Budowa zbiornika na nieczystości ciekłe bez budowy budynku
Inwestor nie może skutecznie zgłosić budowy zbiornika bezodpływowego (szamba) na niezabudowanej działce, jeśli nie wykaże jego powiązania z istniejącym lub legalnie realizowanym obiektem budowlanym.
Stosownie do art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem jednakże art. 29-31 Prawa budowlanego, w których zostały wymienione te wszystkie roboty budowlane, których wykonywanie nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Jak podkreśla się to zaś w tym miejscu w doktrynie, katalog robót zwolnionych z konieczności uzyskania pozwolenia na budowę jest katalogiem zamkniętym i wszelka jego wykładnia rozszerzająca jest niedopuszczalna.
Mając powyższe na uwadze, przykładowo w przepisie art. 29 ust. 1 pkt 6 Prawa budowlanego ustawodawca przesądził, że nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia – o którym mowa w art. 30 Prawa budowlanego – budowa zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe o pojemności do 10 m3.
W przypadku objęcia zbiorników zamierzeniem budowlanym powinny one być wyszczególnione w nazwie inwestycji (np. budynek mieszkalny z instalacją kanalizacji sanitarnej ze szczelnymi zbiornikami wybieralnymi). Co do zasady bowiem, budowa zbiornika na nieczystości ciekłe jest elementem jedynie szerszego zamierzenia budowlanego, obejmującego budowę budynku. Inwestor nie może zatem skutecznie zgłosić budowy zbiornika bezodpływowego (szamba) na niezabudowanej działce, jeśli nie wykaże jego powiązania z istniejącym lub legalnie realizowanym obiektem budowlanym. Szambo stanowi bowiem urządzenie budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego, zgodnie z którym to przepisem są to urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki. Oznacza to tym samym, że urządzenia te nie mogą funkcjonować samodzielnie, tj. bez powiązania z obiektem budowlanym.
Jak wyjaśnia się to w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, istnienie obiektu budowlanego nie jest bowiem możliwe bez pewnych urządzeń technicznych zaliczanych do urządzeń budowlanych i odwrotnie, budowa urządzeń budowlanych bez powiązania ich z konkretnym obiektem budowlanym (budynek, budowla), nie ma racji bytu (wyrok WSA w Łodzi z 6.6.2024 r., II SA/Łd 156/24, Legalis).
Zatrudnienie nauczyciela rytmiki w publicznym przedszkolu na podstawie umowy zlecenia
Jeżeli zajęcia z rytmiki mają być organizowane przez przedszkole i prowadzone bezpośrednio z jego wychowankami w ramach działalności dydaktycznej przedszkola, to nie ma znaczenia nazwa stanowiska – „instruktor”. Zajęcia umuzykalniające i taneczne mieszczą się w działalności przedszkola, a do prowadzenia zajęć dodatkowych dyrektor powinien zatrudnić odpowiednio przygotowanego nauczyciela.
Zgodnie z art. 10a Karty Nauczyciela, w przedszkolach, innych formach wychowania przedszkolnego, szkołach i placówkach, o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 2 Karty Nauczyciela, nauczycieli zatrudnia się na podstawie umowy o pracę, zgodnie z przepisami Kodeksu pracy. W przypadku nauczycieli prowadzących zajęcia bezpośrednio z uczniami lub wychowankami w wymiarze niewyższym niż 4 godziny tygodniowo powierzenie prowadzenia tych zajęć może nastąpić również na innej podstawie niż umowa o pracę, jeżeli w treści łączącego strony stosunku prawnego nie przeważają cechy charakterystyczne dla stosunku pracy.
W przedszkolach samorządowych przepis pozwalający na zatrudnienie nauczyciela na innej podstawie niż umowa o pracę, tj. art. 10a Karty Nauczyciela, w ogóle nie ma zastosowania – dotyczy on wyłącznie placówek niesamorządowych.
Nie należy zatrudniać nauczyciela rytmiki w publicznym przedszkolu na podstawie umowy zlecenia w wymiarze 10 godzin tygodniowo, jeżeli osoba ta ma osobiście prowadzić regularne zajęcia z dziećmi jako nauczyciel. Właściwą podstawą jest stosunek pracy, zgodnie z art. 10 Karty Nauczyciela. Samo określenie stanowiska jako „instruktor rytmiki” nie przesądza o możliwości zastosowania umowy cywilnoprawnej – istotny jest rzeczywisty charakter powierzonych zajęć.
Jeżeli natomiast osoba ta nie posiada kwalifikacji wymaganych do zatrudnienia na stanowisku nauczyciela w przedszkolu, można rozważyć zastosowanie art. 15 ust. 1 Prawa oświatowego. W uzasadnionych przypadkach pozwala on, za zgodą kuratora oświaty, zatrudnić w publicznym przedszkolu osobę niebędącą nauczycielem do prowadzenia zajęć rozwijających zainteresowania, jeżeli jej przygotowanie zostanie uznane przez dyrektora za odpowiednie. Jednak również w tym przypadku art. 15 ust. 1 Prawa oświatowego odsyła do art. 15 ust. 3 Prawa oświatowego, zgodnie z którym taką osobę zatrudnia się na zasadach określonych w Kodeksu pracy, a więc na podstawie stosunku pracy, a nie umowy zlecenia.
