Ekwiwalent za niewykorzystany urlop nauczyciela zatrudnionego w szkole feryjnej po raz pierwszy
Opisanemu nauczycielowi przysługuje proporcjonalny ekwiwalent za 42 dni urlopu wypoczynkowego.
W razie niewykorzystania przysługującego urlopu wypoczynkowego z powodu rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy nauczycielowi przysługuje ekwiwalent pieniężny za okres niewykorzystanego urlopu, jednak nie więcej niż za 8 tygodni – w przypadku nauczycieli zatrudnionych w szkołach feryjnych, oraz nie więcej niż za 35 dni roboczych – w przypadku nauczycieli zatrudnionych w szkołach nieferyjnych (art. 66 ust. 2 Karty Nauczyciela).
Zgodnie z uchwałą SN z 10.5.2006 r. (III PZP 3/06, Legalis), nauczyciel ma prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w wymiarze proporcjonalnym do okresu pracy w roku kalendarzowym, w którym ustał stosunek pracy, także wtedy, gdy w zatrudniającej go szkole przewidziane są ferie (art. 1551 § 1 Kodeksu pracy w zw. z art. 64 ust. 2 Karty Nauczyciela).
Przy obliczaniu urlopu proporcjonalnego niepełny kalendarzowy miesiąc pracy zaokrągla się w górę do pełnego miesiąca, natomiast niepełny dzień urlopu zaokrągla się w górę do pełnego dnia (art. 154 § 2 oraz art. 1552a § 2 Kodeksu pracy w zw. z art. 91c ust. 1 Karty Nauczyciela).
Wprawdzie w tym przypadku nauczyciel nie przepracował pełnego okresu trwania zajęć dydaktycznych, jednak po zastosowaniu zasad zaokrąglania wynik pozostaje taki sam.
Należności z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi – ujęcie w sprawozdaniu Rb–N
Należności z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi należy wykazać w wierszu N5.2 „Z tytułu podatków i składek na ubezpieczenia społeczne”. Wiersz N5.3 nie ma tu zastosowania.
W myśl przepisów załącznika nr 8 do rozporządzenia w sprawie sprawozdań jednostek sektora finansów publicznych w zakresie operacji finansowych w wierszu N5.2 wykazuje się łączną wartość bezspornych należności z tytułu podatków i składek na ubezpieczenia społeczne, przy czym wiersz ten wypełniają jedynie jednostki, dla których te tytuły stanowią źródło dochodów. Wszelkie inne należności z tych tytułów, powstałe wskutek rozliczeń, w tym nadpłat na rzecz jednostki, która jest jedynie ich płatnikiem, należy wykazać w wierszu N5.3.
Na mocy art. 6q ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w sprawach dotyczących opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ordynacji podatkowej, a uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta. Opłata jest dochodem własnym gminy, a gmina jest jej wierzycielem i organem podatkowym (nie tylko płatnikiem). Należności z tego tytułu są zatem dla gminy źródłem dochodów, co przesądza o zastosowaniu wiersza N5.2.
Wiersz N5.3 miałby zastosowanie wyłącznie u jednostek będących jedynie płatnikami tej opłaty (np. szkoły czy zakładu budżetowego, które uiszczają opłatę na rzecz gminy i mają ewentualną nadpłatę do odzyskania). Urząd gminy nigdy nie wypełnia wierza N5.3 z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami.
Należy też pamiętać o zasadach ogólnych wykazywania danych w sprawozdaniu Rb–N, tj. wykazuje się wyłącznie wartość nominalną bezspornych należności (zarówno wymagalnych, jak i niewymagalnych; bez odsetek, kosztów upomnień i innych należności ubocznych, oraz bez pomniejszania o odpisy aktualizujące ani o nadpłaty wykazane w sprawozdaniu Rb–27S).
Prezydent podpisał nowelizację ustawy o zarządzaniu kryzysowym. System czekają istotne zmiany
Nowelizacja ustawy o zarządzaniu kryzysowym otwiera drogę do przebudowy krajowego systemu reagowania na sytuacje kryzysowe. Celem zmian jest zwiększenie odporności państwa na zagrożenia naturalne, technologiczne, hybrydowe i cybernetyczne oraz wdrożenie rozwiązań wynikających z unijnej dyrektywy CER dotyczącej odporności podmiotów krytycznych.
