Posiadanie numeru PESEL ze statusem UKR a prawo do Karty Dużej Rodziny
W opisanym przypadku Karta Dużej Rodziny nie przysługuje.
Stosownie do treści art. 4 ust. 1 ustawy o Karcie Dużej Rodziny (dalej: KartaDRU) prawo do posiadania Karty Dużej Rodziny przysługuje członkowi rodziny wielodzietnej, przez którą rozumie się rodzinę, w której rodzic (rodzice) lub małżonek rodzica mają lub mieli na utrzymaniu łącznie co najmniej troje dzieci bez względu na ich wiek. Jednocześnie jednak w art. 5 stwierdzono, że prawo do posiadania Karty przysługuje członkowi rodziny wielodzietnej, który jest:
1) osobą posiadającą obywatelstwo polskie, mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
2) cudzoziemcem mającym miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, zezwolenia na pobyt czasowy udzielony w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 i art. 186 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach (dalej: CudzU), lub w związku z uzyskaniem w Rzeczypospolitej Polskiej statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej, jeżeli zamieszkuje z członkami rodziny na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
3) mającym miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej oraz członkom jego rodziny w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin, posiadającym prawo pobytu lub prawo stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Jak wynika z treści pytania, wnioskodawczyni jest cudzoziemką zamieszkującą wraz z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i posiada numer PESEL ze statusem UKR. Co istotne status ten potwierdza korzystanie przez nią z ochrony czasowej i legalność pobytu na terytorium RP, nie jest jednak równoznaczny z uzyskaniem statusu uchodźcy ani ochrony uzupełniającej.
Jak zauważono powyżej, art. 5 pkt 2 KartaDRU określa tytuły pobytowe cudzoziemców, których posiadanie warunkuje prawo do Karty. Niestety, ale wnioskodawczyni nie posiada żadnego z wymienionych w tym przepisie tytułów pobytowych. Korzystanie z ochrony czasowej, potwierdzone statusem UKR, nie zostało wymienione w art. 5 pkt 2 KartaDRU jako samodzielna przesłanka nabycia prawa do Karty.
W konsekwencji zatem, mimo spełniania przez wnioskodawczynię przesłanki dotyczącej liczby wychowywanych dzieci, nie spełnia ona przesłanki podmiotowej określonej w art. 5 pkt 2 KartaDRU, co powinno skutkować odmową przyznania Karty Dużej Rodziny. Ten właśnie przepis jest podstawą odmowy przyznana KDR.
W uzasadnieniu należy wskazać, że wnioskodawczyni wraz z dziećmi przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej legalnie w ramach ochrony czasowej, co potwierdza nadany numer PESEL ze statusem UKR. Należy podkreślić, że polski ustawodawca w art. 5 pkt 2 KartaDRU wyczerpująco (poprze katalog zamknięty) określił krąg cudzoziemców mogących ubiegać się o Kartę Dużej Rodziny. Uprawnienie to przysługuje cudzoziemcom posiadającym m.in. zezwolenie na pobyt stały, pobyt rezydenta długoterminowego UE lub określone zezwolenia na pobyt czasowy, bądź status uchodźcy/ochronę uzupełniającą w rozumieniu przepisów CudzU. Ponieważ wnioskodawczyni nie legitymuje się żadnym z wymaganych w art. 5 pkt 2 KartaDRU zezwoleń pobytowych (posiada jedynie status ochrony czasowej UKR), organ – związany ściśle przepisami prawa powszechnie obowiązującego – nie ma możliwości prawnej pozytywnego rozpatrzenia wniosku i przyznania Karty Dużej Rodziny ani matce, ani dzieciom.
Zwrot kosztów dowozu dziecka z niepełnosprawnością do szkoły w innej gminie
Warunkiem zastosowania art. 39 ust. 4 pkt 1 PrOśw jest to, aby w bliższej odległości nie było placówki (szkoły podstawowej lub szkoły ponadpodstawowej) zapewniającej dziecku z niepełnosprawnością w sposób najpełniejszy realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, dotyczących jego wychowania i kształcenia, wydanym z uwagi na stwierdzone niepełnosprawności.
