Zwolnienie radnego na czas sesji
Przepisy jednoznacznie obligują pracodawcę do zwolnienia radnego od pracy zawodowej w celu umożliwienia mu brania udziału w pracach organów powiatu. Pracodawca może oprzeć się na oświadczeniu pracownika lub zażądać od niego zaświadczenia potwierdzającego faktyczne uczestnictwo w określonych pracach wraz z określeniem czasu ich trwania.
Stosownie do postanowień z art. 22 ustawy o pracownikach samorządowych, pracodawca obowiązany jest zwolnić radnego od pracy zawodowej w celu umożliwienia mu brania udziału w pracach organów powiatu.
Wniosek o udzielenie zwolnienia pracownik-radny może złożyć w dowolnym czasie, omawiany przepis nie wymaga bowiem, by o swojej planowanej nieobecności obowiązany był poinformować pracodawcę z odpowiednim wyprzedzeniem. Przywołany przepis nie wskazuje, w jaki sposób pracownik-radny wykazać ma wobec pracodawcy potrzebę swojego uczestnictwa w pracach organu i jakie ewentualne dokumenty dołączyć winien do składanego wniosku o udzielenie zwolnienia. W konsekwencji sposób, w jaki pracownik powinien udokumentować potrzebę zwolnienia, pozostawiony został uznaniu pracodawcy. Dla pracodawcy może zatem być wystarczające oświadczenie pracownika zawarte we wniosku o udzielenie zwolnienia, może on jednak domagać się także formalnego, pochodzącego od rady powiadomienia radnego o terminie posiedzenia albo wydanego pracownikowi zaświadczenia bądź – dodatkowo – stosownego potwierdzenia faktycznego uczestnictwa w określonych pracach.
Zaliczenie okresów zatrudnienia i pracy zarobkowej za granicą do stażu pracy pracownika samorządowego
Okresy zatrudnienia lub pracy zarobkowej udokumentowane przez pracownika w sposób wskazany w pytaniu powinny zostać zaliczone do stażu pracy.
Zgodnie z Kodeksem pracy do okresu zatrudnienia wlicza się udokumentowany okres wykonywania pracy zarobkowej na innej podstawie niż stosunek pracy, przebyty za granicą. Z kolei na podstawie ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia udokumentowane okresy zatrudnienia przebyte za granicą u pracodawcy zagranicznego są zaliczane do okresów pracy w Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie uprawnień pracowniczych.
Poza tymi regulacjami żaden inny przepis nie określa szczegółowego sposobu dokumentowania zarówno zatrudnienia pracowniczego za granicą, jak i wykonywania innej pracy zarobkowej, np. na podstawie umów cywilnoprawnych zgodnie z prawem krajowym, również za granicą.
Tym samym należy uznać, że każdy sposób udokumentowania zatrudnienia lub pracy zarobkowej za granicą jest prawidłowy, o ile na podstawie przedłożonych dokumentów można ustalić:
- pracodawcę lub podmiot zatrudniający,
- dokładne okresy zatrudnienia lub wykonywania pracy, wskazane datami dziennymi.
Jeżeli na podstawie przedłożonych dokumentów można ustalić okresy zatrudnienia lub pracy zarobkowej za granicą, okresy te należy zaliczyć do stażu pracy, w szczególności do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze.
Należy wskazać, że przepisy nie zawierają żadnych ograniczeń czasowych dotyczących okresów zatrudnienia. Tak więc nawet jedno- czy kilkudniowe okresy zatrudnienia, w tym zatrudnienia cywilnoprawnego, o ile zostały należycie udokumentowane, powinny zostać uwzględnione przy ustalaniu stażu pracy.
Wskazane dokumenty należy, jako dowody wykazujące staż pracy, włączyć do akt osobowych pracownika. Zgodnie z przepisami dotyczącymi dokumentacji pracowniczej należy w tym przypadku włączyć poświadczone za zgodność z oryginałem kopie dokumentów przedłożonych przez pracownika.
Jeżeli pracownik przekazuje różne dokumenty potwierdzające te same okresy pracy lub zatrudnienia u tego samego pracodawcy lub podmiotu zatrudniającego, do pracodawcy należy decyzja, które z tych dokumentów przyjmie jako dowód potwierdzający staż pracy.
Zarazem należy wskazać, że przepisy nie przewidują wymogu udokumentowania ubezpieczenia społecznego za granicą. Taki wymóg dotyczy zasadniczo jedynie udokumentowanych okresów zatrudnienia na podstawie umów zlecenia i umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu, umów agencyjnych oraz innych okresów, a także okresów prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce.
W świetle obowiązujących przepisów należy zatem uznać, że wszystkie okresy zatrudnienia lub pracy zarobkowej udokumentowane przez pracownika w sposób wskazany w pytaniu powinny zostać zaliczone do stażu pracy. Może to spowodować konieczność ponownego ustalenia uprawnień płacowych pracownika.
