Udostępnienie firmie odbierającej odpady informacji na temat liczby mieszkańców posesji
Co do zasady gmina nie powinna udostępniać przedsiębiorcy odbierającemu odpady komunalne informacji o liczbie osób zamieszkujących konkretną posesję, nawet jeżeli przekazuje temu przedsiębiorcy jej adres. Informacja taka jest co najmniej chronioną daną osobową w konkretnym kontekście, a przede wszystkim − jako indywidualna dana z deklaracji odpadowej − jest objęta tajemnicą skarbową. Sam fakt realizacji umowy na odbiór odpadów nie stanowi podstawy do jej przekazania.
W opisanej sytuacji adres nieruchomości oraz informacja o liczbie osób ją zamieszkujących tworzą zestaw danych pozwalający, zwłaszcza w odniesieniu do domu jednorodzinnego albo lokalu o znanym właścicielu, na pośrednie ustalenie osób, których informacja dotyczy. Zgodnie z art. 4 RODO dane osobowe obejmują wszelkie informacje o osobie zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania, także pośrednio. Przekazanie danych firmie odbierającej odpady jest zaś przetwarzaniem, ponieważ definicja obejmuje również ujawnienie przez przesłanie lub inne udostępnienie.
Liczba mieszkańców pod danym adresem nie jest co do zasady szczególną kategorią danych osobowych, lecz nadal pozostaje daną podlegającą ochronie. Inaczej można ocenić wyłącznie rzeczywiście zanonimizowane dane zbiorcze, przykładowo łączną liczbę mieszkańców obsługiwanych na całej ulicy, jeżeli odbiorca nie może powiązać informacji z konkretną nieruchomością lub osobą. Nie jest natomiast anonimowa lista adresów z przypisaną do każdego z nich liczbą mieszkańców.
W tym przypadku decydujące znaczenie ma dodatkowo charakter źródła danych. Właściciel nieruchomości składa deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, obejmującą dane konieczne do obliczenia tej opłaty. Z art. 6m ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wynika, że deklaracja zawiera dane niezbędne do ustalenia wysokości opłaty, a w razie zmiany danych wpływających na jej wysokość właściciel ma obowiązek złożyć nową deklarację.
W sprawach opłaty odpadowej stosuje się Ordynację podatkową, a to na podstawie art. 6q ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Konsekwencją jest objęcie indywidualnych danych z deklaracji tajemnicą skarbową. Artykuł 293 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi natomiast, że indywidualne dane zawarte w deklaracji oraz innych dokumentach składanych przez podatników, płatników lub inkasentów objęte są tajemnicą skarbową.
Do zachowania tajemnicy skarbowej są zobowiązani wójt, burmistrz albo prezydent miasta oraz pracownicy obsługującego ich urzędu, zgodnie z art. 294 Ordynacji podatkowej. Firma odbierająca odpady nie jest podmiotem, któremu ustawa generalnie przyznaje dostęp do danych z deklaracji odpadowych. Katalog organów i podmiotów, którym informacje z akt spraw podatkowych mogą być udostępnione, jest określony w art. 299 Ordynacji podatkowej i nie obejmuje zwykłego wykonawcy usługi odbioru odpadów.
Z tego względu nie wystarcza ani umowa zawarta przez gminę z przedsiębiorcą, ani praktyczna użyteczność informacji, na przykład chęć dostosowania liczby pojemników, worków lub organizacji tras. Umowa cywilnoprawna z wykonawcą nie uchyla tajemnicy skarbowej i nie tworzy ustawowej podstawy ujawnienia treści deklaracji.
Niezależnie od tajemnicy skarbowej gmina musi wykazać zgodność operacji z zasadami ochrony danych. Artykuł 6 RODO wymaga, aby przetwarzanie przez organ publiczny miało podstawę prawną i było niezbędne do realizacji zadania publicznego. Ponadto art. 5 RODO nakazuje ograniczyć dane do zakresu niezbędnego do celu przetwarzania.
Dla standardowego odbioru odpadów wykonawca potrzebuje przede wszystkim adresu, harmonogramu, informacji o rodzaju odbieranej frakcji, lokalizacji miejsca gromadzenia odpadów oraz ewentualnie danych kontaktowych osoby wyznaczonej do spraw eksploatacyjnych, jeśli są rzeczywiście konieczne. Liczba mieszkańców służy zasadniczo ustalaniu opłaty, a nie fizycznemu wykonaniu odbioru. Jeżeli specyfika konkretnej usługi miałaby uzasadniać jej wykorzystanie, gmina musiałaby najpierw wskazać precyzyjny cel, wykazać rzeczywistą niezbędność oraz dysponować wyraźną podstawą ustawową pozwalającą zarazem na przełamanie tajemnicy skarbowej. W przedstawionym stanie faktycznym takiej podstawy nie ma.