Krajowy nadzór nad AI od 28 października 2026 r. Nowe uprawnienia Komisji i obowiązki przedsiębiorców
Jakie uprawnienia uzyska Komisja?
Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji, jako krajowy organ nadzoru rynku, będzie mogła prowadzić kontrole przestrzegania rozporządzenia (UE) 2024/1689 (AI Act) oraz ustawy krajowej (art. 48–57 ustawy o systemach sztucznej inteligencji).
Co do zasady czynności kontrolne będą przeprowadzane zdalnie, po upływie co najmniej 7 dni od doręczenia zawiadomienia. W razie uzasadnionego podejrzenia lub znaczącego prawdopodobieństwa szkody dla życia, zdrowia, bezpieczeństwa lub praw podstawowych Komisja może jednak postanowić o przeprowadzeniu kontroli w siedzibie podmiotu lub bez zachowania tego terminu.
Uprawnienia kontrolujących obejmą m.in. żądanie dokumentacji, korespondencji elektronicznej, wyjaśnień oraz dostępu do systemów informatycznych i danych przechowywanych w chmurze.
Kogo mogą objąć kontrole?
Kontrole mogą objąć, stosownie do zakresu właściwych obowiązków, m.in. dostawców, importerów, dystrybutorów i podmioty stosujące systemy AI, a także jednostki sektora publicznego i inne podmioty niebędące przedsiębiorcami.
Jakie mogą być konsekwencje naruszeń?
Stwierdzenie nieprawidłowości skutkuje wydaniem zaleceń pokontrolnych zobowiązujących do ich usunięcia w wyznaczonym terminie, wynoszącym co do zasady co najmniej 30 dni. Ich niewykonanie – ale także same ustalenia kontroli, mogą prowadzić do wszczęcia postępowania w sprawie naruszenia przepisów, a w konsekwencji do wydania decyzji nakazującej usunięcie skutków naruszeń lub zastosowania przewidzianych prawem sankcji, w tym administracyjnych kar pieniężnych.
W określonych przypadkach Komisja może również nakazać zaprzestanie stosowania systemu AI albo jego wycofanie z rynku lub użytkowania. Niezależnie od tego art. 112 AIU przewiduje karę ograniczenia wolności albo grzywny za utrudnianie lub udaremnianie czynności kontrolnych.
Trzy działania, które powinien podjąć przedsiębiorca
Przed rozpoczęciem stosowania nowych przepisów kontrolnych przedsiębiorcy powinni przede wszystkim:
1. Zidentyfikować wykorzystywane systemy AI: sporządzić ich rejestr, ustalić rolę organizacji wobec każdego systemu oraz zweryfikować wynikające z niej obowiązki i poziom ryzyka.
2. Uporządkować dokumentację zgodności: zgromadzić wymagane dokumenty, oceny ryzyka, instrukcje, rejestry zdarzeń oraz sprawdzić możliwość uzyskania niezbędnych informacji od zewnętrznych dostawców systemów AI.
3. Przygotować procedurę obsługi kontroli: wyznaczyć osoby odpowiedzialne za kontakt z Komisją, określić zasady udostępniania dokumentów i danych oraz sposób reagowania na ustalenia kontroli, w tym zgłaszania zastrzeżeń do protokołu w terminie 14 dni.
Wejście w życie przepisów kontrolnych nie oznacza wprowadzenia od 28.10.2026 r. wszystkich obowiązków przewidzianych w AI Act, np. obowiązki dotyczące systemów wysokiego ryzyka będą stosowane dopiero od 2.12.2027 r. (załącznik III) i 2.8.2028 r. (załącznik I). Dla przedsiębiorców istotne będzie nie tylko zapewnienie zgodności wykorzystywanych systemów AI z prawem, lecz także możliwość jej wykazania podczas kontroli.
Próbna ewakuacja w szkole. Terminy, obowiązki dyrektora i zasady przeprowadzania ćwiczeń
Obowiązek i terminy przeprowadzania próbnej ewakuacji w szkole
Obowiązek przeprowadzenia praktycznego sprawdzenia organizacji oraz warunków ewakuacji w budynkach szkoły wynika § 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (dalej: OchrPożR), w którym zapisano, że w przypadku obiektów, w których cyklicznie zmienia się jednocześnie grupa powyżej 50 użytkowników, w szczególności:
1) szkół, przedszkoli,
2) internatów, domów studenckich
– praktycznego sprawdzenia organizacji oraz warunków ewakuacji należy dokonać co najmniej raz na rok, jednak w terminie nie dłuższym niż 3 miesiące od dnia rozpoczęcia korzystania z obiektu przez nowych użytkowników.