Zgodnie z art. 39 ust. 4 Prawa oświatowego obowiązkiem gminy jest:
1) zapewnienie uczniom z niepełnosprawnościami, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127 Prawa oświatowego (kształcenie specjalne i nauczanie indywidualne), bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym – także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21. rok życia;
2) zapewnienie dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 36 ust. 17 Prawa oświatowego (udział w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych), a także dzieciom i młodzieży z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym kończą:
a) 24. rok życia – w przypadku uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna,
b) 25. rok życia – w przypadku uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych.
Jak wyjaśnia się przy tym w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, nie jest a priori wykluczone, że za najbliższą jednostkę, o której mowa w art. 39 ust. 4 pkt 1 Prawa oświatowego, należy uznać szkołę podstawową lub szkołę ponadpodstawową znajdującą się na terenie innej gminy, a nawet powiatu lub województwa, jeżeli na terenie gminy, w której mieszka dziecko z niepełnosprawnością, w najbliższej geograficznie odległości nie ma placówki zapewniającej temu dziecku realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, dotyczących jego wychowania i kształcenia, wydanym z uwagi na stwierdzone niepełnosprawności dziecka. Warunkiem takiego zastosowania wspomnianych wyżej przepisów jest to, aby w bliższej odległości nie było placówki (szkoły podstawowej lub szkoły ponadpodstawowej) zapewniającej dziecku z niepełnosprawnością w sposób najpełniejszy realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, dotyczących jego wychowania i kształcenia, wydanym z uwagi na stwierdzone niepełnosprawności. W tym kontekście wybór właściwej dla dziecka placówki nie stanowi uprawnienia gminy, lecz uprawnienie rodziców. Rodzice mogą zapisać dziecko do placówki, która – jak uważają – jest najlepsza dla ich dziecka i jego rozwoju. Dowolność wyboru placówki oświatowej dla dziecka z niepełnosprawnością przez jego rodziców nie oznacza jednak automatycznego obowiązku po stronie gminy zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki czy też zwrotu kosztów przejazdu dziecka i opiekuna, ponieważ gmina jest objęta takim obowiązkiem tylko w stosunku do najbliższej placówki oświatowej. W konsekwencji organ wykonawczy gminy może odmówić zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki czy też zwrotu kosztów przejazdu dziecka i opiekuna, jeżeli wykaże, że jest inna szkoła (podstawowa lub ponadpodstawowa) „najbliższa” w rozumieniu art. 39 ust. 4 pkt 1 Prawa oświatowego, która realizuje w pełni przewidziane w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego zalecenia (vide: wyr. WSA w Bydgoszczy z 9.4.2024 r., II SA/Bd 1406/23).
Tak też na „bliskość” szkoły lub ośrodka składa się nie tylko element położenia geograficznego (a więc odległość placówki od miejsca zamieszkania dziecka z niepełnosprawnością), ale również element posiadania przez daną placówkę warunków umożliwiających prawidłowe kształcenie dzieci z konkretnym rodzajem niepełnosprawności. Przy czym drugi element powinien być oceniany indywidualnie w świetle orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego (lub orzeczenia o niepełnosprawności danego dziecka). Zatem „najbliższą” szkołą, przedszkolem lub ośrodkiem będzie tylko taka szkoła, takie przedszkole lub taki ośrodek, które pozwalają jak najpełniej realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego (lub w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka), a zatem są najpełniej dostosowane do zdolności i możliwości psychofizycznych dziecka (vide: wyr. NSA z 29.9.2023 r., III OSK 2882/21).
Obowiązek raportowania JPK_CIT przez samorządowe instytucje kultury od 2027 r.
Tak, samorządowa instytucja kultury będzie podlegała obowiązkowi raportowania.