Kary umowne a brak określenia ich łącznej maksymalnej wysokości w umowie w sprawie zamówienia publicznego
Informacje przedstawione w pytaniu są dość ogólne, ale jeżeli w umowie w sprawie zamówienia publicznego nie określono, wbrew wymogowi ustawowemu z art. 436 pkt 3 ustawy Prawo zamówień publicznych (dalej: PrZamPubl), łącznej maksymalnej wysokości kar umownych, to nie można co do zasady zupełnie wykluczyć naliczenia przez zamawiającego kar umownych w łącznej wysokości powyżej 100% wartości umowy. Niemniej taki poziom może być uznany w określonych okolicznościach za rażąco wygórowany i prowadzić do miarkowania kary, a w związku z tym każdą sytuację należy rozpatrywać indywidualnie.
Podkreślić należy, że zgodnie z 436 pkt 3 PrZamPubl umowa (w sprawie zamówienia publicznego) zawiera postanowienia określające w szczególności łączną maksymalną wysokość kar umownych, których mogą dochodzić strony. W sytuacji opisanej w pytaniu zamawiający zaniechał wykonania tego obowiązku, ale zasadne wydaje się odniesienie do przedstawionej okoliczności przez pryzmat przywołanej regulacji.
Zaznaczyć należy, że ustawodawca nie precyzuje górnej granicy wysokości kar umownych, przekazując tym samym uprawnienie do jej zindywidualizowania zamawiającemu jako gospodarzowi postępowania. Określając górny limit kar umownych, zamawiający powinien jednak wziąć pod uwagę zakres i rodzaj naruszenia obowiązków umowy, wielkość i specyfikę przedmiotu zamówienia oraz zasadę proporcjonalności i uczciwej konkurencji (zob. np. „Prawo zamówień publicznych. Komentarz”, red. H. Nowak, M. Winiarz, wyd. II, Warszawa 2023).
Ponadto w doktrynie wskazuje się, że z formalnoprawnego punktu widzenia nawet limit kar umownych wielokrotnie wyższy niż kwota wynagrodzenia będzie zgodny z PrZamPubl, jakkolwiek nie będzie miał nic wspólnego ze zrównoważeniem ryzyk w umowie, który to cel przyświecał wprowadzeniu 436 pkt 3 PrZamPubl (zob. J. Jerzykowski [w:] W. Dzierżanowski i in., Prawo zamówień publicznych. Komentarz, Warszawa 2021, art. 436).
Zauważenia przy tym na marginesie wymaga, że w wyroku KIO z 22.8.2023 r., KIO 2327/23, Izba uznała, że ustalenie łącznej maksymalnej wysokości kar umownych, których mogą dochodzić strony, w wysokości 100% wartości pierwotnej umowy (wynagrodzenia brutto) należy uznać za nadużycie przez zamawiającego prawa do jednostronnego kształtowania postanowień umowy oraz zasady proporcjonalności określonej w art. 16 PrZamPubl.
Zbycie uszkodzonego autobusu szkolnego przez gminę a VAT
Sprzedaż autobusu (wraku), który został zakupiony w celu realizacji zadania własnego gminy polegającego na zapewnieniu dowozu dzieci do szkół, nie będzie podlegała przepisom ustawy o podatku od towarów i usług (dalej: VATU). Będzie to sprzedaż niepodlegająca VAT. W konsekwencji sprzedaż ta nie będzie mogła zostać udokumentowana fakturą VAT. Może natomiast zostać udokumentowana notą księgową lub umową sprzedaży.
Sprzedaż autobusu wykorzystywanego wyłącznie do przewozu uczniów nie podlega opodatkowaniu VAT. Nabyty przez gminę pojazd był wykorzystywany wyłącznie do wykonywania działalności publicznoprawnej, zgodnie z Prawem oświatowym.
W przypadku sprzedaży ww. autobusu gmina nie występuje jako podatnik VAT, lecz jako organ władzy publicznej realizujący zadanie nałożone odrębnymi przepisami prawa, do którego realizacji została powołana. W świetle art. 15 ust. 6 VATU nie uznaje się za podatników organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych przez nie zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, do których realizacji zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.
Aby wyłączenie z grona podatników było zatem możliwe, muszą zostać spełnione dwa warunki, tj. wyłączenie:
- dotyczy wyłącznie organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy;
- odnosi się tylko do tych czynności, które są związane z realizacją zadań nałożonych na te podmioty przepisami prawa i do których realizacji zostały one powołane.
Opisany w pytaniu przypadek spełnia oba warunki niezbędne do uznania, że w tej sytuacji gmina nie występuje jako podatnik VAT. W konsekwencji sprzedaż wraku autobusu nie będzie podlegała opodatkowaniu VAT.
