Pobór opłaty za ścieki w drodze inkasa
Organ stanowiący gminy nie ma upoważnienia ustawowego do podejmowania uchwały w sprawie inkasa opłat. W tym zakresie kompetencje posiada organ wykonawczy (wójt/burmistrz). Organ wykonawczy jest władny wydać akt prawny, zasadniczo w formie zarządzenia, w którym powinien określić wszystkie kluczowe kwestie związane z poborem ww. opłat. W ramach tego aktu można zarówno określić inkasentów opłat, jak i wprowadzić wzór dokumentu, na podstawie którego wyraża się zgodę na podejmowania obowiązków dotyczących pobierania tych opłat z odpowiednią klauzulą w zakresie odpowiedzialności materialnej za pobierane opłaty.
Podany stan faktyczny jest wielowątkowy, co utrudnia zajęcia stanowiska we wszystkich poruszonych aspektach.
Odnosząc się do aspektu uchwały rady gminy, to należy stwierdzić, że organ stanowiący gminy nie ma w tym zakresie upoważnienia ustawowego do podejmowania uchwały w sprawie inkasa opłat. W tym zakresie kompetencje posiada organ wykonawczy (wójt/burmistrz) a jego kompetencja jest wywodzona z szeregu przepisów, w tym z ustawy o samorządzie gminnym (dalej: SamGminU), gdzie na szczególną uwagę zasługują przepisy art. 7 ust. 1 pkt 3, art. 33 ust. 2 SamGminU.
Odnosząc się do kwestii podstaw materialno-prawnych, to wspomniany organ wykonawczy jest władny wydać akt prawny, zasadniczo w formie zarządzenia, w którym powinien określić wszystkie kluczowe kwestie związane z poborem ww. opłat. W ramach tego aktu można zarówno określić inkasentów opłat, jak i wprowadzić wzór dokumentu na podstawie którego wyrażą zgodą na podejmowania obowiązków dotyczących pobierania tych opłat z odpowiednią klauzulą w zakresie odpowiedzialności materialnej za pobierane opłaty.
Decyzja o warunkach zabudowy wydana na rzecz wspólników spółki cywilnej
Decyzja o warunkach zabudowy nie może być wydana na rzecz spółki cywilnej z uwagi na brak podmiotowości prawnej.
Stosownie do art. 860 KC, przez umowę spółki (cywilnej) wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony, w szczególności przez wniesienie wkładów. Umowa spółki powinna być stwierdzona pismem.
Zgodnie przy tym z art. 866 KC, w braku odmiennej umowy lub uchwały wspólników każdy wspólnik jest umocowany do reprezentowania spółki w takich granicach, w jakich jest uprawniony do prowadzenia jej spraw. Reprezentowanie spółki oznacza zaś dokonywanie czynności (przede wszystkim czynności prawnych) na zewnątrz, a więc wobec osób trzecich. Uprawnienia w tym zakresie w korporacjach mających osobowość prawną przysługują przede wszystkim władzom, tj. organom zarządzającym (zarządom). W spółce cywilnej zasadą jest natomiast umocowanie wspólnika do reprezentowania spółki w takich granicach, w jakich jest on uprawniony do prowadzenia jej spraw; jak wskazano w art. 865 § 1 KC, każdy wspólnik jest uprawniony i zobowiązany do prowadzenia spraw spółki.
Co istotne, spółka cywilna nie jest odrębnym podmiotem praw i obowiązków, gdyż stanowi jedynie stosunek umowny. Spółka taka nie posiada zatem osobowości prawnej; mają ją jedynie jej wspólnicy. Ponieważ spółka cywilna nie posiada osobowości prawnej i nie jest jednostką organizacyjną niebędącą osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, nie może być stroną postępowania w sprawie o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, gdzie stronami mogą być jedynie wspólnicy spółki cywilnej, którzy są adresatami decyzji. Zgodzić się przy tym należy ze stanowiskiem, że wskazanie obok imion i nazwisk wspólników nazwy spółki cywilnej stanowi jedynie dodatkową informację o prowadzonej przez nich działalności gospodarczej (zob. wyr. NSA z 29.1.2020 r., II OSK 3832/18, Legalis).