Praktyczna rekomendacja jest zatem następująca: gmina może przekazać wykonawcy wykaz adresów i dane techniczne niezbędne do odbioru odpadów, lecz nie powinna przekazywać liczby osób zamieszkujących poszczególne posesje. W razie potrzeby organizacyjnej należy zastosować informacje nieidentyfikujące mieszkańców, przykładowo pojemność lub liczbę pojemników, częstotliwość odbioru oraz rodzaj frakcji.
Wieloletni staż w samorządzie a obowiązek odbycia służby przygotowawczej po przerwie w zatrudnieniu
Wskazana w pytaniu osoba nie musi odbywać służby przygotowawczej ani zdawać egzaminu. Nie jest bowiem osobą podejmującą po raz pierwszy pracę w samorządzie.
Dla pracownika podejmującego po raz pierwszy pracę na stanowisku urzędniczym, w tym na kierowniczym stanowisku urzędniczym, w jednostkach samorządowych w czasie trwania zawartej z nim umowy o pracę na czas określony organizuje się służbę przygotowawczą. Ma ona na celu teoretyczne i praktyczne przygotowanie pracownika do należytego wykonywania obowiązków służbowych.
Pojęcie „osoba podejmująca po raz pierwszy pracę w samorządzie” oznacza osobę, która:
1) nie była wcześniej zatrudniona w jednostkach, o których mowa w art. 2 ustawy o pracownikach samorządowych, na czas nieokreślony albo na czas określony, dłuższy niż 6 miesięcy, i
2) nie odbyła służby przygotowawczej zakończonej zdaniem egzaminu z wynikiem pozytywnym (art. 16 ust. 3 ustawy o pracownikach samorządowych).
Obydwa wskazane kryteria muszą wystąpić łącznie, aby można było mówić o osobie podejmującej pracę w samorządzie po raz pierwszy. Jeżeli osoba zatrudniana na stanowisku urzędniczym pracowała wcześniej w tej samej lub innej jednostce samorządowej (urzędzie, biurze, jednostce budżetowej lub innej jednostce organizacyjnej itp.) na stanowisku urzędniczym przez okres dłuższy niż 6 miesięcy i była zatrudniona na podstawie umowy o pracę, nie można jej traktować jako osoby podejmującej pracę po raz pierwszy.
Potwierdza to odpowiedź na zapytanie poselskie nr 341 w sprawie stosowania przepisów ustawy o pracownikach samorządowych z 29.4.2016 r.:
W zakresie pojęcia „osoba podejmująca po raz pierwszy pracę na stanowisku urzędniczym, w tym na kierowniczym stanowisku urzędniczym, w jednostkach wymienionych w art. 2 ustawy” mieszczą się zatem tylko te osoby, które:
1) w ogóle nie były wcześniej zatrudnione na stanowiskach urzędniczych w jednostkach wymienionych w art. 2 ustawy (i które w związku z tym nie mogły odbyć służby przygotowawczej) albo
2) były wprawdzie zatrudnione na stanowiskach urzędniczych w jednostkach wymienionych w art. 2 ustawy, jednak na podstawie umowy o pracę na czas określony nie przekraczający 6 miesięcy, a przy tym nie odbyły służby przygotowawczej zakończonej zdaniem egzaminu.
Natomiast przedmiotowe pojęcie nie obejmuje osób, które były już wcześniej zatrudnione w którejkolwiek z jednostek wymienionych w art. 2 ustawy, na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony (przy czym nie jest tu istotny okres zatrudnienia) albo na podstawie umowy o pracę na czas określony, dłuższy niż 6 miesięcy, bez względu na to, czy odbyły one służbę przygotowawczą oraz zdały egzamin kończący tę służbę. Osoby te, nawet jeśli nie odbyły służby przygotowawczej i nie zdawały egzaminu ją kończącego, nie spełniają bowiem negatywnie sformułowanej, pierwszej z przesłanek stanowiących element definicji osoby podejmującej po raz pierwszy pracę na stanowisku urzędniczym, w tym na kierowniczym stanowisku urzędniczym, w jednostkach wymienionych w art. 2 ustawy, jaką jest ww. brak zatrudnienia w tych jednostkach na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony albo na podstawie umowy o pracę na czas określony, dłuższy niż 6 miesięcy. Obie z przesłanek stanowiących element ww. definicji legalnej muszą być, jak już wskazano, spełnione łącznie – z uwagi na użycie w zawierającym tę definicję art. 16 ust. 3 ustawy spójnika „i” oznaczającego koniunkcję.
