Złożenie skanu podpisanej oferty opatrzonego podpisem zaufanym
W sytuacji przedstawionej w pytaniu postępowanie zamawiającego nie jest prawidłowe. Jeżeli wykonawca w trybie podstawowym złożył ofertę opatrzoną podpisem zaufanym przez upoważnioną osobę, to nie ma podstawy do jej odrzucenia tylko z tego powodu, że najpierw została opatrzona własnoręcznym podpisem i zeskanowana, o czym szerzej w uzasadnieniu poniżej.
Podkreślić należy, że zgodnie z art. 63 ust. 2 ustawy Prawo zamówień publicznych (dalej: PrZamPubl) w postępowaniu o udzielenie zamówienia lub konkursie o wartości mniejszej niż progi unijne ofertę, wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia lub w konkursie, oświadczenie, o którym mowa w art. 125 ust. 1 PrZamPubl, składa się, pod rygorem nieważności, w formie elektronicznej lub w postaci elektronicznej opatrzonej podpisem zaufanym lub podpisem osobistym.
W przedmiotowym przypadku należy mieć na uwadze stanowisko przedstawione choćby w wyroku KIO z 29.7.2021 r., KIO 1561/21. Izba uznała, że oferta przystępującego została złożona w prawidłowy sposób, a czynność wydruku i podpisania oferty, a następnie jej zeskanowanie nie przesądza o tym, że dokument nie został sporządzony w postaci elektronicznej. Dokument po zeskanowaniu zyskuje postać dokumentu elektronicznego, pozwalającą na opatrzenie go podpisem zaufanym bądź osobistym. Skoro przystępujący elektronicznie, za pomocą platformy, złożył ofertę, która w formacie PDF została podpisana podpisem zaufanym, to nie ma podstaw do przyjęcia, że oferta została złożona z naruszeniem przepisów prawa. Specyfikacja warunków zamówienia dopuszczała możliwość złożenia oferty w formacie PDF, a więc wykonawcy w niniejszym postępowaniu mogli przygotować ofertę i załączyć ją w tym właśnie formacie.
Dopuszczalność żądania numeru PESEL we wniosku o wydanie odpisu aktu stanu cywilnego
Żądanie przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego podania numeru PESEL we wniosku o wydanie odpisu aktu stanu cywilnego jest działaniem prawidłowym i zgodnym z prawem. Nie stanowi ono żądania danych nadmiarowych, ponieważ numer PESEL jest niezbędny do prawidłowej weryfikacji tożsamości wnioskodawcy oraz ustalenia jego uprawnienia do uzyskania dokumentu, co jest obowiązkiem prawnym nałożonym na organ.
Zgodnie z ogólną zasadą minimalizacji danych, wyrażoną w art. 5 ust. 1 lit. c RODO, dane osobowe muszą być adekwatne, stosowne oraz ograniczone do tego, co niezbędne do celów, w których są przetwarzane. Organy administracji publicznej mogą przetwarzać dane osobowe tylko wtedy, gdy posiadają ku temu wyraźną podstawę prawną. W analizowanym przypadku podstawowym aktem prawnym regulującym wydawanie odpisów aktów stanu cywilnego jest ustawa – Prawo o aktach stanu cywilnego. Art. 45 ust. 1 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego precyzyjnie określa krąg podmiotów uprawnionych do uzyskania odpisu aktu stanu cywilnego. Należą do nich między innymi osoba, której akt dotyczy, jej małżonek, wstępni, zstępni, rodzeństwo, przedstawiciel ustawowy, a także inne podmioty, które wykażą interes prawny.
Kierownik urzędu stanu cywilnego jest zatem zobowiązany do każdorazowej i jednoznacznej weryfikacji, czy wnioskodawca należy do kręgu osób uprawnionych do otrzymania dokumentu. Obowiązek ten wynika wprost z przytoczonego przepisu. Numer PESEL jest identyfikatorem jednoznacznie określającym osobę fizyczną w polskich systemach referencyjnych, w tym w Rejestrze Stanu Cywilnego. Jego użycie pozwala na bezbłędną identyfikację osoby składającej wniosek oraz na weryfikację jej ewentualnego pokrewieństwa z osobą, której dotyczy akt, poprzez porównanie danych w centralnych rejestrach państwowych. Chociaż przepisy ustawy – Prawo o aktach stanu cywilnego nie wskazują wprost numeru PESEL jako obligatoryjnego elementu samego formularza wniosku o odpis, jego zebranie jest niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze, o którym mowa w art. 6 ust. 1 lit. c RODO. Obowiązkiem tym jest właśnie weryfikacja uprawnienia do uzyskania odpisu. Pozyskanie numeru PESEL jest czynnością instrumentalną, która umożliwia realizację ustawowego zadania nałożonego na Kierownika USC, polegającego na ochronie danych zawartych w aktach stanu cywilnego przed dostępem osób nieuprawnionych. Orzecznictwo sądów administracyjnych, choć nie odnosi się bezpośrednio do tego konkretnego formularza, wielokrotnie podkreślało, że organ administracji ma nie tylko prawo, ale i obowiązek podjęcia działań weryfikujących tożsamość strony i jej uprawnienia, a żądanie danych niezbędnych do tej weryfikacji nie narusza zasady minimalizacji. W niniejszej sprawie podstawą jest obowiązek weryfikacyjny wynikający z art. 45 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, który bez numeru PESEL byłby w praktyce niemożliwy do rzetelnego wykonania.
