochowski samorząd udostępni wiedzę i informacje przydatne do dalszego doskonalenia modelu, tak by jak najlepiej odpowiadał na potrzeby administracji samorządowej.

Zagrożenia

Systemy sztucznej inteligencji wspierające działanie miast to nie tylko korzyści płynące z jej stosowania i usprawniania systemów, ale też potencjalne wyzwania, związane choćby z ochroną danych. Również AI jest narażona na ataki hakerskie i innego rodzaju zagrożenia związane z cyberbezpieczeństwem, dlatego tak ważna jest odpowiednia ich ochrona, np. przed wyciekiem danych mieszkańców.

Ważne jest też takie zaprojektowanie i prezentowanie usług opartych na AI, żeby wzbudzać w mieszkańcach zaufanie do nich. Sztuczna inteligencja podejmuje decyzje na podstawie algorytmów, które mogą być trudne do zrozumienia i weryfikacji przez obywateli, a nawet pracowników administracji, co rodzi pytania o odpowiedzialność i legitymizację działań opartych na AI.

Z takimi problemami musieli się już np. mierzyć Holendrzy. W Holandii w latach 2012–2019 wszczęto bezpodstawnie postępowania o wyłudzenie nienależnego zasiłku na dzieci wobec setek tysięcy rodzin; holenderski algorytm kwalifikował jako „podejrzane” obco brzmiące nazwiska, podwójne obywatelstwo czy niskie dochody.

Trzeba więc być bardzo ostrożnym i rozsądnym we wprowadzaniu do działalności urzędów sztucznej inteligencji, ale jednocześnie wydaje się, że nie ma od tego odwrotu.

Zmiana przepisów o zamówieniach publicznych dotycząca udziału w zamówieniach publicznych wykonawców z państw trzecich – od 9 września

Uprawnienie zamawiającego do ograniczenia dostępu do zamówienia publicznego wykonawcom z państw trzecich niebędących stronami umów międzynarodowych

Podkreślić należy, że dodany art. 16b ust. 1 ustawy Prawo zamówień publicznych (dalej: PrZamPubl) przewiduje jednoznacznie, że zamawiający jest uprawniony do ograniczenia dostępu do zamówienia publicznego wykonawcom z państw trzecich niebędących stronami umów międzynarodowych. Ograniczenie to może polegać na niedopuszczeniu takich wykonawców do udziału w postępowaniu, a w przypadku ich dopuszczenia – na zróżnicowaniu traktowania takich wykonawców w stosunku do pozostałych wykonawców. Zatem to zamawiający na etapie ustalania warunków zamówienia i tworzenia dokumentów zamówienia podejmuje decyzję odnośnie do udziału wykonawców z państw trzecich niebędących stronami umów międzynarodowych w danym postępowaniu (czy dopuszcza, a jeżeli tak – na jakich zasadach).

Zamawiający może ponadto określić, że:

1. o udzielenie zamówienia mogą ubiegać się wykonawcy wspólnie z wykonawcami pochodzącymi z państw trzecich niebędących stronami umów międzynarodowych;
2. wykonawcy mogą polegać na zdolnościach lub sytuacji podmiotów udostępniających zasoby, o których mowa w art. 118 ust. 1 PrZamPubl, pochodzących z państw trzecich niebędących stronami umów międzynarodowych;
3. wykonawcy mogą powierzyć wykonanie części zamówienia podwykonawcom pochodzącym z państw trzecich niebędących stronami umów międzynarodowych;
4. podwykonawcy mogą powierzyć wykonanie części zamówienia dalszym podwykonawcom pochodzącym z państw trzecich niebędących stronami umów międzynarodowych.

Warto zwrócić dodatkowo uwagę na dodany art. 16b ust. 2 PrZamPubl, na mocy którego zamawiający może nie tylko w odniesieniu do wykonawców pochodzących z państw trzecich niebędących stronami umów międzynarodowych lub do robót budowlanych, dostaw i usług pochodzących z tych państw określić warunki zamówienia mniej korzystne niż w odniesieniu do wykonawców pochodzących z państw, których ograniczenia nie dotyczą, ale także (użyto spójnika „lub”) – do robót budowlanych, dostaw i usług pochodzących z tych państw.