Wskazana w pytaniu osoba była zatrudniona w samorządzie ponad 6 miesięcy na stanowisku kwalifikowanym jako urzędnicze i nie musi przechodzić służby oraz zdawać egzaminu. Nie obowiązuje także w stosunku do niej ograniczenie odnośnie rodzaju umowy o pracę – nie ma obowiązku zawierania umowy na okres nie przekraczający 6 miesięcy.
Możliwość zatrudnienia nauczyciela religii nieposiadającego wymaganych kwalifikacji
W przypadku zaistnienia potrzeby wynikającej z organizacji nauczania lub zastępstwa nieobecnego nauczyciela, jeżeli nie ma możliwości zatrudnienia osoby posiadającej wymagane kwalifikacje, możliwe jest, za zgodą organu sprawującego nadzór pedagogiczny, zatrudnienie osoby nieposiadającej kwalifikacji wymaganych do zajmowania danego stanowiska.
Zgodnie z art. 10 ust. 8 Karty Nauczyciela nie można nawiązać stosunku pracy z nauczycielem, który m.in. nie posiada kwalifikacji wymaganych do zajmowania danego stanowiska, z zastrzeżeniem art. 10 ust. 9 tej ustawy.
Na podstawie art. 10 ust. 9 Karty Nauczyciela, w przypadku zaistnienia potrzeby wynikającej z organizacji nauczania lub zastępstwa nieobecnego nauczyciela, jeżeli nie ma możliwości zatrudnienia osoby posiadającej wymagane kwalifikacje, można za zgodą organu sprawującego nadzór pedagogiczny zatrudnić nauczyciela, który nie posiada kwalifikacji wymaganych do zajmowania danego stanowiska.
W związku z powyższym osoba nieposiadająca wymaganych kwalifikacji może zostać zatrudniona na stanowisku nauczyciela, jeżeli zostaną spełnione przesłanki określone w art. 10 ust. 9 Karty Nauczyciela oraz zostanie uzyskana zgoda organu sprawującego nadzór pedagogiczny.
Zgodnie z art. 10 ust. 10 Karty Nauczyciela do nauczycieli zatrudnionych na podstawie art. 10 ust. 9 Karty Nauczyciela nie stosuje się przepisów rozdziału 3a, dotyczącego awansu zawodowego nauczycieli. Dla celów płacowych nauczyciele ci są traktowani jak nauczyciele początkujący.
Zwolnienie radnego na czas sesji
Przepisy jednoznacznie obligują pracodawcę do zwolnienia radnego od pracy zawodowej w celu umożliwienia mu brania udziału w pracach organów powiatu. Pracodawca może oprzeć się na oświadczeniu pracownika lub zażądać od niego zaświadczenia potwierdzającego faktyczne uczestnictwo w określonych pracach wraz z określeniem czasu ich trwania.
Stosownie do postanowień z art. 22 ustawy o pracownikach samorządowych, pracodawca obowiązany jest zwolnić radnego od pracy zawodowej w celu umożliwienia mu brania udziału w pracach organów powiatu.
Wniosek o udzielenie zwolnienia pracownik-radny może złożyć w dowolnym czasie, omawiany przepis nie wymaga bowiem, by o swojej planowanej nieobecności obowiązany był poinformować pracodawcę z odpowiednim wyprzedzeniem. Przywołany przepis nie wskazuje, w jaki sposób pracownik-radny wykazać ma wobec pracodawcy potrzebę swojego uczestnictwa w pracach organu i jakie ewentualne dokumenty dołączyć winien do składanego wniosku o udzielenie zwolnienia. W konsekwencji sposób, w jaki pracownik powinien udokumentować potrzebę zwolnienia, pozostawiony został uznaniu pracodawcy. Dla pracodawcy może zatem być wystarczające oświadczenie pracownika zawarte we wniosku o udzielenie zwolnienia, może on jednak domagać się także formalnego, pochodzącego od rady powiadomienia radnego o terminie posiedzenia albo wydanego pracownikowi zaświadczenia bądź – dodatkowo – stosownego potwierdzenia faktycznego uczestnictwa w określonych pracach.
