OSP jako zamawiający, plan postępowań i powoływanie komisji przetargowej

Zdaniem RIO w Kielcach ochotnicze straże pożarne mogą zostać uznane za zamawiających publicznych i tym samym być zobowiązane do przeprowadzenia przetargu w myśl przepisów PrZamPubl (tak wyjaśnienie Regionalnej Izby Obrachunkowej w Kielcach z 6.12.2023 r., znak: WI.54.62.2023). Ochotnicze straże pożarne mogą zostać uznane za zamawiających publicznych, o których mowa w art. 4 pkt 3 PrZamPubl, zgodnie z którym przepisy ustawy stosuje się do innych niż jednostki sektora finansów publicznych osób prawnych, utworzonych w szczególnym celu zaspokajania potrzeb o charakterze powszechnym, nie mających charakteru przemysłowego ani handlowego.

Jeśli zatem OSP udziela zamówienia publicznego o wartości przekraczającej 170 000 zł, zobowiązana jest do stosowania przepisów PrZamPubl. Zgodnie z art. 53 PrZamPubl, jeżeli wartość zamówienia jest równa lub przekracza progi unijne, kierownik zamawiającego powołuje komisję przetargową. W przypadku postępowań o wartości mniejszej niż progi unijne, kierownik zamawiającego może powołać komisję przetargową, ale nie ma takiego obowiązku. Ustawa – Prawo zamówień publicznych nie wymaga, aby w komisji przetargowej zasiadali pracownicy zamawiającego lub osoby w konkretny sposób z nim powiązane, zatem kierownik zamawiającego ma swobodę w zakresie kształtowania składu komisji przetargowej.

Zgodnie z art. 23 ust. 1 PrZamPubl zamawiający publiczni, o których mowa w art. 4 pkt 1 i 2 PrZamPubl, oraz ich związki, nie później niż w terminie 30 dni od dnia przyjęcia budżetu lub planu finansowego przez uprawniony organ, sporządzają plan postępowań o udzielenie zamówień, jakie przewidują przeprowadzić w danym roku finansowym. Ochotnicza straż pożarna jako zamawiający, o którym mowa w art. 4 pkt 3 PrZamPubl, nie ma obowiązku sporządzenia i zamieszczania planu postępowań. Ustawa – Prawo zamówień publicznych nie wprowadza również obowiązków sporządzenia planów zamówień czy planów inwestycyjnych, jednak obowiązek taki może wynikać z innych aktów prawnych lub regulacji wewnętrznych.

Kompetencje wójta w zakresie wnioskowania o wyłączenie członków OSP z obowiązku służby wojskowej

Wójt, jako kierownik urzędu gminy w rozumieniu art. 33 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, mieści się w kategorii kierownika urzędu samorządowego, o którym mowa w art. 541 ust. 7 ustawy o obronie Ojczyzny (dalej: ObrOjczyznyU). Jest zatem podmiotem formalnie legitymowanym do składania wniosków o wyłączenie od czynnej służby wojskowej. Uprawnienie to rozciąga się jednak wyłącznie na osoby pozostające w stosunku zależności organizacyjnej lub pracowniczej z urzędem gminy albo na osoby, których nieobecność bezpośrednio zagraża realizacji zadań publicznych tego urzędu.

Wójt gminy posiada zatem ograniczone i warunkowe uprawnienie do złożenia wniosku o wyłączenie od obowiązku pełnienia służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny wobec kierowcy OSP, naczelnika OSP i prezesa OSP – wyłącznie w trybie art. 541 ust. 5 pkt 2 ObrOjczyznyU.

Powyższe uprawnienie dotyczy wyłącznie służby wojskowej w razie mobilizacji i w czasie wojny – nie obejmuje ćwiczeń wojskowych w czasie pokoju i jest uzależnione od wykazania:

1) istnienia stosunku zatrudnienia lub faktycznego powiązania funkcji danej osoby z działalnością urzędu gminy;

2) że powołanie tych osób groziłoby poważnym zakłóceniem realizacji zadań urzędu samorządowego niezbędnych dla zapewnienia obrony lub bezpieczeństwa państwa.