Nowe przesłanki – odrzucenia wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu oraz odrzucenia oferty

W związku z ww. zmianami dodano w przepisach PrZamPubl nową przesłankę odrzucenia wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu (zob. art. 146 w ust. 1 pkt 4a PrZamPubl), tj. gdy został on złożony przez wykonawcę pochodzącego z państwa trzeciego niebędącego stroną umowy międzynarodowej lub wspólnie z wykonawcą pochodzącym z państwa trzeciego niebędącego stroną umowy międzynarodowej, z wyjątkiem przypadku, o którym mowa w art. 16b ust. 1 pkt 1 lub 2, a także nową przesłankę odrzucenia oferty (zob. art. 226 ust. 1 pkt 5a PrZamPubl), tj. jeżeli oferta została złożona przez wykonawcę pochodzącego z państwa trzeciego niebędącego stroną umowy międzynarodowej lub wspólnie z wykonawcą pochodzącym z państwa trzeciego niebędącego stroną umowy międzynarodowej, z wyjątkiem przypadku, o którym mowa w art. 16b ust. 1 pkt 1 lub 2 PrZamPubl. Poza tym oferty takiego wykonawcy nie bierze się do wyliczenia średniej arytmetycznej na potrzeby badania rażąco niskiej ceny (zob. zmiana art. 224 ust. 2 pkt 1 PrZamPubl).

Przepisy przejściowe

Niezmiernie istotne są również przepisy przejściowe, a zwłaszcza art. 3 ust. 1 ustawy. Określa on, że do postępowań o udzielenie zamówienia publicznego oraz postępowań o zawarcie umowy ramowej wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy wprawdzie stosuje się przepisy PrZamPubl w brzmieniu dotychczasowym, z tym że:

1. do tych postępowań stosuje się przepis art. 16a ustawy zmienianej w art. 1, tj. PrZamPubl;
2. zamawiający do zakończenia tych postępowań może odrzucić ofertę na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 5a ustawy zmienianej w art. 1, tj. PrZamPubl, również w przypadku ponownej oceny ofert.

Przepis ww. art. 3 ust. 1 pkt 2 stosuje się odpowiednio do możliwości odrzucenia wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu na podstawie art. 146 ust. 1 pkt 4a ustawy zmienianej w art. 1, tj. PrZamPubl.

Zaświadczenie o zameldowaniu dla KOWR a opłata skarbowa

W ocenie stanu faktycznego należy mieć na uwadze art. 2 ust. 1 pkt 3 i 5 ustawy o opłacie skarbowej, z których wynika:

art. 2 [Wyłączenia szczególne]

1. Nie podlega opłacie skarbowej:

(…)

3) dokonanie czynności urzędowej, wydanie zaświadczenia i zezwolenia przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa albo Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa w sprawach z zakresu wykonywania przez te podmioty zadań w ramach realizacji Wspólnej Polityki Rolnej, w tym w sprawach płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego określonych przepisami Unii Europejskiej i przyznawanej w drodze decyzji pomocy finansowej w ramach interwencji objętych Planem Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 oraz w ramach przejściowego wsparcia krajowego, o którym mowa w art. 147 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylającego rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 (Dz.Urz. UE L 435 z 06.12.2021, str. 1, z późn. zm.), pomocy de minimis w sektorze rolnictwa lub rybołówstwa oraz innych zadań dotyczących organizacji rynków rolnych, z wyłączeniem zadań w zakresie administrowania obrotem z zagranicą towarami rolno-spożywczymi;

5) wydanie zaświadczenia niezbędnego do uzasadnienia wniosków w sprawach wymienionych w pkt 1–4;

Przywołane wyżej regulacje prawne (interpretowane łącznie) dają podstawy do wniosku, że zwolnieniu z opłaty skarbowej podlega nie tylko wydanie zaświadczenia przez KOWR (w sprawach z zakresu zadań wykonywanych przez te podmioty), ale również wydanie zaświadczenia do uzasadnienia wniosków w sprawach prowadzonych przez ten podmiot (KOWR). W odniesieniu do tych (niezbędnych) zaświadczeń ustawodawca nie ograniczył ani ich zakresu przedmiotowego, ani podmiotowego, co pozwala uznać, że m.in. zaświadczenie w sprawie zameldowania wydawane przez UG korzysta ze zwolnienia (pkt 5), o ile ma związek ze sprawą prowadzoną przez KOWR.