W myśl art. 9 ust. 1c ustawy o CIT podatnicy prowadzący księgi rachunkowe są obowiązani prowadzić te księgi przy użyciu programów komputerowych oraz przesyłać właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego te księgi po zakończeniu roku podatkowego, w terminie do końca siódmego miesiąca po zakończeniu roku podatkowego, za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w postaci elektronicznej odpowiadającej strukturze logicznej, o której mowa w art. 193a § 2 Ordynacji podatkowej, na zasadach dotyczących przesyłania ksiąg podatkowych lub ich części określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 193a § 3 Ordynacji podatkowej.
Z przepisu tego co do zasady nie wyłączono samorządowych instytucji kultury. Ten rodzaj jednostek co do zasady nie mieści się w katalogu podmiotów wskazanych w ust. 1d cytowanego przepisu, mimo że instytucja w większości osiąga przychody w postaci dotacji z budżetu gminy, ponieważ wyłączenie może dotyczyć wyłącznie podatników zwolnionych podmiotowo, a nie przedmiotowo z CIT.
Instytucja nie jest też podatnikiem, o którym mowa w art. 27a ustawy o CIT, ponieważ jest płatnikiem zaliczek na podatek dochodowy, choćby od wynagrodzeń pracowników. W związku z tym podlega obowiązkowi, o którym mowa w pytaniu.
Budowa przyłącza elektroenergetycznego
Dla uznania danego urządzenia technicznego za urządzenie budowlane nie jest wystarczające jakiekolwiek połączenie techniczne czy technologiczne, ale konieczne jest aby związek funkcjonalny pomiędzy badanym urządzeniem technicznym a innym obiektem budowlanym był taki, że „zapewnia” ono możliwość użytkowania powiązanego z nim obiektu budowlanego zgodnie z jego przeznaczeniem.
Zgodnie z art. 29a PrBud, do budowy przyłączy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 23 ustawy Prawo budowlane (dalej: PrBud) stosuje się przepisy prawa energetycznego, chyba że inwestor dokonał zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 PrBud. Przypomnieć należy w tym miejscu zaś, że na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 23 lit. a PrBud, nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 PrBud, budowa przyłączy elektroenergetycznych.
Aktualnie zatem budowa przyłącza elektroenergetycznego co do zasady nie wymaga pozwolenia na budowę, lecz zgłoszenia. W razie dokonania zaś zgłoszenia o którym mowa w art. 30 PrBud, nie wymaga się od inwestora sporządzenia planu sytuacyjnego na kopii aktualnej mapy zasadniczej lub mapy jednostkowej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Tak też, zgodnie z art. 29a w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 23 PrBud budowa przyłączy może być realizowana albo w trybie zgłoszeniowym, albo w trybie odrębnych przepisów regulujących dostarczanie energii, wody, ciepła itd.Zgłoszenia budowy lub wykonywania innych robót budowlanych dokonuje się organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Jak wyjaśnia się to w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, ustawa PrBud nie przewiduje możliwości formalnego podziału większego zamierzenia inwestycyjnego i stosowania do tak wydzielonych części odmiennych przepisów prawa, dotyczących pozwolenia na budowę lub zgłoszenia (wyrok WSA we Wrocławiu z 21.5.2014 r., II SA/Wr 109/14, Legalis).
Jednocześnie, jak wynika to z przepisu art. 3 pkt 9 PrBud, który zalicza przyłącza elektroenergetyczne do urządzeń budowlanych, rozumianych jako urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, urządzenia te służą zapewnieniu możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem (wyrok NSA z 24.8.2021 r., II OSK 3830/19, Legalis). Tak też wyjaśnia się, że dla uznania danego urządzenia technicznego za urządzenie budowlane nie jest wystarczające jakiekolwiek połączenie techniczne czy technologiczne, ale konieczne jest aby związek funkcjonalny pomiędzy badanym urządzeniem technicznym a innym obiektem budowlanym był taki, że „zapewnia” ono możliwość użytkowania powiązanego z nim obiektu budowlanego zgodnie z jego przeznaczeniem. Nie dość zatem stwierdzić, że wskutek owego połączenia poprawia się funkcjonalność obiektu budowlanego, lecz trzeba nadto wykazać, że gwarantuje ono możliwość użytkowania w ogóle obiektu budowlanego lub prawidłowe jego użytkowanie (wyrok WSA w Rzeszowie z 6.2.2025 r., I SA/Rz 604/24, Legalis).
