Nowe kompetencje wojewody w zakresie miejsc doraźnego schronienia

Wojewoda jest terytorialnym organem ochrony ludności (art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej; dalej: OchrCywU). Z chwilą wprowadzenia stanu wojennego i w czasie wojny staje się organem obrony cywilnej (art. 2 ust. 3 pkt 2 OchrCywU).

Nowelizacja przyjęła nowe rozwiązania odnoszące się do miejsc doraźnego schronienia. W uzasadnionych przypadkach warunki techniczne dla miejsc doraźnego schronienia – określone w WarMDorSchronR – mogą być spełnione w sposób inny niż określony w tych przepisach, jeżeli proponowane rozwiązania zamienne zapewniają funkcje ochronne umożliwiające zorganizowanie miejsca doraźnego schronienia (art. 92a ust. 1 OchrCywU – dodany nowelizacją).

W związku z tym ustawodawca dopuścił możliwość odstąpienia od unormowanych warunków technicznych poprzez przyjęcie rozwiązań zamiennych. Istotna jest tutaj rola wojewody. Organ ten, na wniosek inwestora lub właściciela obiektu budowlanego uzasadniony ekspertyzą techniczną, udziela albo odmawia udzielenia zgody na zastosowanie rozwiązań zamiennych, w drodze postanowienia, po uzyskaniu upoważnienia ministra właściwego do spraw wewnętrznych (art. 92a ust. 2 OchrCywU – dodany nowelizacją). Wynika z tego, że zgoda (odmowa zgody) wydawana jest w formie postanowienia a nie decyzji administracyjnej i konieczne jest wcześniejsze uzyskanie upoważnienia wskazanego ministra.

Wojewoda składa do powyższego ministra wniosek w sprawie upoważnienia przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę albo decyzji o zmianie pozwolenia na budowę. Wniosek ten zawiera:

1. charakterystykę obiektu budowlanego określającą w szczególności informacje o wielkości części podziemnych w obiekcie budowlanym, przeznaczeniu pomieszczeń lub przestrzeni w części podziemnej obiektu budowlanego;
2. opinię wojewody wraz ze szczegółowym uzasadnieniem o konieczności wprowadzenia rozwiązań zamiennych;
3. propozycje rozwiązań zamiennych;
4. uzasadnienie dotyczące zapewnienia funkcji ochronnych umożliwiających zorganizowanie miejsca doraźnego schronienia przy uwzględnieniu projektowanych rozwiązań (art. 92a ust. 4 OchrCywU – dodany nowelizacją).

Na etapie składania wniosku rola wojewody jest dość istotna, gdyż organ ten  przekazuje swoje stanowisko (opinię) ze szczegółowym uzasadnieniem. Minister właściwy do spraw wewnętrznych może uzależnić upoważnienie od spełnienia dodatkowych warunków (art. 92a ust. 5 OchrCywU – dodany nowelizacją).

W art. 94 ust. 1 OchrCywU – zmienionym nowelizacją wskazano, że kondygnacje podziemne w budynkach użyteczności publicznej lub budynkach mieszkalnych wielorodzinnych oraz garaże podziemne, jeżeli nie przewidziano w nich budowli ochronnej, projektuje się i wykonuje w sposób umożliwiający zorganizowanie w nich miejsc doraźnego schronienia o pojemności niemniejszej niż liczba osób równa:

1. ilorazowi powierzchni użytkowej budynku przeznaczonej na potrzeby użyteczności publicznej i wskaźnika 15 m² na osobę – w przypadku budynku użyteczności publicznej,
2. ilorazowi łącznej powierzchni użytkowej lokali mieszkalnych i wskaźnika 20 m² na osobę – w przypadku budynku mieszkalnego wielorodzinnego,
3. dwukrotności liczby stanowisk postojowych dla samochodów, jeżeli z pkt 1 i 2 nie wynika większa liczba osób – w przypadku garażu podziemnego

– przy czym niewiększej niż liczba osób równa ilorazowi 75 % powierzchni netto kondygnacji podziemnej lub garażu podziemnego i wskaźnika 1,5 m² na osobę.