Nowe przepisy przewidują m.in. zastąpienie dotychczasowego raportu o zagrożeniach bezpieczeństwa narodowego nową Krajową Oceną Ryzyka, która ma stanowić podstawę planowania działań na szczeblu centralnym i lokalnym. Rozwijane będą również systemy ostrzegania, alarmowania i komunikacji kryzysowej.
Istotnym elementem reformy jest także wdrożenie nowych rozwiązań dotyczących podmiotów krytycznych oraz usług kluczowych dla funkcjonowania państwa i społeczeństwa. Ustawodawca odchodzi od podejścia skoncentrowanego wyłącznie na ochronie infrastruktury krytycznej, rozszerzając system bezpieczeństwa na podmioty świadczące usługi niezbędne m.in. w sektorach energii, transportu, ochrony zdrowia, gospodarki wodnej, łączności, administracji czy infrastruktury cyfrowej. Celem jest zapewnienie ciągłości działania tych usług nawet w sytuacjach kryzysowych.
Najważniejsze zmiany to:
1) wprowadzenie Krajowej Oceny Ryzyka jako podstawowego dokumentu planistycznego;
2) wprowadzenie nowych zasad identyfikacji i ochrony podmiotów krytycznych świadczących usługi kluczowe dla funkcjonowania państwa i gospodarki;
3) nałożenie na podmioty krytyczne obowiązków związanych z analizą ryzyka, wzmacnianiem odporności organizacyjnej i technicznej oraz zgłaszaniem poważnych incydentów;
3) ustanowienie minimalnych standardów bezpieczeństwa fizycznego, technicznego, teleinformatycznego i organizacyjnego dla infrastruktury krytycznej;
4) większy nacisk na ciągłość działania i odtwarzanie kluczowych usług po wystąpieniu kryzysu;
5) rozwój systemów ostrzegania i alarmowania ludności;
6) doprecyzowanie współpracy między administracją rządową, wojewodami, samorządami oraz służbami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo;
7) objęcie większą ochroną także kluczowych łańcuchów dostaw i tzw. dostawców krytycznych..
Dla jednostek samorządu terytorialnego oznacza to przede wszystkim konieczność uwzględnienia nowych wymogów w planowaniu kryzysowym oraz ściślejszą współpracę z administracją rządową i operatorami infrastruktury krytycznej. Nowe rozwiązania mają stworzyć bardziej spójny system odporności państwa i poprawić gotowość do reagowania na współczesne zagrożenia.
Źródło: prezydent.pl
Powołanie radnego na komendanta gminnego OSP a możliwość wypłaty wynagrodzenia
Radnego można powołać jako komendanta, jeżeli jest strażakiem OSP, ale nie należy zawierać z nim odpłatnej umowy zlecenia na wykonywanie tej funkcji. Realnie bezpieczna wypłata wynagrodzenia za funkcję komendanta wymaga wyboru osoby niebędącej radnym tej gminy albo rezygnacji tej osoby z mandatu radnego.
Zgodnie z art. 10 ust. 7 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych, w celu koordynacji ochotniczych straży pożarnych funkcjonujących na terenie gminy właściwy wójt może powołać komendanta gminnego ochrony przeciwpożarowej, wyznaczając go spośród strażaków OSP lub pracowników podległego mu urzędu. Samo powołanie radnego będącego strażakiem OSP na tę funkcję nie jest wprost wyłączone, jednak odrębnie należy ocenić możliwość przyznania mu wynagrodzenia.
W tym zakresie rozstrzygające znaczenie ma art. 24d ustawy o samorządzie gminnym, zgodnie z którym wójt nie może powierzyć radnemu gminy, w której radny uzyskał mandat, wykonywania pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej. Umowa zlecenia zawarta z radnym na wykonywanie obowiązków komendanta gminnego ochrony przeciwpożarowej stanowiłaby właśnie powierzenie pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej, a więc byłaby objęta powyższym zakazem. Nie byłoby również prawidłowe zatrudnienie radnego w urzędzie gminy na podstawie umowy o pracę, ponieważ art. 24a ustawy o samorządzie gminnym zakazuje nawiązywania z radnym stosunku pracy w urzędzie gminy, w której radny uzyskał mandat.