Skoro przedmiotowa sprzedaż nie stanowi sprzedaży w rozumieniu VATU, nie mają do niej również zastosowania przepisy dotyczące wystawiania faktur VAT. Dlatego też gmina (CUW) nie będzie mogła wystawić faktury VAT w celu udokumentowania tej sprzedaży. Transakcja powinna zostać potwierdzona innym dokumentem, tj. umową sprzedaży lub notą księgową, która będzie stanowiła podstawę ujęcia tej operacji w księgach rachunkowych.
Równoległe zatrudnienie skarbnika gminy na stanowisku kierownika referatu
Skarbnikowi należy założyć nową dokumentację pracowniczą dla nowego, równoległego stosunku pracy na podstawie umowy o pracę na stanowisku kierownika referatu. Jest to bowiem odrębny stosunek pracy.
Skarbnik gminy jest pracownikiem zatrudnionym na podstawie powołania. Jest to odrębne stanowisko oraz odrębny stosunek pracy w sytuacji, gdy wymiar czasu pracy na stanowisku skarbnika zostanie zmniejszony, a następnie zostanie zawarta umowa o pracę na stanowisko kierownika referatu w niepełnym wymiarze czasu pracy.
Drugi stosunek pracy ma również inną podstawę prawną – umowę o pracę – i ma charakter odrębny od zatrudnienia na stanowisku skarbnika. W takiej sytuacji mamy do czynienia z zatrudnieniem na podstawie dwóch równoległych stosunków pracy: z powołania – na stanowisku skarbnika oraz na podstawie umowy o pracę – na stanowisku kierownika referatu.
Zgodnie z Kodeksem pracy pracodawca ma obowiązek prowadzić i przechowywać w postaci papierowej lub elektronicznej dokumentację w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz akta osobowe pracowników, tj. dokumentację pracowniczą. Kodeks pracy wskazuje przy tym na dokumentację związaną ze stosunkiem pracy, a nie wyłącznie z daną osobą.
Z kolei rozporządzenie w sprawie dokumentacji pracowniczej nakazuje prowadzenie oddzielnie dla każdego pracownika akt osobowych oraz pozostałej dokumentacji pracowniczej. Tym samym należy uznać, że przepisy nakazują prowadzenie akt osobowych i pozostałej dokumentacji pracowniczej oddzielnie dla każdego pracownika, a także – w ramach dokumentacji danego pracownika – odrębnie dla każdego stosunku pracy zawartego przez tę osobę, jeżeli jest ona jednocześnie zatrudniona na różnych podstawach prawnych, w tym na podstawie kilku umów o pracę albo umowy o pracę i na innej podstawie przewidzianej w Kodeksie pracy.
Po nawiązaniu nowej umowy o pracę w wymiarze 1/4 etatu na stanowisku kierownika referatu, wykonywanej równolegle z funkcją skarbnika, należy zatem założyć nowe akta osobowe oraz prowadzić odrębną dokumentację pracowniczą dla tego nowego stosunku pracy.
To samo dotyczy m.in. ewidencji czasu pracy. W przypadku kierownika referatu ewidencja czasu pracy powinna być prowadzona w pełnym zakresie. Skarbnik, jako główny księgowy budżetu i jednostki, jest bowiem osobą zarządzającą w imieniu pracodawcy zakładem pracy, tj. urzędem, a jego ewidencja czasu pracy jest prowadzona z pominięciem ewidencji godzin pracy.
W przypadku urlopu wypoczynkowego sytuacja jest analogiczna – urlop musi być udzielany odrębnie w ramach każdego stosunku pracy, w wymiarze proporcjonalnym do wymiaru czasu pracy.
Oznacza to również, że możliwe jest korzystanie z urlopu wypoczynkowego w ramach jednego stosunku pracy przy jednoczesnym wykonywaniu pracy w ramach drugiego stosunku pracy, ponieważ są to dwa odrębne stosunki pracy, z których wynikają odrębne prawa i obowiązki.
Wykorzystywanie wody odzyskanej ze ścieków komunalnych – nowelizacja ustawy Prawo wodne
W Dz.U. z 2026 r. pod poz. 1156 opublikowano ustawę z 17.7.2026 r. o zmianie ustawy – Prawo wodne. Zmiany dotyczą przepisów PrWod odnoszących się do określeń ustawowych, które obejmą też wodę odzyskaną ze ścieków komunalnych, a także określające zasady wykorzystywania takiej wody.