Zaliczenie okresów zatrudnienia i pracy zarobkowej za granicą do stażu pracy pracownika samorządowego
Okresy zatrudnienia lub pracy zarobkowej udokumentowane przez pracownika w sposób wskazany w pytaniu powinny zostać zaliczone do stażu pracy.
Zgodnie z Kodeksem pracy do okresu zatrudnienia wlicza się udokumentowany okres wykonywania pracy zarobkowej na innej podstawie niż stosunek pracy, przebyty za granicą. Z kolei na podstawie ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia udokumentowane okresy zatrudnienia przebyte za granicą u pracodawcy zagranicznego są zaliczane do okresów pracy w Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie uprawnień pracowniczych.
Poza tymi regulacjami żaden inny przepis nie określa szczegółowego sposobu dokumentowania zarówno zatrudnienia pracowniczego za granicą, jak i wykonywania innej pracy zarobkowej, np. na podstawie umów cywilnoprawnych zgodnie z prawem krajowym, również za granicą.
Tym samym należy uznać, że każdy sposób udokumentowania zatrudnienia lub pracy zarobkowej za granicą jest prawidłowy, o ile na podstawie przedłożonych dokumentów można ustalić:
- pracodawcę lub podmiot zatrudniający,
- dokładne okresy zatrudnienia lub wykonywania pracy, wskazane datami dziennymi.
Jeżeli na podstawie przedłożonych dokumentów można ustalić okresy zatrudnienia lub pracy zarobkowej za granicą, okresy te należy zaliczyć do stażu pracy, w szczególności do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze.
Należy wskazać, że przepisy nie zawierają żadnych ograniczeń czasowych dotyczących okresów zatrudnienia. Tak więc nawet jedno- czy kilkudniowe okresy zatrudnienia, w tym zatrudnienia cywilnoprawnego, o ile zostały należycie udokumentowane, powinny zostać uwzględnione przy ustalaniu stażu pracy.
Wskazane dokumenty należy, jako dowody wykazujące staż pracy, włączyć do akt osobowych pracownika. Zgodnie z przepisami dotyczącymi dokumentacji pracowniczej należy w tym przypadku włączyć poświadczone za zgodność z oryginałem kopie dokumentów przedłożonych przez pracownika.
Jeżeli pracownik przekazuje różne dokumenty potwierdzające te same okresy pracy lub zatrudnienia u tego samego pracodawcy lub podmiotu zatrudniającego, do pracodawcy należy decyzja, które z tych dokumentów przyjmie jako dowód potwierdzający staż pracy.
Zarazem należy wskazać, że przepisy nie przewidują wymogu udokumentowania ubezpieczenia społecznego za granicą. Taki wymóg dotyczy zasadniczo jedynie udokumentowanych okresów zatrudnienia na podstawie umów zlecenia i umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu, umów agencyjnych oraz innych okresów, a także okresów prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce.
W świetle obowiązujących przepisów należy zatem uznać, że wszystkie okresy zatrudnienia lub pracy zarobkowej udokumentowane przez pracownika w sposób wskazany w pytaniu powinny zostać zaliczone do stażu pracy. Może to spowodować konieczność ponownego ustalenia uprawnień płacowych pracownika.
Kary umowne a brak określenia ich łącznej maksymalnej wysokości w umowie w sprawie zamówienia publicznego
Informacje przedstawione w pytaniu są dość ogólne, ale jeżeli w umowie w sprawie zamówienia publicznego nie określono, wbrew wymogowi ustawowemu z art. 436 pkt 3 ustawy Prawo zamówień publicznych (dalej: PrZamPubl), łącznej maksymalnej wysokości kar umownych, to nie można co do zasady zupełnie wykluczyć naliczenia przez zamawiającego kar umownych w łącznej wysokości powyżej 100% wartości umowy. Niemniej taki poziom może być uznany w określonych okolicznościach za rażąco wygórowany i prowadzić do miarkowania kary, a w związku z tym każdą sytuację należy rozpatrywać indywidualnie.
Podkreślić należy, że zgodnie z 436 pkt 3 PrZamPubl umowa (w sprawie zamówienia publicznego) zawiera postanowienia określające w szczególności łączną maksymalną wysokość kar umownych, których mogą dochodzić strony. W sytuacji opisanej w pytaniu zamawiający zaniechał wykonania tego obowiązku, ale zasadne wydaje się odniesienie do przedstawionej okoliczności przez pryzmat przywołanej regulacji.