W przypadku naczelnika i prezesa OSP (pełniących funkcje społeczne w stowarzyszeniu będącym odrębnym podmiotem prawa) brak jest legitymacji procesowej wójta do złożenia ww. wniosku.

Jednocześnie ww. przepis nie ma zastosowania do ćwiczeń wojskowych żołnierzy pasywnej rezerwy.

Jeżeli natomiast wójt podpisał z OSP umowę w zakresie zabezpieczenia przeciwpożarowego gminy, to umowa ta nie kreuje podstawy prawnej do złożenia przez wójta wniosku o wyłączenie od czynnej służby wojskowej naczelnika czy prezesa OSP, skoro OSP pozostaje odrębnym stowarzyszeniem, a wójt nie jest pracodawcą tych osób.

Jak wskazano wcześniej, wójt jest podmiotem formalnie legitymowanym do składania wniosków o wyłączenie od czynnej służby wojskowej. Uprawnienie to rozciąga się jednak wyłącznie na osoby pozostające w stosunku zależności organizacyjnej lub pracowniczej z urzędem gminy albo na osoby, których nieobecność bezpośrednio zagraża realizacji zadań publicznych tego urzędu.

Podpisanie przez OSP z gminą umowy w zakresie zabezpieczenia przeciwpożarowego gminy nie przekształca prezesa, naczelnika czy kierowcy OSP w pracowników urzędu gminy ani samo przez się nie tworzy dodatkowej podstawy do formalnego wniosku z art. 541 ust. 5 pkt 2 ObrOjczyznyU.

Wynajem 10 garaży a stawka podatku od nieruchomości

Artykuł 5 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o podatkach i opłatach lokalnych określa wysokość stawek podatkowych od nieruchomości lub ich części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. To, co dla celów opodatkowania jest traktowane jako działalność gospodarcza precyzuje z kolej treść art. 1a ust. 1 pkt 4 ustawy odsyłając do art. 3 ustawy Prawo przedsiębiorców. W myśl tego przepisu działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Wydaje się, że przy takiej skali wynajmowanych garaży możemy już mówić o zorganizowaniu, a nie formie wykorzystywania majątku prywatnego. Poza tym podatnik osiąga przychody w sposób ciągły więc uznałabym, że garaże zajęto na prowadzenie działalności gospodarczej.

Data wpływu a data rejestracji pisma e-mail w dzienniku korespondencji w urzędzie

W ocenie prawnej należy uwzględnić przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz orzecznictwo sądowe.

W art. 57 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego postanowiono:

§ 1. Jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu.

W świetle powyższego należy uznać, że pismo, które wpłynęło do urzędu za pomocą skrzynki e-mail po godzinach pracy urzędu, należy rejestrować z dniem kolejnym, roboczym, chyba że są to dni wolne od pracy, to wówczas pierwszego dnia następującego po takim dniu.

Ustalanie dodatku stażowego przy łączeniu pracy w urzędzie stanu cywilnego z funkcją zastępcy burmistrza

Zgodnie z art. 38 ustawy o pracownikach samorządowych prawo do dodatku za wieloletnią pracę (podobnie jak prawo do nagrody jubileuszowej) jest uzależnione od tzw. ogólnego stażu pracy (wysługi lat). Do stażu pracy uprawniającego do tych świadczeń wlicza się:

1) wszystkie poprzednie, zakończone okresy zatrudnienia (bez względu na podstawę prawną rozwiązania stosunku pracy),

2) inne okresy, jeżeli na mocy odrębnych przepisów podlegają one wliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze.

Pracownikowi samorządowemu, który wykonuje pracę w urzędzie lub jednostce w czasie urlopu bezpłatnego udzielonego przez pracodawcę w celu wykonywania tej pracy, okres zatrudnienia u tego pracodawcy poprzedzający dzień rozpoczęcia urlopu bezpłatnego wlicza się do okresu pracy uprawniającego do dodatku za wieloletnią pracę oraz nagrody jubileuszowej. Jest to jedyny wyjątek od zasady zaliczania wyłącznie zakończonych okresów zatrudnienia.

W opisanej sytuacji powstał drugi, odrębnie rozliczany stosunek pracy, w ramach którego uprawnienia pracownicze ustala się niezależnie. Okres zatrudnienia na stanowisku kierownika urzędu stanu cywilnego nie został zakończony – nastąpiła jedynie zmiana warunków zatrudnienia (wymiaru czasu pracy), co nie może być utożsamiane z rozwiązaniem stosunku pracy.