Z nowelizacji wynika więc, że:
- woda odzyskana ze ścieków komunalnych to oczyszczone ścieki komunalne spełniające warunki określone w przepisach SubstSzkodWodR, wykorzystywane w obiegach chłodzących elektrowni lub elektrociepłowni (art. 16 pkt 69a PrWod);
- przepisy dotyczące wód pochodzących z obiegów chłodzących elektrowni lub elektrociepłowni – stosuje się odpowiednio do wody odzyskanej ze ścieków komunalnych lub mieszaniny wód pochodzących z obiegów chłodzących elektrowni lub elektrociepłowni z wodą odzyskaną ze ścieków komunalnych (art. 17 ust. 1 pkt 5 PrWod);
- szczególnym korzystaniem z wód jest korzystanie z wód wykraczające poza powszechne korzystanie z wód oraz zwykłe korzystanie z wód, obejmujące wykorzystywanie wody odzyskanej ze ścieków komunalnych (art. 34 pkt 14a PrWod);
- dopuszcza się mieszanie wody odzyskanej ze ścieków komunalnych z wodami pobieranymi do celów zapewnienia funkcjonowania systemów chłodzenia elektrowni lub elektrociepłowni (art. 84a PrWod – nowy przepis);
- opłatę za usługi wodne uiszcza się także za wykorzystywanie wody odzyskanej ze ścieków komunalnych (art. 269 ust. 1 pkt 3 PrWod);
- opłatę za usługi wodne są obowiązane ponosić podmioty wykorzystujące wodę odzyskaną ze ścieków komunalnych w obiegach chłodzących elektrowni lub elektrociepłowni (art. 298 pkt 4 PrWod);
- wpływy z tytułu opłaty za usługi wodne za wykorzystywanie wody odzyskanej ze ścieków komunalnych stanowią przychód Wód Polskich (art. 299 ust. 7 PrWod).
Opłatę za usługi wodne za wykorzystywanie wody odzyskanej ze ścieków komunalnych ponosi się wyłącznie w formie opłaty stałej (art. 270 ust. 3a PrWod). Natomiast ustalając wysokość opłaty zmiennej uwzględnia się proporcjonalnie ilość wody odzyskanej ze ścieków komunalnych, zmieszanej z wodą pobieraną do celów zapewnienia funkcjonowania systemów chłodzenia elektrowni lub elektrociepłowni (art. 270 ust. 5a PrWod).
Z nowych przepisów wynika też, że wysokość opłaty stałej za wykorzystywanie wody odzyskanej ze ścieków komunalnych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach oraz określonej w pozwoleniu wodnoprawnym maksymalnej ilości tej wody, wyrażonej w m3/s, która może być przeznaczona do wykorzystywania (art. 271 ust. 4b PrWod).
Dodano też przepis art. 277a PrWod, zgodnie z którym:
- jednostkowa stawka opłaty za usługi wodne za wykorzystywanie wody odzyskanej ze ścieków komunalnych, w formie opłaty stałej, wynosi 50 zł na dobę za 1 m3/s za określoną w pozwoleniu wodnoprawnym maksymalną ilość tej wody, która może być przeznaczona do wykorzystywania;
- stawka tej opłaty podlega każdego roku kalendarzowego zmianie w stopniu odpowiadającym średniorocznemu wskaźnikowi cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem za rok poprzedni, ogłaszanemu przez Prezesa GUS, w formie komunikatu, w Dz.Urz. Monitor Polski.
Nowelizacja wprowadza też nowy przepis, zgodnie z którym do wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na wykorzystywanie wody odzyskanej ze ścieków komunalnych trzeba będzie dołączyć zgodę przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego eksploatującego oczyszczalnię ścieków, z której będzie pobierana ta woda (art. 407 ust. 5a PrWod). Ponadto operat, na podstawie którego wydaje się pozwolenie wodnoprawne na wykorzystywanie wody odzyskanej ze ścieków komunalnych ma też zawierać maksymalną ilość tej wody, wyrażoną w m3/s (art. 409 ust. 8 PrWod).
Zdaniem twórców nowych uregulowań, wprowadzenie możliwości wykorzystywania wody odzyskanej ze ścieków komunalnych dywersyfikuje źródła wody stosowanej w sektorze energetycznym do chłodzenia, przez co umożliwia częściowe uniezależnienie się od źródeł naturalnych, których zasoby są coraz bardziej ograniczone. Ograniczenie korzystania z zasobów naturalnych na rzecz wody odzyskanej ze ścieków komunalnych wpłynie więc korzystnie na ekosystem rzeczny.
W związku z tym:
- zastosowanie synergii pomiędzy sektorem oczyszczania ścieków komunalnych i sektorem energetyki stanowi niepodważalny przykład wdrożenia zasady gospodarki o obiegu zamkniętym;
- wprowadzenie możliwości wykorzystania wody odzyskanej, stanowiłoby zatem ważny krok dla uodpornienia gospodarki na postępujące zamiany klimatu;
- wykorzystanie wody odzyskanej ze ścieków komunalnych byłoby zatem przykładem istotnego wkładu w rozwój gospodarki zrównoważonej w Polsce.