Najnowsza nowelizacja Karty Nauczyciela została opublikowana

Godziny ponadwymiarowe i zastępstwa doraźne

Nowelizacja doprecyzowuje zasady obliczania wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe oraz godziny zastępstw doraźnych. Wskazano przypadki, w których nauczyciel zachowuje prawo do wynagrodzenia mimo niezrealizowania przydzielonych godzin, np. gdy w tym czasie prowadził inne zajęcia powierzone przez dyrektora szkoły, odpowiadające potrzebom i zainteresowaniom uczniów.

Dodatkowo wprowadzono rozwiązania eliminujące sytuacje, w których nauczycielom (m.in. bibliotekarzom i specjalistom) przydzielano zastępstwa w czasie przeznaczonym na realizację obowiązkowego pensum.

Wynagrodzenia i terminy ich wypłaty

Ustawa przesuwa terminy wypłaty składników wynagrodzenia, których wysokość można ustalić dopiero po wykonaniu pracy. Od 1.9.2025 r. będą one wypłacane z dołu – miesięcznie lub jednorazowo – nie później niż do piątego dnia miesiąca następującego po okresie, którego dotyczą.

Urlop dla poratowania zdrowia

Nowelizacja umożliwia skorzystanie z urlopu dla poratowania zdrowia na leczenie lub rehabilitację uzdrowiskową nauczycielom, którym do nabycia prawa do emerytury pozostaje mniej niż 12 miesięcy.

Powierzenie stanowiska dyrektora szkoły

Przywrócono możliwość powierzenia stanowiska dyrektora szkoły lub placówki na kolejny okres bez konieczności przeprowadzania konkursu.

Zmiany od 1.1.2026 r.

Od początku 2026 r. w życie wejdą regulacje dotyczące odpraw emerytalnych i nagród jubileuszowych:

1) wprowadzenie nagrody jubileuszowej za 45 lat pracy w wysokości 400% wynagrodzenia,

2) podwyższenie nagrody jubileuszowej za 40 lat pracy z 250% do 300% wynagrodzenia.

Ponadto rozszerzona zostanie grupa nauczycieli uprawnionych do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego o osoby, które dotychczas nie posiadały tego prawa.

Warunki zabudowy a procedura legalizacji samowoli budowlanej

Z art. 61 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (dalej: PlanZagospU) wynikają warunki niezbędne do wydania decyzji o warunkach zabudowy. Z podanego przepisu wynika m.in., iż:

„1. Wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe jedynie w przypadku łącznego spełnienia następujących warunków:

1) co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu;

1a) teren jest położony na obszarze uzupełnienia zabudowy;

2) teren ma dostęp do drogi publicznej;

(…)”.

W kontekście omawianej problematyki kluczowe znaczenie ma orzecznictwo sądowe. W wyroku NSA z 30.6.2017 r. (II OSK 2729/15, Legalis) podano m.in., że:

„Możliwe jest także ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji realizowanej lub zrealizowanej w sytuacji, gdy decyzja o warunkach zabudowy jest konieczna, aby przedłożyć ją w postępowaniu przed organem nadzoru budowlanego, mającym na celu legalizację wykonanych robót budowlanych”.

Z kolei w wyroku WSA w Łodzi z 5.8.2015 r. (II SA/Łd 302/15, Legalis) stwierdzono:

„Odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśnić należy, że kwestia, iż obiekt, którego dotyczy postępowanie jest w trakcie procedury legalizacji, nie ma wpływu na rozstrzygnięcie. Okoliczność ta jest znana zarówno organom administracji, jak i sądowi, gdyż wynika z wniosku inicjującego postępowanie w sprawie, a potwierdzają ją także załączone do wniosku postanowienia organu nadzoru budowlanego zobowiązujące inwestora do złożenia, w ramach prowadzonego postępowania legalizacyjnego, ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy. Jak słusznie wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze okoliczność taka nie wyłącza możliwości ustalenia warunków zabudowy, o ile spełnione są warunki wynikające z treści art. 61 ust. 1 PlanZagospU. Wbrew twierdzeniom autorki skargi, postępowanie w sprawie nie jest bezprzedmiotowe, a do legalizowanego obiektu ma zastosowanie również art. 61 PlanZagospU. Zgodnie z utrwalonym poglądem judykatury, który podziela także skład orzekający, uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy dla istniejącego obiektu jest możliwe gdy decyzja ta jest niezbędna dla legalizacji samowoli budowlanej (….)”.