Próbna/ćwiczebna ewakuacja jest przeprowadzana po to, aby w sytuacji wystąpienia prawdziwego zagrożenia wszyscy pracownicy szkoły/placówki i uczniowie wiedzieli, jak się należy zachować na wypadek:
1) pożaru – gdy nieskuteczna okazała się likwidacja pożaru jeszcze w zarzewiu przy wykorzystaniu podręcznych środków gaśniczych,
2) zamachu terrorystycznego – np. po otrzymaniu informacji o podłożeniu ładunku wybuchowego lub innego środka niebezpiecznego,
3) zagrożenia NSCh (Najwyższego Stężenia Chwilowego) toksycznego związku chemicznego lub pyłu, jeśli czas wystąpienia skażonego obłoku powietrza jest większy niż 15 minut,
3) zagrożenia katastrofą budowlaną,
4) zagrożenia wybuchem gazu, które może być spowodowane awarią instalacji gazowej (np. jej rozszczelnieniem).
Trzeba zwrócić uwagę, że nie każdy pożar lub inne tego rodzaju zdarzenie będzie powodem do ogłoszenia ewakuacji. Decyzję o ewakuowaniu ludzi podejmuje dyrektor szkoły.
Właściciel lub zarządca obiektu powinien powiadomić właściwego miejscowo komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej o terminie przeprowadzenia ww. działań, nie później niż na tydzień przed ich planowanym przeprowadzeniem.
Pamiętajmy, że zgodnie z § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (dalej: BHPOśwR) plan ewakuacji szkoły lub placówki umieszcza się w widocznym miejscu, w sposób zapewniający łatwy do niego dostęp. Wymaga się, aby drogi ewakuacyjne były oznaczone w sposób widoczny, wyraźny i trwały.
Ewakuacja będzie przebiegała sprawnie i co za tym idzie bezpiecznie, jeśli w szkole/placówce będą stworzone odpowiednie warunki techniczno-budowlane oraz organizacyjne. Z zasadami i warunkami ewakuacji należy również zaznajomić wszystkie osoby przebywające w budynku – przede wszystkim nauczycieli i uczniów. Właśnie m.in. w tym celu jest przeprowadzana próbna (ćwiczebna) ewakuacja.
Obowiązki dyrektora i nauczycieli podczas ewakuacji
Za wypełnienie powyższych obowiązków oraz za zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pobytu w szkole lub placówce, a także bezpiecznych i higienicznych warunków uczestnictwa w zajęciach organizowanych przez szkołę lub placówkę poza obiektami należącymi do tych jednostek odpowiedzialność ponosi dyrektor szkoły/placówki. Przypomnijmy, że to właśnie dyrektor:
1) zarządza ewakuację z budynku szkoły, w tym nakazuje:
a) ogłoszenie alarmu (trwający ok. 3 minut długi, przerywany dzwonek lub komunikat słowny Ewakuacja) oraz
b) powiadomienie straży pożarnej (osoby odpowiedzialne to pracownicy sekretariatu), w przypadku kiedy budynek nie jest wyposażony w dźwiękowy system ostrzegawczy, a system sygnalizacji pożarowej nie jest połączony z obiektem komendy Państwowej Straży Pożarnej;
2) nakazuje natychmiastowe:
a) otwarcie wyjść ewakuacyjnych (osobą odpowiedzialną jest w tym przypadku woźny, ewentualnie sprzątaczka) oraz
b) wyłączenie zasilania instalacji elektrycznej i gazowej (osoba odpowiedzialna za to zadanie to konserwator);
3) kieruje ewakuacją osób znajdujących się w budynku szkoły (uczniowie, nauczyciele, rodzice i opiekunowie, inni niepedagogiczni pracownicy);
4) zakazuje wejścia na teren szkoły wszystkim osobom z zewnątrz (osobą odpowiedzialną jest woźny lub sprzątaczka);
5) współpracuje ze strażą pożarną, w tym składa raport ww. służbie o stanie liczbowym osób ewakuowanych.
Pamiętajmy, że zgodnie z § 13 i § 14 BHPOśwR niedopuszczalne jest prowadzenie jakichkolwiek zajęć bez nadzoru upoważnionej do tego osoby, ale także przerw w zajęciach uczniowie powinni spędzać pod nadzorem nauczyciela. I to właśnie te osoby – upoważniona osoba lub nauczyciel odpowiadają za prawidłowe przeprowadzenie ewakuacji uczniów z budynku szkoły. W tym celu osoby te:
1) egzekwują od podopiecznych posłuch i dyscyplinę,
2) przeprowadzają liczenie uczniów przed opuszczeniem klasy i wyprowadzają ich parami na miejsce zbiórki do ewakuacji, gdzie ponownie sprawdzają stan osobowy uczniów,
3) przekazują informacje o stanie osobowym uczniów dyrektorowi szkoły.
Nauczyciele lub osoby upoważnione, którzy w czasie ogłoszenia ewakuacji nie prowadzą zajęć, a także inne osoby powinni przemieszczać się sami do miejsca zbiórki do ewakuacji, gdzie następnie zgłaszają się do kierującego ewakuacją dyrektora szkoły.