Podsumowując, żądanie numeru PESEL przez Kierownika USC nie ma charakteru dowolnego, lecz jest uzasadnione koniecznością realizacji obowiązku ustawowego. Jest to środek proporcjonalny i niezbędny do zapewnienia bezpieczeństwa danych osobowych zgromadzonych w Rejestrze Stanu Cywilnego. Dlatego też wprowadzenie takiego wymogu w formularzu wniosku należy uznać za działanie prawidłowe.
Od 13 kwietnia 2026 roku obowiązują zmiany dotyczące kontroli i wykorzystywania zwolnień od pracy
Zmiany w ustawie zasiłkowej
Obowiązujące od 13.4.2026 r. zmiany dotyczące kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień od pracy i utraty prawa do zasiłku przez osoby nieprawidłowo wykorzystujące te zwolnienia zostały wprowadzone do ustawy zasiłkowej ustawą z 18.12.2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2026 r. poz. 26).
Utrata prawa do zasiłku
Osoba ubezpieczona może utracić prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia od pracy, jeżeli w czasie, w którym miała orzeczoną niezdolność do pracy, będzie:
- wykonywać pracę zarobkową lub
- podejmować aktywność niezgodną z celem tego zwolnienia.
Nowe przepisy precyzują pojęcia pracy zarobkowej i aktywności niezgodnej z celem zwolnienia od pracy.
Praca zarobkowa to każda czynność, która ma charakter zarobkowy, niezależnie od stosunku prawnego będącego podstawą jej wykonania. Pracą zarobkową nie są tzw. czynności incydentalne, czyli takie, których podjęcia w okresie zwolnienia od pracy wymagają istotne okoliczności. Istotną okolicznością nie może być polecenie pracodawcy.
Aktywność niezgodna z celem zwolnienia od pracy to wszelkie działania, które utrudniają lub wydłużają proces leczenia lub rekonwalescencję. Nie należą do nich zwykłe czynności dnia codziennego lub czynności incydentalne, których podjęcia w okresie zwolnienia od pracy wymagają istotne okoliczności.
Bez zmiany pozostaje zasada, że okres zwolnienia od pracy powinien być wykorzystany na odzyskanie zdrowia i rekonwalescencję. Osoba ubezpieczona nie może w tym czasie wykonywać działań, które zakłóciłyby ten proces. Nie wolno jej podejmować pracy zarobkowej ani aktywności niezgodnej z celem zwolnienia. Wyjątkowo może wykonywać zwykłe czynności życia codziennego lub czynności incydentalne, których podjęcia w okresie zwolnienia od pracy wymagają istotne okoliczności. Jeżeli podejmie takie czynności, będzie to – tak jak dotychczas – weryfikowane i oceniane z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy.
Przebieg kontroli prawidłowego wykorzystywania zwolnień od pracy
Kontrola oznacza sprawdzenie, czy osoba ubezpieczona nie wykorzystuje zwolnienia od pracy niezgodnie z jego celem. Zmiany w przepisach dotyczą zasad i trybu przeprowadzania takiej kontroli, które zostały uregulowane w ustawie zasiłkowej. Obejmują one następujące kwestie:
- uprawnienia i obowiązki osób przeprowadzających kontrolę (np. do legitymowania osoby kontrolowanej, po to by ustalić jej tożsamość),
- obowiązki osób kontrolowanych,
- zasady przeprowadzania kontroli,
- zasady sporządzania protokołu z kontroli,
- zasady składania zastrzeżeń do ustaleń zawartych w protokole.
Wzór upoważnienia i wzór protokołu z kontroli
Od 13.4.2026 r. zmienia się także wzór upoważnienia i wzór protokołu z kontroli. Wzory te zostały określone w rozporządzeniu MRPiPS z 8.4.2026 r. w sprawie wzoru upoważnienia do przeprowadzenia kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy i wzoru protokołu tej kontroli (Dz.U. z 2026 r. poz. 503).
Źródło: zus.pl
Zwrot kosztów dowozu dziecka niepełnosprawnego do przedszkola za okres wsteczny
Zwrot kosztów przewozu następuje na podstawie umowy zawartej między wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) a rodzicami.
Stosownie do art. 32 ust. 6 ustawy Prawo oświatowe (daej: PrOśw), obowiązkiem gminy jest zapewnienie niepełnosprawnym dzieciom pięcioletnim i sześcioletnim oraz dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym na podstawie art. 31 ust. 2 PrOśw bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego lub ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego. Gmina może przy tym zorganizować dzieciom bezpłatny transport i opiekę w czasie przewozu do przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej lub innej formy wychowania przedszkolnego również w przypadkach, w których nie ma takiego obowiązku.
Gmina może zrealizować swój obowiązek zaś na dwa sposoby: organizując dowóz samodzielnie (np. własnymi środkami lub z pomocą przewoźnika) albo zwracając rodzicom koszty przejazdu, jeśli to oni zapewniają dowóz.
Zwrot kosztów przewozu następuje na podstawie umowy zawartej między wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) a rodzicami. Jak wyjaśnia się to przy tym w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, oświadczenie rodziców niepełnosprawnego dziecka w kwestii dowozu tego dziecka wiąże organ gminy w tym znaczeniu, że jeżeli sami wyrażają zamiar dowożenia dziecka do najbliższej szkoły podstawowej, to organ wykonawczy gminy nie może uchylić się od zawarcia umowy co do zwrotu kosztów przejazdu ucznia oraz jego opiekuna (vide: wyr. WSA w Białymstoku z 16.4.2024 r., II SA/Bk 100/24). Umowa ta jest dwustronną czynnością prawną, wymagającą zgodnych oświadczeń woli obu stron umowy. Tylko podpisanie umowy o zwrot kosztów zwalnia gminę z obowiązku zapewnienia dojazdu dziecka niepełnosprawnego do konkretnej placówki wybranej przez rodzica.