Zasady związane z dotowaniem niepublicznej placówki oświatowej
Wójt (burmistrz, prezydent miasta), na wniosek organu prowadzącego, może udzielić dotacji w terminie wcześniejszym niż od następnego roku budżetowego. Zdaniem Autora powinno to zostać wyraźnie wskazane w odpowiedzi na wniosek, o którym mowa w art. 33 ust. 4 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych (dalej: FinZadOśwU).
Zgodnie z art. 33 ust. 4 FinZadOśwU: „Na wniosek organu prowadzącego odpowiednio przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego, szkołę lub placówkę, o której mowa w art. 2 pkt 6–8 ustawy – Prawo oświatowe, organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego właściwej do udzielenia dotacji, o której mowa odpowiednio w art. 15–21, art. 25, art. 26, art. 28, art. 29, art. 30–-31a i art. 32, może wyrazić zgodę na odstąpienie od terminu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, lub na udzielenie dotacji w terminie wcześniejszym niż od początku następnego roku budżetowego w przypadku nie przekazania informacji i danych, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2”.
Powyższa regulacja określa dwie sytuacje, w których wójt (burmistrz, prezydent miasta) może wyrazić zgodę na:
1) odstąpienie od terminu, o którym mowa w art. 33 ust. 1 pkt 1 FinZadOśwU, tj. 30. września roku bazowego,
2) udzielenie dotacji w terminie wcześniejszym niż od początku następnego roku budżetowego, w przypadku nieprzekazania informacji i danych, o których mowa w art. 33 ust. 1 pkt 1 i art. 33 ust. 1 pkt 2 FinZadOśwU.
Zgodnie z tezą wyroku WSA w Rzeszowie z 6.2.2024 r. (I SA/Rz 608/23, Legalis):
Przyznanie dotacji w terminie wcześniejszym niż od początku roku budżetowego następuje w ramach skorzystania przez właściwy organ z przyznanej mu w tym zakresie swobody, a więc pewnego zakresu luzu decyzyjnego, dlatego też skorzystanie przez właściwy organ z tego uprawnienia, o ile oczywiście nie jest wyrazem całkowicie dowolnej decyzji z jego strony w tym zakresie, pozbawionej racjonalnego uzasadnienia, nie może być rozpatrywane w kategoriach uchybienia zasadzie równości podmiotów wobec prawa, czy też zasady sprawiedliwości.
Biorąc powyższe pod uwagę organ może, ale wcale nie musi przyznać dotacji w terminie wcześniejszym. Jest to wyłącznie jego decyzja.
Należy wskazać, iż zgodnie z art. 33 ust. 4 FinZadOśwU kompetencje w tym zakresie posiada organ wykonawczy, tj. wójt (burmistrz, prezydent miasta), a nie organ stanowiący, którym jest rada gminy.
Zgodnie z tezą wyroku WSA we Wrocławiu z 6.3.2024 r. (III SA/Wr 183/23, Legalis):
Rozpoznanie wniosku strony będącego wnioskiem o wyrażenie zgody na odstąpienie od terminu złożenia informacji o planowanej liczbie uczniów, podobnie jak przewidziane w art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1930 ze zm.) rozpoznanie wniosku o udzielenie dotacji w terminie wcześniejszym, udzielenie dotacji czy odmowa jej udzielenia – winno nastąpić w drodze czynności z zakresu administracji publicznej, dla której nie została przewidziana forma szczególna. Rozstrzygnięcie wniosku o odstąpienie od terminu złożenia informacji o planowanej liczbie uczniów nie powinno więc przybierać formy decyzji. Zawiadomienie strony o sposobie rozstrzygnięcia powinno mieć formę zwykłego pisma stanowiącego czynność z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Odnosząc się bezpośrednio do pytania, w odpowiedzi na wniosek złożony przez organ prowadzący, w trybie przewidzianym w art. 33 ust. 4 FinZadOśwU, Autor wyraźnie wskazałaby od kiedy będzie dotowane przedszkole niepubliczne. Powyższe wyeliminuje wątpliwości interpretacyjne po stronie dotowanego.
Warto tutaj również przywołać wyrok WSA we Wrocławiu z 17.1.2019 r. (III SA/Wr 571/18, Legalis), zgodnie z którym przepis art. 33 ust. 4 FinZadOśwU nie stanowi, czym (jakimi przesłankami) winien kierować się organ dotujący, korzystając z możliwości w nim zawartej. Zdaniem sądu ważne jest również i to, czy istnieje możliwość zwiększenia dotacji oświatowej i wygenerowania w ten sposób dodatkowych środków na wskazany cel.
Zdaniem Autora powyższe należy również odnieść do ilości miesięcy, w których organ dotujący jest w stanie wygenerować dodatkowe środki.