Zaznaczyć należy, że ustawodawca nie precyzuje górnej granicy wysokości kar umownych, przekazując tym samym uprawnienie do jej zindywidualizowania zamawiającemu jako gospodarzowi postępowania. Określając górny limit kar umownych, zamawiający powinien jednak wziąć pod uwagę zakres i rodzaj naruszenia obowiązków umowy, wielkość i specyfikę przedmiotu zamówienia oraz zasadę proporcjonalności i uczciwej konkurencji (zob. np. „Prawo zamówień publicznych. Komentarz”, red. H. Nowak, M. Winiarz, wyd. II, Warszawa 2023).
Ponadto w doktrynie wskazuje się, że z formalnoprawnego punktu widzenia nawet limit kar umownych wielokrotnie wyższy niż kwota wynagrodzenia będzie zgodny z PrZamPubl, jakkolwiek nie będzie miał nic wspólnego ze zrównoważeniem ryzyk w umowie, który to cel przyświecał wprowadzeniu 436 pkt 3 PrZamPubl (zob. J. Jerzykowski [w:] W. Dzierżanowski i in., Prawo zamówień publicznych. Komentarz, Warszawa 2021, art. 436).
Zauważenia przy tym na marginesie wymaga, że w wyroku KIO z 22.8.2023 r., KIO 2327/23, Izba uznała, że ustalenie łącznej maksymalnej wysokości kar umownych, których mogą dochodzić strony, w wysokości 100% wartości pierwotnej umowy (wynagrodzenia brutto) należy uznać za nadużycie przez zamawiającego prawa do jednostronnego kształtowania postanowień umowy oraz zasady proporcjonalności określonej w art. 16 PrZamPubl.
Zbycie uszkodzonego autobusu szkolnego przez gminę a VAT
Sprzedaż autobusu (wraku), który został zakupiony w celu realizacji zadania własnego gminy polegającego na zapewnieniu dowozu dzieci do szkół, nie będzie podlegała przepisom ustawy o podatku od towarów i usług (dalej: VATU). Będzie to sprzedaż niepodlegająca VAT. W konsekwencji sprzedaż ta nie będzie mogła zostać udokumentowana fakturą VAT. Może natomiast zostać udokumentowana notą księgową lub umową sprzedaży.
Sprzedaż autobusu wykorzystywanego wyłącznie do przewozu uczniów nie podlega opodatkowaniu VAT. Nabyty przez gminę pojazd był wykorzystywany wyłącznie do wykonywania działalności publicznoprawnej, zgodnie z Prawem oświatowym.
W przypadku sprzedaży ww. autobusu gmina nie występuje jako podatnik VAT, lecz jako organ władzy publicznej realizujący zadanie nałożone odrębnymi przepisami prawa, do którego realizacji została powołana. W świetle art. 15 ust. 6 VATU nie uznaje się za podatników organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych przez nie zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, do których realizacji zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.
Aby wyłączenie z grona podatników było zatem możliwe, muszą zostać spełnione dwa warunki, tj. wyłączenie:
- dotyczy wyłącznie organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy;
- odnosi się tylko do tych czynności, które są związane z realizacją zadań nałożonych na te podmioty przepisami prawa i do których realizacji zostały one powołane.
Opisany w pytaniu przypadek spełnia oba warunki niezbędne do uznania, że w tej sytuacji gmina nie występuje jako podatnik VAT. W konsekwencji sprzedaż wraku autobusu nie będzie podlegała opodatkowaniu VAT.
Skoro przedmiotowa sprzedaż nie stanowi sprzedaży w rozumieniu VATU, nie mają do niej również zastosowania przepisy dotyczące wystawiania faktur VAT. Dlatego też gmina (CUW) nie będzie mogła wystawić faktury VAT w celu udokumentowania tej sprzedaży. Transakcja powinna zostać potwierdzona innym dokumentem, tj. umową sprzedaży lub notą księgową, która będzie stanowiła podstawę ujęcia tej operacji w księgach rachunkowych.
Równoległe zatrudnienie skarbnika gminy na stanowisku kierownika referatu
Skarbnikowi należy założyć nową dokumentację pracowniczą dla nowego, równoległego stosunku pracy na podstawie umowy o pracę na stanowisku kierownika referatu. Jest to bowiem odrębny stosunek pracy.