Zgodnie przy tym z art. 39a ust. 5 PrOśw wójt (burmistrz, prezydent miasta) zawiera z rodzicami umowę w terminie 14 dni od dnia uzyskania informacji, że dowożenie i opiekę zapewniają rodzice. Przepis ten określa jedynie termin na zawarcie umowy, natomiast nie ma przeszkód, aby umowa obejmowała przejazdy już zorganizowane przez rodziców, które się odbyły. Powyższe wynika przy tym również z faktu, iż dowozu takiego gmina samodzielnie jednak nie świadczyła.
Dofinansowanie zakupu nieruchomości pod budowę schronu – czy na podział działki objętej użytkowaniem wieczystym należy uzyskać zgodę Skarbu Państwa?
Podział nieruchomości w trybie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami (dalej: GospNierU) – w sytuacji, gdy z wnioskiem o podział wystąpił użytkownik wieczysty tej nieruchomości – co do zasady nie wymaga dla skuteczności jego dokonania zgody właściciela nieruchomości.
Zgodnie z art. 233 Kodeksu cywilnego, w granicach, określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego oraz przez umowę o oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste, użytkownik wieczysty może korzystać z gruntu z wyłączeniem innych osób, oraz w tych samych granicach może swoim prawem rozporządzać.
Jak wyjaśnił to zaś NSA w wyroku z 15.10.2020 r., I OSK 1061/20, Legalis, przepis art. 97 ust. 1 GospNierU stanowi, że podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny. Przepisu tego nie należy jednak interpretować rozszerzająco. Interes prawny w postępowaniu o zatwierdzenie podziału nieruchomości ma zatem podmiot, który wykaże prawa rzeczowe do gruntu, a więc właściciel, współwłaściciel czy użytkownik wieczysty. Nie są zatem stronami o podział nieruchomości osoby, które nie mają żadnego tytułu prawnego do gruntu. Mając powyższe na uwadze, niezależnie od statusu podmiotu będącego właścicielem nieruchomości (Skarb Państwa, gmina), podział nieruchomości w trybie przepisów GospNierU – w sytuacji, gdy z wnioskiem o podział wystąpił użytkownik wieczysty tej nieruchomości – co do zasady nie wymaga dla skuteczności jego dokonania zgody właściciela nieruchomości. Jak wskazuje się bowiem w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, uprawnienia właściciela nieruchomości, która ulega podziałowi, mogą być w postępowaniu podziałowym ograniczone jedynie wtedy, gdy z mocy wyraźnego przepisu prawa podział nieruchomości może być dokonany z urzędu lub na wniosek osoby, która nie jest właścicielem, ale ma tytuł prawnorzeczowy do gruntu – np. na wniosek użytkownika wieczystego (zob. wyr. WSA w Warszawie z 7.2.2020 r., I SA/Wa 1790/19, Legalis). Ewentualne konsekwencje w razie dokonania przez użytkownika wieczystego podziału nieruchomości bez wymaganej zgody właściciela tej nieruchomości mogą zaś wynikać z samej umowy użytkowania wieczystego. Okoliczność wymogu uzyskania zgody właściciela, wynikająca z samej tylko umowy, co do zasady nie ma jednak znaczenia dla organu w postępowaniu podziałowym. Przyjmuje się bowiem, że decyzje o podziale nieruchomości nie mają charakteru uznaniowego, co oznacza, że jeśli z wnioskiem o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości występuje np. użytkownik wieczysty, a proponowany podział jest w zasadzie zgodny z MPZP, to organ nie może odmówić jego zatwierdzenia (zob. wyr. WSA w Opolu z 17.7.2018 r., II SA/Op 146/18, Legalis).
Celem decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości jest wyłącznie dokonanie fizycznego i ewidencyjnego podziału działki gruntu, celem wyodrębnienia osobnych działek i ich odrębnego oznaczenia w katastrze nieruchomości, jednakże bez dokonywania jakichkolwiek zmian w zakresie prawa własności nieruchomości, jej powierzchni i przeznaczenia. Po podziale ewidencyjnym jeszcze bowiem nie wiadomo, czy do podziału wieczystoksięgowego w ogóle dojdzie (zob. wyr. WSA w Lublinie z 17.6.2011 r., II SA/Lu 278/11, Legalis).
Ekwiwalent za urlop czy przeniesienie dni wolnych na kolejną umowę o pracę
Jeżeli druga umowa o pracę zostaje zawarta z tym samym pracodawcą bezpośrednio po zakończeniu pierwszej, a pracownik wyraził zgodę na przeniesienie niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego, pracodawca nie ma obowiązku wypłacania ekwiwalentu za urlop niewykorzystany w czasie trwania pierwszej umowy.
Co do zasady rozwiązanie lub wygaśnięcie stosunku pracy powoduje konieczność wypłaty pracownikowi ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy niewykorzystany w okresie zatrudnienia (art. 171 § 1 Kodeksu pracy). Kodeks pracy przewiduje jednak wyjątki od tej zasady.
Jednym z nich jest sytuacja, w której pracodawca nie ma obowiązku wypłacenia ekwiwalentu, jeżeli strony postanowią o wykorzystaniu urlopu w czasie pozostawania pracownika w stosunku pracy na podstawie kolejnej umowy o pracę zawartej z tym samym pracodawcą bezpośrednio po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniej umowy o pracę (art. 171 § 2 Kodeksu pracy). Aby skorzystać z tej możliwości, muszą być spełnione łącznie 2 przesłanki:
1) zawarcie między stronami kolejnej umowy o pracę bezpośrednio po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniej,
2) uzgodnienie przez strony, że pracownik wykorzysta niewykorzystany urlop w trakcie trwania drugiej umowy o pracę (dla celów dowodowych najlepiej sporządzić takie porozumienie na piśmie, co do zasady przed zakończeniem pierwszej umowy o pracę).