Przy ustalaniu stażu pracy w ramach stosunku pracy z powołania (zastępca burmistrza) nie uwzględnia się całego okresu tego zatrudnienia, jako że nie został on zakończony. Jeżeli jednak obecna umowa na stanowisku kierownika urzędu stanu cywilnego była poprzedzona np. umową (umowami) na czas określony, to okresy zatrudnienia wynikające z tych umów (jako okresy zakończone) podlegają wliczeniu do stażu pracy.

Priorytet zachowania zadrzewień na terenie cmentarza

Jak stanowi art. 2 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody (dalej: OchrPrzyrodU) ochrona przyrody, w rozumieniu tej ustawy, polega na zachowaniu, zrównoważonym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody. Dotyczy to m.in. krajobrazu, zieleni w miastach i na wsiach oraz zadrzewień (pkt 7–9), gdzie kluczową rolę stanowią drzewa. Ochrona walorów krajobrazowych, zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewień jest celem ochrony przyrody (art. 2 ust. 2 pkt 5 OchrPrzyrodU). Cele ochrony przyrody są realizowane m.in. przez uwzględnianie wymagań ochrony przyrody w działalności gospodarczej i inwestycyjnej (art. 3 pkt 1 OchrPrzyrodU).

Organy gminy są obowiązane zakładać i utrzymywać w należytym stanie tereny zieleni i zadrzewienia (art. 78 ust. 1 OchrPrzyrodU). Przy zakładaniu terenu zieleni wykorzystuje się w pierwszej kolejności zasoby przyrodnicze terenu, w tym zachowuje istniejącą roślinność rodzimą, oraz zapewnia, aby powierzchnia biologicznie czynna zajmowała w miarę możliwości co najmniej 90 % powierzchni tego terenu zieleni, z wyłączeniem terenów, w odniesieniu do których obowiązują ograniczenia wynikające z przepisów odrębnych (art. 78 ust. 2 OchrPrzyrodU). Przy utrzymywaniu terenu zieleni w pierwszej kolejności utrzymuje się funkcje przyrodnicze tego terenu, w tym przez ekstensywną pielęgnację zieleni oraz pozostawienie części terenu do naturalnej wegetacji, oraz w miarę możliwości zwiększa się udział w powierzchni tego terenu zieleni powierzchni biologicznie czynnej (art. 78 ust. 3 OchrPrzyrodU). Z uzasadnienia sporządzonego na potrzeby procesu legislacyjnego, w wyniku, którego wprowadzono te regulacje wynika, że „Te dodatkowe regulacje będą chroniły tereny zieleni przed nadmierną zabudową powierzchniami szczelnymi, a także będą chroniły tereny zieleni «dzikiej», które pełnią istotną rolę w kontekście adaptacji do zmian klimatu, np. spełniając funkcje retencyjne”.

[cta tekst=”Beck Akademia – praktyczne szkolenia online – sprawdź aktualny harmonogram” link=” https://www.akademia.beck.pl/kategoria/3-praktyk?utm_source=gov.legalis.pl&utm_medium=belka&utm_campaign=kategoria-praktyk”

Złożenie skanu podpisanej oferty opatrzonego podpisem zaufanym

Podkreślić należy, że zgodnie z art. 63 ust. 2 ustawy Prawo zamówień publicznych (dalej: PrZamPubl) w postępowaniu o udzielenie zamówienia lub konkursie o wartości mniejszej niż progi unijne ofertę, wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia lub w konkursie, oświadczenie, o którym mowa w art. 125 ust. 1 PrZamPubl, składa się, pod rygorem nieważności, w formie elektronicznej lub w postaci elektronicznej opatrzonej podpisem zaufanym lub podpisem osobistym.