W powyższej regulacji określono więc pojemność miejsc doraźnego schronienia w kondygnacjach podziemnych w budynkach użyteczności publicznej lub budynkach mieszkalnych wielorodzinnych oraz garażach podziemnych. Jednakże w przypadku, gdy lokalne uwarunkowania terenowe, w szczególności wielkość działki budowlanej, uniemożliwiają zorganizowanie miejsca doraźnego schronienia o przedstawionej pojemności, właściwy wojewoda może, na wniosek inwestora lub właściciela obiektu budowlanego, wyrazić zgodę na zaprojektowanie i wykonanie kondygnacji podziemnej lub garażu podziemnego w sposób umożliwiający zorganizowanie w nim miejsca doraźnego schronienia o mniejszej pojemności (art. 94 ust. 4 OchrCywU – zmieniony nowelizacją). Zatem wojewoda posiada kompetencję co do wyrażenia „zgody na mniejszą pojemność miejsca doraźnego schronienia”. Organ ten nie ma obowiązku udzielić takiej zgody, gdyż przepis posługuje się sformułowaniem „może (…) wyrazić zgodę” a nie „wyraża zgodę”.

Przepisu art. 94 ust. 1 OchrCywU nie stosuje się, jeżeli:

1. liczba lokali mieszkalnych w budynku mieszkalnym wielorodzinnym jest niewiększa niż 4;
2. powierzchnia użytkowa w budynku przeznaczona na potrzeby użyteczności publicznej jest niewiększa niż 250 m²;
3. powierzchnia netto garażu podziemnego jest niewiększa niż 75 m² (art. 94 ust. 2 OchrCywU – zmieniony nowelizacją).

Przepisy art. 94 ust. 1 i 2 OchrCywU odnoszące się do budynku o określonym przeznaczeniu stosuje się również do każdej części budynku o tym przeznaczeniu (art. 94 ust. 3 OchrCywU – zmieniony nowelizacją).

Ponadto wojewoda uczestniczy w uzgadnianiu z wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) i starostą, który z organów ochrony ludności (obrony cywilnej) jest właściwy do uznania projektowanego obiektu budowlanego za budowlę ochronną (art. 95a ust. 2 OchrCywU – dodany nowelizacją). Jest też organem odwoławczym w przypadku wniesienia odwołania od decyzji w sprawie zwolnienia z obowiązku zapewnienia budowli ochronnej w budynku użyteczności publicznej (art. 93 ust. 3 OchrCywU – zmieniony nowelizacją).

Wydatek poniesiony na odnowienie karty kierowcy jako koszt podatkowy

Dopuszczalne jest zarówno rozliczenie w formie refundacji, jak i zaliczki (po jej rozliczeniu), przy czym kluczowe jest właściwe udokumentowanie wydatku – brak regulaminu nie wyklucza takiego zwrotu.

W myśl art. 94 pkt 6 Kodeksu pracy oraz w związku z przepisami regulującymi wykonywanie transportu drogowego – posiadanie karty kierowcy stanowi warunek wykonywania obowiązków służbowych, co uzasadnia pokrycie takiego kosztu przez pracodawcę. Jednocześnie, w świetle art. 44 ust. 2 i 3 ustawy o finansach publicznych, wydatek taki musi być celowy i niezbędny do realizacji zadań jednostki. Oznacza to, że jego pokrycie jest dopuszczalne, jeżeli pracownik faktycznie wykonuje obowiązki wymagające posiadania karty kierowcy.

Warto zaznaczyć, iż obowiązujące przepisy nie regulują wprost formy pokrycia tego typu wydatków. W praktyce dopuszczalne są dwa modele:

1) refundacja – pracownik ponosi koszt i przedstawia dokument do zwrotu,

2) zaliczka – pracownik otrzymuje środki przed poniesieniem wydatku i następnie je rozlicza.

Z punktu widzenia dyscypliny finansów publicznych istotne jest, aby każda z tych form była należycie udokumentowana (faktura/rachunek wystawiony na rzecz jednostki lub pracownika, wraz z rozliczeniem).

Brak uregulowania w regulaminie pracy nie wyklucza możliwości zwrotu kosztów, jednak dla celów dowodowych i kontrolnych zasadne jest posiadanie wewnętrznych zasad (np. możliwość wydawania zarządzeń przez kierownika jednostki). Należy przy tym podkreślić, że pokrycie kosztu jest uzasadnione tylko wtedy, gdy karta kierowcy jest rzeczywiście niezbędna do wykonywania obowiązków służbowych – w przeciwnym razie wydatek mógłby zostać uznany za niezwiązany z działalnością jednostki.