Czy wszystkie faktury muszą być ujawnione w CRU
Samo wystawienie faktury lub rachunku nie oznacza zawarcia umowy w rozumieniu art. 7 pkt 32 Prawa zamówień publicznych, w formie wymagającej ujawnienia w CRU. Istotna jest forma zawarcia umowy, czyli uzgodnienie istotnych jej elementów, tzw. essentialia negotii. Jeśli strony uzgodniły istotne warunki umowy w formie e-mail, to zawarły umowę w formie dokumentowej, a umowa taka podlega ujawnieniu w CRU. Jeśli jednak warunki te były uzgodnione telefonicznie, umowa nie została zawarta w formie dokumentowej lecz w formie ustnej.
Kolejne zlecenie w ramach umowy zawartej przed 01.07.2026 nie wymaga wprowadzenia do CRU.
Na podstawie przepisów prawa oraz odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania udzielonych przez Ministra Finansów https://www.gov.pl/web/finanse/najczesciej-zadawane-pytania2, należy przyjąć, że ujawnieniu w CRU podlegają umowy spełniające definicję zamówienia publicznego w rozumieniu art. 7 pkt 32 Prawa zamówień publicznych. Obowiązek ten dotyczy wyłączenie umów zawartych w formie: pisemnej, elektronicznej, dokumentowej, innej szczególnej.
Forma dokumentowa umowy będzie spełniona wtedy, gdy oświadczenie woli zostanie złożone z zastosowaniem dokumentu, dzięki któremu będzie można ustalić, kto takie oświadczenie złożył. Nośnikiem oświadczenia woli w tym przypadku może być np. skan dokumentu, wiadomość e-mail, plik tekstowy, arkusz kalkulacyjny, nagranie audio lub video, zdjęcie, wypełnienie formularza online i akceptacja warunków na stronie internetowej. Co istotne, forma ta nie wymaga złożenia podpisu na oświadczeniu woli. W związku z tym, jeśli strony uzgodniły istotne warunki umowy w formie e-mail, to zawarły umowę w formie dokumentowej, a umowa taka podlega ujawnieniu w CRU. Jeśli jednak warunki te były uzgodnione telefonicznie, umowa nie została zawarta w formie dokumentowej lecz w formie ustnej.
Zgodnie m.in. z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 9.1.2013 r., V ACa 648/12: „(…) sama faktura, będąca rachunkiem, ma umożliwić dłużnikowi spełnienie świadczenia pieniężnego, nie jest jednak dowodem zawarcia umowy czy też jej wykonania przez wystawcę faktury. (…) Sam fakt odbioru faktury i jej ujawnienia w księgach pozwanej nie przesądza jeszcze o zawarciu przez strony umowy o określonej treści i jej wykonaniu przez powoda w zakresie świadczenia niepieniężnego (…)”.
Niewątpliwie w kontekście konieczności zachowania zasady przejrzystości działania jednostek sektora finansów publicznych umowy ustne co do zasady powinny być zawierane wyłącznie w wyjątkowych sytuacjach. Natomiast zgodnie z art. 34a ust. 6 ustawy o finansach publicznych kierownik jednostki może udostępniać i aktualizować w CRU również informacje o umowie niespełniającej warunku dotyczącego formy zawarcia umowy. Przepis ten może zatem być zastosowany fakultatywnie w stosunku do umów zawartych w formie ustnej (z użyciem słów) lub formie dorozumianej (bez użycia słów, ale np. za pomocą gestów).
Kolejne zlecenie w ramach umowy zawartej przed 1.7.2026 nie wymaga wprowadzenia do CRU. Obowiązek ujawnienia w CRU dotyczy umów, a nie dowodów księgowych czy dokumentów wewnętrznych. Faktury czy rachunki wystawiane przez wykonawców w ramach rozliczeń częściowych (zleceń cząstkowych) umów nie stanowią samodzielnych umów w rozumienie Kodeksu Cywilnego. Zatem jako takie nie podlegają obowiązkowi CRU.
Nieprawidłowe określenie przez wykonawcę parametrów sprzętu w ofercie
Opis sytuacji: Zamawiający prowadzi postępowanie poniżej progu europejskiego na zakup samochodu terenowego z przyczepką. W OPZ zawarł wymagania co do wymiarów przestrzeni ładunkowej przyczepki: długość od 260 do 280 cm i szerokość od 145 do 165 cm. Wykonawca w ofercie zaoferował przyczepkę producenta UNITRAILER, model „Przyczepka jednoosiowa 264 x 150 UNITRAILER GARDEN 265 KIPP z burtami BIS, stelażem H-800 i pokrowcem szarym”, oraz w wymiarach przestrzeni ładunkowej podał długość 248 cm i szerokość 130 cm. Podane wymiary nie mieszczą się w widełkach określonych w OPZ. Ale zamawiający ustalił, że w oznaczeniu przyczepki, jej modelu w liczbach „264×150″ są u tego producenta zawsze zawarte wymiary przestrzeni ładunkowej, czyli – bazując na tym – przestrzeń ta ma wymiary 264 x 150 cm, co mieści się już w wymaganiach z OPZ. Ponadto zamawiający sprawdził na stronie internetowej UNITRAILER, że nie ma w ogóle w ofercie przyczepki o wymiarach 248/250 na 130 cm, co do przestrzeni ładunkowej.
