Zasady rozliczeń ze schroniskiem dla osób bezdomnych
Na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej (dalej: PomSpołU) nie jest możliwe, by osoba bezdomna sama opłacała pobyt w schronisku bez wydawania decyzji przez ośrodek pomocy społecznej.
Podmiot prowadzący działalność gospodarczą będący zwolniony z VAT, co do zasady, nie ma obowiązku wystawienia faktury, a wykonanie usługi można teoretyczne udokumentować w formie rachunku.
W pytaniu mamy kilka zagadnień do rozstrzygnięcia.
Odpowiadając na pierwszą kwestię, zgodnie z art. 48a ust. 2f PomSpołU, w schronisku dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi mogą przebywać jedynie osoby na podstawie decyzji o przyznaniu tymczasowego schronienia w schronisku dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi albo decyzji o przyznaniu tymczasowego schronienia w schronisku dla osób bezdomnych, wydanej przez gminę. Z kolei regulacja dotycząca odpłatności za pobyt w schronisku została ustalona w art. 97 PomSpołU. Nie ma więc możliwości prawnych, na podstawie przepisów PomSpołU, by osoba bezdomna sama opłacała pobyt w schronisku bez wydawania decyzji przez ośrodek pomocy społecznej. Jedynie pomoc przyznawana w formie tymczasowego schronienia w ogrzewalni lub noclegowni nie wymaga wydania decyzji administracyjnej, a wydatki poniesione za udzieloną pomoc nie podlegają zwrotowi (art. 48a ust. 8 PomSpołU).
W polskich przepisach zasadą jest obowiązek dokumentowania dokonanych czynności w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Przepisy ustawy o VAT stanowią, że podmiot prowadzący działalność gospodarczą i jednocześnie będący czynnym podatnikiem VAT ma zawsze obowiązek wystawić fakturę na rzecz innego podatnika. Jednak usługi pomocy społecznej posiadają status czynności zwolnionych od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 22 ustawy o VAT. Podmiot prowadzący działalność gospodarczą będący zwolniony z VAT (podmiotowo lub przedmiotowo), co do zasady, nie ma zatem obowiązku wystawienia faktury, a wykonanie usługi można teoretyczne udokumentować w formie rachunku. Zgodnie z art. 87 § 1 Ordynacji podatkowej, jeżeli z odrębnych przepisów nie wynika obowiązek wystawienia faktury, podatnicy prowadzący działalność gospodarczą są zobowiązani, na żądanie kupującego lub usługobiorcy, wystawić rachunek potwierdzający dokonanie sprzedaży lub wykonanie usługi.
W 2026 r. w dwóch etapach (od 1 lutego – dla dużych podmiotów i od 1 kwietnia – dla pozostałych) wejdzie obowiązek stosowania faktur ustrukturyzowanych w ramach Krajowego Systemu eFaktur (KSeF). Obowiązek ten będzie dotyczył również jednostek samorządu terytorialnego i jego jednostek organizacyjnych, jak również organizacji pozarządowych. Proces ten będzie obejmować zarówno wystawianie, jak i odbiór, przechowywanie oraz raportowanie faktur ustrukturyzowanych. W regulacjach wprowadzających ten obowiązek nie przewidziano żadnych zwolnień lub wyjątków dla podmiotów pomocy społecznej. W związku z tym płatności za usługi między ośrodkami pomocy społecznej i schroniskami dokumentowane w formie faktur będą musiały przechodzić przy użyciu KSeF.
Szacowanie wartości zamówienia na dostawę pojazdu z tzw. nadwyżki środków
W sytuacji przedstawionej w pytaniu, jeżeli nie było obiektywnie możliwe zaplanowanie zamówienia na kolejny pojazd (z informacji przedstawionych w pytaniu można wyprowadzić taki wniosek), wówczas możliwe jest potraktowanie zamówienia na kolejny pojazd jako zamówienia odrębnego, a w konsekwencji nie będzie zachodził obowiązek łącznego szacowania z wartością zamówienia na zakup wcześniejszych trzech pojazdów. W takiej sytuacji, z uwagi na to, że wartość zamówienia dla takiego pojazdu jest mniejsza niż kwota 130 000 zł, zamawiający publiczny nie stosuje przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych (dalej: PrZamPubl) – nie ma obowiązku przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego w trybie PrZamPubl.