W przedmiotowym przypadku należy mieć na uwadze stanowisko przedstawione choćby w wyroku KIO z 29.7.2021 r., KIO 1561/21. Izba uznała, że oferta przystępującego została złożona w prawidłowy sposób, a czynność wydruku i podpisania oferty, a następnie jej zeskanowanie nie przesądza o tym, że dokument nie został sporządzony w postaci elektronicznej. Dokument po zeskanowaniu zyskuje postać dokumentu elektronicznego, pozwalającą na opatrzenie go podpisem zaufanym bądź osobistym. Skoro przystępujący elektronicznie, za pomocą platformy, złożył ofertę, która w formacie PDF została podpisana podpisem zaufanym, to nie ma podstaw do przyjęcia, że oferta została złożona z naruszeniem przepisów prawa. Specyfikacja warunków zamówienia dopuszczała możliwość złożenia oferty w formacie PDF, a więc wykonawcy w niniejszym postępowaniu mogli przygotować ofertę i załączyć ją w tym właśnie formacie.

Dopuszczalność żądania numeru PESEL we wniosku o wydanie odpisu aktu stanu cywilnego

Zgodnie z ogólną zasadą minimalizacji danych, wyrażoną w art. 5 ust. 1 lit. c RODO, dane osobowe muszą być adekwatne, stosowne oraz ograniczone do tego, co niezbędne do celów, w których są przetwarzane. Organy administracji publicznej mogą przetwarzać dane osobowe tylko wtedy, gdy posiadają ku temu wyraźną podstawę prawną. W analizowanym przypadku podstawowym aktem prawnym regulującym wydawanie odpisów aktów stanu cywilnego jest ustawa – Prawo o aktach stanu cywilnego. Art. 45 ust. 1 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego precyzyjnie określa krąg podmiotów uprawnionych do uzyskania odpisu aktu stanu cywilnego. Należą do nich między innymi osoba, której akt dotyczy, jej małżonek, wstępni, zstępni, rodzeństwo, przedstawiciel ustawowy, a także inne podmioty, które wykażą interes prawny.

Kierownik urzędu stanu cywilnego jest zatem zobowiązany do każdorazowej i jednoznacznej weryfikacji, czy wnioskodawca należy do kręgu osób uprawnionych do otrzymania dokumentu. Obowiązek ten wynika wprost z przytoczonego przepisu. Numer PESEL jest identyfikatorem jednoznacznie określającym osobę fizyczną w polskich systemach referencyjnych, w tym w Rejestrze Stanu Cywilnego. Jego użycie pozwala na bezbłędną identyfikację osoby składającej wniosek oraz na weryfikację jej ewentualnego pokrewieństwa z osobą, której dotyczy akt, poprzez porównanie danych w centralnych rejestrach państwowych. Chociaż przepisy ustawy – Prawo o aktach stanu cywilnego nie wskazują wprost numeru PESEL jako obligatoryjnego elementu samego formularza wniosku o odpis, jego zebranie jest niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze, o którym mowa w art. 6 ust. 1 lit. c RODO. Obowiązkiem tym jest właśnie weryfikacja uprawnienia do uzyskania odpisu. Pozyskanie numeru PESEL jest czynnością instrumentalną, która umożliwia realizację ustawowego zadania nałożonego na Kierownika USC, polegającego na ochronie danych zawartych w aktach stanu cywilnego przed dostępem osób nieuprawnionych. Orzecznictwo sądów administracyjnych, choć nie odnosi się bezpośrednio do tego konkretnego formularza, wielokrotnie podkreślało, że organ administracji ma nie tylko prawo, ale i obowiązek podjęcia działań weryfikujących tożsamość strony i jej uprawnienia, a żądanie danych niezbędnych do tej weryfikacji nie narusza zasady minimalizacji. W niniejszej sprawie podstawą jest obowiązek weryfikacyjny wynikający z art. 45 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, który bez numeru PESEL byłby w praktyce niemożliwy do rzetelnego wykonania.

Podsumowując, żądanie numeru PESEL przez Kierownika USC nie ma charakteru dowolnego, lecz jest uzasadnione koniecznością realizacji obowiązku ustawowego. Jest to środek proporcjonalny i niezbędny do zapewnienia bezpieczeństwa danych osobowych zgromadzonych w Rejestrze Stanu Cywilnego. Dlatego też wprowadzenie takiego wymogu w formularzu wniosku należy uznać za działanie prawidłowe.