Oznacza to, że warunku takiego nie spełnia zgłoszenie jedynie części przyłącza elektroenergetycznego.
Jednokrotność uzupełnienia przedmiotowych środków dowodowych dotyczy tego samego braku, nie tego samego dokumentu
Opis sytuacji: Zamówienie na roboty budowlane, tryb podstawowy. Zamawiający w SWZ przewidział możliwość uzupełnienia przedmiotowych środków dowodowych. Wykonawca złożył przedmiotowe środki dowodowe wraz z ofertą. Zamawiający przez niedopatrzenie wezwał wykonawcę do złożenia wszystkich przedmiotowych środków dowodowych – nie zauważył złożonych dokumentów). Wykonawca sam zauważył brak jednego z dokumentów i złożył wyjaśnienia, że uzupełnia przedmiotowy środek dowodowy i informuje, że pozostałe przedmiotowe środki dowodowe zostały załączone na etapie składania ofert. Zamawiający podczas badania przedmiotowe środki dowodowe, po wezwaniu, zauważył, że brak jest jeszcze tłumaczenia jednego z dokumentów, który był złożony wraz z ofertą, na język polski.
W ocenie autorki odpowiedzi zamawiający może wezwać wykonawcę do uzupełnienia brakującego tłumaczenia na podstawie art. 107 ust. 2 ustawy Prawo zamówień publicznych (dalej: PrZamPubl). Pierwotne wezwanie, omyłkowo obejmujące wszystkie przedmiotowe środki dowodowe, nie dotyczyło tego konkretnego braku, ponieważ zamawiający wówczas go nie dostrzegł. Skierowanie drugiego, węższego wezwania wyłącznie co do tłumaczenia nie narusza zasady jednokrotności wezwania, gdyż zasada ta odnosi się do tego samego braku, a nie do wykonawcy w ogóle.
Brak tłumaczenia dokumentu traktuje się jako niekompletność przedmiotowego środka dowodowego w rozumieniu art. 107 ust. 2 PrZamPubl. Skoro SWZ przewiduje możliwość uzupełniania przedmiotowych środków dowodowych, po stronie zamawiającego powstaje w tym zakresie obowiązek wezwania, a nie tylko uprawnienie. Pierwsze wezwanie zostało jednak skierowane omyłkowo, do złożenia wszystkich przedmiotowych środków dowodowych, mimo że większość z nich była już w ofercie. Dotyczyło ono zatem złożenia dokumentu jako takiego, a nie jego kompletności w zakresie tłumaczenia. Zamawiający nigdy wcześniej nie zbadał merytorycznie tego dokumentu pod kątem tłumaczenia, zrobił to dopiero na etapie badania odpowiedzi na wezwanie. Brak ten jest więc uchybieniem, które nie zostało i nie mogło zostać objęte treścią pierwszego wezwania, skoro zamawiający w ogóle go wtedy nie zidentyfikował.
Orzecznictwo KIO dotyczące zasady jednokrotności, stosowane tu per analogiam z art. 128 ust. 1 PrZamPubl, konsekwentnie przyjmuje, że zasada ta odnosi się do tego samego braku lub tej samej nieprawidłowości dotyczącej danego dokumentu, a nie do jednokrotnego wzywania wykonawcy w ogóle. Jeśli zamawiający nie wskazał wszystkich uchybień w pierwszym wezwaniu, powinien wezwać ponownie, wskazując uchybienie wcześniej niewyartykułowane, a zasady jednokrotności nie stosuje się, gdy zamawiający dostrzega błąd w toku odrębnej, kolejnej czynności.
Ponieważ brak tłumaczenia nie był i nie mógł być objęty treścią pierwszego wezwania, drugie wezwanie dotyczy innego, wcześniej niewskazanego uchybienia, a nie ponowienia tej samej czynności, co mieści się w granicach dopuszczalności wyznaczonych przez przywołaną linię orzeczniczą. Wezwanie powinno dotyczyć wyłącznie tłumaczenia, precyzyjnie je identyfikować i wskazywać, że dotyczy uchybienia nieobjętego pierwszym wezwaniem.