Jawność raportu o oddziaływaniu na środowisko oraz zasady jego udostępniania

Raport o oddziaływaniu na środowisko (załączony do wniosku o decyzję środowiskową) jest informacją o środowisku i podlega udostępnieniu na zasadach ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (dalej: ŚrodInfU). Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 1 ŚrodInfU, władze publiczne są obowiązane udostępniać każdemu informację o środowisku znajdującą się w ich posiadaniu. Raport o oddziaływaniu na środowisko – ze względu na swoją treść i funkcję w procesie decyzyjnym – mieści się w kategorii informacji, o której mowa w art. 9 ust. 1 pkt 5 ŚrodInfU, obejmującej m.in. analizy kosztów i korzyści oraz inne analizy gospodarcze i założenia, wykorzystywane w ramach środków i działań wskazanych w pkt 3. W piśmiennictwie przyjmuje się szerokie rozumienie tej przesłanki: za podlegające udostępnieniu uznaje się nie tylko same analizy sensu stricto, lecz także dokumenty stanowiące podstawę rozstrzygnięcia organu w sprawach środowiskowych (w tym opracowania przedkładane przez inwestora, takie jak raport o oddziaływaniu na środowisko), jak również materiały wytworzone lub pozyskane przez organ w toku postępowania (np. opinie, ekspertyzy czy protokoły).

Co istotne, art. 13 ŚrodInfU stwierdza, że osoba żądająca informacji o środowisku nie musi wykazywać żadnego interesu prawnego ani faktycznego. W konsekwencji dostęp do raportu o oddziaływaniu na środowisko przysługuje każdemu, kto złoży formalny wniosek (pisemny lub elektroniczny).

Forma udostępnienia leży po stronie wnioskodawcy (zgodnie z art. 15 ŚrodInfU organ musi udostępnić informację w sposób i w formie wskazanych we wniosku, o ile dysponuje odpowiednimi środkami technicznymi). Oznacza to, że jeśli wnioskodawca zażąda elektronicznej kopii raportu, a urząd posiada taką wersję, to urząd powinien ją przesłać. Nie jest wymagane, aby organ z własnej inicjatywy przygotowywał raport we wszystkich możliwych formach – wystarczy forma, o którą poprosił wnioskodawca (z ewentualnym poinformowaniem o innych formach, gdyby zaistniały trudności).

Abonament RTV a możliwość jego pokrycia z dotacji dla szkół i przedszkoli niepublicznych

Zgodnie z art. 35 ust. 3 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych (dalej: FinZadOśwU) dotacja udzielona przedszkolu i szkole niepublicznej może być wykorzystana wyłącznie na pokrycie wydatków związanych z realizacją zadań określonych w art. 35 ust. 1 FinZadOśwU, poniesionych w roku budżetowym, na który dotacja została udzielona, niezależnie od tego, którego roku dotyczą te zadania.

Zatem niemożliwe jest sfinansowanie z dotacji oświatowych zaległych opłat za abonament RTV.

Ponadto, w świetle art. 35 ust. 1 FinZadOśwU, dotacje przeznaczone są na dofinansowanie realizacji zadań placówek wychowania przedszkolnego, szkół w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej. W opinii autora wątpliwa jest zasadność finansowania tego wydatku z dotacji ze względu na brak związania go z zadaniami dotyczącymi kształcenia i wychowania w przedszkolu i szkole podstawowej.

Rezerwa celowa na zarządzanie kryzysowe a koszty wywozu gruzu i zakwaterowania po pożarze

Rezerwa tworzona obligatoryjnie na podstawie art. 26 ust. 4 ZarządKryzysU – może być rozdysponowana wyłącznie w związku z sytuacją kryzysową w rozumieniu art. 3 pkt 1 ZarządKryzysU, tj. sytuacją wpływającą negatywnie na poziom bezpieczeństwa ludzi, mienia w znacznych rozmiarach lub środowiska, wywołującą znaczne ograniczenia w działaniu właściwych organów administracji publicznej ze względu na nieadekwatność posiadanych sił i środków.