W konsekwencji, jeżeli funkcję komendanta miałby pełnić radny tej gminy, najbezpieczniejsze prawnie jest powołanie go bez odrębnego wynagrodzenia za wykonywanie tej funkcji. Nie wyłącza to prawa do świadczeń przysługujących mu jako strażakowi OSP na zasadach ogólnych, np. ekwiwalentu pieniężnego za udział w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu, o ile spełnione są ustawowe przesłanki do jego wypłaty.
Jeżeli natomiast gmina chce zapewnić odpłatne wykonywanie zadań komendanta gminnego ochrony przeciwpożarowej, rekomendowanym rozwiązaniem jest powierzenie tej funkcji osobie niebędącej radnym tej gminy.
Wyznaczenie miejsca handlu dla rolników i ich domowników
Ogólny zakres warunków, które bierze pod uwagę rada gminy określa ustawa, natomiast w orzecznictwie podkreśla się, że zakres ten nie powinien być szerszy i obejmować wprowadzanie dodatkowych informacji nieprzewidzianych w ustawie.
Miejsce do prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników wyznacza rada gminy w drodze uchwały. Wyznaczając takie miejsce rada gminy bierze pod uwagę w szczególności dogodną komunikację, bliską lokalizację z centrum danej gminy lub miasta lub bliską lokalizację miejsc atrakcyjnych turystycznie (art. 3 ustawy o ułatwieniach w prowadzeniu handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników).
Jak się przyjmuje w orzecznictwie, wyznaczenie miejsca do prowadzenia handlu nie może polegać na precyzyjnym określeniu konkretnego numeru stanowiska, na którym taki handel miałby się odbywać. Taka precyzja we wskazywaniu takiego miejsca lub takich miejsc nie wynika z żadnego przepisu ustawy o ułatwieniach w prowadzeniu handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników, a w szczególności z jej art. 3. Obowiązkiem rady gminy jest wyznaczenie określonego miejsca do prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników, przy czym nie wynika z treści tej ustawy, aby wyznaczenie miejsca dla prowadzenia tego handlu zostało dodatkowo obwarowane obowiązkiem np. udostępniania informacji kupującym o tym, że dany sprzedawca jest rolnikiem lub domownikiem rolnika i sprzedaje towary zgodnie z ustawą o ułatwieniach w prowadzeniu handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników.
Na podstawie tego przepisu nie ma możliwości ujednolicania zasad oznaczania miejsc do prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników. Tym samym, w każdej gminie mogą być odmienne zasady ustalania takich miejsc.
A zatem, jeżeli w danej gminie jej rada ustaliła w sposób nie budzący wątpliwości miejsce lokalizacji takiego handlu, to kwestia tego, jak szczegółowo będą wyznaczone miejsca takiego handlu zostaje w gestii regulacji samych organów stanowiących. Rada gminy ma obowiązek wyznaczania w drodze odpowiedniej uchwały określonego miejsca lub miejsc do prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników.
Jak stwierdzono w jednym z wyroków: „Rada gminy ma wziąć pod uwagę w szczególności dogodną komunikację, bliską lokalizację z centrum danej gminy lub miasta lub bliską lokalizację miejsc atrakcyjnych turystycznie, a nie określić precyzyjnie, które konkretne stanowiska na targowisku będą przeznaczone pod taki handel. Jeżeli [w uchwale] wskazano, że co najmniej 33% wszystkich stanowisk na targowisku miejskim zostaje przeznaczone na handel stosownie do przepisów ustawy o ułatwieniach w prowadzeniu handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników, to nie można uznać, aby takie wyznaczenie miejsca do prowadzenia tego handlu naruszało jakikolwiek przepis [ustawy], a w tym jej art. 3 ust. 1. Rada [gminy] mogłaby jeszcze bardziej sprecyzować takie miejsca (np. wskazując konkretne numery stanowisk na targowisku), ale to jest uzależnione tylko od tego, czy takie będą oczekiwania samych mieszkańców lub rolników sprzedających swoje produkty na takim targowisku” [uzup. Autora] (wyr. NSA z 21.1.2026 r., III OSK 130/23).
