Ustawa o zasadach zarządzania mieniem państwowym oraz przepisy wprowadzające. Komentarz, wyd. 1

  • Kompleksowy komentarz omawiający zagadnienia dotyczące zasad zarządzania mieniem państwowym. Szerokie omówienie ustawy z 16.12.2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1182 ze zm.), oraz ustawy z 16.12.2016 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o zasadach zarządzania mieniem państwowym (Dz.U. z 2016 r. poz. 2260 ze zm.).
  • Głównymi założeniami nowego systemu zarządzania mieniem państwowym, które wynikają z obu komentowanych ustaw są: zniesienie udziału Skarb Państwa oraz wykreślenie bądź przekazanie innym organom uprawnień ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa, przyznanie Prezesowi Rady Ministrów kompetencji do wykonywania praw z akcji i udziałów Skarbu Państwa, a także określenie nowego modelu zbywania akcji i udziałów Skarbu Państwa oraz przez jednostki samorządu terytorialnego.
  • W komentarzu omówiono wszystkie najnowsze zmiany, m.in. wynikające z projektu ustawy o zmianie ustawy o zasadach zarządzania mieniem państwowym oraz niektórych innych ustaw.

Fragment tekstu z poradnika:

Art. 9 [Wykonywanie praw z akcji należących do Skarbu Państwa lub państwowej osoby prawnej]

 

  1. Wykonywanie praw z akcji należących do Skarbu Państwa lub państwowej osoby prawnej odbywa się na zasadach prawidłowej gospodarki, w celu osiągnięcia trwałego wzrostu wartości tych akcji, z uwzględnieniem polityki gospodarczej państwa.
  2. W spółce realizującej misję publiczną wykonywanie praw z akcji należących do Skarbu Państwa lub państwowej osoby prawnej odbywa się na zasadach prawidłowej gospodarki, w szczególności w celu efektywnej realizacji misji publicznej realizowanej przez tę spółkę.

 

  1. Uwagi ogólne. Przepisy art. 7–9 ZasZarzMieniemPU regulują zasady wykonywania praw z udziałów albo akcji należących do Skarbu Państwa, składania w imieniu Skarbu Państwa oświadczeń woli o utworzeniu spółki, przystąpieniu do spółki lub objęciu akcji oraz przekazywania tych uprawnień na rzecz różnych organów państwowych czy państwowych osób prawnych. W art. 31–33 ZasZarzMieniemPU przewidziano regulacje szczególne dotyczące wykonywania praw z akcji w spółkach o istotnym znaczeniu dla gospodarki państwa. Uzupełnieniem wskazanych przepisów jest rozporządzenie Rady Ministrów z 3.1.2017 r. w sprawie wykazu spółek, w których prawa z akcji Skarbu Państwa wykonują inni niż Prezes Rady Ministrów członkowie Rady Ministrów, pełnomocnicy Rządu lub państwowe osoby prawne (Dz.U. z 2017 r. poz. 10 ze zm.). Istotne znaczenie mogą mieć również regulacje tzw. soft law, a zwłaszcza „Zasady nadzoru właścicielskiego nad spółkami z udziałem Skarbu Państwa” z września 2017 r. wydane na podstawie art. 7 ust. 2 ZasZarzMieniemPU. Przepisy art. 7 ZasZarzMieniemPU stosuje się do jednoosobowych spółek Skarbu Państwa utworzonych w celu wykonywania monopolu państwa w sferze hazardu (art. 5 ust. 2 ustawy z 19.11.2009 r. o grach hazardowych – t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 165 ze zm.). Natomiast wyłączenie art. 7 ust. 1 pkt 1 i 3 ZasZarzMieniemPU wprowadzono w art. 12a ust. 3 ustawy z 10.4.1997 r. – Prawo energetyczne (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 755 ze zm.). Omawiane regulacje zostały istotnie zmienione na podstawie art. 1 pkt 5 i 6 ZmZasZarzMieniemPU. Przede wszystkim wzmocniono pozycję Prezesa Rady Ministrów jako organu koordynującego wykonywanie uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa w spółkach oraz doprecyzowano przepisy regulujące mechanizm przekazania wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa w spółkach przez Prezesa Rady Ministrów. Kwestie intertempolarne regulują art. 18 i 21 ust. 2 ZmZasZarzMieniemPU.

 