Wywóz gruzu – pożar jednego budynku jednej rodziny, w mojej ocenie nie osiąga progu „mienia w znacznych rozmiarach” ani nie wywołuje „znacznych ograniczeń w działaniu organów” wymaganych przez definicję z art. 3 pkt 1 ZarządKryzysU. To zdarzenie indywidualne, którego usuwanie skutków – w tym wywóz gruzu – może być finansowane z budżetu gminy ze środków bieżących (np. rezerwy ogólnej), ale nie z rezerwy na zarządzanie kryzysowe.

Zakwaterowanie i wyżywienie rodziny w hotelu – ten wydatek jest w ogóle poza zakresem zarządzania kryzysowego, niezależnie od skali pożaru. Udzielenie schronienia, posiłku i odzieży osobom, które wskutek zdarzenia losowego utraciły dach nad głową, to klasyczne świadczenia z pomocy społecznej – niepieniężne w rozumieniu art. 36 pkt 2 oraz art. 40 i 41 ustawy o pomocy społecznej, finansowane ze środków OPS. Rezerwa kryzysowa nie zastępuje budżetu pomocy społecznej.

Odrzucenie oferty ze względów cyberbezpieczństwa

Zgodnie z art. 226 ust. 1 pkt 17 Prawa zamówień publicznych zamawiający odrzuca ofertę, jeżeli obejmuje ona produkt ICT, usługę ICT lub proces ICT wskazane w rekomendacji, o której mowa w art. 33 ust. 4 ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa, stwierdzającej ich negatywny wpływ na podstawowy interes bezpieczeństwa państwa. Zgodnie ze wskazanym przepisem źródłowym Pełnomocnik Rządu do Spraw Cyberbezpieczeństwa po uzyskaniu opinii Kolegium do Spraw Cyberbezpieczeństwa wydaje, zmienia lub odwołuje rekomendacje dotyczące stosowania produktów ICT lub usług ICT, w szczególności w zakresie wpływu na bezpieczeństwo publiczne lub istotny interes bezpieczeństwa państwa. Rekomendacje, a także informację o ich zmianie lub odwołaniu, Pełnomocnik publikuje na swojej stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej.

W związku z treścią powyższych przepisów zamawiający ma obowiązek odrzucić ofertę wykonawcy, produktu, technologii, które zostaną wskazane w oficjalnie opublikowanej rekomendacji. Sama rekomendacja znajduje się na stronie https://dane.gov.pl/pl/dataset/20102,rekomendacje-pelnomocnika-rzadu-ds-cyberbezpieczenstwa/resource/897674/table?page=1&per page=20&q=&sort=

Nowelizacja ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa – samorejestracja w Wykazie podmiotów kluczowych i podmiotów ważnych

Wycofanie wniosku o wydanie decyzji o warunkach zabudowy przed uprawomocnieniem się tej decyzji, lecz po jej wydaniu

W ocenie prawnej opisanego zagadnienia należy mieć na uwadze przepisy art. 105 KPA:

„Art.105 [Umorzenie postępowania]

§ 1. Gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

§ 2. Organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym”.

Jak podano ponadto w wyroku WSA w Bydgoszczy z 17.1.2023 r., II SA/Bd 350/22, Legalis: „Mając na względzie powyższe należy uznać, że postępowanie w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego wszczęte wnioskiem skarżącej jest postępowaniem, które mogło zostać wszczęte wyłącznie na żądanie strony. Zatem cofnięcie przez skarżącą wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, przed uprawomocnieniem się decyzji przyznającej jej ten zasiłek, skutkowało bezprzedmiotowością postępowania, wobec czego zgodnie z dyspozycją art. 105 § 1 KPA postępowanie administracyjne należało umorzyć, co też uczynił organ odwoławczy”.

Jakkolwiek stan faktyczny objęty powyższym wyrokiem dotyczy innego rodzaju sprawy, na zasadzie analogii można zastosować ten sposób procedowania do wniosku w sprawie warunków zabudowy.

W świetle powyższego wnioskodawca może wycofać wniosek po wydaniu decyzji o warunkach zabudowy, a przed jej uprawomocnieniem się. Powinno to skutkować umorzeniem postępowania jako bezprzedmiotowego.

Postępowanie administracyjne w sprawie naruszenia stosunków wodnych

Podstawą materialnoprawną postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych jest art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne (dalej: PrWod). Zgodnie z tym przepisem, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności.