Możliwość ponownego powierzenia pełnienia obowiązków dyrektora szkoły tej samej osobie
Kandydat na stanowisko dyrektora szkoły powinien spełniać wszystkie wymagania określone w przepisach rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać osoba zajmująca stanowisko dyrektora oraz inne stanowisko kierownicze w publicznym przedszkolu, publicznej szkole podstawowej, publicznej szkole ponadpodstawowej oraz publicznej placówce, a posiadanie aktualnej oceny pracy jest jedynie jednym z wymogów. Nie ma możliwości ponownego powierzenia pełnienia obowiązków dyrektora szkoły w trybie art. 63 ust. 13 ustawy Prawo oświatowe (dalej: PrOśw).
Zgodnie z art. 62 ust. 1 PrOśw szkołą lub placówką kieruje nauczyciel mianowany lub dyplomowany, któremu powierzono stanowisko dyrektora (na podstawie art. 4 pkt 1 PrOśw – ilekroć w dalszych przepisach jest mowa bez bliższego określenia o szkole, należy przez to rozumieć także przedszkole).
Wymagania, jakim powinna odpowiadać osoba zajmująca stanowisko dyrektora oraz inne stanowisko kierownicze w poszczególnych typach szkół i rodzajach placówek, uwzględniając w szczególności kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w danej szkole lub placówce, przygotowanie w zakresie zarządzania, ocenę pracy i spełnianie warunków zdrowotnych do zajmowania stanowiska kierowniczego, reguluje – rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać osoba zajmująca stanowisko dyrektora oraz inne stanowisko kierownicze w publicznym przedszkolu, publicznej szkole podstawowej, publicznej szkole ponadpodstawowej oraz publicznej placówce.
Zgodnie z § 1 rozporządzenia w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać osoba zajmująca stanowisko dyrektora oraz inne stanowisko kierownicze w publicznym przedszkolu, publicznej szkole podstawowej, publicznej szkole ponadpodstawowej oraz publicznej placówce: „Stanowisko dyrektora publicznego przedszkola, może zajmować nauczyciel mianowany lub dyplomowany, który spełnia łącznie następujące wymagania:
1) posiada wykształcenie wyższe i tytuł zawodowy magister, magister inżynier lub równorzędny, oraz przygotowanie pedagogiczne i kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w danym przedszkolu, szkole lub placówce;
2) ukończył studia pierwszego stopnia, studia drugiego stopnia, jednolite studia magisterskie lub studia podyplomowe, z zakresu zarządzania albo kurs kwalifikacyjny z zakresu zarządzania oświatą prowadzony zgodnie z przepisami w sprawie placówek doskonalenia nauczycieli;
3) posiada co najmniej pięcioletni staż pracy pedagogicznej na stanowisku nauczyciela lub pięcioletni staż pracy dydaktycznej na stanowisku nauczyciela akademickiego;
4) uzyskał:
a) co najmniej bardzo dobrą ocenę pracy w okresie ostatnich pięciu lat pracy albo
b) w przypadku nauczyciela akademickiego – pozytywną ocenę pracy w okresie ostatnich czterech lat pracy w uczelni
– przed przystąpieniem do konkursu na stanowisko dyrektora albo przed powierzeniem stanowiska dyrektora w przypadku, o którym mowa w art. 63 ust. 11 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, jeżeli nie przeprowadzono konkursu, i w przypadku, o którym mowa art. 63 ust. 12 tej ustawy;
5) spełnia warunki zdrowotne niezbędne do wykonywania pracy na stanowisku kierowniczym;
6) ma pełną zdolność do czynności prawnych i korzysta z pełni praw publicznych;
7) nie był prawomocnie ukarany karą dyscyplinarną, o której mowa w art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2023 r. poz. 984, 1234, 1586, 1672 i 2005), a w przypadku nauczyciela akademickiego – karą dyscyplinarną, o której mowa w art. 276 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2023 r. poz. 742, 1088, 1234, 1672, 1872 i 2005), lub karą dyscyplinarną, o której mowa w art. 140 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2017 r. poz. 2183, z późn. zm.2)), oraz nie toczy się przeciwko niemu postępowanie dyscyplinarne;
8) nie był skazany prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe;
9) nie toczy się przeciwko niemu postępowanie o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego;
10) nie był karany zakazem pełnienia funkcji związanych z dysponowaniem środkami publicznymi, o którym mowa w art. 31 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 289 oraz z 2023 r. poz. 1030 i 1532);
11) w przypadku cudzoziemca – posiada znajomość języka polskiego poświadczoną na zasadach określonych w ustawie z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz.U. z 2021 r. poz. 672 oraz z 2023 r. poz. 1672), ukończył studia pierwszego stopnia, studia drugiego stopnia lub jednolite studia magisterskie, na kierunku filologia polska, lub jest tłumaczem przysięgłym języka polskiego”.