Podkreślić należy, że zgodnie z art. 30 ust. 2 PrZamPubl, w przypadku gdy zamawiający planuje nabycie podobnych dostaw, wartością zamówienia jest łączna wartość podobnych dostaw, nawet jeżeli zamawiający udziela zamówienia w częściach, z których każda stanowi przedmiot odrębnego postępowania, lub dopuszcza możliwość składania ofert częściowych.
Zaznaczyć należy, że elementami zazwyczaj przesądzającymi zasadność łącznego ustalenia wartości zamówienia na podobne dostawy jest ich zaplanowanie (lub obiektywna możliwość ich zaplanowania, którą należy rozumieć jako zdolność zamawiającego do przewidzenia udzielenia zamówienia dotyczącego podobnych dostaw).
Z dotychczasowych stanowisk UZP wynika, że przy szacowaniu wartości zamówienia istotna wiedza zamawiającego na temat zamówienia (jego zakresu i przedmiotu) w okresie przygotowania jego udzielenia. Wskazać bowiem należy, że jeżeli zamawiający z należytą starannością dokona ustalenia zakresu zamówienia, a po wszczęciu lub zakończeniu procedury pojawia się uprzednio obiektywnie nieprzewidziana potrzeba udzielenia kolejnego zamówienia tego samego rodzaju, zamawiający co do zasady może być uprawniony do uznania takiego zamówienia za odrębne. Takie zamówienie udzielane jest bowiem w odpowiedzi na potrzeby powstałe po wszczęciu procedury udzielenia zamówienia, których zamawiający nie mógł wcześniej przewidzieć i nie powinno zostać zakwalifikowane jako niedopuszczalny podział zamówienia na części, o którym mowa w art. 29 ust. 2 PrZamPubl, gdyż nie jest dokonywane w celu uniknięcia stosowania przepisów PrZamPubl, a wynika z innych uzasadnionych obiektywnie przyczyn. Wpływ zatem na szacowanie mogą wywrzeć okoliczności, które zaistniały po wszczęciu lub zakończeniu procedury udzielenia zamówienia publicznego, na które zamawiający nie miał wpływu lub których na tym etapie nie mógł przewidzieć.
Przyjmuje się, że jeżeli zamawiający wykorzystuje oszczędności, które uzyskał po zakończeniu pierwszego zakupu, do zamówienia dodatkowej ilości świadczeń (pierwotnie nieujętych rzeczowo np. w projekcie), wartość zamówienia finansowanego z uzyskanych oszczędności nie podlega sumowaniu z wcześniejszym zamówieniem.
Niezależnie od powyższego ostateczna decyzja co do sposobu działania w kwestii szacowania wartości zamówienia należy do zamawiającego, który posiada pełną wiedzę m.in. co do opisu przedmiotu zamówienia, okoliczności faktycznych itd.
Termin wypłaty „trzynastki” pracownika, który rozwiązał umowę w trakcie roku
Najpóźniej do końca marca 2027 r., ale można wcześniej, nawet w dniu rozwiązania umowy o pracę.
Wynagrodzenie roczne wypłaca się nie później niż w ciągu pierwszych trzech miesięcy roku kalendarzowego następującego po roku, za który przysługuje to wynagrodzenie. Wyjątek w zakresie terminu wypłaty trzynastki dotyczy pracownika, z którym rozwiązano stosunek pracy w związku z likwidacją pracodawcy. Wówczas wynagrodzenie roczne wypłaca się w dniu rozwiązania stosunku pracy.