Zakres obowiązków informacyjnych wobec pracowników po nowelizacji Kodeksu pracy w obszarze dyskryminacji i mobbingu
W nowelizacji nie przewidziano zupełnie nowych obowiązków informacyjnych pracodawcy. Jednak z uwagi na już obowiązujące przepisy Kodeksu pracy, w związku z wejściem w życie noweli, pracodawca będzie będzie musiał podjąć dodatkowe działania.
Aktualizacja informacji dotyczącej równego traktowania w zatrudnieniu
Zgodnie z art. 941 KP, pracodawca udostępnia pracownikom tekst przepisów dotyczących równego traktowania w zatrudnieniu w formie pisemnej informacji rozpowszechnionej na terenie zakładu pracy lub zapewnia pracownikom dostęp do tych przepisów w inny sposób przyjęty u danego pracodawcy. Z uwagi na zmianę przepisów dotyczących równego traktowania, pracodawca powinien udostępnić pracownikom tekst znowelizowanych przepisów (czyli całość przepisów, a nie tylko nowelizację). Obowiązek nie dotyczy wyłącznie przepisów Kodeksu pracy, lecz także przepisów wewnątrz zakładowych, czyli regulaminu pracy oraz specjalnego regulaminu obowiązkowego dla pracodawców zatrudniających co najmniej 10 pracowników.
Poinformowanie o zmianie regulaminu pracy
Zgodnie z art. 1043 § 1 KP, regulamin pracy wchodzi w życie po upływie 2 tygodni od dnia podania go do wiadomości pracowników, w sposób przyjęty u danego pracodawcy. Częściowa modyfikacja regulaminu pracy następuje w tym samym trybie co jego ustanowienie, co oznacza konieczność zapoznania pracowników ze zmianami regulaminu pracy.
Poinformowanie o regulaminie w zakresie przeciwdziałania dyskryminacji i mobbingowi – obowiązuje pracodawców zatrudniających co najmniej 10 pracowników
Zgodnie z nowym art. 943a § 6 KP, do regulaminu stosuje się odpowiednio art. 1043 KP, co oznacza podanie go do wiadomości pracowników w sposób przyjęty u danego pracodawcy.
W związku z nowelizacją nie ma potrzeby zmiany informacji o warunkach zatrudnienia, o której mowa w art. 29 § 3 KP.
Postanowienie o zabezpieczeniu poprzez umieszczenie w domu pomocy społecznej
Co do zasady, przy rozpoznaniu z grupy F06, właściwym typem placówki jest dom pomocy społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych. Zastrzeżenie jest jednak istotne i musi zostać zweryfikowane klinicznie przed ostatecznym wyborem placówki, ponieważ kod F06 ma specyficzną, mieszaną naturę (zaburzenie psychiczne wtórne do przyczyny somatycznej/organicznej).
Rozpoznanie oznaczone kodem F06 to w klasyfikacji ICD-10 kategoria zbiorcza obejmująca zaburzenia psychiczne o etiologii wtórnej – organicznej lub somatycznej. Kategoria ta jest wewnętrznie zróżnicowana (obejmuje m.in. omamicę organiczną, zaburzenia urojeniowe, zaburzenia nastroju czy zaburzenia lękowe o podłożu organicznym), a szczególnie jej podkategoria F06.9 bywa rozpoznawana w obrazach mieszanych lub w niespecyficznych prezentacjach klinicznych, zwłaszcza u osób w podeszłym wieku lub osób z ciężkimi chorobami somatycznymi.
Oznacza to, że samo podanie kodu F06 przez lekarza rodzinnego, bez opinii psychiatrycznej precyzującej obraz kliniczny, nie przesądza jednoznacznie, czy u 90-letniej, leżącej klientki dominującym problemem jest:
1) rzeczywiste zaburzenie psychiczne wymagające opieki psychiatrycznej (co przemawia za skierowaniem do domu dla osób przewlekle psychicznie chorych), czy·
2) zespół otępienny/organiczny będący wtórnym skutkiem podeszłego wieku i schorzeń somatycznych, przy współistniejącym unieruchomieniu wymagającym przede wszystkim opieki pielęgnacyjnej (co przemawiałoby za skierowaniem do domu pomocy społecznej dla osób w podeszłym wieku lub przewlekle somatycznie chorych).