Z powyżej przywołanych przepisów wynika, że posiadanie aktualnej oceny pracy na stanowisku nauczyciela jest jedynie jednym z wymogów, jakie powinien spełniać nauczyciel, który chce być kandydatem na dyrektora szkoły. Warto zauważyć, że ocena ta powinna być co najmniej bardzo dobra.
Tak więc ocena, czy dany nauczyciel spełnia wymagania na kandydata na stanowisko dyrektora szkoły, musi być dokonana w kontekście wszystkich wymogów, które muszą być spełnione łącznie.
Zgodnie z art. 63 ust. 11 PrOśw do czasu powierzenia stanowiska dyrektora, zgodnie z art. 63 ust. 10 lub art. 63 ust. 12 PrOśw organ prowadzący może powierzyć pełnienie obowiązków dyrektora szkoły wicedyrektorowi, a w szkołach, w których nie ma wicedyrektora, nauczycielowi tej szkoły, jednak nie dłużej niż na okres 10 miesięcy.
Wskazany w powyższej regulacji okres powierzenia pełnienia obowiązków dyrektora szkoły ma charakter maksymalny. Zatem niedopuszczalne jest jego przekroczenie. Tym samym, nie ma możliwości ponownego powierzenia w tym trybie stanowiska dyrektora szkoły temu samemu nauczycielowi, w sytuacji, gdy poprzednie powierzenie trwało 10 miesięcy.
Powyższe potwierdził również NSA w wyroku z 15.10.2024 r. (III OSK 5027/21, Legalis).
Spółki komunalne – kiedy podlegają pod ustawę o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa
Spółki komunalne jako podmioty ważne w sektorze „podmioty publiczne”
Jedną z podstaw objęcia spółki komunalnej przepisami ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa jest kwalifikacja w ramach sektora „podmioty publiczne”. Ustawa przewiduje bowiem, że status podmiotu ważnego może uzyskać podmiot publiczny, który nie jest podmiotem kluczowym oraz stanowi m.in. spółkę wykonującą zadania o charakterze użyteczności publicznej, jeżeli realizuje zadanie publiczne z wykorzystaniem systemów informacyjnych.
Powyższa podstawa kwalifikacji może obejmować znaczną część spółek komunalnych. Kluczowe znaczenie mają tu dwie przesłanki. Po pierwsze, spółka musi wykonywać zadania o charakterze użyteczności publicznej w rozumieniu ustawy o gospodarce komunalnej, a więc zadania służące bieżącemu i nieprzerwanemu zaspokajaniu zbiorowych potrzeb ludności w drodze świadczenia usług powszechnie dostępnych.
Niezależnie od powyższego, dodatkowo zadanie to musi być realizowane z wykorzystaniem systemów informacyjnych.
W praktyce druga z tych przesłanek często będzie spełniona, ponieważ działalność spółek komunalnych zwykle opiera się na korzystaniu z systemów bilingowych, eksploatacyjnych, dyspozytorskich, księgowych, kadrowych, systemów monitorowania infrastruktury czy systemów obsługi zgłoszeń. Z tego powodu kluczowa będzie klasyfikacja na podstawie pierwszej z przesłanek, co doprowadzi do jednoznacznej oceny z perspektywy klasyfikacji jako podmiot publiczny.
Objęcie krajowym systemem cyberbezpieczeństwa ze względu na sektor działalności
Niezależnie od kwalifikacji w ramach sektora „podmioty publiczne”, spółka komunalna może podlegać ustawie o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa również z uwagi na rodzaj prowadzonej działalności. W takim przypadku decydujące znaczenie ma to, czy wykonuje działalność w jednym z sektorów wskazanych w załączniku nr 1 albo nr 2 do ustawy.