Jeżeli natomiast umowy o pracę nie następują bezpośrednio po sobie albo pracownik nie wyraża zgody na przeniesienie urlopu na okres kolejnej umowy, pracodawca jest zobowiązany przy zakończeniu pierwszej umowy, wypłacić ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop. Jak widać, w praktyce kwestia ta zależy od woli pracownika.
Domownik rolnika a ustalanie dochodu w myśl art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej
1. Do dochodu domownika nie dolicza się dochodu określonego przepisem art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej (dalej: PomSpołU).
2. Dochodem domownika w rozumieniu art. 8 ust. 3 PomSpołU nie jest również kwota składki opłacanej przez rolnika za domownika.
Zgodnie z przepisem art. 8 ust. 9 PomSpołU przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 459 zł. Na tle przywołanego tu przepisu, należy, po pierwsze, wskazać, że zakłada on tak zwaną fikcję prawną, według której przyjmuje się ryczałtowy dochód z gospodarstwa rolnego, do którego strona posiada tytuł prawny (por. wyr. NSA z 19.10.2017 r., I OSK 1123/17, Legalis). Po drugie zaś w celu ustalenia prawa do świadczeń z pomocy społecznej należy przyjąć, że jedynie właściciel/ posiadacz samoistny gospodarstwa rolnego uzyskuje dochód miesięczny z hektara przeliczeniowego (por. wyr. WSA w Lublinie z 27.2.2024 r., II SA/Lu 1104/23, Legalis).
Zgodnie z przepisem art. 6 pkt 2 UbRolIndU ilekroć w tej ustawie jest mowa o domowniku, rozumie się osobę bliską rolnikowi, która:
1) ukończyła 16 lat;
2) pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie;
3) stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.
Jak wynika z tego przepisu, domownik nie jest właścicielem/posiadaczem samoistnym gospodarstwa rolnego.
Podsumowując, do dochodu domownika nie dolicza się dochodu określonego przepisem art. 8 ust. 9 PomSpołU. Dodać należy, że dochodem domownika w rozumieniu art. 8 ust. 3 PomSpołU nie jest również kwota składki opłacanej przez rolnika za domownika, ponieważ jest to ustawowy obowiązek rolnika wynikający z przepisu art. 4 ust. 1 UbRolIndU.
Zakaz prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby wydające decyzje administracyjne w imieniu wójta
Osoba wydająca decyzje administracyjne w imieniu wójta nie może prowadzić działalności gospodarczej polegającej na kosztorysowaniu robót budowlanych.
Podstawowe znaczenie mają przepisy ustawy z 21.8.1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 499 ze zm.; dalej: OgrDziałGospU). W myśl art. 2 pkt 6 OgrDziałGospU obejmuje ona m.in. inne osoby wydające decyzje administracyjne w imieniu wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Z kolei art. 4 pkt 6 OgrDziałGospU stanowi, że osoby wymienione w art. 2 nie mogą, w okresie zajmowania stanowiska lub pełnienia funkcji, prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności. Jest to zakaz ustawowy, mający charakter samodzielny i nieuzależniony od wykazania konkretnego konfliktu interesów w pojedynczej sprawie.
W konsekwencji, jeżeli pracownik urzędu gminy posiada formalne upoważnienie do wydawania decyzji administracyjnych w imieniu wójta i rzeczywiście takie decyzje wydaje, to co do zasady należy go uznać za podmiot objęty art. 2 pkt 6 OgrDziałGospU. W takim stanie rzeczy prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie kosztorysowania robót budowlanych jest niedopuszczalne już tylko z tego powodu, że ustawa antykorupcyjna zabrania samego prowadzenia działalności gospodarczej, niezależnie od jej przedmiotu. To, że kosztorysowanie robót budowlanych nie jest tożsame z wydawaniem decyzji o podziale czy rozgraniczeniu nieruchomości, nie uchyla zakazu z art. 4 pkt 6 OgrDziałGospU.
Należy zaznaczyć, że decyzja administracyjna o podziale nieruchomości podpisana przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą w zakresie kosztorysowania robót budowlanych pozostaje ważna i nie ma podstaw do jej wyeliminowania z obrotu np. poprzez stwierdzenie nieważności. Ustawa przewiduje jednak konsekwencje dla osoby naruszającej zakaz – zachodzą podstawy do rozwiązania z nią umowy o pracę.
Zgodnie z art. 5 ust. 2 OgrDziałGospU, jeżeli zakazy, o których mowa w art. 4, narusza osoba, o której mowa w art. 2 pkt 6–6c, z wyłączeniem wójta (burmistrza, prezydenta miasta), właściwy organ – z zastrzeżeniem ust. 3–5 – odwołuje ją albo rozwiązuje z nią umowę o pracę najpóźniej w terminie miesiąca od dnia, w którym uzyskał informację o przyczynie odwołania albo rozwiązania umowy o pracę.
Wobec powyższego, jeżeli w okresie zatrudnienia na stanowisku, na którym dana osoba wydaje decyzje w imieniu wójta, osoba ta jednocześnie prowadzi działalność gospodarczą na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami, a także zarządza taką działalnością lub jest przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności, zachodzą podstawy do rozwiązania z nią umowy o pracę.
Jednocześnie ww. okoliczności nie powodują, aby decyzje administracyjne wydane przez osoby naruszające zakaz, o którym mowa w art. 4 pkt 6 OgrDziałGospU, były nieważne ani obarczone jakąkolwiek inną wadą.