Reasumując powyższe, przed wyborem placówki należy zweryfikować treść uzasadnienia postanowienia o zabezpieczeniu oraz treść wniosku o umieszczenie bez zgody w domu pomocy społecznej. Powyższe ustalenia powinny być wiążącym punktem odniesienia przy wyborze typu domu pomocy społecznej przez organ wykonujący postanowienie.
Konsultowanie aktów prawnych stanowionego przez gminę z organizacjami pozarządowymi
Tak, uchwała rady gminy w sprawie konsultacji z organizacjami pozarządowymi oraz innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego stanowi akt prawa miejscowego.
Określona w art. 5 ust. 1 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (dalej: PożPubWolontU) współpraca gminy z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego (dalej: organizacje) odbywa się m.in. w formie konsultowania z tymi organizacjami projektów aktów normatywnych w dziedzinach dotyczących działalności statutowej tych organizacji (art. 5 ust. 2 pkt 4 PożPubWolontU).
Rada gminy określa, w drodze uchwały, szczegółowy sposób konsultowania z radami działalności pożytku publicznego lub organizacjami projektów aktów prawa miejscowego w dziedzinach dotyczących działalności statutowej tych organizacji (art. 5 ust. 5 PożPubWolontU).
Jak wynika z art. 41 ustawy o samorządzie gminnym (dalej: SamGminU), na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na jej obszarze gminy. Co do zasady akty prawa miejscowego rada gminy ustanawia w formie uchwały (art. 41 ust. 1 SamGminU). Na podstawie SamGminU rada gminy może wydawać uchwały stanowiące akty prawa miejscowego w zakresie (art. 40 ust. 2 SamGminU):
1) wewnętrznego ustroju gminy oraz jednostek pomocniczych;
2) organizacji urzędów i instytucji gminnych;
3) zasad zarządu mieniem gminy;
4) zasad i trybu korzystania z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej.
W odniesieniu do uchwały dotyczącej konsultowania z organizacjami projektów aktów prawa miejscowego, zdaniem sądów administracyjnych taka uchwała sama jest aktem prawa miejscowego. Przyjmuje się m.in., że:
1) akt prawa miejscowego to taki akt, który zawiera co najmniej jedną normę o charakterze generalnym i abstrakcyjnym (nie jest skierowany do konkretnego, określonego podmiotu jako adresata normy prawnej);
2) musi on zawierać wypowiedzi wyznaczające adresatom pewien sposób zachowania, tzn. zawierać zakazy, nakazy lub uprawnienia określone dla pewnych powtarzalnych okoliczności, a nie w jednej konkretnej sprawie. Tym samym normy te mogą być wykorzystywane w nieograniczonej liczbie przypadków w przyszłości);
3) cechą charakterystyczną tego typu aktów jest wprowadzenie do porządku prawnego nowych norm prawnych, obowiązujących w sposób generalny i abstrakcyjny na terenie właściwości danego organu.
Przedmiotowa uchwała określa prawa i obowiązki organizacji pożytku publicznego związane z konsultowaniem projektów aktów prawa miejscowego w dziedzinach dotyczących działalności statutowej tych organizacji. Uchwała ta podjęta została na podstawie wyraźnego upoważnienia ustawowego – art. 5 ust. 5 [PożPubWolontU – co oznacza, że jest to uchwała z zakresu prawa miejscowego, o jakiej mowa w art. 40 ust. 1 SamGminU – uzup. uutora]. Skoro zaś uchwała rady miejskiej zawiera przepisy powszechnie obowiązujące, powinna być, jako akt prawa miejscowego, zgodnie z art. 42 SamGminU, ogłoszona na zasadach i w trybie przewidzianym w [AktyNormU – uzup. autora]. Jest to warunek konieczny do wejścia w życie uchwały tej kategorii. O ile przepisy prawa przewidują obowiązek publikacji aktów prawnych określonej kategorii, niewykonanie takiego obowiązku równoznaczne jest z istotnym naruszeniem prawa. Skutkuje więc ono nieważnością aktu w całości (wyr. NSA z 9.12.2011 r., II OSK 2039/11).