Dotyczy to w szczególności spółek komunalnych prowadzących działalność w obszarze wodociągów i kanalizacji, gospodarki odpadami, energii, ciepła, gazu czy transportu kolejowego. Ustawa zalicza bowiem do sektorów objętych jej zakresem m.in. podmioty dostarczające wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, podmioty odprowadzające lub oczyszczające ścieki, przedsiębiorstwa świadczące usługi w zakresie zbierania, transportu lub przetwarzania odpadów, a także przedsiębiorstwa energetyczne prowadzące działalność koncesjonowaną w zakresie ciepła, energii elektrycznej lub gazu.
W odniesieniu do podmiotów wskazanych w załączniku nr 1 ustawa co do zasady różnicuje status podmiotu kluczowego i podmiotu ważnego z uwagi na wielkość przedsiębiorstwa prowadzonego przez spółkę komunalną. Podmiot prowadzący działalność w sektorze objętym tym załącznikiem będzie co do zasady uznawany za podmiot kluczowy, jeżeli przekracza progi właściwe dla średniego przedsiębiorstwa. Jeżeli natomiast spełnia kryteria średniego przedsiębiorcy i nie kwalifikuje się jako podmiot kluczowy, będzie zasadniczo uznawany za podmiot ważny. W razie spełnienia przesłanek obu kategorii pierwszeństwo ma kwalifikacja jako podmiot kluczowy.
W praktyce oznacza to, że spółka komunalna prowadząca przykładowo działalność wodociągowo-kanalizacyjną albo ciepłowniczą może zostać objęta ustawą nie tylko jako podmiot wykonujący zadania o charakterze użyteczności publicznej, lecz również jako podmiot działający w sektorze wskazanym w ustawie. Ostateczna kwalifikacja zależy wówczas od rodzaju prowadzonej działalności, treści przepisów właściwych dla danego sektora oraz wielkości danego przedsiębiorcy.
Kwalifikacja spółki komunalnej jako podmiotu kluczowego albo ważnego
Co do zasady spółka komunalna będzie najczęściej kwalifikowana jako podmiot ważny, jeżeli wykonuje zadania o charakterze użyteczności publicznej, realizuje zadanie publiczne z wykorzystaniem systemów informacyjnych oraz jednocześnie nie spełnia przesłanek uznania jej za podmiot kluczowy. Status podmiotu kluczowego będzie natomiast aktualizował się przede wszystkim wówczas, gdy dany podmiot prowadzi działalność w jednym z sektorów wskazanych w załączniku nr 1 do ustawy i spełnia kryteria przewidziane dla tej kategorii, w szczególności dotyczące wielkości przedsiębiorcy albo inne przesłanki szczególne określone w przepisach.
W praktyce może to dotyczyć zwłaszcza spółek komunalnych działających w obszarze dostaw wody, odprowadzania lub oczyszczania ścieków, energii, ciepła, gazu lub infrastruktury transportowej.
Z praktycznego punktu widzenia istotne jest również, że spółka zaliczona do kategorii z art. 5 ust. 2 pkt 8 ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa jako podmiot ważny będący podmiotem publicznym nie stosuje pełnych wymagań systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji z art. 8 ust. 1 ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa, lecz wdraża SZBI w zakresie określonym w załączniku nr 4 do ustawy (art. 8 ust. 3 ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa).
Znaczenie samooceny i terminów dostosowawczych
Nowelizacja ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa opiera objęcie podmiotu obowiązkami ustawowymi w istotnym zakresie na dokonaniu przez niego samooceny własnego statusu. W konsekwencji podmioty kluczowe i podmioty ważne powinny złożyć wniosek o wpis do wykazu do dnia 3 października 2026 r. Z kolei podmioty, które w dniu 3 kwietnia 2026 r. spełniały przesłanki uznania za podmiot kluczowy albo podmiot ważny, są obowiązane wdrożyć wymagania dotyczące systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji do dnia 3 kwietnia 2027 r. W przypadku podmiotów kluczowych pierwszy audyt powinien zostać przeprowadzony w terminie 24 miesięcy od dnia spełnienia przesłanek uznania za taki podmiot, a następnie nie rzadziej niż raz na trzy lata.
Dla spółek komunalnych oznacza to konieczność możliwie wczesnego ustalenia, czy spełniają ustawowe przesłanki objęcia ustawą. Błędna ocena może bowiem prowadzić do niewykonania obowiązków rejestracyjnych i organizacyjnych mimo ich faktycznej aktualizacji.