Zasady wnoszenia korespondencji i komunikacji w postępowaniu odwoławczym przed KIO
Co istotne, należy uwzględniać nie tylko zmienione przepisy ustawy Prawo zamówień publicznych oraz rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 12.3.2026 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie postępowania przy rozpoznawaniu odwołań przez Krajową Izbę Odwoławczą (Dz.U. poz. 329), ale również zawarte w tych regulacjach przepisy przejściowe mające wpływ na sposób komunikacji (przedstawia się je w tabeli).
| Termin wszczęcia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego/ konkursu | Data wniesienia odwołania do Prezesa KIO | Które rozporządzenie w sprawie postępowania przy rozpoznawaniu odwołań przez KIO ma zastosowanie | Sposób, w jaki można wnosić odwołanie i zgłoszenie przystąpienia do postępowania odwoławczego |
| przed 13.3.2026 r. | przed 13.3.2026 r. | w brzmieniu obowiązującym do 12.3.2026 r. | eDoręczenia AE:PL3839018806HVTGC26
Odnośnik: https://edoreczenia.gov.pl/ ePUAP forma pisemna (na adres korespondencyjny KIO: Krajowa Izba Odwoławcza ul. Postępu 17A 02‑676 Warszawa) |
| przed 13.3.2026 r. | od 13.3.2026 r. | w brzmieniu obowiązującym do 12.3.2026 r. | eDoręczenia AE:PL3839018806HVTGC26
Odnośnik: https://edoreczenia.gov.pl/ ePUAP forma pisemna (na adres korespondencyjny KIO: Krajowa Izba Odwoławcza ul. Postępu 17A 02‑676 Warszawa) |
| Zaniechanie wszczęcia postępowania o udzielenie zamówienia/konkursu | od 13.3.2026 r. | w brzmieniu obowiązującym od 13.3.2026 r. | eDoręczenia AE:PL3839018806HVTGC26
Odnośnik: https://edoreczenia.gov.pl/ forma pisemna (na adres korespondencyjny KIO: Krajowa Izba Odwoławcza ul. Postępu 17A 02‑676 Warszawa) uwaga: e-PUAP niedopuszczalny |
| od 13.3.2026 r. | od 13.3.2026 r. | w brzmieniu obowiązującym od 13.3.2026 r. | eDoręczenia AE:PL3839018806HVTGC26
Odnośnik: https://edoreczenia.gov.pl/ forma pisemna (na adres korespondencyjny KIO: Krajowa Izba Odwoławcza ul. Postępu 17A 02‑676 Warszawa) uwaga: e-PUAP niedopuszczalny |
Strony i uczestnicy postępowania odwoławczego powinny zwrócić także szczególną uwagę na Informację Prezesa KIO z 13.3.2026 r. w sprawie sposobu wnoszenia korespondencji w postępowaniu odwoławczym, środków komunikacji elektronicznej, rodzajów informatycznych nośników danych oraz wymagań technicznych i organizacyjnych dotyczących sporządzania, wysyłania i odbierania korespondencji elektronicznej (zob. źródło: https://www.gov.pl/web/uzp/informacja-prezesa-kio-z-13-marca-2026—zasady-korespondencji-w-postepowaniu-odwolawczym2) oraz obwieszczenie Prezesa UZP z 13.3.2026 r. w sprawie standardów technicznych oprogramowania i wymagań sprzętowych niezbędnych do uczestniczenia w zdalnej rozprawie lub zdalnym posiedzeniu (zob. źródło: https://www.gov.pl/web/uzp/obwieszczenie-prezesa-urzedu-zamowien-publicznych-z-dnia-13-marca-2026-r-w-sprawie-standardow-technicznych-oprogramowania-i-wymagan-sprzetowych-niezbednych-do-uczestniczenia-w-zdalnej-rozprawie-lub-zdalnym-posiedzeniu2).
Z dokumentów tych wynika wiele ważnych wskazówek/informacji, w tym organizacyjno-technicznych. W pierwszej kolejności zwraca się uwagę, że w odniesieniu do korespondencji przekazywanej za pośrednictwem publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego (e‑Doręczenia), parametry techniczne połączenia, w tym specyfika połączenia i format przesyłanych danych, są określone przez operatora systemu (informacje dostępne są pod adresem: https://www.gov.pl/web/e-doreczenia). Natomiast w zakresie korespondencji przekazywanej przy użyciu poczty elektronicznej, parametry techniczne połączenia, w tym specyfika połączenia i format przesyłanych danych, wynikają z zasad funkcjonowania bezpiecznych protokołów komunikacyjnych stosowanych przy przesyłaniu wiadomości e‑mail.
Korespondencja kierowana przez KIO do stron oraz uczestników postępowania odwoławczego w toku postępowania, inna niż zawiadomienia o terminach rozpraw i posiedzeń, jest przekazywana na adresy do doręczeń elektronicznych lub na adresy poczty elektronicznej, wskazane jako adresy korespondencyjne w odwołaniu, zgłoszeniu przystąpienia do postępowania odwoławczego lub pierwszym piśmie kierowanym do KIO.
Zawiadomienia o terminach rozpraw i posiedzeń oraz o sposobie ich przeprowadzenia (w szczególności o tym, czy mają charakter stacjonarny czy zdalny) są przekazywane stronom i uczestnikom postępowania odwoławczego jako powiadomienia systemowe wysyłane z adresu poczty elektronicznej przeznaczonego do powiadomień systemowych: powiadomienia.kio@uzp.gov.pl lub z adresu poczty elektronicznej do korespondencji w sprawach odwoławczych: odwolania@uzp.gov.pl.