Natomiast rozwiązanie stosunku pracy w związku z przejściem na emeryturę nie jest przesłanką do wypłaty trzynastki w dniu rozwiązania stosunku pracy.
Niemniej jednak należy zaznaczyć, że termin do końca marca roku następnego to termin ostateczny i trzynastki można wypłacać szybciej np. w styczniu czy lutym, a nawet w roku, za który trzynastka przysługuje, w dniu ustania zatrudnienia, szczególnie gdy nie jest planowane ponowne zatrudnienie tego pracownika w tym samym roku. Przepisy tego nie zabraniają.
Zatem, można zaplanować wypłatę dodatkowego wynagrodzenia rocznego za 2026 r. już w tym roku, razem z wynagrodzeniem za luty.
Dziesięcioletni limit pełnienia funkcji dyrektora szkoły a procedura wyboru na kolejną kadencję
W opinii autora odpowiedzi, okres 10 lat szkolnych wskazany w art. 63 ust. 21c ustawy Prawo oświatowe (dalej: PrOśw) należy odczytywać jako całkowity okres powierzenia stanowiska dyrektora na podstawach ust. 10, 12 i ust. 21a. Tym samym sprawowanie kolejnej kadencji przez tę samą osobę może odbyć się po przeprowadzeniu konkursu na stanowisko dyrektora.
Jak stanowi art. 63 ust. 21 PrOśw, stanowisko dyrektora szkoły lub placówki powierza się na 5 lat szkolnych. W uzasadnionych przypadkach można powierzyć to stanowisko na krótszy okres, jednak nie krótszy niż 1 rok szkolny.
Nowelizacją Prawa oświatowego (ustawa z 25.7.2025 r.- Dz.U. z 2025 r. poz. 1160), do art. 63 PrOśw dodano ust. 21a, zgodnie z którym po upływie okresu, o którym mowa w ust. 21, organ prowadzący szkołę lub placówkę może przedłużyć powierzenie stanowiska dyrektora szkoły lub placówki na kolejny okres wymieniony w ust. 21, po uzyskaniu pozytywnej opinii organu sprawującego nadzór pedagogiczny oraz po zasięgnięciu opinii rady szkoły lub placówki i rady pedagogicznej, a także zakładowych organizacji związkowych będących jednostkami organizacyjnymi organizacji związkowych reprezentatywnych w rozumieniu ustawy o Radzie Dialogu Społecznego albo jednostkami organizacyjnymi organizacji związkowych wchodzących w skład reprezentatywnych organizacji związkowych, zrzeszających nauczycieli, działających w szkole lub placówce, w której przedłuża się powierzenie stanowiska dyrektorowi. W przypadku szkół i placówek prowadzonych przez ministrów przedłużenie powierzenia stanowiska dyrektora szkoły lub placówki następuje po zasięgnięciu również opinii kuratora oświaty. Wymogu zasięgnięcia opinii kuratora oświaty nie stosuje się w przypadku szkół i placówek prowadzonych przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania.
Powyższy przepis wszedł w życie z dniem 1.9.2025 r.
Jednocześnie trzeba mieć na uwadze treść art. 63 ust. 21c PrOśw, zgodnie z którym łączny okres powierzenia stanowiska dyrektora szkoły lub placówki zgodnie z ust. 10 lub 12, a następnie przedłużenia powierzenia tego stanowiska na podstawie ust. 21a, nie może być dłuższy niż 10 lat szkolnych.
Należy zatem rozważyć, czy w podstawowym okresie powierzenia na podstawie ust. 10 lub 12, powinno się uwzględniać także okres przedłużenia na podstawie ww. rozporządzenia.