Skarbnik gminy jest pracownikiem zatrudnionym na podstawie powołania. Jest to odrębne stanowisko oraz odrębny stosunek pracy w sytuacji, gdy wymiar czasu pracy na stanowisku skarbnika zostanie zmniejszony, a następnie zostanie zawarta umowa o pracę na stanowisko kierownika referatu w niepełnym wymiarze czasu pracy.
Drugi stosunek pracy ma również inną podstawę prawną – umowę o pracę – i ma charakter odrębny od zatrudnienia na stanowisku skarbnika. W takiej sytuacji mamy do czynienia z zatrudnieniem na podstawie dwóch równoległych stosunków pracy: z powołania – na stanowisku skarbnika oraz na podstawie umowy o pracę – na stanowisku kierownika referatu.
Zgodnie z Kodeksem pracy pracodawca ma obowiązek prowadzić i przechowywać w postaci papierowej lub elektronicznej dokumentację w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz akta osobowe pracowników, tj. dokumentację pracowniczą. Kodeks pracy wskazuje przy tym na dokumentację związaną ze stosunkiem pracy, a nie wyłącznie z daną osobą.
Z kolei rozporządzenie w sprawie dokumentacji pracowniczej nakazuje prowadzenie oddzielnie dla każdego pracownika akt osobowych oraz pozostałej dokumentacji pracowniczej. Tym samym należy uznać, że przepisy nakazują prowadzenie akt osobowych i pozostałej dokumentacji pracowniczej oddzielnie dla każdego pracownika, a także – w ramach dokumentacji danego pracownika – odrębnie dla każdego stosunku pracy zawartego przez tę osobę, jeżeli jest ona jednocześnie zatrudniona na różnych podstawach prawnych, w tym na podstawie kilku umów o pracę albo umowy o pracę i na innej podstawie przewidzianej w Kodeksie pracy.
Po nawiązaniu nowej umowy o pracę w wymiarze 1/4 etatu na stanowisku kierownika referatu, wykonywanej równolegle z funkcją skarbnika, należy zatem założyć nowe akta osobowe oraz prowadzić odrębną dokumentację pracowniczą dla tego nowego stosunku pracy.
To samo dotyczy m.in. ewidencji czasu pracy. W przypadku kierownika referatu ewidencja czasu pracy powinna być prowadzona w pełnym zakresie. Skarbnik, jako główny księgowy budżetu i jednostki, jest bowiem osobą zarządzającą w imieniu pracodawcy zakładem pracy, tj. urzędem, a jego ewidencja czasu pracy jest prowadzona z pominięciem ewidencji godzin pracy.
W przypadku urlopu wypoczynkowego sytuacja jest analogiczna – urlop musi być udzielany odrębnie w ramach każdego stosunku pracy, w wymiarze proporcjonalnym do wymiaru czasu pracy.
Oznacza to również, że możliwe jest korzystanie z urlopu wypoczynkowego w ramach jednego stosunku pracy przy jednoczesnym wykonywaniu pracy w ramach drugiego stosunku pracy, ponieważ są to dwa odrębne stosunki pracy, z których wynikają odrębne prawa i obowiązki.
Wykorzystywanie wody odzyskanej ze ścieków komunalnych – nowelizacja ustawy Prawo wodne
W Dz.U. z 2026 r. pod poz. 1156 opublikowano ustawę z 17.7.2026 r. o zmianie ustawy – Prawo wodne. Zmiany dotyczą przepisów PrWod odnoszących się do określeń ustawowych, które obejmą też wodę odzyskaną ze ścieków komunalnych, a także określające zasady wykorzystywania takiej wody.
Z nowelizacji wynika więc, że:
- woda odzyskana ze ścieków komunalnych to oczyszczone ścieki komunalne spełniające warunki określone w przepisach SubstSzkodWodR, wykorzystywane w obiegach chłodzących elektrowni lub elektrociepłowni (art. 16 pkt 69a PrWod);
- przepisy dotyczące wód pochodzących z obiegów chłodzących elektrowni lub elektrociepłowni – stosuje się odpowiednio do wody odzyskanej ze ścieków komunalnych lub mieszaniny wód pochodzących z obiegów chłodzących elektrowni lub elektrociepłowni z wodą odzyskaną ze ścieków komunalnych (art. 17 ust. 1 pkt 5 PrWod);
- szczególnym korzystaniem z wód jest korzystanie z wód wykraczające poza powszechne korzystanie z wód oraz zwykłe korzystanie z wód, obejmujące wykorzystywanie wody odzyskanej ze ścieków komunalnych (art. 34 pkt 14a PrWod);
- dopuszcza się mieszanie wody odzyskanej ze ścieków komunalnych z wodami pobieranymi do celów zapewnienia funkcjonowania systemów chłodzenia elektrowni lub elektrociepłowni (art. 84a PrWod – nowy przepis);
- opłatę za usługi wodne uiszcza się także za wykorzystywanie wody odzyskanej ze ścieków komunalnych (art. 269 ust. 1 pkt 3 PrWod);
- opłatę za usługi wodne są obowiązane ponosić podmioty wykorzystujące wodę odzyskaną ze ścieków komunalnych w obiegach chłodzących elektrowni lub elektrociepłowni (art. 298 pkt 4 PrWod);
- wpływy z tytułu opłaty za usługi wodne za wykorzystywanie wody odzyskanej ze ścieków komunalnych stanowią przychód Wód Polskich (art. 299 ust. 7 PrWod).