Z powyższego należy zatem wnioskować, że dla inwestycji będącej w trakcie realizacji możliwe jest wydanie warunków zabudowy poprzez określenie parametrów docelowych inwestycji.

Podstawa wymierzenia kary za prowadzenie ewidencji odpadów niezgodnej ze stanem rzeczywistym

W myśl przepisów OdpadyU wytwórca odpadów jest ich posiadaczem (art. 3 ust. 1 pkt 19 OdpadyU).

Jak stanowi art. 66 ust. 1 OdpadyU posiadacz odpadów jest obowiązany do prowadzenia na bieżąco ich ilościowej i jakościowej ewidencji zgodnie z katalogiem odpadów określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4 ust. 3 OdpadyU. Zgodnie z tym przepisem ewidencję należy prowadzić na bieżąco, w ujęciu ilościowym i jakościowym. Podstawą ustalenia rodzaju odpadów (kryterium jakościowe) jest rozporządzenie w sprawie katalogu odpadów. Załącznik do ww. rozporządzenia zawiera szczegółowe objaśnienia obowiązujących zasad klasyfikacji odpadów. Realizacja obowiązku jakościowej ewidencji odpadów powinna opierać się na tych właśnie zasadach, których stosowanie prowadzi do prawidłowego zaklasyfikowania odpadów do określonego rodzaju.

Naruszenia w zakresie ewidencji odpadów, określone w art. 194 ust. 1 pkt 5b OdpadyU, zagrożone wymierzeniem administracyjnej kary pieniężnej obejmują:

1) nieprowadzenie ewidencji odpadów albo

2) prowadzenie ewidencji odpadów w sposób nieterminowy lub

3) prowadzenie ewidencji odpadów niezgodnie ze stanem rzeczywistym.

Katalog wskazanych wyżej naruszeń jest odwrotnością obowiązków nałożonych na posiadacza odpadów treścią art. 66 ust. 1 OdpadyU, w myśl którego ewidencję odpadów:

1) należy prowadzić w ogóle;

2) należy prowadzić na bieżąco;

3) należy prowadzić w ujęciu ilościowym i jakościowym, w zgodności z obowiązującym katalogiem odpadów.

Prowadzenie ewidencji odpadów niezgodnie ze stanem rzeczywistym odpowiada niezgodności ilościowej i/lub rodzajowej, w tym nieprawidłowemu zaklasyfikowaniu odpadów do rodzaju – co sprawia, że ujęcie jakościowe nie odpowiada sytuacji faktycznej (stanowi rzeczywistemu).

Działalność gospodarcza pracownika służby cywilnej

Podejmowania działalności gospodarczej generalnie nie zakazują ani przepisy ustawy o służbie cywilnej (dalej: SłużbaCywilU), ani ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej. Wskazana osoba nie podlega zaś pod przepisy ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne.

Członkowie korpusu służby cywilnej nie mogą podejmować dodatkowego zatrudnienia bez uzyskania pisemnej zgody dyrektora generalnego urzędu. W stosunku do urzędników służby cywilnej oraz członków korpusu służby cywilnej zajmujących wyższe stanowiska w służby cywilnej, ustawa rozszerza to ograniczenie na zakaz wykonywania jakichkolwiek zajęć zarobkowych bez pisemnej zgody dyrektora generalnego urzędu. Dyrektorowi generalnemu urzędu pisemnej zgody na podjęcie zajęcia zarobkowego udziela Szef Służby Cywilnej. Dyrektor generalny urzędu, wnioskując do Szefa Służby Cywilnej o udzielenie zgody, musi załączyć pisemną opinię kierownika urzędu.

Przez „zatrudnienie”, na którego podjęcie zgodę uzyskać musi członek korpusu służby cywilnej, rozumieć musimy nie każde zajęcie zarobkowe, ale tylko wykonywane w ramach stosunku pracy. Takie rozumienie tego określenia wynika także z dalszego ograniczenia zawartego w art. 80 ust. 2 SłużbaCywilU, odnoszącego się do urzędników służby cywilnej i osób zajmujących wyższe stanowiska w służbie cywilnej. Ta grupa pracowników musi uzyskiwać zgodę na wykonywanie jakichkolwiek zajęć o charakterze zarobkowym. „Zajęcia zarobkowe” to wszelkie formy działalności zarobkowej – na podstawie umów cywilnoprawnych (o dzieło, zlecenia, agencyjnej), wykonywanie działalności gospodarczej, ale także współpraca przy wykonywaniu działalności gospodarczej. „Zatrudnienie” zatem musi być rozumiane wąsko jako pozostawanie w stosunku pracy – tak najczęściej też przyjmują eksperci.