W związku z powyższym decyzja administracyjna w sprawie dotyczącej wspólników spółki cywilnej nie może być skierowana do samej spółki, która nie ma osobowości prawnej ani statusu przedsiębiorcy. Skoro spółka cywilna nie ma w ogóle podmiotowości (zdolności prawnej ani zdolności do czynności prawnych) w postępowaniu administracyjnym, to nie sposób stwierdzić, że jest „osobą” w rozumieniu przepisów KPA. W takiej sytuacji decyzję skierowaną do spółki cywilnej należy traktować jako decyzję wydaną z rażącym naruszeniem art. 107 § 1 KPA, co stanowi kwalifikowaną wadę prawną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 KPA (zob. wyrok NSA z 11.1.2019 r., II GSK 5013/16, Legalis).
Klasyfikacja budżetowa wydatku na zakup łóżek polowych
Właściwym rozdziałem dla wskazanego w pytaniu wydatku jest rozdział 75414 – Obrona cywilna.
Zgodnie z art. 39 ustawy o finansach publicznych (dalej: FinPubU) dochody publiczne, wydatki publiczne i przychody, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 5 FinPubU, oraz środki, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 FinPubU, klasyfikuje się, z zastrzeżeniem ust. 2, według: 1) działów i rozdziałów – określających rodzaj działalności; 2) paragrafów – określających rodzaj dochodu, przychodu lub wydatku oraz środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 FinPubU.
Zatem, identyfikacja właściwego rozdziału dla planowanego/poniesionego wydatku wymaga ustalenia z jakim rodzajem działalności związany jest dany wydatek.
Ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej (dalej: OchrCywU) ustalając zadania z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej wyróżnia w ramach nich m.in. działania związane z możliwością wystąpienia zagrożenia (art. 4 ust. 1 pkt 3 OchrCywU), zatem wystąpienie sytuacji kryzysowej nie jedyną okolicznością warunkującą możliwość klasyfikacji wydatku jako związanego z obroną cywilną.
W przypadku organów gminy zadania ta polegają w szczególności na tworzeniu i utrzymywaniu, na obszarze gminy, zasobów ochrony ludności oraz infrastruktury niezbędnej do realizacji zadań ochrony ludności i obrony cywilnej oraz zaopatrzenia w wodę (art. 10 ust.1 pkt 7 OchrCywU). Przy czym, zasoby ochrony ludności to personel wykonujący zadania ochrony ludności oraz obrony cywilnej wraz z wyposażeniem, sprzętem, technologiami oraz narzędziami służącymi do wykonywania tych zadań (art. 3 pkt 8 OchrCywU).
Zatem, właściwym rozdziałem dla wskazanego w pytaniu wydatku jest rozdział 75414 – Obrona cywilna.
Postępowanie w sprawie z wniosku o udzielenie świadczenia z pomocy społecznej
Organ powinien wezwać stronę do zmiany przedmiotu żądania. W przypadku zastosowania się do wezwania o zmianę przedmiotu żądania – udzielić świadczenia, do którego wnioskująca ma prawo, w przypadku zaś niezastosowania się do wezwania – odmówić przyznania świadczenia z pomocy społecznej.
W okolicznościach podanych w zapytaniu organ do spraw pomocy społecznej, działając na podstawie art. 50 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: KPA) w związku z art. 54 § 1 KPA oraz art. 14 ustawy o pomocy społecznej (dalej: PomSpołU), powinien wezwać stronę do udziału w podejmowanych czynnościach, w szczególności poprzez zmianę przedmiotu żądania i w wezwaniu tym wyjaśnić stronie, że ubiega się ona o świadczenie, które jej nie przysługuje, tzn. że nie przysługuje jej zasiłek celowy pod warunkiem zwrotu (świadczenie, o którym mowa w przepisie art. 41 pkt 2 PomSpołU, jednocześnie wyjaśniając, o jakie świadczenie może ubiegać się w związku ze zgłoszona potrzebą. Organ może wskazać na przykład, że zgłoszona potrzeba może zostać zabezpieczona poprzez udzielenie zasiłku celowego na podstawie art. 39 ust. 1 PomSpołU.
W wezwaniu tym organ powinien jednocześnie pouczyć stronę, że nie zastosowanie się do niniejszego wezwania, w tym niezłożenie wniosku o zmianę przedmiotu żądanie – skutkować będzie wydaniem decyzji odmownej z uwagi na nie spełnienie ustawowych przesłanej udzielenia świadczenia z pomocy społecznej.
W przypadku zastosowania się do wezwania o zmianę przedmiotu żądania – udzielić świadczenia, do którego wnioskująca ma prawo, w przypadku zaś nie zastosowania się do wezwania – odmówić przyznania świadczenia z pomocy społecznej.