Opłatę za usługi wodne za wykorzystywanie wody odzyskanej ze ścieków komunalnych ponosi się wyłącznie w formie opłaty stałej (art. 270 ust. 3a PrWod). Natomiast ustalając wysokość opłaty zmiennej uwzględnia się proporcjonalnie ilość wody odzyskanej ze ścieków komunalnych, zmieszanej z wodą pobieraną do celów zapewnienia funkcjonowania systemów chłodzenia elektrowni lub elektrociepłowni (art. 270 ust. 5a PrWod).
Z nowych przepisów wynika też, że wysokość opłaty stałej za wykorzystywanie wody odzyskanej ze ścieków komunalnych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach oraz określonej w pozwoleniu wodnoprawnym maksymalnej ilości tej wody, wyrażonej w m3/s, która może być przeznaczona do wykorzystywania (art. 271 ust. 4b PrWod).
Dodano też przepis art. 277a PrWod, zgodnie z którym:
- jednostkowa stawka opłaty za usługi wodne za wykorzystywanie wody odzyskanej ze ścieków komunalnych, w formie opłaty stałej, wynosi 50 zł na dobę za 1 m3/s za określoną w pozwoleniu wodnoprawnym maksymalną ilość tej wody, która może być przeznaczona do wykorzystywania;
- stawka tej opłaty podlega każdego roku kalendarzowego zmianie w stopniu odpowiadającym średniorocznemu wskaźnikowi cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem za rok poprzedni, ogłaszanemu przez Prezesa GUS, w formie komunikatu, w Dz.Urz. Monitor Polski.
Nowelizacja wprowadza też nowy przepis, zgodnie z którym do wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na wykorzystywanie wody odzyskanej ze ścieków komunalnych trzeba będzie dołączyć zgodę przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego eksploatującego oczyszczalnię ścieków, z której będzie pobierana ta woda (art. 407 ust. 5a PrWod). Ponadto operat, na podstawie którego wydaje się pozwolenie wodnoprawne na wykorzystywanie wody odzyskanej ze ścieków komunalnych ma też zawierać maksymalną ilość tej wody, wyrażoną w m3/s (art. 409 ust. 8 PrWod).
Zdaniem twórców nowych uregulowań, wprowadzenie możliwości wykorzystywania wody odzyskanej ze ścieków komunalnych dywersyfikuje źródła wody stosowanej w sektorze energetycznym do chłodzenia, przez co umożliwia częściowe uniezależnienie się od źródeł naturalnych, których zasoby są coraz bardziej ograniczone. Ograniczenie korzystania z zasobów naturalnych na rzecz wody odzyskanej ze ścieków komunalnych wpłynie więc korzystnie na ekosystem rzeczny.
W związku z tym:
- zastosowanie synergii pomiędzy sektorem oczyszczania ścieków komunalnych i sektorem energetyki stanowi niepodważalny przykład wdrożenia zasady gospodarki o obiegu zamkniętym;
- wprowadzenie możliwości wykorzystania wody odzyskanej, stanowiłoby zatem ważny krok dla uodpornienia gospodarki na postępujące zamiany klimatu;
- wykorzystanie wody odzyskanej ze ścieków komunalnych byłoby zatem przykładem istotnego wkładu w rozwój gospodarki zrównoważonej w Polsce.
Zasady związane z dotowaniem niepublicznej placówki oświatowej
Wójt (burmistrz, prezydent miasta), na wniosek organu prowadzącego, może udzielić dotacji w terminie wcześniejszym niż od następnego roku budżetowego. Zdaniem Autora powinno to zostać wyraźnie wskazane w odpowiedzi na wniosek, o którym mowa w art. 33 ust. 4 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych (dalej: FinZadOśwU).