Z treści cyt. przepisu wynika, że stronami postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych są właściciele działki, na której dokonano zmiany stanu wody oraz działki, na której wystąpiły szkody spowodowane tą zmianą.

Fakt, iż właściciel działki, na której nastąpiła zmiana stosunków wodnych jest również współwłaścicielem działki, na której wystąpiły szkody, nie wyłącza jego odpowiedzialności z art. 234 ust. 3 PrWod wobec pozostałych właścicieli nieruchomości, na której występują szkody. Przepis art. 234 ust. 3 PrWod chroni bowiem interesy wszystkich poszkodowanych współwłaścicieli działki.

W konsekwencji wójt powinien prowadzić postępowanie administracyjne w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych na podstawie art. 234 ust. 3 PrWod.

Powierzenie inspektorowi w urzędzie gminy funkcji pełnomocnika ds. ochrony informacji niejawnych a zmiana zaszeregowania i dodatek do wynagrodzenia

W ustawie o ochronie informacji niejawnych brak jest regulacji w kwestii wynagrodzenia pełnomocnika, w tym dodatków ani zaszeregowania. Odpowiedź zależy więc przede wszystkim od regulaminu wynagradzania, aktu powierzenia funkcji, zakresu obowiązków oraz praktyki danego urzędu.

Kwestia ewentualnego dodatku lub zmiany wynagrodzenia powinna być oceniana na gruncie przepisów prawa pracy oraz regulacji wewnętrznych pracodawcy. Kluczowe znaczenie ma regulamin wynagradzania urzędu gminy. Jeżeli przewiduje on dodatek funkcyjny, specjalny albo wyższą kategorię zaszeregowania dla osoby pełniącej funkcję pełnomocnika, pracownik może powoływać się na te postanowienia. Jeżeli takich regulacji nie ma, przyznanie dodatku zależy co do zasady od decyzji pracodawcy, podejmowanej w granicach obowiązujących przepisów prawa pracy.

Zgodnie z art. 78 § 1 ustawy Kodeks pracy (dalej: KP) wynagrodzenie powinno odpowiadać w szczególności:

1) rodzajowi wykonywanej pracy,

2) kwalifikacjom wymaganym przy jej wykonywaniu oraz

3) ilości i jakości świadczonej pracy.

Jeżeli więc powierzenie funkcji pełnomocnika istotnie zwiększa zakres obowiązków, odpowiedzialność lub wymagane kwalifikacje, może stanowić podstawę do podwyższenia wynagrodzenia albo przyznanie dodatku. Nie oznacza to jednak automatycznego roszczenia o konkretny składnik wynagrodzenia.

Zmiana zaszeregowania zasadniczo następuje przy zmianie stanowiska pracy albo warunków wynagradzania, choć nie zawsze musi być związana wyłącznie ze zmianą nazwy stanowiska. Jeżeli pracownik nadal pozostaje inspektorem, a jedynie dodatkowo powierzono mu funkcję pełnomocnika, nie ma automatycznego obowiązku zmiany zaszeregowania. Ocenę tę zmieniałaby sytuacja, gdyby regulacje wewnętrzne przewidywały dla tej funkcji inną kategorię albo gdyby zakres obowiązków faktycznie odpowiadał wyższemu stanowisku.

Należy też uwzględnić zasadę równego traktowania. Zgodnie z art. 11² KP pracownicy mają równe prawa z tytułu jednakowego wypełniania takich samych obowiązków. Natomiast art. 18³^c § 1–2 KP przewiduje prawo do jednakowego wynagrodzenia za jednakową pracę lub pracę o jednakowej wartości, przy czym wynagrodzenie obejmuje wszystkie jego składniki. Jeżeli więc inni pracownicy w porównywalnej sytuacji otrzymują dodatek lub wyższe wynagrodzenie, a brak jest obiektywnego uzasadnienia odmiennego traktowania, może powstać argument dotyczący nierównego traktowania, co – z kolei – może tworzyć po stronie pracownika roszczenie o odszkodowanie na podstawie art. 18^3d KP.

Brak przyznania dodatku nie stanowi sam w sobie naruszenia prawa, o ile znajduje uzasadnienie w obowiązujących u pracodawcy regulacjach oraz nie prowadzi do naruszenia zasady równego traktowania.