W opisanym w pytaniu przypadku zamawiający ma podstawy, aby zwrócić się do wykonawcy o złożenie stosownych wyjaśnień, a następnie – o ile uzna to za zasadne – dokonać poprawy błędów na podstawie art. 223 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo zamówień publicznych (dalej: PrZamPubl), uznając je za inne omyłki polegające na niezgodności oferty z dokumentami zamówienia, niepowodujące istotnych zmian w treści oferty.
W przypadku wątpliwości co do treści złożonej przez wykonawcę oferty zamawiający powinien w pierwszej kolejności rozważyć, czy możliwe jest poprawienie popełnionych w niej omyłek, spełniających warunki wskazane w art. 223 ust. 2 PrZamPubl. Zamawiający powinien przy tym pamiętać, że poprawa omyłek nie może doprowadzić do zmiany treści oferty złożonej w postępowaniu.
Zgodnie z treścią art. 223 ust. 2 PrZamPubl zamawiający poprawia w ofercie:
- oczywiste omyłki pisarskie,
- oczywiste omyłki rachunkowe, z uwzględnieniem konsekwencji rachunkowych dokonanych poprawek,
- inne omyłki polegające na niezgodności oferty z dokumentami zamówienia, niepowodujące istotnych zmian w treści oferty.
Już wstępna analiza opisanego stanu faktycznego pozwala ocenić, że nie mamy w tym przypadku do czynienia ani z oczywistą omyłką pisarską, ani z oczywistą omyłką rachunkową. Zamawiający powinien więc zastanowić się nad zakwalifikowaniem błędu jako innej omyłki polegającej na niezgodności oferty z dokumentami zamówienia, niepowodującej istotnych zmian w treści oferty.
Pojęcie innej omyłki nie zostało zdefiniowane w ustawie, natomiast jego interpretacji dokonywano wielokrotnie w dotychczasowym orzecznictwie, które mimo że w znacznej mierze oparte na redakcji art. 87 ust. 2 pkt 2 ZamPublU (z 2004 r. – przyp. red.), zachowuje aktualność.
Zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego w Krakowie (sygn. akt XII GA 429/09): Artykuł 87 ust. 2 pkt 3 PrZamPubl wprowadzony w celu uniknięcia licznych niegdyś przypadków odrzucania ofert z powodu błahych pomyłek, dopuszcza poprawienie niedopatrzeń, błędów niezamierzonych, opuszczeń, drobnych różnic itp. Z orzecznictwa wynika również, iż za inną omyłkę należy uznać zarówno błędy w przygotowaniu oferty i prawidłowym wyrażeniu jej treści popełnione przez wykonawcę, jak również pominięcia, w tym wynikające z zapomnienia czy błędnego rozumienia treści specyfikacji warunków zamówienia. W orzecznictwie podkreśla się również, że punktem odniesienia do oceny dopuszczalności dokonania poprawy jest odniesienie jej zakresu do całości oferowanego przez wykonawcę świadczenia. Nawet jeżeli zmiana dotyczy istotnych elementów umowy, innych elementów uznanych za istotne przez zamawiającego, czy też poprawa omyłki prowadzić będzie do zmiany ceny, nie uniemożliwia to jej dokonania. Taką interpretację potwierdza m.in. wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie z 23.4.2009 r. (sygn. akt XII Ga 102/09), zgodnie z którym o tym, czy po poprawieniu omyłki nastąpi istotna zmiana treści oferty, należy oceniać biorąc pod uwagę zakres zmian, przedmiot zamówienia i całość oferty na tle konkretnego stanu faktycznego. Za zmianę nieistotną w treści oferty należy uznać zmianę o zakresie niewielkim w stosunku do całego przedmiotu zamówienia.