Należy przy tym odróżnić wpis na wniosek od wpisu z urzędu. Część podmiotów, w tym dotychczasowi operatorzy usług kluczowych oraz podmioty publiczne, jest wpisywana do wykazu z urzędu przez Ministra Cyfryzacji, a obowiązek samodzielnego złożenia wniosku do 3 października 2026 r. dotyczy pozostałych podmiotów. W odniesieniu do spółek komunalnych tryb wpisu wymaga jednak odrębnej oceny, z uwagi na ich formę prawną wiele z nich w praktyce będzie podlegać samorejestracji, mimo materialnej kwalifikacji jako podmiot publiczny
Wnioski
Nie każda spółka komunalna będzie objęta przepisami ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa. W praktyce będzie to dotyczyło przede wszystkim spółek wykonujących zadania o charakterze użyteczności publicznej z wykorzystaniem systemów informacyjnych oraz spółek prowadzących działalność w sektorach objętych ustawą, takich jak m.in. woda, ścieki, odpady, energia, ciepło, gaz czy kolej. Poza zakresem ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa mogą natomiast pozostawać podmioty prowadzące działalność głównie komercyjną, niespełniające tych przesłanek. Z tego względu status spółki komunalnej na gruncie ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa wymaga każdorazowo indywidualnej analizy opartej na konkretnych kryteriach ustawowych.
Opłacenie przez urząd gminy ubezpieczenia odpowiedzialności karno-skarbowej pracowników z budżetu
Co do zasady nie – urząd gminy nie powinien opłacać z budżetu ubezpieczenia odpowiedzialności karno-skarbowej pracowników, gdyż w mojej ocenie brak jest wystarczającego związku z realizacją zadań publicznych gminy, a wydatek taki naraża na zarzut naruszenia dyscypliny finansów publicznych.
Środki publiczne mogą być wydatkowane wyłącznie w sposób celowy i oszczędny, na cele publiczne, w myśl art. 44 ust. 3 ustawy o finansach publicznych. Każdy wydatek z budżetu gminy musi mieć podstawę prawną i służyć realizacji jej zadań publicznych określonych w art. 7 ustawy o samorządzie gminnym.
Odpowiedzialność karno-skarbowa na gruncie KKS ma charakter ściśle osobisty – dotyczy wyłącznie konkretnej osoby fizycznej i jej własnych czynów. Opłacenie przez gminę składki na ubezpieczenie chroniące pracownika przed skutkami jego własnej odpowiedzialności karnej nie służy realizacji żadnego zadania publicznego gminy i nie ma oparcia w żadnym przepisie prawa. Wydatek taki, w mojej ocenie naraża osobę go autoryzującą na odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.
Należy odróżnić tę sytuację od powszechnie stosowanego przez JST ubezpieczenia OC funkcjonariuszy publicznych, które chroni pracowników przed skutkami szkód wyrządzonych przy wykonywaniu władzy publicznej i ma bezpośredni związek z realizacją zadań gminy – jego opłacanie ze środków publicznych jest akceptowane w praktyce. Ubezpieczenie karno-skarbowe chroni natomiast przed osobistą odpowiedzialnością za popełnienie czynu zabronionego i z istoty swojej powinno być finansowane przez samych pracowników.
Należy uczciwie wskazać, że brak jest jednolitego stanowiska RIO wprost w tej kwestii.
Aneksy do umów sprzed 1 lipca 2026 r. a obowiązek publikacji w Centralnym Rejestrze Umów
Nie należy publikować wspomnianych aneksów do podanych umów w CRU. Nie ma wymogu, aby każda umowa była wprowadzona przez jedną osobę i opublikowana przez inną. Natomiast takie rozwiązanie może być wprowadzone w danej jednostce, czyli wyodrębnienie osoby wprowadzającej i publikującej, lecz nie jest to obowiązkowe.
Z systematyki przepisów art. 34a i art. 34b ustawy o finansach publicznych nie wynika prawny obowiązek ujmowania w CRU aneksów do umów zawartych przed dniem wejścia przepisów, czyli przed 1.7.2026 r. Zatem odpowiedź w podanym zakresie może być jednoznaczna – nie należy publikować wspomnianych aneksów do podanych umów.