Po usłyszeniu sygnału alarmowego należy natychmiast przerwać prowadzone zajęcia i spokojnym głosem oznajmić uczniom, aby zachowali spokój.
Każdy uczeń przebywający w budynku szkoły po usłyszeniu alarmu ewakuacyjnego powinien bezwzględnie dostosować się do poleceń nauczyciela lub osoby upoważnionej do prowadzenia ewakuacji. Ponadto uczniowie powinni:
1) ustawić się parami przy drzwiach, twarzą w kierunku wyjścia,
2) zostawić plecaki, kurtki i inne przedmioty w klasie,
3) przekazać nauczycielowi informacje o uczniach przebywających poza klasą,
4) zgłaszać nauczycielowi natychmiastowo przypadki zasłabnięcia, omdlenia.
Klasa wychodzi pod opieką nauczyciela, który idzie jako ostatni (zabiera dziennik lekcyjny), upewniając się, że nikt nie został w pomieszczeniu. Po wyjściu z sali lekcyjnej nie należy zamykać drzwi na klucz.
Podstawowe zasady bezpiecznej ewakuacji uczniów i pracowników szkoły
Najważniejsze zasady ewakuacji są następujące:
1) ewakuację przeprowadzamy najkrótszą oznakowaną drogą ewakuacyjną (prawą stroną korytarza) wprost do ustalonego wcześniej miejsca zbiórki (najczęściej będzie to boisko szkolne, a w wyjątkowych przypadkach także inne wyznaczone miejsce znajdujące się na otwartej przestrzeni, wolne od potencjalnych zagrożeń),
2) nie wolno korzystać z wind (każdy zanik zasilania windy powoduje uwięzienie osób znajdujących się wewnątrz kabiny),
3) ewakuację rozpoczynamy od pomieszczeń, w których powstał pożar lub które znajdują się na drodze rozprzestrzeniania się ognia bądź pomieszczeń, z których wyjście lub dotarcie do bezpiecznych dróg ewakuacji może być odcięte przez pożar, zadymienie lub inne zagrożenie (w przypadku ewakuacji ćwiczebnej/próbnej można założyć pewien scenariusz postępowania, wyznaczając pomieszczenia, z których ewakuacja powinna być prowadzona w pierwszej kolejności – np. z sal z młodszymi klasami, sal zagrożonych np. wybuchem ze względu na zgromadzone tam substancje – mogą to być m.in. pracownie chemiczne i fizyczne, sal znajdujących się najbliżej wyjścia, aby nie kumulować w tych strefach nadmiernej liczby osób, od najwyższych pięter itp.),
4) w przypadku kiedy droga ewakuacyjna znajdująca się w strefie zagrożenia została zablokowana, należy zebrać uczniów w pomieszczeniu najdalej oddalonym od źródła pożaru i w miarę możliwości ewakuować na zewnątrz budynku przy współudziale strażaków z PSP, przy czym należy poinformować o tym fakcie kierującego ewakuacją (czyli dyrektora szkoły),
5) przyjmować pozycję pochyloną wchodząc do pomieszczeń lub stref silnie zadymionych oraz zabezpieczać drogi oddechowe (np. tkaniną ubrania, ewentualnie materiałem zmoczonym wodą),
6) przechodząc przez silnie zadymione odcinki dróg ewakuacyjnych należy poruszać się wzdłuż ścian, aby nie stracić orientacji co do kierunku ruchu (mniejsze zadymienie panuje w dolnych partiach pomieszczeń i korytarzy),
7) opuszczając pomieszczenia (miejsca) zadymione, należy zamykać okna i drzwi (ograniczamy rozprzestrzenianie się zadymienia), ale nie wolno ich ryglować,
8) osoby z ograniczoną zdolnością poruszania się należy ewakuować przy wykorzystaniu wózków bądź przenosić na rękach,
9) w miarę możliwości wraz z ewakuacją należy prowadzić akcję gaśniczą z wykorzystaniem podręcznego sprzętu ppoż.,
10) ewakuacja powinna przebiegać zgodnie ze znakami bezpieczeństwa rozmieszczonymi na drogach ewakuacyjnych,
11) w przypadku stwierdzenia, w miejscu zbiórki po ewakuacji, niezgodności stanu osobowego należy natychmiast zgłosić to kierującemu jednostkami ratowniczymi przybyłymi na miejsce akcji – czynności tej dokonuje dyrektor szkoły jako osoba kierująca ewakuacją.
Po przybyciu jednostek Państwowej Straży Pożarnej w trakcie akcji ewakuacyjnej, kierujący jej przebiegiem powinien złożyć krótką informację o przebiegu akcji, a następnie podporządkować się poleceniom dowódcy straży pożarnej.
Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego a organizacja ewakuacji w szkole
Pamiętajmy, że zgodnie z § 6 OchrPożR właściciele, zarządcy lub użytkownicy obiektów bądź ich części stanowiących odrębne strefy pożarowe, przeznaczonych do wykonywania funkcji użyteczności publicznej, zamieszkania zbiorowego, produkcyjnych, magazynowych oraz inwentarskich, zapewniają i wdrażają instrukcję bezpieczeństwa pożarowego, zawierającą:
1) warunki ochrony przeciwpożarowej, wynikające m.in. z:
a) przeznaczenia i sposobu użytkowania,
b) magazynowania (składowania) i warunków technicznych obiektu, w tym zagrożenia wybuchem;
2) określenie wyposażenia w wymagane urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice oraz sposoby poddawania ich przeglądom technicznym i czynnościom konserwacyjnym;
3) sposoby postępowania na wypadek pożaru i innego zagrożenia;
4) sposoby zabezpieczenia prac niebezpiecznych pod względem pożarowym, jeżeli takie prace są przewidywane do wykonania (w naszym przypadku na terenie szkoły/placówki);
5) warunki i organizację ewakuacji ludzi oraz praktyczne sposoby ich sprawdzania;
6) sposoby zapoznania użytkowników obiektu, w tym szczególnie zatrudnionych tam pracowników, z przepisami przeciwpożarowymi oraz treścią przedmiotowej instrukcji;
7) zadania i obowiązki w zakresie ochrony ppoż. osób będących ich stałymi użytkownikami;
8) plany obiektów, obejmujące także ich usytuowanie, oraz teren przyległy, z uwzględnieniem graficznych danych dotyczących w szczególności:
a) powierzchni, wysokości i liczby kondygnacji budynku,
b) odległości od obiektów sąsiadujących,
c) parametrów pożarowych występujących substancji palnych,
d) kategorii zagrożenia ludzi, przewidywanej liczby osób na każdej kondygnacji i w poszczególnych pomieszczeniach,
e) lokalizacji pomieszczeń i przestrzeni zewnętrznych zaklasyfikowanych jako strefy zagrożenia wybuchem,
f) warunków ewakuacji, ze wskazaniem kierunków i wyjść ewakuacyjnych oraz bezpiecznych miejsc zbiórki,
g) miejsc usytuowania urządzeń ppoż. i gaśnic, kurków głównych instalacji gazowej, materiałów niebezpiecznych pożarowo oraz miejsc usytuowania elementów sterujących urządzeniami przeciwpożarowymi,
h) hydrantów zewnętrznych oraz innych źródeł wody przeznaczonych do celów przeciwpożarowych,
i) dróg pożarowych i innych dróg dojazdowych, z zaznaczeniem wjazdów na ogrodzony teren szkoły/placówki;
9) wskazanie osób lub podmiotów opracowujących instrukcję.
Jak z tego widać, szczegółowe informacje na temat sposobu postępowania na wypadek pożaru i innego zagrożenia oraz warunków i organizacji ewakuacji ludzi oraz praktycznych sposobów ich sprawdzania znajdziemy w instrukcji bezpieczeństwa pożarowego opracowanej dla danej placówki oświatowej.
Informacja IN-1 złożona przez poprzedniego właściciela
Autor uważa, że można oprzeć się na informacji pochodzącej od poprzedniego właściciela.
Zgodnie z art. 181 Ordynacji podatkowej dowodami w postępowaniu podatkowym mogą być w szczególności księgi podatkowe, deklaracje złożone przez stronę, zeznania świadków, opinie biegłych, materiały i informacje zebrane w wyniku oględzin, informacje podatkowe oraz inne dokumenty zgromadzone w toku działalności analitycznej KAS, czynności sprawdzających, kontroli podatkowej lub kontroli celno–skarbowej oraz materiały zgromadzone w toku postępowania karnego albo postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe. Informacja IN–1, która została złożona przez poprzedniego właściciela, może zatem stanowić dowód w postępowaniu podatkowym.
Ewentualnie można byłoby zwrócić się np. do ubezpieczyciela o udzielenie informacji (tam widniałby budynek o danej powierzchni), ale w analizowanym przypadku raczej nie ma mowy o ubezpieczycielu, skoro budynek stoi całkowicie zaniedbany.
Posiadanie numeru PESEL ze statusem UKR a prawo do Karty Dużej Rodziny
W opisanym przypadku Karta Dużej Rodziny nie przysługuje.
Stosownie do treści art. 4 ust. 1 ustawy o Karcie Dużej Rodziny (dalej: KartaDRU) prawo do posiadania Karty Dużej Rodziny przysługuje członkowi rodziny wielodzietnej, przez którą rozumie się rodzinę, w której rodzic (rodzice) lub małżonek rodzica mają lub mieli na utrzymaniu łącznie co najmniej troje dzieci bez względu na ich wiek. Jednocześnie jednak w art. 5 stwierdzono, że prawo do posiadania Karty przysługuje członkowi rodziny wielodzietnej, który jest:
1) osobą posiadającą obywatelstwo polskie, mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
2) cudzoziemcem mającym miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, zezwolenia na pobyt czasowy udzielony w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 i art. 186 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach (dalej: CudzU), lub w związku z uzyskaniem w Rzeczypospolitej Polskiej statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej, jeżeli zamieszkuje z członkami rodziny na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
3) mającym miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej oraz członkom jego rodziny w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin, posiadającym prawo pobytu lub prawo stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Jak wynika z treści pytania, wnioskodawczyni jest cudzoziemką zamieszkującą wraz z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i posiada numer PESEL ze statusem UKR. Co istotne status ten potwierdza korzystanie przez nią z ochrony czasowej i legalność pobytu na terytorium RP, nie jest jednak równoznaczny z uzyskaniem statusu uchodźcy ani ochrony uzupełniającej.