Dojazd na miejsce wykonywania pracy nadliczbowej a czas pracy
Czas dojazdu i powrotu nie stanowi czasu pracy, o ile pracownik nie wykonywał podczas niego konkretnych czynności dla pracodawcy albo nie miał obowiązku wcześniejszego stawienia się w jednostce samorządowej i późniejszego do niej powrotu (np. w celu pobrania samochodu, narzędzi, materiałów).
Czasem pracy jest okres spełniający łącznie następujące warunki:
1) pracownik pozostaje w dyspozycji pracodawcy,
2) przebywa w miejscu wyznaczonym do wykonywania pracy,
3) okres ten przypada na rozkładowe godziny pracy pracownika lub wykracza poza te godziny, o ile spełnione są warunki do uznania, że jest to praca w godzinach nadliczbowych.
Czas dojazdu do miejsca wykonywania pracy nadliczbowej i powrotu z tego miejsca– przypadające poza godzinami pracy nie stanowią czasu pracy, chyba że:
- pracownik musiał najpierw stawić się w siedzibie pracodawcy i w drodze powrotnej także musiał do siedziby dojechać (pobranie samochodu, sprzętu, itp.),
- podczas przejazdów pracownik wykonywał konkretną pracę (np. miał obowiązek dostarczenia materiałów – wykonywałby wówczas na rzecz pracodawcy swoistą usługę przewozową).
Udostępnienie uzasadnienia przyznania nagrody dla dyrektora szkoły w trybie informacji publicznej
Tak, uzasadnienie przyznania przez zarząd powiatu nagrody dla dyrektora szkoły stanowi informację publiczną i, co do zasady, podlega udostępnieniu na zasadach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej (dalej: DostInfPubU). Dotyczy ono bowiem sposobu dysponowania środkami publicznymi oraz działalności i merytorycznych podstaw decyzji organu władzy publicznej.
Prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne jest prawem konstytucyjnym, zagwarantowanym w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Zasady i tryb realizacji tego prawa określa DostInfPubU.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 DostInfPubU każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu. Definicja ta ma charakter bardzo szeroki i obejmuje wszelkie dane dotyczące sfery faktów, które odnoszą się do podmiotów publicznych lub spraw publicznych. Aby daną informację zakwalifikować jako publiczną, kluczowe jest ustalenie, czy dotyczy ona działalności podmiotu zobowiązanego do jej udostępnienia. W analizowanym przypadku Zarząd Powiatu, jako organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, jest bezsprzecznie organem władzy publicznej, zobowiązanym do udzielania informacji publicznej na mocy art. 4 ust. 1 pkt 1 DostInfPubU.
Kolejnym krokiem jest ustalenie, czy informacja o uzasadnieniu przyznania nagrody dla dyrektora szkoły mieści się w katalogu spraw publicznych. Dyrektor szkoły, zarządzający publiczną placówką oświatową i dysponujący jej mieniem, jest osobą pełniącą funkcję publiczną. Nagroda przyznawana dyrektorowi jest finansowana ze środków publicznych, a zatem informacja o niej dotyczy zasad gospodarowania mieniem publicznym. Art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c DostInfPubU wprost stanowi, że informację publiczną stanowi informacja o majątku jednostek samorządu terytorialnego, w tym o ciężarach publicznych (lit. h). Nagroda jest bez wątpienia takim ciężarem.
Samo uzasadnienie przyznania nagrody jest integralną częścią decyzji o jej przyznaniu. Nie jest to odrębny byt, lecz dokument lub co najmniej zbiór przesłanek merytorycznych, które legły u podstaw podjęcia przez Zarząd Powiatu uchwały o przyznaniu świadczenia pieniężnego ze środków publicznych. Uzasadnienie odzwierciedla proces myślowy i kryteria, jakimi kierował się organ, dysponując publicznymi pieniędzmi. Jawność tego procesu jest jednym z fundamentów transparentności życia publicznego i umożliwia realizację społecznej kontroli nad działalnością organów władzy. Obywatel ma prawo wiedzieć nie tylko, czy i w jakiej wysokości przyznano nagrodę, ale również dlaczego podjęto taką decyzję.
Pogląd ten znajduje szerokie potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. Przykładowo, w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 6.8.2025 r. (II SAB/Łd 78/25), sąd jednoznacznie stwierdził, że informacje dotyczące wynagrodzenia i nagród dyrektora instytucji kultury stanowią informację publiczną. Choć sprawa dotyczyła innej jednostki, zasada jest w pełni analogiczna. Sądy konsekwentnie stoją na stanowisku, że wynagrodzenia i inne świadczenia pieniężne osób pełniących funkcje publiczne, finansowane ze środków publicznych, są jawne. Uzasadnienie przyznania takiego świadczenia, jako dokument wyjaśniający przesłanki jego wypłaty, podlega tym samym regułom.