Aby zamawiający mógł więc prawidłowo zakwalifikować błąd jako inną omyłkę, polegającą na niezgodności oferty z SWZ, niepowodującą istotnych zmian w treści oferty, powinien dokonać analizy oferty jako całości, a nie analizy jedynie samego błędu. Musi w pierwszej kolejności ocenić, czy z treści oferty wynika, iż intencją wykonawcy było zaoferowanie przedmiotu zamówienia w pełni zgodnego z postawionymi przez niego wymaganiami, czy też popełniony błąd miał charakter celowy i zamierzony. Dokonanie zmiany treści oferty w ramach art. 223 ust. 2 pkt 3 PrZamPubl ma bowiem na celu doprowadzenie jej treści do kształtu zgodnego z rzeczywistymi intencjami wykonawcy. Warto przy tym podkreślić, że w pewnych okolicznościach poprawienie omyłki może mieć miejsce po uzyskaniu od wykonawcy wyjaśnień w trybie art. 223 ust. 1 PrZamPubl. Potwierdzenie powyższego faktu znajdujemy m.in. w nadal aktualnym wyroku KIO o sygn. akt KIO 838/12. W przytoczonym orzeczeniu Izba wskazała, iż dla wszelkich innych omyłek niż oczywiste z brzmienia przepisu art. 87 ust. 2 pkt 3 PrZamPubl wynika wprost jedno ograniczenie w ich poprawieniu, sprowadzające się do zakazu wprowadzania istotnych zmian do treści dotychczasowej oferty. Nie chodzi tu o zakaz zmian w zakresie przedmiotowo lub podmiotowo istotnych elementów oferty, lecz niedopuszczalność znaczącej ingerencji powodującej wytworzenie przez zamawiającego zupełnie nowej treści oświadczenia woli złożonego przez wykonawcę. Krajowa Izba podkreśliła również, iż możliwość samodzielnego poprawienia przez zamawiającego omyłki, bez udziału wykonawcy, nie oznacza braku możliwości uprzedniego zastosowania instytucji wezwania wykonawcy do wyjaśnienia treści złożonej oferty.
W opisanym w pytaniu stanie faktycznym mamy do czynienia z sytuacją, gdy z opisu wykonawcy zawartego w treści oferty wynika zarówno producent, marka, konkretny model, jak i parametry sprzętu. Jak wynika z treści pytania, zamawiający wpisując tylko te posiadane dane do wyszukiwarki internetowej był w stanie stwierdzić, iż wskazana przyczepka posiada wymagane przez niego wymiary i spełnia postawione w SWZ wymogi. Można na tej podstawie stwierdzić, iż omyłka popełniona w ofercie nie ma znaczącego charakteru, szczególnie, iż wymiar przyczepki wynika wprost z jej prawidłowo podanej przez wykonawcę nazwy.
W mojej ocenie zarówno zakres, jak i charakter błędu, umożliwiają zakwalifikowanie go jako innej omyłki polegającej na niezgodności oferty z dokumentami zamówienia, niepowodującej istotnych zmian w treści oferty. Przed dokonaniem poprawy zamawiający, o ile widzi taką potrzebę, może zwrócić się do wykonawcy o stosowne wyjaśnienia, które pomogą mu w dokonaniu oceny, czy zaoferowana przyczepka posiada wymagane wymiary. Celem takich wyjaśnień nie będzie bowiem modyfikacja formularza ofertowego, lecz doprowadzenie go do zgodności z rzeczywistą wolą i intencjami wykonawców.
Ewidencja księgowa i budżetowa kaucji za opakowania zwrotne w urzędzie wojewódzkim
Kaucje są opłatami, które powinny być ujmowane na kontach rozrachunkowych. Nie stanowią one przychodów i kosztów ponieważ system zakłada zwrot kaucji. Jedynie w przypadku utraty prawa do zwrotu np. w wyniku zniszczenia butelki itp. pojawi się koszt.
Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów w sprawie rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej nie przewiduje bezpośrednio kont dla ujęcia kaucji .Zatem najwłaściwszym będzie ujęcie na koncie 240 „Pozostałe rozrachunki”.
Konto 240 służy do ewidencji krajowych i zagranicznych należności i roszczeń oraz zobowiązań nieobjętych ewidencją na kontach 201-234. Konto 240 może być używane również do ewidencji pożyczek i różnego rodzaju rozliczeń, a także krótko- i długoterminowych należności funduszy celowych.
Na stronie Wn konta 240 ujmuje się powstałe należności i roszczenia oraz spłatę i zmniejszenie zobowiązań, a na stronie Ma – powstałe zobowiązania oraz spłatę i zmniejszenie należności i roszczeń.
Ewidencja szczegółowa prowadzona do konta 240 powinna zapewnić ustalenie rozrachunków, roszczeń i rozliczeń z poszczególnych tytułów. Zatem należy wprowadzić tu analitykę dotyczącą kaucji za butelki. Zdaniem RIO Gdańsk kaucje należy klasyfikować łącznie z właściwym wydatkiem ponoszonym na zakup napojów, a zatem właściwym paragrafem klasyfikacji budżetowej będzie § 421 „Zakup materiałów i wyposażenia”, § 422 „Zakup środków żywności”, względnie § 302 „Zakup środków żywności”, który zgodnie z objaśnieniami obejmuje m.in. świadczenia rzeczowe, wynikające z przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy (w tym profilaktyczne posiłki i napoje). Zatem zwroty kaucji będą pomniejszeniem wydatków. Nie są to dochody, bowiem jednostka nie świadczy usług czy nie wykonuje statutowych działań w związku z obrotem kaucją.
W przypadku utraty kaucji nastąpi księgowanie na konto pozostałe koszty operacyjne w korespondencji z kontem 240 bez paragrafu wydatków.