Duża nowelizacja ustawy o finansach publicznych – zmiany w kontekście finansów JST
W dniu 24.3.2026 r. Prezydent RP podpisał ustawę z 27.2.2026 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z art. 23 tej ustawy ma ona zasadniczo wejść w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
Ustawa przewiduje zmiany zasadniczo w przepisach FinPubU a w pewnym zakresie również w innych aktach prawnych. Co prawda, głównym celem nowelizacji było wprowadzenie rozwiązań w obszarach klasyfikacji budżetowej oraz zarządzania budżetem państwa, to ustawodawca wprowadził również inne rozwiązania w kontekście funkcjonowania JST, a w pewnym stopniu związane również ze zmianami przepisów w zakresie finansów państwowych. W ramach niniejszej informacji skupiono się na przepisach istotnych z punktu widzenia JST.
Przepisy zmienione lub dodane w FinPubU
Poniżej przedstawiono wybrane zmiany wprowadzone ww. ustawą do ustawy o finansach publicznych.
Zmiana brzmienia art. 232 ust. 2 FinPubU. Nowe brzmienie przepisu: „2. Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego może upoważnić zarząd jednostki samorządu terytorialnego do dokonywania zmian limitów zobowiązań i kwot wydatków na realizację przedsięwzięcia, w tym finansowanego z udziałem środków europejskich albo środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3, w związku ze zmianami w realizacji tego przedsięwzięcia, o ile zmiany te nie pogorszą wyniku budżetu dla każdego roku objętego wieloletnią prognozą finansową”.
Dodanie art. 232 ust. 3 FinPubU o treści: „Upoważnienie, o którym mowa w ust. 2, obejmuje także możliwość dokonywania zmian limitów zobowiązań i kwot wydatków przeznaczonych na finansowanie realizacji przedsięwzięć, o których mowa w ust. 2, w tym wkładu własnego beneficjenta, wynikających z konkursów rozstrzygniętych zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy o zasadach realizacji programów lub z projektów wybranych zgodnie z art. 44 ust. 1 ustawy o zasadach realizacji programów 2021–2027”.
W uzasadnieniu projektu ww. ustawy m.in. wskazano, że wprowadzono zmianę polegającą na rozszerzeniu kompetencji zarządu jednostki samorządu terytorialnego (JST) dotyczącej dokonywania zmian w wieloletniej prognozie finansowej o możliwość zmiany limitów zobowiązań lub kwot wydatków na wszystkie przedsięwzięcia wieloletnie (a nie, jak dotychczas, wyłącznie związanych z realizacją projektów UE). Zmiany mają na celu usprawnienie procesu realizacji przedsięwzięć wieloletnich określonych w wieloletnich prognozach finansowych jednostek samorządu terytorialnego.
W aktualnym stanie prawnym zmiana limitu zobowiązań i kwot wydatków na przedsięwzięcia wieloletnie jest wyłączną kompetencją organu stanowiącego JST i może nastąpić, zgodnie z art. 231 FinPubU, w wyniku podjęcia uchwały tego organu zmieniającej zakres wykonania lub wstrzymującej wykonywanie przedsięwzięcia.
Ponadto zakres zmian dokonywanych przez zarząd nie może pogorszyć wyniku budżetu JST dla każdego roku objętego prognozą. Rozwiązanie ma pozwolić na uelastycznienie gospodarki finansowej JST. Należy również zwrócić uwagę na fakt, że przepis ma charakter fakultatywny. Co ważne, organ stanowiący JST zachowa wpływ na dokonywane zmiany – ich dokonanie będzie warunkowane stosownym upoważnieniem.
W ramach art. 236 FinPubU:
1) zmieniono brzmienie ust. 3 pkt 1 lit. a:
„a) uposażenia i wynagrodzenia oraz składki od nich naliczane”;
2) zmieniono brzmienie pkt 2:
„2) transfery bieżące, które obejmują przepływy, o których mowa w art. 124 ust. 3 pkt 1”;
3) dodano ust. 3a:
„3a. Wydatki bieżące, o których mowa w ust. 3 pkt 1 lit. b, obejmują w
szczególności:
1) daniny publiczne;
2) zakupy towarów i usług;
3) inne wydatki związane z funkcjonowaniem jednostek budżetowych i
realizacją ich statutowych zadań”;
4) zmieniono brzmienie ust. 4:
„4. W planie wydatków majątkowych wyodrębnia się w układzie działów i rozdziałów planowane kwoty wydatków majątkowych, do których zalicza się:
1) nakłady na niefinansowe aktywa trwałe (wydatki inwestycyjne) obejmujące wydatki, o których mowa w art. 124 ust. 6 pkt 1;
2) transfery majątkowe obejmujące przepływy, o których mowa w art. 124 ust. 7;
3) wydatki na zakup i objęcie akcji i udziałów;
4) wydatki na wniesienie wkładów do spółek prawa handlowego”;
5) dodano ust. 4a:
„4a. W ramach wydatków, o których mowa w ust. 4 pkt 1 i 2, wyodrębnia się wydatki na realizację programów finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, w części związanej z realizacją zadań jednostki samorządu terytorialnego”.
W uzasadnieniu projektu ww. ustawy m.in. wskazano, że zmiana w art. 236 FinPubU, dotyczącym wydatków JST, wprowadza nowe grupowanie wydatków – jest to zmiana skorelowana z nowym sposobem grupowania wydatków budżetu państwa (art. 124 FinPubU). Nowy układ grup wydatków pozwoli na bardziej czytelną prezentację ich ekonomicznego charakteru. Z grupy wydatków majątkowych wyodrębnia się transfery majątkowe, co zapewni analogiczny podział jak w przypadku wydatków i transferów bieżących. Jednocześnie zakres wydatków majątkowych samorządowych jednostek budżetowych pozostaje bez zmian. Zmiana terminologii ma na celu jedynie uporządkowanie oraz większą spójność stosowanej terminologii.