Należy zatem przyjąć, że wniosek o udostępnienie uzasadnienia przyznania nagrody dyrektorowi szkoły jest wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. Zarząd Powiatu, jako podmiot zobowiązany, powinien takiej informacji udzielić w formie i w sposób określony we wniosku, chyba że zachodzą ustawowe przesłanki do odmowy jej udostępnienia (np. ochrona prywatności osoby fizycznej w zakresie niepełniącym funkcji publicznej, tajemnica przedsiębiorcy), co w przypadku uzasadnienia nagrody dla dyrektora jest mało prawdopodobne.
Zwolnienia od pracy na czas prowadzenia zajęć w szkole wyższej
Pracownik ma prawo do niepłatnych zwolnień od pracy w wymiarze do 6 godzin w tygodniu lub do 24 godzin w miesiącu.
Zgodnie z § 13 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy, pracodawca jest obowiązany zwolnić od pracy pracownika w celu przeprowadzenia zajęć dydaktycznych w szkole zawodowej, w szkole wyższej, w placówce naukowej albo w jednostce badawczo-rozwojowej; łączny wymiar zwolnień z tego tytułu nie może przekraczać 6 godzin w tygodniu lub 24 godzin w miesiącu. Za czas tych zwolnień pracownik nie zachowuje prawa do wynagrodzenia. Pracownik w ramach tego uprawnienia może zatem skorzystać np. z 3 dni wolnego z rzędu (3 x 8 godzin) w miesiącu.
Możliwe jest także niekorzystanie z tych zwolnień i odpracowanie nieobecności. W ocenie autora jest to prawo pracownika (gwarantujące mu możliwość realizowania zajęć na uczelni w zakreślonych rozporządzeniem granicach czasowych), z którego może korzystać, ale również może „ułożyć” kwestie realizowania pracy u obecnego pracodawcy lub pracę na uczelni w inny sposób.
Jeżeli pracownik chce uzyskać pełne wynagrodzenie, a pracodawca zgadza się wypracowywanie pracy w innych godzinach, to możliwe jest:
- udzielanie zwolnień w celu załatwienia sprawy osobistej za odpracowaniem; czas odpracowania nie stanowi pracy w godzinach nadliczbowych;
- złożenie wniosku o indywidualny rozkład czasu pracy (art. 142 Kodeksu pracy), w którym miałby w danym miesiącu np. pracę w określonym tygodniu od wtorku do soboty z poniedziałkiem wolnym, czy inne godziny pracy (np. od godz. 6:00 do godz. 14:00).
W obu przypadkach, a chyba szczególnie w drugim pracodawca musi ocenić czy takie zmiany są dla niego do zaakceptowania w związku z rodzajem realizowanej przez pracownika pracy i organizacją pracy.
Nie jest możliwe dokonanie zmiany harmonogramu na przewidujący pracę po 10 godzin, w tym także na indywidualny wniosek pracownika o to, gdyż taki wymiar godzin jest dopuszczalny w systemie równoważnym, którym pracownik nie jest objęty.
Dieta radnego gminy w formie ryczałtu a brak sesji rady gminy w danym miesiącu
Radny może otrzymać dietę w postaci ryczałtu miesięcznego także w miesiącu, w którym nie odbyła się sesja rady gminy, o ile tak stanowi uchwała rady gminy określająca zasady wypłaty diet.
Zgodnie z art. 25 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym radnemu, na zasadach ustalonych przez radę gminy, przysługują diety oraz zwrot kosztów podróży służbowych.
Przepisy ustawy nie uzależniają przyznania diety wyłącznie od udziału radnego w sesji rady gminy. W aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych przeważa pogląd, że dopuszczalne jest ustalenie diety radnego w formie miesięcznego ryczałtu. Jednocześnie w orzecznictwie regionalnych izb obrachunkowych wskazuje się, że w przypadku przyjęcia ryczałtowej formy diety zasadne jest określenie w uchwale rady gminy zasad jej pomniejszania w przypadku nieobecności radnego na sesjach, posiedzeniach komisji lub innych obowiązkowych czynnościach związanych z wykonywaniem mandatu.