W przypadku zatem członków korpusu służby cywilnej innych niż urzędnicy służby cywilnej oraz osoby zajmujące wyższe stanowiska w służbie cywilnej, nie występuje obowiązek uzyskania zgody na podjęcie działalności nierejestrowanej oraz działalności gospodarczej. Wskazana osoba jest pracownikiem służby cywilnej, nie podlega zatem nakazowi uzyskania zgody na podjęcie działalności.

Oczywiście w każdym przypadku musi zostać ocenione, czy działalność ta nie będzie sprzeczna z obowiązkami, oraz czy nie podważa zaufania do służby cywilnej.

Sporządzenie i udostępnienie przez zamawiającego SWZ wraz z załącznikami dodatkowo w języku angielskim

Podkreślić należy, że zgodnie z art. 20 ust. 2 PrZamPubl postępowanie o udzielenie zamówienia prowadzi się w języku polskim. Wyjątek od zasady prowadzenia postępowania w języku polskim w odniesieniu do zamawiającego został przewidziany w art. 20 ust. 4 PrZamPubl, na mocy którego w uzasadnionych przypadkach zamawiający może sporządzać dokumenty oraz dokonywać niektórych czynności w postępowaniu o udzielenie zamówienia, w szczególności prowadzić negocjacje w jednym z języków powszechnie używanych w handlu międzynarodowym lub języku kraju, w którym zamówienie jest udzielane.

W doktrynie wskazuje się, że możliwe jest prowadzenie postępowania w innym języku również w sytuacji, gdy zamówienie udzielane jest w Polsce i realizowane w kraju. Uzasadnieniem w takim wypadku może być skierowanie zamówienia głównie do wykonawców zagranicznych, gdyż na rynku krajowym nie występują podmioty zdolne do wykonania zamówienia (zob. np. M. Stachowiak [w:] W. Dzierżanowski, Ł. Jaźwiński, J. Jerzykowski, M. Kittel, M. Stachowiak, Prawo zamówień publicznych. Komentarz, Warszawa 2021, art. 20).

Ponadto należy zaznaczyć, że wybór określonego języka (czy języków) obcych dla celów postępowania będzie uwarunkowany raczej okolicznościami danego zamówienia, w szczególności charakterem zamówienia, potencjalnie zainteresowaną grupą wykonawców oraz możliwościami zamawiającego w tym zakresie – bardziej niż statystykami użycia określonego języka w handlu międzynarodowym (zob. Prawo zamówień publicznych. Komentarz, red. H. Nowak, M. Winiarz, Warszawa 2023, wyd. II).

Harmonogram wejścia w życie przepisów AI i plan wdrożeniowy JST

Etapy obowiązywania – art. 85–86 AI Act

Wniosek o zatwierdzenie taryfy wodnej

Z art. 24b ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (dalej: WodaŚciekU) wynika:

„Art. 24b [Zatwierdzenie taryfy]

1. Taryfa podlega zatwierdzeniu przez organ regulacyjny, z wyłączeniem taryfy zmienionej w związku ze zmianą stawki podatku od towarów i usług.

2. Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne przekazuje organowi regulacyjnemu wniosek o zatwierdzenie taryfy w terminie 120 dni przed dniem upływu okresu obowiązywania dotychczasowej taryfy.

3. Wniosek, o którym mowa w ust. 2, zawiera określenie przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, gminy, na terenie której działa to przedsiębiorstwo, gminy, na terenie której ma obowiązywać taryfa, oraz okresu obowiązywania taryfy”.

Znaczenie ma również art. 24j, gdzie postanowiono:

„Art. 24j [Wniosek o skrócenie okresu obowiązywania taryfy]

1. W uzasadnionych przypadkach, w szczególności jeżeli wynika to z udokumentowanych zmian warunków ekonomicznych oraz wielkości usług i warunków ich świadczenia, przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w trakcie obowiązywania dotychczasowej taryfy może złożyć do organu regulacyjnego wniosek o skrócenie okresu obowiązywania tej taryfy wraz z projektem nowej taryfy oraz uzasadnieniem, jednak nie później niż przed rozpoczęciem biegu terminu 120 dni od planowanego dnia wejścia w życie nowej taryfy. Przepisy art. 24b–24e i art. 24f ust. 1 stosuje się odpowiednio”.