Jak zauważono powyżej, art. 5 pkt 2 KartaDRU określa tytuły pobytowe cudzoziemców, których posiadanie warunkuje prawo do Karty. Niestety, ale wnioskodawczyni nie posiada żadnego z wymienionych w tym przepisie tytułów pobytowych. Korzystanie z ochrony czasowej, potwierdzone statusem UKR, nie zostało wymienione w art. 5 pkt 2 KartaDRU jako samodzielna przesłanka nabycia prawa do Karty.
W konsekwencji zatem, mimo spełniania przez wnioskodawczynię przesłanki dotyczącej liczby wychowywanych dzieci, nie spełnia ona przesłanki podmiotowej określonej w art. 5 pkt 2 KartaDRU, co powinno skutkować odmową przyznania Karty Dużej Rodziny. Ten właśnie przepis jest podstawą odmowy przyznana KDR.
W uzasadnieniu należy wskazać, że wnioskodawczyni wraz z dziećmi przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej legalnie w ramach ochrony czasowej, co potwierdza nadany numer PESEL ze statusem UKR. Należy podkreślić, że polski ustawodawca w art. 5 pkt 2 KartaDRU wyczerpująco (poprze katalog zamknięty) określił krąg cudzoziemców mogących ubiegać się o Kartę Dużej Rodziny. Uprawnienie to przysługuje cudzoziemcom posiadającym m.in. zezwolenie na pobyt stały, pobyt rezydenta długoterminowego UE lub określone zezwolenia na pobyt czasowy, bądź status uchodźcy/ochronę uzupełniającą w rozumieniu przepisów CudzU. Ponieważ wnioskodawczyni nie legitymuje się żadnym z wymaganych w art. 5 pkt 2 KartaDRU zezwoleń pobytowych (posiada jedynie status ochrony czasowej UKR), organ – związany ściśle przepisami prawa powszechnie obowiązującego – nie ma możliwości prawnej pozytywnego rozpatrzenia wniosku i przyznania Karty Dużej Rodziny ani matce, ani dzieciom.
Zwrot kosztów dowozu dziecka z niepełnosprawnością do szkoły w innej gminie
Warunkiem zastosowania art. 39 ust. 4 pkt 1 PrOśw jest to, aby w bliższej odległości nie było placówki (szkoły podstawowej lub szkoły ponadpodstawowej) zapewniającej dziecku z niepełnosprawnością w sposób najpełniejszy realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, dotyczących jego wychowania i kształcenia, wydanym z uwagi na stwierdzone niepełnosprawności.
Zgodnie z art. 39 ust. 4 Prawa oświatowego obowiązkiem gminy jest:
1) zapewnienie uczniom z niepełnosprawnościami, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127 Prawa oświatowego (kształcenie specjalne i nauczanie indywidualne), bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym – także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21. rok życia;
2) zapewnienie dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 36 ust. 17 Prawa oświatowego (udział w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych), a także dzieciom i młodzieży z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym kończą:
a) 24. rok życia – w przypadku uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna,
b) 25. rok życia – w przypadku uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych.
Jak wyjaśnia się przy tym w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, nie jest a priori wykluczone, że za najbliższą jednostkę, o której mowa w art. 39 ust. 4 pkt 1 Prawa oświatowego, należy uznać szkołę podstawową lub szkołę ponadpodstawową znajdującą się na terenie innej gminy, a nawet powiatu lub województwa, jeżeli na terenie gminy, w której mieszka dziecko z niepełnosprawnością, w najbliższej geograficznie odległości nie ma placówki zapewniającej temu dziecku realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, dotyczących jego wychowania i kształcenia, wydanym z uwagi na stwierdzone niepełnosprawności dziecka. Warunkiem takiego zastosowania wspomnianych wyżej przepisów jest to, aby w bliższej odległości nie było placówki (szkoły podstawowej lub szkoły ponadpodstawowej) zapewniającej dziecku z niepełnosprawnością w sposób najpełniejszy realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, dotyczących jego wychowania i kształcenia, wydanym z uwagi na stwierdzone niepełnosprawności. W tym kontekście wybór właściwej dla dziecka placówki nie stanowi uprawnienia gminy, lecz uprawnienie rodziców. Rodzice mogą zapisać dziecko do placówki, która – jak uważają – jest najlepsza dla ich dziecka i jego rozwoju. Dowolność wyboru placówki oświatowej dla dziecka z niepełnosprawnością przez jego rodziców nie oznacza jednak automatycznego obowiązku po stronie gminy zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki czy też zwrotu kosztów przejazdu dziecka i opiekuna, ponieważ gmina jest objęta takim obowiązkiem tylko w stosunku do najbliższej placówki oświatowej. W konsekwencji organ wykonawczy gminy może odmówić zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki czy też zwrotu kosztów przejazdu dziecka i opiekuna, jeżeli wykaże, że jest inna szkoła (podstawowa lub ponadpodstawowa) „najbliższa” w rozumieniu art. 39 ust. 4 pkt 1 Prawa oświatowego, która realizuje w pełni przewidziane w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego zalecenia (vide: wyr. WSA w Bydgoszczy z 9.4.2024 r., II SA/Bd 1406/23).