W konsekwencji brak sesji rady gminy w danym miesiącu nie wyklucza możliwości wypłaty diety w formie ryczałtu, o ile radny nadal wykonuje mandat, a obowiązująca uchwała rady gminy nie uzależnia wypłaty diety wyłącznie od udziału w sesjach.
Należy przy tym podkreślić, że wykonywanie mandatu radnego nie ogranicza się jedynie do udziału w sesjach rady gminy. Obejmuje ono również inne formy aktywności, takie jak udział w pracach komisji rady, pełnienie dyżurów radnych, spotkania z mieszkańcami czy podejmowanie innych działań związanych z reprezentowaniem wspólnoty samorządowej. W tym kontekście dyżur radnego w biurze rady gminy również mieści się w zakresie wykonywania mandatu.
Niezależnie od powyższego, o zasadach wypłaty diety oraz ewentualnych potrąceniach decydują w pierwszej kolejności postanowienia uchwały rady gminy regulującej zasady przyznawania diet radnym.
Obowiązek przekazania przez OPS sprawozdania rocznego o udzielonych zamówieniach
W przypadku gdy ośrodek pomocy społecznej udzielał zamówień publicznych jako zamawiający publiczny (art. 4 pkt 1 PrZamPubl) nawet tylko z wyłączeniem stosowania PrZamPubl ze względu na wartość zamówienia mniejszą niż 130 000 zł (zakup materiałów i usługi), ma obowiązek przekazać sprawozdanie roczne Prezesowi UZP.
Podkreślić należy, że na podstawie art. 82 ust. 1 PrZamPubl (w brzmieniu obowiązującym w odniesieniu do sprawozdań za 2025 r.) zamawiający sporządza roczne sprawozdanie o udzielonych zamówieniach, w tym o zamówieniach wyłączonych na podstawie działu I rozdziału 1 oddziału 2, zamówieniach klasycznych, których wartość jest mniejsza niż 130 000 zł, a także o zamówieniach sektorowych oraz zamówieniach w dziedzinach obronności i bezpieczeństwa, których wartość jest mniejsza niż progi unijne. Sprawozdanie takie przekazuje się – stosownie do art. 82 ust. 2 PrZamPubl – Prezesowi UZP do dnia 1 marca każdego roku następującego po roku, którego dotyczy sprawozdanie.
Z przywołanego wyżej art. 82 ust. 1 PrZamPubl (w brzmieniu obowiązującym w odniesieniu do sprawozdań za 2025 rok) jednoznacznie wynika, że sprawozdanie roczne obejmuje także udzielone zamówienia klasyczne, których wartość jest mniejsza niż 130 000 zł.
W przedmiotowym przypadku, zamawiający – OPS sporządzając sprawozdanie roczne, z uwagi na to, że wartość udzielonych zamówień była mniejsza niż 130 000 zł netto, wypełnia sekcję IX „Zamówienia klasyczne o wartości mniejszej niż 130 000 złotych oraz zamówienia sektorowe i zamówienia w dziedzinach obronności i bezpieczeństwa, o wartości mniejszej niż progi unijne”. Zamawiający podaje w sekcji IX sprawozdania tylko łączną wartość udzielonych zamówień, bez VAT (w złotych).
Dodatek motywacyjny dla pracowników pomocy społecznej a ekwiwalent za urlop wypoczynkowy
Dodatek motywacyjny 1000 zł ma charakter dotacyjny (programowy) i zgodnie z zasadami programu nie stanowi podstawy naliczania innych świadczeń.
W świetle art. 24 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej Rada Ministrów może przyjąć rządowy program dofinansowania wynagrodzeń oraz kosztów składek od tych wynagrodzeń pracowników określonych w tym programie, zatrudnionych w jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego lub na ich zlecenie.
Dnia 19.6.2024 r. RM przyjęła uchwałę w sprawie ustanowienia rządowego programu „Dofinansowanie wynagrodzeń pracowników jednostek organizacyjnych pomocy społecznej w postaci dodatku motywacyjnego na lata 2024–2027”.
Zgodnie z pkt V.6 Programu dodatek motywacyjny otrzymany w ramach Programu nie stanowi podstawy naliczania świadczeń, odszkodowań i innych wypłat wynikających z odrębnych przepisów, w tym dodatkowego wynagrodzenia rocznego i nagród rocznych. Nie podlega również wliczeniu do trzynastki.
W związku z powyższym, ponieważ ekwiwalent za urlop wypoczynkowy jest naliczany w relacji do wynagrodzenia miesięcznego pracownika. brak jest podstaw do wliczania ww. dodatku do podstawy naliczania tego świadczenia.