Od 13 kwietnia 2026 roku obowiązują zmiany dotyczące kontroli i wykorzystywania zwolnień od pracy

Zmiany w ustawie zasiłkowej

Obowiązujące od 13.4.2026 r. zmiany dotyczące kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień od pracy i utraty prawa do zasiłku przez osoby nieprawidłowo wykorzystujące te zwolnienia zostały wprowadzone do ustawy zasiłkowej ustawą z 18.12.2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2026 r. poz. 26).

Utrata prawa do zasiłku

Osoba ubezpieczona może utracić prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia od pracy, jeżeli w czasie, w którym miała orzeczoną niezdolność do pracy, będzie:

Praca zarobkowa to każda czynność, która ma charakter zarobkowy, niezależnie od stosunku prawnego będącego podstawą jej wykonania. Pracą zarobkową nie są tzw. czynności incydentalne, czyli takie, których podjęcia w okresie zwolnienia od pracy wymagają istotne okoliczności. Istotną okolicznością nie może być polecenie pracodawcy.

Aktywność niezgodna z celem zwolnienia od pracy to wszelkie działania, które utrudniają lub wydłużają proces leczenia lub rekonwalescencję. Nie należą do nich zwykłe czynności dnia codziennego lub czynności incydentalne, których podjęcia w okresie zwolnienia od pracy wymagają istotne okoliczności.

Bez zmiany pozostaje zasada, że okres zwolnienia od pracy powinien być wykorzystany na odzyskanie zdrowia i rekonwalescencję. Osoba ubezpieczona nie może w tym czasie wykonywać działań, które zakłóciłyby ten proces. Nie wolno jej podejmować pracy zarobkowej ani aktywności niezgodnej z celem zwolnienia. Wyjątkowo może wykonywać zwykłe czynności życia codziennego lub czynności incydentalne, których podjęcia w okresie zwolnienia od pracy wymagają istotne okoliczności. Jeżeli podejmie takie czynności, będzie to – tak jak dotychczas – weryfikowane i oceniane z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy.

Przebieg kontroli prawidłowego wykorzystywania zwolnień od pracy

Kontrola oznacza sprawdzenie, czy osoba ubezpieczona nie wykorzystuje zwolnienia od pracy niezgodnie z jego celem. Zmiany w przepisach dotyczą zasad i trybu przeprowadzania takiej kontroli, które zostały uregulowane w ustawie zasiłkowej. Obejmują one następujące kwestie:

Wzór upoważnienia i wzór protokołu z kontroli

Od 13.4.2026 r. zmienia się także wzór upoważnienia i wzór protokołu z kontroli. Wzory te zostały określone w rozporządzeniu MRPiPS z 8.4.2026 r. w sprawie wzoru upoważnienia do przeprowadzenia kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy i wzoru protokołu tej kontroli (Dz.U. z 2026 r. poz. 503).

Źródło: zus.pl

Zwrot kosztów dowozu dziecka niepełnosprawnego do przedszkola za okres wsteczny

Stosownie do art. 32 ust. 6 ustawy Prawo oświatowe (daej: PrOśw), obowiązkiem gminy jest zapewnienie niepełnosprawnym dzieciom pięcioletnim i sześcioletnim oraz dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym na podstawie art. 31 ust. 2 PrOśw bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego lub ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego. Gmina może przy tym zorganizować dzieciom bezpłatny transport i opiekę w czasie przewozu do przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej lub innej formy wychowania przedszkolnego również w przypadkach, w których nie ma takiego obowiązku.

Gmina może zrealizować swój obowiązek zaś na dwa sposoby: organizując dowóz samodzielnie (np. własnymi środkami lub z pomocą przewoźnika) albo zwracając rodzicom koszty przejazdu, jeśli to oni zapewniają dowóz.

Zgodnie przy tym z art. 39a ust. 5 PrOśw wójt (burmistrz, prezydent miasta) zawiera z rodzicami umowę w terminie 14 dni od dnia uzyskania informacji, że dowożenie i opiekę zapewniają rodzice. Przepis ten określa jedynie termin na zawarcie umowy, natomiast nie ma przeszkód, aby umowa obejmowała przejazdy już zorganizowane przez rodziców, które się odbyły. Powyższe wynika przy tym również z faktu, iż dowozu takiego gmina samodzielnie jednak nie świadczyła.