W ocenie autora opinii, okres 10 lat szkolnych wskazany w ust. 21c należy odczytywać jako całkowity okres powierzenia stanowiska dyrektora na podstawach ust. 10, 12 i ust. 21a. Zatem wykorzystanie limitu 10 lat szkolnych w ramach powierzenia na podstawie ust. 10 lub 12 w związku z przedłużeniem na podstawie § 11ha ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, będzie powodowało brak możliwości skorzystania w 2026 r. z przepisu ust. 21a. Na podstawie bowiem przepisów rozporządzenia nie dokonywano kolejnego nowego powierzenia, a jedynie przedłużenia już wcześniej dokonanego powierzenia na podstawie właśnie przepisów art. 63 ust. 10 lub 12 PrOśw. Zatem pierwotną podstawą trwania powierzenia nadal były przywołane wyżej przepisy PrOśw (rozporządzenie jedynie umożliwiało wydłużenie tego okresu). Tym samym, przedłużony okres powierzenia na podstawie § 11ha ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, będzie de facto stanowił okres powierzenia o łącznej długości 10 lat szkolnych.
W związku z powyższym, wykorzystanie okresu 10 lat kadencji dyrektora (5 lat pierwszej kadencji + 5 lat przedłużenia w okresie COVID) powoduje, że wybór dyrektora na nową kadencją powinien odbyć się w drodze konkursu. Brak jest bowiem podstaw prawnych do dokonania kolejnego powierzenia funkcji bez konkursu.
Możliwość umieszczenia godła RP w dokumentach urzędowych
W prawidłowo zredagowanych treściowo dokumentach wymienionych w pytaniu, możliwe jest umieszczenie godła RP.
Dopuszczalne miejsca umieszczenia godła RP określa art. 3 GodłoU. Zgodnie z art. 3 ust. 1 GodłoU, godło RP umieszcza się w szczególności w pomieszczeniach urzędowych i salach posiedzeń, salach wykładowych i lekcyjnych należących do:
1) organów państwowych;
1a) organów gmin, powiatów, samorządów województw oraz związków jednostek samorządu terytorialnego;
1b) klubów, kół i zespołów poselskich, senackich i parlamentarnych oraz biur poselskich, senatorskich i poselsko-senatorskich;
2) jednostek Sił Zbrojnych;
3) szkół i placówek oświatowo-wychowawczych;
4) przedstawicielstw dyplomatycznych, urzędów konsularnych oraz innych oficjalnych przedstawicielstw i misji za granicą.
Zgodnie z art. 3 ust. 2 GodłoU, godło RP można umieszczać w innych miejscach niż wymienione w ust. 1, z uwzględnieniem art. 1 ust. 2 GodłoU. Przepis ten potwierdza, wykreowany przez użycie w ust. 1 ww. przepisu słowa „w szczególności”, otwarty charakter katalogu miejsc, w których można umieszczać godło RP.
Zastrzeżenie z art. 1 ust. 2 GodłoU dotyczy otaczania symboli narodowych czcią i szacunkiem, co jest prawem i obowiązkiem każdego obywatela Rzeczypospolitej Polskiej oraz wszystkich organów państwowych, instytucji i organizacji. Innymi słowy, ustawa, wprost, stanowi, że umieszczenie godła i innych symboli państwowych jest możliwe w miejscach i w sposób nienaruszający czci i szacunku należnego tym symbolom.
Poza powyższym, przedmiotowym ograniczeniem używania godła RP, art. 2a GodłoU statuuje ograniczenie podmiotowe, tworząc katalog na wpół otwarty (zob. pkt 13 i jego treść normatywną). Wśród tychże podmiotów wymienione są także jednostki oświatowe i naukowe (pkt 12).
Choć ustawa nie wymienia wprost dokumentów urzędowych jako nośników godła RP, to ich charakter jako formy działania organu w sferze publicznej pozwala traktować je analogicznie do miejsc i form wskazanych w art. 3 ust. 1 i 2 GodłoU.