Upoważnienie dyrektora placówki oświatowej do podpisywania upomnień i wystawiania tytułów wykonawczych w zakresie opłat za wyżywienie i czesne
Opisane pełnomocnictwo do dokonywania czynności prawnych w sferze zwykłego zarządu, nawet zawierające zapis o reprezentowaniu gminy przed organami egzekucyjnymi we wszystkich postępowaniach egzekucyjnych związanych z działalnością przedszkola, nie daje, w mojej ocenie, wystarczająco jednoznacznej podstawy do wykonywania przez dyrektora praw i obowiązków wierzyciela. Dyrektor powinien zostać wyraźnie upoważniony przez burmistrza, na podstawie art. 17b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, do wykonywania w jego imieniu praw i obowiązków wierzyciela. Może to nastąpić w odrębnym upoważnieniu albo poprzez odpowiednie rozszerzenie dotychczasowego umocowania. Ustawa nie wymaga w tym zakresie konkretnej, odrębnej formy dokumentu.
Decydujące znaczenie ma tu charakter prawny opłat, choć wymaga on rozróżnienia w zależności od rodzaju placówki. W przypadku opłat za korzystanie z wychowania przedszkolnego oraz za wyżywienie w publicznych placówkach wychowania przedszkolnego prowadzonych przez jednostkę samorządu terytorialnego ich publicznoprawny charakter wynika wprost z art. 52 ust. 15 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, jako niepodatkowych należności budżetowych w rozumieniu art. 60 pkt 7 ustawy o finansach publicznych. W odniesieniu do opłat za wyżywienie uczniów w stołówce szkolnej podstawą jest art. 106 ustawy – Prawo oświatowe, który nie zawiera analogicznego, wprost sformułowanego przepisu. W orzecznictwie sądów administracyjnych i praktyce regionalnych izb obrachunkowych przyjmuje się jednak, że również te opłaty mają charakter publicznoprawny, a nie cywilnoprawny, m.in. z uwagi na sposób ich kalkulacji, ograniczony do tzw. wsadu do kotła, oraz brak elementu swobody umów. W obu przypadkach dochodzenie należności odbywa się zatem w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z art. 66 ustawy o finansach publicznych, a nie na drodze cywilnoprawnej.
Skoro więc posiadane przez dyrektora pełnomocnictwo dotyczy czynności prawnych w sferze zwykłego zarządu – kategorii cywilnoprawnej, właściwej dla reprezentowania gminy w stosunkach majątkowych związanych z mieniem przekazanym jednostce – nie powinno być uznawane za wystarczającą podstawę do wykonywania funkcji wierzyciela w publicznoprawnym postępowaniu egzekucyjnym, będącej odrębną kompetencją administracyjnoprawną. Warto podkreślić różnicę pojęciową: „reprezentowanie przed organami egzekucyjnymi” dotyczy występowania w charakterze strony lub reprezentanta gminy wobec organu egzekucyjnego, natomiast wykonywanie praw i obowiązków wierzyciela obejmuje inicjowanie całego procesu dochodzenia należności. Upomnienie jest czynnością wierzyciela poprzedzającą wszczęcie egzekucji, a tytuł wykonawczy – dokumentem sporządzanym po stronie wierzyciela. Jest to zatem odrębna rola procesowa, wymagająca odrębnej podstawy z art. 17b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Przepis art. 15 § 1b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wymaga, aby upomnienie wskazywało imię, nazwisko, stanowisko służbowe oraz podpis osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela, przy czym upomnienie generowane automatycznie może nie zawierać podpisu tej osoby. W przypadku kierownika jednostki organizacyjnej JST podstawę powierzenia wykonywania praw i obowiązków wierzyciela stanowi właśnie art. 17b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Analogiczne wymagania w odniesieniu do tytułu wykonawczego wynikają z art. 27 § 1 pkt 7a–7c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji: tytuł zawiera imię i nazwisko osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela oraz – jeżeli sposób opatrzenia tytułu podpisem albo pieczęcią na to pozwala – jej stanowisko służbowe, a także podpis tej osoby albo właściwą pieczęć oraz datę podpisania lub opatrzenia tytułu pieczęcią.