  1. Specyfika nadzoru właścicielskiego w spółkach państwowych. Zagadnienie nadzoru korporacyjnego w spółkach państwowych rodzi szereg trudności natury teoretycznej i praktycznej. Dość zgodnie przyjmuje się tu występowanie szczególnych właściwości, różniących spółki państwowe od prywatnych, co uniemożliwia stosowanie tu jednolitych zasad nadzoru korporacyjnego (działanie spółek w interesie publicznym, nadzór urzędniczy osłabiający pozycję rady nadzorczej, trudności w precyzyjnym określeniu celu działania spółki, szczególne aspekty konfliktu agencji, wpływ pracowników na działanie spółki, szerzej: I. Postula, Nadzór korporacyjny w spółkach Skarbu Państwa, Warszawa 2013 – zwłaszcza s. 332–356). Jednak kluczowa właściwość to brak realnego „centrum właścicielskiego”, albowiem podmiot będący większościowym bądź jedynym akcjonariuszem w spółce, czyli Skarb Państwa, sam nie ma substratu osobowego, który identyfikowałby się z jego interesami. Można zatem stwierdzić, że w spółkach państwowych występuje konflikt agencji na dwóch płaszczyznach, dotyczy zarówno relacji w ramach spółki, jak i relacji w ramach Skarbu Państwa. Słabość „centrum właścicielskiego” może oczywiście wystąpić również w korporacjach prywatnych, zwłaszcza w spółkach akcyjnych z rozdrobnionym akcjonariatem. Tutaj jednak zwykle występuje czynnik racjonalizujący zarówno w postaci obawy przed reakcją rynku, jak i działanie w celu osiągnięcia zysku. W spółkach państwowych te czynniki nie występują z taką intensywnością, bardziej istotne są stosunki z decydentami politycznymi i aparatem urzędniczym sprawującym nadzór, co wzmaga obciążenie spółki podwójnym konfliktem agencji. Konieczne staje się zatem znalezienie rozwiązań zastępczych, łagodzących brak realnego „centrum właścicielskiego” w spółkach państwowych. Będą to przede wszystkim regulacje prawne szczegółowo określające prawa i obowiązki członków organów spółek czy inne aspekty działalności spółek państwowych. Takie regulacje prawne są zwykle krytykowane przez praktyków, jako czynniki utrudniające poruszanie się spółek na rynku, komplikujące proces decyzyjny, usztywniające formy działania spółki. Niemniej jednak wydają się niezbędne, aby zapewnić minimum ochrony interesu publicznego, zmuszają bowiem do podejmowania pewnych działań pozytywnych, zachowania koniecznego poziomu aktywności, przestrzegania minimalnych standardów, a jednocześnie powstrzymują występowanie zjawisk negatywnych (nadmierne wynagrodzenia, nadmierne powiązania polityczne). Stąd też trafna jest koncepcja wprowadzenia szczególnych regulacji dotyczących nadzoru korporacyjnego w spółkach państwowych, które efektywnie realizują postulat ochrony interesu publicznego. Obok przepisów ZasZarzMieniemPU trzeba przede wszystkim wymienić regulacje ustawy z 9.6.2016 r. o zasadach kształtowania wynagrodzeń osób kierujących niektórymi spółkami (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2190 ze zm.), w mniejszym stopniu również przepisy ustawy z 21.8.1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1393). Od razu trzeba jednak podkreślić, że regulacje prawne nie są w stanie zneutralizować wszystkich zagrożeń interesu publicznego, niezbędny jest również pewien poziom kultury ze strony klasy politycznej. Wręcz szkodliwa byłaby nadmierna jurydyzacja pewnych aspektów funkcjonowania spółek, jak np. ustawowe ograniczenia w odwoływaniu członków organów. Stąd też drugim czynnikiem zastępczo racjonalizującym działanie mechanizmów korporacyjnych w spółkach państwowych powinna być kontrola sprawowana przez społeczeństwo, zwłaszcza za pośrednictwem mediów. Społeczeństwo zwykle porównywane jest do drobnego akcjonariatu w spółkach akcyjnych, choć oczywiście takie porównania należy pojmować nieco metaforycznie. Niemniej jednak w czasie wyborów parlamentarnych ma możliwość wypowiedzenia się m.in. co do jakości nadzoru sprawowanego przez polityków nad spółkami państwowymi. Niezbędne jest w tym celu odpowiednie edukowanie społeczeństwa przez wdrażanie polityki informacyjnej wskazującej na pozytywne i negatywne aspekty działalności spółek państwowych. Można odnieść wrażenie, że przepisy ZasZarzMieniemPU nie ułatwiają realizacji kontroli społecznej. Wiąże się to z omówioną niżej decentralizacją nadzoru sprawowanego przez państwo. Stworzenie kilku pionów nadzorczych oznacza rozproszenie uwagi społeczeństwa, utrudnia kontrolę sprawowaną przez media. Trzeba też wskazać, że omawiane przepisy ZasZarzMieniemPU nie dotyczącą całości zagadnień mieszczących się w ramach problematyki nadzoru korporacyjnego. Koncentrują się na zasadach wykonywania uprawnień korporacyjnych z tytułu udziałów albo akcji przysługujących Skarbowi Państwa. Stąd też zasadne wydaje się posługiwanie się tu węższym terminem „nadzór właścicielski”.

Zobacz także:

 

Więcej o zasadach zarządzania mieniem państwowym znajdziesz na

w module Gospodarka nieruchomościami




 

Przetestuj System Legalis

 
Zadzwoń:
22 311 22 22
Koszt połączenia wg taryfy operatora.
lub zostaw nam swój numer telefonu
i adres e-mail, a skontaktujemy się z Tobą:

W polu numeru telefonu należy stosować wyłącznie cyfry (min. 9).


Wyślij

Wydawnictwo C.H.Beck
ul. Bonifraterska 17
00-203 Warszawa
Tel: 22 311 22 22
E-mail: legalis@beck.pl
NIP: 522-010-50-28, KRS: 0000155734
Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy
w Warszawie Kapitał Spółki: 88 000 zł

Zasady przetwarzania danych osobowych