To wszystko wskazuje, że brak jest przesłanek, aby zabronić użycia godła RP na dokumentach wymienionych w pytaniu. Mają one charakter urzędowy, wynikają z realizacji kompetencji wystawcy oraz są wydawane w sferze publicznej. Jednocześnie treść tychże dokumentów, jeżeli jest zredagowana prawidłowo i zgodnie z prawnymi wytycznymi, nie może zawierać treści, które narażają symbol narodowy na utratę czci czy szacunku.
Uprawnienia audytora wewnętrznego gminy do badania spraw objętych tajemnicą skarbową
Audytor wewnętrzny zatrudniony w jednostce i dysponujący stosowym upoważnieniem udzielonym przez wójta (organ podatkowy) jest uprawniony do weryfikacji spraw objętych tajemnicą skarbową. Przyjęcie stanowiska przeciwnego w praktyce oznaczałoby iluzoryczne czynności audytorskie, a zapewne nie taka była intencja racjonalnego ustawodawcy, który wprowadzał przepisy FinPubU.
Zgodnie z art. 282 ustawy o finansach publicznych (dalej: FinPubU) audytor wewnętrzny ma prawo wstępu do pomieszczeń jednostki oraz wglądu do wszelkich dokumentów, informacji i danych oraz do innych materiałów związanych z funkcjonowaniem jednostki, w tym utrwalonych na elektronicznych nośnikach danych, jak również do sporządzania ich kopii, odpisów, wyciągów, zestawień lub wydruków, z zachowaniem przepisów o tajemnicy ustawowo chronionej.
Natomiast zgodnie z art. 287 FinPubU do przeprowadzania audytu wewnętrznego w JST, w tym w jej jednostkach organizacyjnych, audytora wewnętrznego zatrudnionego w urzędzie JST upoważnia odpowiednio: wójt, burmistrz, prezydent miasta, przewodniczący zarządu JST.
Znaczenie mają również przepisy ustawy Ordynacja podatkowa (dalej: OrdPU) w zakresie, w jakim odnoszą się do tajemnicy skarbowej, w tym art. 293 OrdPU, zgodnie z którym indywidualne dane zawarte w deklaracji oraz innych dokumentach składanych przez podatników, płatników lub inkasentów objęte są tajemnicą skarbową. Przepis ten stosuje się również do danych zawartych w informacjach podatkowych przekazywanych organom podatkowym przez podmioty inne niż wymienione w § 1.
Do przestrzegania tajemnicy skarbowej obowiązani są: wójt, burmistrz (prezydent miasta), starosta, marszałek województwa oraz pracownicy urzędów ich obsługujących.
Zestawienie przywołanych wyżej regulacji prawnych daje podstawy do wniosku, że audytor wewnętrzny zatrudniony w jednostce i dysponujący stosowym upoważnieniem udzielonym przez wójta (organ podatkowy) jest uprawniony do weryfikacji spraw objętych tajemnicą skarbową. Przyjęcie stanowiska przeciwnego, w praktyce oznaczałoby iluzoryczne czynności audytorskie, a zapewne nie taka była intencja racjonalnego ustawodawcy, który wprowadzał przepisy FinPubU.
Sprzęt finansowany z Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej a bieżąca działalność JST
Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej jest nakierowany na osiągnięcie konkretnego celu, zatem pozyskany w jego ramach sprzęt powinien być używany w związku z realizacją zadań związanych z ochroną ludności i obroną cywilną.
Nie sposób udzielić jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, nie wiedząc, o jaki dokładnie sprzęt chodzi oraz nie znając postanowień umowy o dotację.
Zgodnie z art. 156 ust. 1 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej (dalej: OchrCywU) minister właściwy do spraw wewnętrznych opracowuje Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej (dalej też jako Program). Szczegółową zawartość Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej określają przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 23.1.2025 r. w sprawie szczegółowej zawartości Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej (Dz.U. z 2026 r. poz. 136; dalej: POLiOCR).
Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 3 lit. a–b POLiOCR Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej zawiera wskazanie zadań ochrony ludności i obrony cywilnej, z uwzględnieniem:
a) formy i zakresu realizacji poszczególnych zadań ochrony ludności i obrony cywilnej,
b) formy i wysokości planowanych środków na realizację poszczególnych zadań ochrony ludności i obrony cywilnej, przy czym w przypadku zadań realizowanych w okresie dłuższym niż rok – z wyszczególnieniem podziału wysokości planowanych środków na kolejne lata realizacji zadania.
Aktualnie obowiązuje Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025–2026 zatwierdzony uchwałą Nr 72 Rady Ministrów z 27.5.2025 r. w sprawie zatwierdzenia Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025–2026.
W jego treści wskazano m.in. zadania z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej, które mogą być finansowane, natomiast w przypadku formy przekazania środków na te zadania odesłano do przepisów o dotacjach celowych (str. 38 i nast. Programu).
Zgodnie z art. 154 ust. 5 OchrCywU wojewoda przekazuje dotacje celowe z budżetu państwa jednostce samorządu terytorialnego na finansowanie albo dofinansowanie zadań własnych albo zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej. W myśl art. 154 ust. 7 OchrCywU zasady otrzymywania i rozliczania ww. dotacji celowych określa ustawa z 27.8.2009 r. o finansach publicznych.
Z analizy ww. przepisów wynika, że sprzęt zakupiony ze środków pochodzących z ww. dotacji celowych powinien być wykorzystywany w przedsięwzięciach i działaniach wskazanych w Programie, czyli związanych z ochroną ludności i obroną cywilną. Z kolei, szczegóły dotyczące wykorzystania danego sprzętu (np. czy może być używany komercyjnie czy tylko „na cele OLiOC”) są najczęściej zapisane w umowie dotacji, którą podpisuje beneficjent. Należałoby zatem sprawdzić konkretną umowę pod kątem ograniczeń dotyczących eksploatacji sprzętu zakupionego za środki z przekazanej dotacji.
Nie sposób zatem udzielić jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, nie wiedząc, o jaki dokładnie sprzęt chodzi oraz nie znając postanowień konkretnej umowy o dotację.
Rola zarządcy drogi publicznej i podmiotu dysponującego działką drogową w postępowaniu o warunki zabudowy
Podmiot dysponujący w imieniu właściciela działką drogową będzie stroną postępowania, a zarządca drogi powiatowej będzie organem uzgadniającym (nawet jeśli oba zadania wypełnia ta sama osoba), ponieważ inne przesłanki decydują o przymiocie strony, a inne – o zakresie uzgodnienia. Szczegóły poniżej.
Przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (dalej: PlanZagospU) nie określają w sposób szczególny przymiotów stron postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. W tych sprawach mają więc zastosowanie przepisy ogólne z art. 28 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: KPA), stanowiącego: „Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek”. W świetle powyższych zasad z całą pewnością stroną postępowania jest jego wnioskodawca, gdyż żąda czynności organu. Określając krąg pozostałych stron postępowania o warunki zabudowy należy mieć na uwadze zapis art. 6 ust. 2 pkt 2 PlanZagospU, z którego wynika, że każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustalonymi w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich.
Wątek ewentualnego naruszenia chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich jest rozpoznawany w toku postępowania administracyjnego, mającego na celu wydanie decyzji o warunkach zabudowy. Organ najczęściej realizuje to zadanie, włączając do postępowania właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości sąsiadujących z terenem objętym wnioskiem o warunki zabudowy, przy czym przez nieruchomości te należy rozumieć nie tylko działki gruntu bezpośrednio graniczące ze sobą, ale także nieruchomości, które nie posiadają wspólnej granicy, lecz pozostają w zasięgu swoich wpływów lub w związku gospodarczym. Niewątpliwie realizacja planowanej inwestycji na terenie bezpośrednio przylegającym do drogi publicznej będzie miała wpływ na tę drogę oraz na ruch na niej. Podmiot reprezentujący właściciela drogi publicznej będzie miał przymiot strony w postępowaniu o warunki zabudowy dla terenu przylegającego do tej drogi.