W doktrynie [P. Michalski (red.), Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Komentarz, wyd. 1, 2022] podano m.in.: „Wnioski składane przed rozpoczęciem 120-dniowego okresu potencjalnie mogą być oceniane jako wnioski o skrócenie dotychczasowego terminu taryf. Chodzi o te składane kilka dni przez terminem, a nie np. dwa miesiące wcześniej. W przypadku pierwszych ta obawa jest bezpodstawna. Jeżeli z wniosku jasno wynika, iż przedsiębiorstwo nie ubiega się o skrócenie taryfy, czego dowodem może być brak takiej prośby wymaganej przez art. 24j WodaŚciekU, regulator nie ma podstaw do tego typu kwalifikacji”.

Ustawodawca posłużył się sformułowaniem „w terminie 120 dni przed dniem upływu okresu obowiązywania dotychczasowej taryfy” . Interpretacja gramatyczna nie pozostawia wątpliwości, że należy interpretować ów termin jako termin – zamknięty. Gdyby interpretować ww. zapis ściśle zgodnie z ww. wykładnią to należałoby uznać, że złożenie wniosku przed rozpoczęciem tego terminu – byłoby przedwczesne. Jednak doktryna traktuje ów termin „elastycznie”, a orzeczeń sądowych brak w podanym zakresie.

Co do kwestii składania wniosków na krótko przed rozpoczęciem biegu ww. terminu 120-dniowego, to kierując się ww. stanowiskiem należałoby uznać, że kilku- kilkunastodniowe wyprzedzenie ww. terminu nie może być traktowane jako skrócenie aktualnej taryfy, chyba że co innego wynika z tegoż wniosku. Wola w tym zakresie powinna być jednoznacznie wyartykułowana, natomiast brak w tym zakresie nie może być identyfikowany jako wola skrócenia okresu obowiązywania aktualnie obowiązujących taryf. W pewnym stopniu założenie to potwierdza orzecznictwo sądowe ukształtowane na kanwie przepisów KPA, w tym art. 61.

Niezrozumiała jest wątpliwość związana z konsekwencjami prawnymi wcześniejszego złożenia wniosku w kontekście zasady ciągłości obowiązywania taryf. Ogólnie odnosząc się do tego aspektu, należy podkreślić przede wszystkim, że organ po prostu powinien respektować ww. przepisy rangi ustawowej. Należy jednak mieć na uwadze inne przepisy, w tym art. 24c WodaŚciekU i tak skalkulować datę złożenia wniosku, aby organ regulacyjny był w stanie wniosek rozpoznać i zatwierdzić taryfę. Zgodnie z ust. 1 ww. artykułu organ regulacyjny, ma 45 dni od dnia otrzymania wniosku na:

1) ocenę projektu taryfy, o którym mowa w art. 24b ust. 4 pkt 1, oraz uzasadnienie, o którym mowa w art. 24b ust. 4 pkt 2, pod względem zgodności z:

a) przepisami ustawy,

b) przepisami Prawa wodnego;

2) analizę zmiany warunków ekonomicznych wykonywania przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne działalności gospodarczej, w tym marżę zysku, oraz weryfikuje koszty, o których mowa w art. 20 ust. 4 pkt 1, pod względem celowości ich ponoszenia w celu zapewnienia ochrony interesów odbiorców usług przed nieuzasadnionym wzrostem cen.

Zgodnie z art. 24f ust. 2:

„2. Jeżeli organ regulacyjny nie wyda decyzji, o której mowa w art. 24c ust. 2 lub 3, w terminie, o którym mowa w art. 24c ust. 1, taryfa wchodzi w życie po upływie 120 dni od dnia doręczenia jej projektu organowi regulacyjnemu wraz z wnioskiem o zatwierdzenie”.

Zatem, zbyt późne złożenie wniosku do organu regulacyjnego może spowodować problemy z ciągłością obowiązywania taryfy, w przypadku gdy organ regulacyjny utraci kompetencje do wydania decyzji, a jednocześnie nie upłynie 120 dni od doręczenia wniosku temu organowi o zatwierdzenie.