Zgodnie z art. 33 ust. 4 FinZadOśwU: „Na wniosek organu prowadzącego odpowiednio przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego, szkołę lub placówkę, o której mowa w art. 2 pkt 6–8 ustawy – Prawo oświatowe, organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego właściwej do udzielenia dotacji, o której mowa odpowiednio w art. 15–21, art. 25, art. 26, art. 28, art. 29, art. 30–-31a i art. 32, może wyrazić zgodę na odstąpienie od terminu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, lub na udzielenie dotacji w terminie wcześniejszym niż od początku następnego roku budżetowego w przypadku nie przekazania informacji i danych, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2”.
Powyższa regulacja określa dwie sytuacje, w których wójt (burmistrz, prezydent miasta) może wyrazić zgodę na:
1) odstąpienie od terminu, o którym mowa w art. 33 ust. 1 pkt 1 FinZadOśwU, tj. 30. września roku bazowego,
2) udzielenie dotacji w terminie wcześniejszym niż od początku następnego roku budżetowego, w przypadku nieprzekazania informacji i danych, o których mowa w art. 33 ust. 1 pkt 1 i art. 33 ust. 1 pkt 2 FinZadOśwU.
Zgodnie z tezą wyroku WSA w Rzeszowie z 6.2.2024 r. (I SA/Rz 608/23, Legalis):
Przyznanie dotacji w terminie wcześniejszym niż od początku roku budżetowego następuje w ramach skorzystania przez właściwy organ z przyznanej mu w tym zakresie swobody, a więc pewnego zakresu luzu decyzyjnego, dlatego też skorzystanie przez właściwy organ z tego uprawnienia, o ile oczywiście nie jest wyrazem całkowicie dowolnej decyzji z jego strony w tym zakresie, pozbawionej racjonalnego uzasadnienia, nie może być rozpatrywane w kategoriach uchybienia zasadzie równości podmiotów wobec prawa, czy też zasady sprawiedliwości.
Biorąc powyższe pod uwagę organ może, ale wcale nie musi przyznać dotacji w terminie wcześniejszym. Jest to wyłącznie jego decyzja.
Należy wskazać, iż zgodnie z art. 33 ust. 4 FinZadOśwU kompetencje w tym zakresie posiada organ wykonawczy, tj. wójt (burmistrz, prezydent miasta), a nie organ stanowiący, którym jest rada gminy.
Zgodnie z tezą wyroku WSA we Wrocławiu z 6.3.2024 r. (III SA/Wr 183/23, Legalis):
Rozpoznanie wniosku strony będącego wnioskiem o wyrażenie zgody na odstąpienie od terminu złożenia informacji o planowanej liczbie uczniów, podobnie jak przewidziane w art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1930 ze zm.) rozpoznanie wniosku o udzielenie dotacji w terminie wcześniejszym, udzielenie dotacji czy odmowa jej udzielenia – winno nastąpić w drodze czynności z zakresu administracji publicznej, dla której nie została przewidziana forma szczególna. Rozstrzygnięcie wniosku o odstąpienie od terminu złożenia informacji o planowanej liczbie uczniów nie powinno więc przybierać formy decyzji. Zawiadomienie strony o sposobie rozstrzygnięcia powinno mieć formę zwykłego pisma stanowiącego czynność z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Odnosząc się bezpośrednio do pytania, w odpowiedzi na wniosek złożony przez organ prowadzący, w trybie przewidzianym w art. 33 ust. 4 FinZadOśwU, Autor wyraźnie wskazałaby od kiedy będzie dotowane przedszkole niepubliczne. Powyższe wyeliminuje wątpliwości interpretacyjne po stronie dotowanego.
Warto tutaj również przywołać wyrok WSA we Wrocławiu z 17.1.2019 r. (III SA/Wr 571/18, Legalis), zgodnie z którym przepis art. 33 ust. 4 FinZadOśwU nie stanowi, czym (jakimi przesłankami) winien kierować się organ dotujący, korzystając z możliwości w nim zawartej. Zdaniem sądu ważne jest również i to, czy istnieje możliwość zwiększenia dotacji oświatowej i wygenerowania w ten sposób dodatkowych środków na wskazany cel.
Zdaniem Autora powyższe należy również odnieść do ilości miesięcy, w których organ dotujący jest w stanie wygenerować dodatkowe środki.