Tak też na „bliskość” szkoły lub ośrodka składa się nie tylko element położenia geograficznego (a więc odległość placówki od miejsca zamieszkania dziecka z niepełnosprawnością), ale również element posiadania przez daną placówkę warunków umożliwiających prawidłowe kształcenie dzieci z konkretnym rodzajem niepełnosprawności. Przy czym drugi element powinien być oceniany indywidualnie w świetle orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego (lub orzeczenia o niepełnosprawności danego dziecka). Zatem „najbliższą” szkołą, przedszkolem lub ośrodkiem będzie tylko taka szkoła, takie przedszkole lub taki ośrodek, które pozwalają jak najpełniej realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego (lub w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka), a zatem są najpełniej dostosowane do zdolności i możliwości psychofizycznych dziecka (vide: wyr. NSA z 29.9.2023 r., III OSK 2882/21).
Obowiązek raportowania JPK_CIT przez samorządowe instytucje kultury od 2027 r.
Tak, samorządowa instytucja kultury będzie podlegała obowiązkowi raportowania.
W myśl art. 9 ust. 1c ustawy o CIT podatnicy prowadzący księgi rachunkowe są obowiązani prowadzić te księgi przy użyciu programów komputerowych oraz przesyłać właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego te księgi po zakończeniu roku podatkowego, w terminie do końca siódmego miesiąca po zakończeniu roku podatkowego, za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w postaci elektronicznej odpowiadającej strukturze logicznej, o której mowa w art. 193a § 2 Ordynacji podatkowej, na zasadach dotyczących przesyłania ksiąg podatkowych lub ich części określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 193a § 3 Ordynacji podatkowej.
Z przepisu tego co do zasady nie wyłączono samorządowych instytucji kultury. Ten rodzaj jednostek co do zasady nie mieści się w katalogu podmiotów wskazanych w ust. 1d cytowanego przepisu, mimo że instytucja w większości osiąga przychody w postaci dotacji z budżetu gminy, ponieważ wyłączenie może dotyczyć wyłącznie podatników zwolnionych podmiotowo, a nie przedmiotowo z CIT.
Instytucja nie jest też podatnikiem, o którym mowa w art. 27a ustawy o CIT, ponieważ jest płatnikiem zaliczek na podatek dochodowy, choćby od wynagrodzeń pracowników. W związku z tym podlega obowiązkowi, o którym mowa w pytaniu.
Budowa przyłącza elektroenergetycznego
Dla uznania danego urządzenia technicznego za urządzenie budowlane nie jest wystarczające jakiekolwiek połączenie techniczne czy technologiczne, ale konieczne jest aby związek funkcjonalny pomiędzy badanym urządzeniem technicznym a innym obiektem budowlanym był taki, że „zapewnia” ono możliwość użytkowania powiązanego z nim obiektu budowlanego zgodnie z jego przeznaczeniem.
Zgodnie z art. 29a PrBud, do budowy przyłączy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 23 ustawy Prawo budowlane (dalej: PrBud) stosuje się przepisy prawa energetycznego, chyba że inwestor dokonał zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 PrBud. Przypomnieć należy w tym miejscu zaś, że na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 23 lit. a PrBud, nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 PrBud, budowa przyłączy elektroenergetycznych.
Aktualnie zatem budowa przyłącza elektroenergetycznego co do zasady nie wymaga pozwolenia na budowę, lecz zgłoszenia. W razie dokonania zaś zgłoszenia o którym mowa w art. 30 PrBud, nie wymaga się od inwestora sporządzenia planu sytuacyjnego na kopii aktualnej mapy zasadniczej lub mapy jednostkowej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Tak też, zgodnie z art. 29a w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 23 PrBud budowa przyłączy może być realizowana albo w trybie zgłoszeniowym, albo w trybie odrębnych przepisów regulujących dostarczanie energii, wody, ciepła itd.Zgłoszenia budowy lub wykonywania innych robót budowlanych dokonuje się organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Jak wyjaśnia się to w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, ustawa PrBud nie przewiduje możliwości formalnego podziału większego zamierzenia inwestycyjnego i stosowania do tak wydzielonych części odmiennych przepisów prawa, dotyczących pozwolenia na budowę lub zgłoszenia (wyrok WSA we Wrocławiu z 21.5.2014 r., II SA/Wr 109/14, Legalis).