W celu jednolitego sposobu prezentacji danych w budżecie państwa i w budżetach jednostek samorządu terytorialnego proponuje się wprowadzenie analogicznej zmiany w zakresie grupowania wydatków prezentowanych w uchwałach budżetowych tych jednostek.
W ramach art. 255 FinPubU:
1) zmieniono brzmienie ust. 1–2:
„1. Zarząd jednostki samorządu terytorialnego przekazuje pobrane dochody budżetowe związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostce samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami, pomniejszone o określone w odrębnych ustawach dochody budżetowe przysługujące jednostce samorządu terytorialnego z tytułu wykonywania tych zadań, na rachunek bieżący dochodów dysponenta części budżetowej przekazującego dotację celową, według stanu środków określonego na:
1) 10. dzień miesiąca – w terminie do 15. dnia danego miesiąca,
2) 20. dzień miesiąca – w terminie do 25. dnia danego miesiąca
– a w przypadku gdy ten dzień przypada w dniu ustawowo wolnym od pracy lub w sobotę – do dnia następnego, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą.
2. Pobrane od dnia 21 grudnia do dnia 31 grudnia dochody budżetowe, o których mowa w ust. 1, są przekazywane przez zarząd jednostki samorządu terytorialnego na rachunek bieżący dochodów dysponenta części budżetowej przekazującego dotację celową w terminie do dnia 8 stycznia roku następującego po roku budżetowym, a w przypadku gdy ten dzień przypada w dniu ustawowo wolnym od pracy lub w sobotę – do dnia następnego, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą”;
2) dodano ust. 6:
„6. Od kwot dochodów budżetowych związanych z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych odrębnymi ustawami jednostce samorządu terytorialnego przekazanych po terminie określonym w ust. 1 lub 2, nalicza się odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, począwszy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ich przekazania”.
W uzasadnieniu projektu ww. ustawy m.in. wskazano, że zmiany polegają na dodaniu ust. 6, który przewiduje, że od kwot dochodów budżetowych związanych z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych odrębnymi ustawami jednostce samorządu terytorialnego, przekazanych po terminie określonym w ust. 1 lub 2, nalicza się odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, począwszy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin przekazania dochodów. Podano, że dotąd przepisy FinPubU nie zawierały regulacji wskazującej, od jakiego terminu należy liczyć odsetki od kwot dochodów przekazanych w trybie art. 255 FinPubU z naruszeniem terminów określonych w ustawie.
W ramach art. 257a pkt 2 FinPubU zmieniono brzmienie pkt 2 (zmiana dostosowawcza – przyczyna to uchylenie w art. 258 – pkt 3): „2) czynności, o których mowa w art. 258 ust. 1 pkt 2”.
W ramach art. 258 FinPubU:
1) zmieniono brzmienie ust. 1:
„pkt 3 (uchylono)
4) dokonywania zmian w planie dochodów i wydatków związanych:
a) ze zmianą kwot lub uzyskaniem płatności przekazywanych z budżetu środków europejskich, o ile zmiany te nie pogorszą wyniku budżetu,
b) ze zmianami w realizacji przedsięwzięcia, w tym finansowanego z udziałem środków europejskich albo środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3, o ile zmiany te nie pogorszą wyniku budżetu,
c) ze zwrotem płatności otrzymanych z budżetu środków europejskich,
d) z otrzymaniem środków pochodzących z darowizn z poleceniem, o którym mowa w art. 893 Kodeksu cywilnego”;
2) zmieniono brzmienie ust. 3:
„3. Sejmik województwa może upoważnić zarząd województwa do dokonywania przeniesień w planie wydatków między działami, wynikających z konkursów rozstrzygniętych zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy o zasadach realizacji programów lub z projektów wybranych zgodnie z art. 44 ust. 1 ustawy o zasadach realizacji programów 2021–2027, w zakresie zadań związanych z realizacją programów, dla których zarząd województwa jest instytucją zarządzającą”.
W uzasadnieniu projektu ww. ustawy m.in. wskazano, że zmiany w tym przepisie polegają na:
1) uchyleniu w ust. 1 pkt 3, który dotyczy przekazania innym jednostkom organizacyjnym samorządu terytorialnego uprawnień zarządu JST do zaciągania zobowiązań z tytułu umów, których realizacja w roku budżetowym i w latach następnych jest niezbędna do zapewnienia ciągłości działania jednostki i z których wynikające płatności wykraczają poza rok budżetowy. Takie upoważnienie wynikało również z art. 228 ust. 2 FinPubU (analogiczna treść jak w uchylanym przepisie). W związku z powyższym, mając na uwadze przejrzystość przepisów prawa, zaproponowano uchylenie pkt 3 w ust. 1;
2) usprawnieniu realizacji budżetu JST polegającym na umożliwieniu przekazania przez organ stanowiący JST decyzji dotyczących potencjalnie niewielkich kwot do kompetencji zarządu JST, tak jak w przypadku zmiany art. 232 FinPubU;
3) rozszerzeniu zakresu upoważnienia zarządu do dokonywania zmian w planie dochodów i wydatków o środki pochodzące z darowizn celowych; zmiana ta wynika z postulatów strony samorządowej i ma na celu umożliwienie sprawnego włączania do planu dochodów i wydatków budżetu środków pochodzących z darowizn celowych otrzymanych na realizację konkretnego celu, np. walki ze skutkami powodzi.