Co do drugiej kwestii, to przepisy nie przewidują wymogu, aby każda umowa była wprowadzona przez jedną osobę i opublikowana przez inną. Natomiast takie rozwiązanie może być wprowadzone w danej jednostce, czyli wyodrębnienie osoby wprowadzającej i publikującej, lecz nie jest to obowiązkowe. Można zaś uzasadnić takie rozwiązanie np. formą realizacji tzw. kontroli zarządczej, o której mowa w przepisach ww. ustawy.
Unieważnienie postępowania w sprawie zamówienia publicznego na roboty budowlane
Opis sytuacji: Prowadzimy postępowanie w trybie podstawowym bez negocjacji na roboty budowlane (portal e-zamówienia). Wpłynęło 5 ofert, z czego 4 przewyższają kwotę przeznaczoną na sfinansowanie zamówienia, której nie możemy jej zwiększyć. Jedna oferta mieści się w tej kwocie, ale prawdopodobnie nie jest w niej ujęty cały zakres prac ze specyfikacji – wysłaliśmy do wykonawcy wezwanie do wyjaśnienia treści oferty. Obecnie na stronie e-zamówienia mamy informację z otwarcia ofert z datą 21.5.2026 r.
Postępowanie unieważnia się bez przeprowadzania wyboru najkorzystniejszej oferty, ponieważ „z góry” wiadomo, że ceny lub koszty określone we wszystkich pozostałych złożonych ofertach nie mieszczą się w limicie środków finansowych ustalonym przez zamawiającego.
Stosownie do art. 255 pkt 3 ustawy z 11.9.2019 r. – Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1320 ze zm.; dalej: PrZamPubl), zamawiający unieważnia postępowanie o udzielenie zamówienia, jeżeli cena lub koszt najkorzystniejszej oferty lub oferta z najniższą ceną przewyższa kwotę, którą zamawiający zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia, chyba że zamawiający może zwiększyć tę kwotę do ceny lub kosztu najkorzystniejszej oferty.
W razie unieważnienia postępowania na zamawiającym spoczywają zaś obowiązki informacyjne względnie wykonawców, którzy złożyli swoje oferty w postępowaniu. Tak też, zgodnie z art. 260 ust. 1 PrZamPubl, o unieważnieniu postępowania o udzielenie zamówienia zamawiający zawiadamia równocześnie wszystkich tych wykonawców, którzy złożyli oferty lub wnioski o dopuszczenie do udziału w postępowaniu lub zostali zaproszeni do negocjacji – podając uzasadnienie faktyczne i prawne.
Jak wyjaśnia się to bowiem w doktrynie, zgodnie z zasadą jawności i przejrzystości postępowania zamawiający zobowiązany jest zawiadomić jego uczestników o unieważnieniu postępowania. Brak zadośćuczynienia przedmiotowemu obowiązkowi stanowi zaś naruszenie przepisów PrZamPubl oraz może być podstawą wnoszenia środków odwoławczych. Jednocześnie, jeżeli unieważnienie postępowania następuje po upływie terminu składania ofert, zamawiający informuje o tym fakcie jedynie wykonawców, którzy złożyli oferty, niezależnie od tego, czy oferty te podlegały zaś odrzuceniu. Wraz z zawiadomieniem o unieważnieniu postępowania zamawiający zobowiązany jest również przesłać uzasadnienie faktyczne i prawne swojej decyzji. Dodatkowo zamawiający udostępnia niezwłocznie informacje, o których mowa wyżej, również na stronie internetowej prowadzonego postępowania.
Jeżeli z kolei – niezależnie od unieważnienia samego postępowania – oferta złożona przez danego wykonawcę podlegała również odrzuceniu, zamawiający zawiadamia także wykonawców o tym fakcie, podając przyczyny odrzucenia oferty.
W opisanej w pytaniu sytuacji, dotyczącej prowadzenia postępowania w trybie art. 275 pkt 1 PrZamPubl, gdy wszystkie oferty (poza podlegającą odrzuceniu) są z cenami przewyższającymi kwotę, jaką zamawiający zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia (a nie może on zwiększyć kwoty na zamówienie), postępowanie unieważnia się bez przeprowadzania wyboru najkorzystniejszej oferty, ponieważ „z góry” wiadomo, że ceny lub koszty określone we wszystkich pozostałych złożonych ofertach nie mieszczą się w limicie środków finansowych ustalonym przez zamawiającego.