Jednocześnie, jak wynika to z przepisu art. 3 pkt 9 PrBud, który zalicza przyłącza elektroenergetyczne do urządzeń budowlanych, rozumianych jako urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, urządzenia te służą zapewnieniu możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem (wyrok NSA z 24.8.2021 r., II OSK 3830/19, Legalis). Tak też wyjaśnia się, że dla uznania danego urządzenia technicznego za urządzenie budowlane nie jest wystarczające jakiekolwiek połączenie techniczne czy technologiczne, ale konieczne jest aby związek funkcjonalny pomiędzy badanym urządzeniem technicznym a innym obiektem budowlanym był taki, że „zapewnia” ono możliwość użytkowania powiązanego z nim obiektu budowlanego zgodnie z jego przeznaczeniem. Nie dość zatem stwierdzić, że wskutek owego połączenia poprawia się funkcjonalność obiektu budowlanego, lecz trzeba nadto wykazać, że gwarantuje ono możliwość użytkowania w ogóle obiektu budowlanego lub prawidłowe jego użytkowanie (wyrok WSA w Rzeszowie z 6.2.2025 r., I SA/Rz 604/24, Legalis).
Oznacza to, że warunku takiego nie spełnia zgłoszenie jedynie części przyłącza elektroenergetycznego.
Jednokrotność uzupełnienia przedmiotowych środków dowodowych dotyczy tego samego braku, nie tego samego dokumentu
Opis sytuacji: Zamówienie na roboty budowlane, tryb podstawowy. Zamawiający w SWZ przewidział możliwość uzupełnienia przedmiotowych środków dowodowych. Wykonawca złożył przedmiotowe środki dowodowe wraz z ofertą. Zamawiający przez niedopatrzenie wezwał wykonawcę do złożenia wszystkich przedmiotowych środków dowodowych – nie zauważył złożonych dokumentów). Wykonawca sam zauważył brak jednego z dokumentów i złożył wyjaśnienia, że uzupełnia przedmiotowy środek dowodowy i informuje, że pozostałe przedmiotowe środki dowodowe zostały załączone na etapie składania ofert. Zamawiający podczas badania przedmiotowe środki dowodowe, po wezwaniu, zauważył, że brak jest jeszcze tłumaczenia jednego z dokumentów, który był złożony wraz z ofertą, na język polski.
W ocenie autorki odpowiedzi zamawiający może wezwać wykonawcę do uzupełnienia brakującego tłumaczenia na podstawie art. 107 ust. 2 ustawy Prawo zamówień publicznych (dalej: PrZamPubl). Pierwotne wezwanie, omyłkowo obejmujące wszystkie przedmiotowe środki dowodowe, nie dotyczyło tego konkretnego braku, ponieważ zamawiający wówczas go nie dostrzegł. Skierowanie drugiego, węższego wezwania wyłącznie co do tłumaczenia nie narusza zasady jednokrotności wezwania, gdyż zasada ta odnosi się do tego samego braku, a nie do wykonawcy w ogóle.
Brak tłumaczenia dokumentu traktuje się jako niekompletność przedmiotowego środka dowodowego w rozumieniu art. 107 ust. 2 PrZamPubl. Skoro SWZ przewiduje możliwość uzupełniania przedmiotowych środków dowodowych, po stronie zamawiającego powstaje w tym zakresie obowiązek wezwania, a nie tylko uprawnienie. Pierwsze wezwanie zostało jednak skierowane omyłkowo, do złożenia wszystkich przedmiotowych środków dowodowych, mimo że większość z nich była już w ofercie. Dotyczyło ono zatem złożenia dokumentu jako takiego, a nie jego kompletności w zakresie tłumaczenia. Zamawiający nigdy wcześniej nie zbadał merytorycznie tego dokumentu pod kątem tłumaczenia, zrobił to dopiero na etapie badania odpowiedzi na wezwanie. Brak ten jest więc uchybieniem, które nie zostało i nie mogło zostać objęte treścią pierwszego wezwania, skoro zamawiający w ogóle go wtedy nie zidentyfikował.
Orzecznictwo KIO dotyczące zasady jednokrotności, stosowane tu per analogiam z art. 128 ust. 1 PrZamPubl, konsekwentnie przyjmuje, że zasada ta odnosi się do tego samego braku lub tej samej nieprawidłowości dotyczącej danego dokumentu, a nie do jednokrotnego wzywania wykonawcy w ogóle. Jeśli zamawiający nie wskazał wszystkich uchybień w pierwszym wezwaniu, powinien wezwać ponownie, wskazując uchybienie wcześniej niewyartykułowane, a zasady jednokrotności nie stosuje się, gdy zamawiający dostrzega błąd w toku odrębnej, kolejnej czynności.
Ponieważ brak tłumaczenia nie był i nie mógł być objęty treścią pierwszego wezwania, drugie wezwanie dotyczy innego, wcześniej niewskazanego uchybienia, a nie ponowienia tej samej czynności, co mieści się w granicach dopuszczalności wyznaczonych przez przywołaną linię orzeczniczą. Wezwanie powinno dotyczyć wyłącznie tłumaczenia, precyzyjnie je identyfikować i wskazywać, że dotyczy uchybienia nieobjętego pierwszym wezwaniem.