W ramach art. 267 FinPubU zmieniono brzmienie ust. 3:
„3. Zarząd jednostki samorządu terytorialnego przedstawia regionalnej izbie obrachunkowej, w terminie do dnia 31 marca roku następującego po roku budżetowym:
1) sprawozdanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1; [chodzi o sprawozdanie roczne z wykonania budżetu tej jednostki – przyp. aut.]
2) sprawozdanie, o którym mowa w art. 265 pkt 2 [chodzi o sprawozdania m.in. SP ZOZ i instytucji kultury – przyp. aut.];
3) informację, o której mowa w ust. 1 pkt 3 [chodzi o informację o stanie mienia – przyp. aut.]”
W ramach art. 270 FinPubU:
1) zmieniono brzmienie ust. 2:
2. Komisja rewizyjna organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego rozpatruje:
1) sprawozdanie finansowe;
2) sprawozdanie z wykonania budżetu wraz z informacją, o której mowa w art. 267 ust. 1 pkt 3, oraz opinią regionalnej izby obrachunkowej o tych dokumentach;
3) sprawozdanie z badania sprawozdania finansowego, o którym mowa w art. 268 – w przypadku gdy jednostka samorządu terytorialnego jest obowiązana do badania tego sprawozdania.
2) dodano w ust. 3 po wyrazach „organowi stanowiącemu jednostki samorządu terytorialnego” wyrazy „oraz regionalnej izbie obrachunkowej”;
Wskazany ust. 3 po nowelizacji ma treść:
„Komisja rewizyjna przedstawia organowi stanowiącemu jednostki samorządu terytorialnego oraz regionalnej izbie obrachunkowej, w terminie do dnia 15 czerwca roku następującego po roku budżetowym, wniosek w sprawie absolutorium dla zarządu”.
W ramach art. 271 FinPubU dodano w ust. 1 pkt 7:
„7) opinią regionalnej izby obrachunkowej o wniosku komisji rewizyjnej, o którym mowa w art. 270 ust. 3”.
W uzasadnieniu projektu ww. ustawy m.in. wskazano, że zmieniono przepisy regulują kwestie związane z terminem przedstawienia organowi stanowiącemu JST sprawozdań i informacji (art. 267 FinPubU), sprawozdań finansowych JST (art. 270 FinPubU) oraz uchwał w sprawie absolutorium dla zarządu JST (art. 271 FinPubU). Zmiany polegają na doprecyzowaniu przepisów dotyczących procedury udzielania absolutorium zarządowi JST przez zwiększenie liczby dokumentów wymaganych w toku tej procedury. RegIzbObrachU do zadań izby zalicza m.in. opiniowanie wniosków komisji rewizyjnej w sprawie absolutorium (art. 13 pkt 8 RegIzbObrachU), natomiast w art. 271 FinPubU opinia izby o wniosku komisji rewizyjnej nie została wymieniona jako obowiązkowy dokument, z którym powinien zapoznać się organ stanowiący JST przed podjęciem uchwały w sprawie absolutorium. W związku z powyższym proponuje się uzupełnienie dokumentów, z którymi powinien zapoznać się organ stanowiący JST przed podjęciem uchwały w sprawie absolutorium, o opinię regionalnej izby obrachunkowej o wniosku komisji rewizyjnej w sprawie absolutorium dla zarządu. Podobną rozbieżność usunięto w przypadku opiniowania przez regionalne izby obrachunkowe informacji o stanie mienia JST.
Przepisy przejściowe
Poniżej przedstawiono wybrane przepisy zawarte w ustawie z 27.2.2026 r.
Zgodnie z art. 10:
„W przypadku zmiany:
1) ustawy budżetowej na rok 2026,
2) uchwał budżetowych jednostek samorządu terytorialnego na rok 2026
– stosuje się przepisy ustaw zmienianych w art. 1–5, art. 7 i art. 9, w brzmieniu dotychczasowym”.
Oznacza to, że w 2026 r. stosuje się jeszcze przepisy dotychczasowe, a nie nowe.
Zgodnie z art. 11:
„Do sprawozdań z wykonania:
1) planów finansowych agencji wykonawczych, instytucji gospodarki budżetowej, państwowych funduszy celowych, funduszy, o których mowa w art. 9 pkt 8 ustawy zmienianej w art. 1, oraz państwowych osób prawnych, o których mowa w art. 9 pkt 14 ustawy zmienianej w art. 1, na rok 2026,
2) ustawy budżetowej na rok 2026,
3) budżetów jednostek samorządu terytorialnego na rok 2026
– stosuje się przepisy ustaw zmienianych w art. 1–5, art. 7 i art. 9, w brzmieniu dotychczasowym”.
Zgodnie z art. 15:
„1. Przepis art. 236 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się po raz pierwszy do opracowania projektów uchwał budżetowych na rok 2027 i wieloletnich prognoz finansowych jednostek samorządu terytorialnego na rok 2027 i na kolejne lata.
2. Przepisy art. 267, art. 270 ust. 2 i art. 271 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się po raz pierwszy do sprawozdań finansowych jednostek samorządu terytorialnego za rok 2026”.
Oznacza to, że w 2026 r. stosuje się jeszcze przepisy art. 236, art. 267, art. 270 ust. 2 i art. 271 ust. 1 FinPubU, czyli dotychczasowe, a nie nowe.
Zgodnie z art. 22:
„Dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 39 ust. 4 i art. 153 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1 zachowują moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 39 ust. 4 i art. 153 ust. 4 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, jednak nie dłużej niż przez 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, i mogą być zmieniane”.
Podany przepis odnosi się do rozporządzenia z 2.3.2010 r. Ministra Finansów w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 513 ze zm.).