Takie stanowisko potwierdzają liczne wyroki sądów administracyjnych, np. w wyroku z 21.8.2024 r. (II OSK 1753/23, Legalis) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził: „Z uwagi na przedmiot i charakter decyzji o warunkach zabudowy oraz prawne konsekwencje jej wydania, stroną w sprawach ustalenia tychże warunków są co do zasady inwestor (wnioskodawca) oraz właściciel terenu, do którego mają się odnosić warunki zabudowy (jeżeli sam nie jest wnioskodawcą). Jednakże stronami w tych sprawach mogą być też właściciele i użytkownicy wieczyści działek przyległych do terenu, będącego przedmiotem ustalenia warunków zabudowy, a nawet właściciele i użytkownicy wieczyści działek sąsiednich nieprzylegających bezpośrednio do działki inwestycyjnej. Trzeba przy tym zastrzec, że właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości sąsiednich względem terenu, będącego przedmiotem ustalenia warunków zabudowy, mogą być stronami tego postępowania tylko wtedy, gdy będą posiadać interes prawny w rozumieniu art. 28 KPA, będący interesem indywidualnym i realnym, a więc znajdującym potwierdzenie w okolicznościach faktycznych sprawy, które uzasadniają zastosowanie danej normy prawa materialnego”.
Zakres przedmiotowy i podmiotowy niezbędnych uzgodnień projektu decyzji o warunkach zabudowy określa zaś art. 53 ust. 4 w związku z art. 64 ust. 1 PlanZagospU. Przepis ten uwzględnia wśród organów uzgadniających właściwego zarządcę drogi, gdy teren objęty wnioskiem o warunki zabudowy przylega do pasa drogowego (art. 53 ust. 4 pkt 9 PlanZagospU).
Zarządca drogi (organ uzgadniający) to podmiot o innej roli i właściwości, niż właściciel działki drogowej (strona postępowania). Zarządcą drogi powiatowej jest zarząd powiatu (art. 19 ust. 2 ustawy o drogach publicznych; dalej: DrPublU) lub prezydent miasta na prawach powiatu (art. 19 ust. 5 DrPublU). Właścicielem działek drogowych leżących w pasie drogowym drogi powiatowej jest zaś na mocy art. 2a ust. 2 DrPublU samorząd powiatowy. Powyższe zadania mogą być powierzone albo staroście, albo dyrektorowi wydziału urzędu lub jednostki organizacyjnej. Nawet jeśli funkcję zarządcy drogi oraz podmiotu reprezentującego samorząd powiatu jako właściciela działek drogowych powierzy się tej samej osobie (staroście, dyrektorowi), to jej rola w postępowaniu o warunki zabudowy będzie dwojaka:
- jako strony postępowania (wówczas do tej osoby muszą być kierowane zawiadomienia, wszelkie pisma i rozstrzygnięcia związane z postępowaniem), oraz
- jako organu uzgadniającego (wówczas osoba ta będzie adresatem wniosku o uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy).
Egzekwowanie podpisania umowy na wywóz odpadów komunalnych
Organ powinien podjąć zdecydowane kroki prawne celem ustalenia opłaty, którą ma wnieść parafia. W konsekwencji istnieje konieczność wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w tym na podstawie art. 165 ustawy Ordynacja podatkowa (dalej: OrdPU) oraz art. 6m ust. 1 w zw. z art. 6q ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (dalej: CzystGmU).
W świetle przepisów CzystGmU – przy założeniu, że nieruchomości niezamieszkałe (w tym cmentarze), zostały objęte gminnym systemem gospodarowania odpadami komunalnymi – to wówczas gmina ma obowiązek odbioru powstających na tej nieruchomości odpadów, zaś zarządca cmentarza obowiązany jest do uiszczenia odpowiedniej opłaty za pojemniki na odpady.