Odpowiada to również ugruntowanej praktyce samorządowej – jednostki samorządu terytorialnego wydają zarządzenia organu wykonawczego, powołujące wprost art. 17b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i upoważniające dyrektora placówki oświatowej do wykonywania praw i obowiązków wierzyciela w sprawach egzekucji administracyjnej należności pieniężnych gminy, niezależnie od odrębnych pełnomocnictw dotyczących bieżącego zarządzania jednostką.
Zwolnienie naczepy wykorzystywanej w działalności rolniczej z podatku od środków transportowych
Naczepa może być zwolniona z podatku od środków transportowych jako „związana wyłącznie z działalnością rolniczą prowadzoną przez podatnika podatku rolnego”, nawet jeżeli jest wpisana do ewidencji środków trwałych. Kluczowe znaczenie ma jej wyłącznie rolnicze wykorzystanie.
Nie ma ustawowego obowiązku przedkładania ewidencji środków trwałych jako warunku zwolnienia z podatku od środków transportowych jako „związanej wyłącznie z działalnością rolniczą prowadzoną przez podatnika podatku rolnego”. Zwolnienie przysługuje, jeżeli naczepa (i ciągnik) są wykorzystywane wyłącznie do działalności rolniczej podatnika podatku rolnego.
W praktyce organ podatkowy może żądać potwierdzenia, że pojazd służy wyłącznie działalności rolniczej. Typowymi dowodami są:
- oświadczenie podatnika o wyłącznie rolniczym wykorzystaniu;
- dowód rejestracyjny (dane techniczne, DMC);
- dokumenty zakupu lub faktury;
- ewidencja środków trwałych – jako dodatkowy materiał potwierdzający, że środek jest wykorzystywany w działalności rolniczej, jednak nie jest to wymóg ustawowy.
Sam fakt, że naczepa jest ujęta w ewidencji środków trwałych i podlega amortyzacji, nie pozbawia prawa do zwolnienia z podatku od środków transportowych.
Istotne jest spełnienie przesłanki wynikającej z ustawy o podatkach i opłatach lokalnych: przyczepy i naczepy (łącznie z pojazdem silnikowym) o DMC od 7 t są wyłączone z opodatkowania, jeżeli są związane wyłącznie z działalnością rolniczą prowadzoną przez podatnika podatku rolnego.
Ministerstwo Finansów wskazywało wprost, że o wyłączeniu decyduje sposób wykorzystywania pojazdu, a nie wpis w dowodzie rejestracyjnym czy fakt amortyzacji. Potwierdzeniem może być oświadczenie podatnika.
Uprawa pieczarek co do zasady kwalifikuje się jako dział specjalny produkcji rolnej (uprawa grzybów). Nie zmienia to samej konstrukcji zwolnienia z podatku od środków transportowych – nadal kluczowe jest, aby naczepa była używana wyłącznie do działalności rolniczej podatnika podatku rolnego.
Jeżeli jednak pieczarkarnia jest prowadzona w rozmiarach przekraczających progi ustawowe, a dochody z tego źródła są opodatkowane na zasadach PIT, organ może weryfikować, czy dany środek transportu służy wyłącznie „działalności rolniczej” w rozumieniu zwolnienia.
Oznacza to, że:
- jeżeli naczepa służy wyłącznie do przewozu materiałów i produktów związanych z gospodarstwem rolnym, w tym z uprawą pieczarek traktowaną jako działalność rolnicza, zwolnienie powinno przysługiwać;
- jeżeli naczepa byłaby wykorzystywana również do celów niezwiązanych z rolnictwem, np. do przewozów na rzecz podmiotów zewnętrznych lub działalności handlowej czy logistycznej poza rolnictwem, zwolnienie nie przysługuje.