Założenie to potwierdza m.in. stanowisko RIO w Bydgoszczy.
Zgodnie z art. 6 CzystGmU, właściciele nieruchomości, którzy nie są obowiązani do ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na rzecz gminy, są obowiązani do udokumentowania w formie umowy korzystania z usług wykonywanych przez gminną jednostkę organizacyjną lub przedsiębiorcę odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, wpisanego do rejestru działalności regulowanej – przez okazanie takich umów i dowodów uiszczania opłat za te usługi. Natomiast w przypadku objęcia przez gminę obowiązku odbioru odpadów komunalnych z nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, w tym z cmentarzy – właściciel nieruchomości ma obowiązek do ponoszenia opłat ustalonych przez radę gminy (stanowisko RIO w Bydgoszczy z 29.3.2024 r., znak RIO-NR.K-432-5/2024, Legalis).
Przykładem postępowania w którym wydano decyzję określającą opłatę wobec parafii w związku z odpadami może być stan faktyczny objęty wyrokiem WSA w Gliwicach (wyr. WSA w Gliwicach z 24.6.2015 r. (I SA/Gl 1471/14, Legalis).
W tych okolicznościach organ powinien podjąć zdecydowane kroki prawne celem ustalenia opłaty, którą ma wnieść parafia. W konsekwencji istnieje konieczność wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na podstawie, w tym na podstawie art. 165 OrdPU oraz art. 6m ust. 1 w zw. z art. 6q ust. 1 CzystGmU.
Zmiana statutu sołectwa w trakcie trwania kadencji sołtysa
Kadencja sołtysa określona nową uchwałą, tj. czteroletnia, obowiązuje, co do zasady, względem każdej kolejnej rozpoczynającej się kadencji. Kadencja, w trakcie której zmieniono długość kadencji sołtysa w odpowiedniej uchwale rady gminy, trwa wedle przepisów dotychczasowych, tj. jest pięcioletnia.
Zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (dalej: SamGminU), organizację i zakres działania jednostki pomocniczej określa rada gminy odrębnym statutem, po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami. Zgodnie zaś z art. 35 ust. 3 pkt 2 SamGminU, statut jednostki pomocniczej określa w szczególności zasady i tryb wyborów organów jednostki pomocniczej.
Jednocześnie, uszczegółowieniem ww. przepisów jest art. 36 ust. 1 i 2 SamGminU. Stanowią one, że:
1) organem uchwałodawczym w sołectwie jest zebranie wiejskie, a wykonawczym – sołtys.
2) sołtys oraz członkowie rady sołeckiej są wybierani w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania.
Oznacza to, że sołtys posiada bezpośrednią, silną legitymację do pełnienia urzędu (jest wybierany w wyborach bezpośrednich).
W momencie wyboru obowiązywały przepisy ustalające kadencję sołtysa na 5 lat. Na taką też kadencję sołtys został wybrany. Z tego też powodu, zmiana okresu trwania kadencji w trakcie pełnienia przez sołtysa urzędu nie może wpływać na trwającą już kadencję. Nowy okres kadencji winien mieć zastosowanie dopiero od następnych wyborów sołtysa.
Przeciwna interpretacja, zdaniem autora odpowiedzi, byłaby nie do pogodzenia z zasadami demokratycznego państwa prawnego, przede wszystkim z zasadą niedziałania prawa wstecz (lex non retro agit), którą wyprowadza się z art. 2 Konstytucji RP.
Należy też wskazać, że nawet gdyby rada gminy ustanowiła przepisy przejściowe, to nie mogłyby one skrócić trwającej kadencji, ponieważ taka ingerencja w mandat wynikający z wyborów musiałaby wynikać z przepisu rangi ustawowej. Sama zmiana statutu – jako akt prawa miejscowego – nie stanowi wystarczającej podstawy do skrócenia mandatu już uzyskanego.
